Chương 1: Tổng quan về tập đoàn tài chính – ngân hàng Chương 2: Thực trạng về khả năng trở thành tập đoàn tài chính – ngân hàng của NHTMCP Công Thương Việt Nam Chương 3: Giải pháp xây dựng NHTMCP Công Thương Việt Nam trở thành tập đoàn tài chính – ngân hàng 5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỂN CỦA ĐỀ TÀI TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Luận văn dựa trên thực tế hoạt động của NHTMCP Công Thƣơng Việt Nam trong những năm qua. Từ đó phân tích, đánh giá và đề ra các giải pháp xây dựng NHTMCP Công Thƣơng Việt Nam trở thành TĐ TC - NH trong tƣơng lai gần. Do thời gian nghiên cứu và kiến thức còn hạn hẹp, học viên không thể tránh khỏi những thiếu sót.
Rất mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp quý báu của quý Thầy, Cô để học viên điều chỉnh, hoàn thiện luận văn và mở rộng kiến thức của mình trong công tác nghiên cứu sau này. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 1 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG 1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG 1.1 Khái niệm tập đoàn tài chính – ngân hàng Tập đoàn tài chính - ngân hàng là một thực thể kinh tế gồm một nhóm doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng (tài chính, bảo hiểm, ngân hàng, chứng khoán…và/hoặc các ngành khác liên quan đến hoạt động đầu tƣ) và các hoạt động khác có liên quan đến hoạt động tài chính – ngân hàng. Mỗi thành viên trong tập đoàn là những pháp nhân độc lập, trong đó có một doanh nghiệp hoặc một ngân hàng đóng vai trò là công ty mẹ làm nòng cốt. Giữa các doanh nghiệp đó có mối liên kết nhất định về vốn, quản trị, thƣơng hiệu để cùng nhau thực hiện một liên kết kinh tế có quy mô lớn nhằm đạt đƣợc các tôn chỉ, mục đích, sứ mệnh và hiệu quả hoạt động tối đa [6].
Về mặt pháp lý, TĐ TC - NH là một liên hợp pháp nhân với nguyên tắc tự nguyện, cùng có lợi. Các thành viên trong TĐ TC - NH phải tạo điều kiện hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau, cạnh tranh lành mạnh, cùng nhau chia sẻ nguồn lực nhằm giảm các chi phí trong hoạt động, tăng cƣờng sức mạnh, tận dụng tổng lực của tập đoàn để ngăn ngừa và hạn chế rủi ro trong lĩnh vực hoạt động tài chính – tiền tệ [6].2 Mục tiêu và các tiêu chí trở thành tập đoàn tài chính – ngân hàng 1.1 Về tổ chức hoạt động Tổ chức hoạt động của TĐ TC – NH bao gồm Công ty mẹ đóng vai trò hạt nhân và các công ty con. Phần lớn, các TĐ TC - NH do một ngân hàng đứng đầu, đóng vai trò là công ty mẹ. Ngân hàng có đƣợc những lợi thế về vốn, thực lực kinh tế mạnh, khống chế và điều chỉnh vốn, tài sản, cơ cấu tổ chức, quản lý, nhân sự của công ty con.
Mỗi công ty con đƣợc phép thành lập công ty khác và tham gia góp vốn của mình vào công ty mới sau khi đƣợc phép của công ty mẹ [3]. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 Cơ cấu sở hữu của các TĐ TC - NH thường là đa sở hữu (Nhà nƣớc, công ty, tƣ nhân) và hoạt động trên nguyên tắc đơn vị/cá nhân nào chiếm tỷ lệ sở hữu cao trong tổng tài sản sẽ nắm vai trò chi phối điều hành, quản trị trong tập đoàn [3]. Các thành viên trong tập đoàn nhân danh công ty/ngân hàng mẹ khi thiết lập các quan hệ với đối tác bên ngoài. Quan hệ giữa các công ty thành viên trong cùng tập đoàn cũng dựa trên quan hệ kinh tế, quan hệ thị trƣờng, giống nhƣ các khách hàng bên ngoài.
Đây chính là phƣơng thức để phân tán rủi ro trong hoạt động tài chính, ngân hàng. Các quyết định của công ty/ngân hàng mẹ đối với các thành viên trong tập đoàn đƣợc thông qua biểu quyết, quyết định tại Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, …[3]. TĐ TC - NH thiết lập hệ thống nguyên tắc quản trị thống nhất cho cả tập đoàn: về tầm nhìn, sứ mệnh, hệ thống giá trị cốt lõi, quy định, quy chế quản trị nội bộ và xây dựng thƣơng hiệu chung cho toàn bộ tập đoàn [3].2 Về tiềm lực tài chính Tiềm lực tài chính của TĐ TC – NH rất mạnh: Do TĐ TC - NH vừa có sự tích tụ vốn của bản thân ngân hàng mẹ, lại vừa có sự tập trung vốn giữa các công ty con. Trong tập đoàn, vốn đƣợc tập trung từ nhiều nguồn khác nhau, đƣợc bảo toàn và phát triển, đẩy nhanh quá trình tích tụ, tập trung vốn cho tập đoàn.
Điều này giúp cho TĐ TC - NH nâng cao năng lực cạnh tranh hơn so với một đơn vị hoạt động đơn lẻ. Tổng tài sản và vốn chủ sở hữu của các TĐ TC - NH khá lớn và chiếm tỷ lệ lớn trong GDP của quốc gia [4].1: Tổng tài sản cuối năm 2011 của một số TĐ TC – NH lớn trên thế giới Đơn vị: Nghìn tỷ USD Tên TĐ TC - NH Tổng tài sản Deutsche Bank, Đức 2,8 HSBC, Vƣơng quốc Anh 2,6 Ngân hàng Công Thƣơng Trung Quốc (ICBC), Trung Quốc 2,4 Mitsubishi UFJ Financial Group, Nhật Bản 2,4 Tập đoàn Barclays, Vƣơng quốc Anh 2,4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 JP Morgan Chase, Hoa Kỳ 2,3 Bank of America, Hoa Kỳ 2,1 Nguồn: www.3 Về phạm vi hoạt động TĐ TC - NH có phạm vi hoạt động rộng lớn: Không chỉ hoạt động trong phạm vi lãnh thổ trong nƣớc và còn mở rộng ra nhiều quốc gia khác trong khu vực và thế giới. Để chiếm lĩnh thị trƣờng, giảm áp lực cạnh tranh, TĐ TC - NH bành trƣớng thị trƣờng bằng cách tăng cƣờng hợp tác, liên doanh, liên kết, thực hiện phân công quốc tế nhằm mở rộng phạm vi hoạt động của mình [4]. TĐ TC - NH không chỉ hoạt động trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng mà còn thâm nhập vào hoạt động sản xuất kinh doanh.
TĐ TC – NH thành lập các công ty con hoạt động trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh, phục vụ cho nhu cầu và sự phát triển của tập đoàn. Ví dụ, công ty con sản xuất văn phòng phẩm, công ty con đào tạo bảo vệ… 1.4 Về nguồn nhân lực Nguồn nhân lực của TĐ TC – NH rất lớn. Sự tập trung của nhiều thành viên trong một tập đoàn, hoạt động trên nhiều lĩnh vực và có phạm vi hoạt động rộng lớn, đòi hỏi lực lƣợng lao động của TĐ TC - NH rất lớn. Nguồn nhân lực này đƣợc tuyển chọn và đào tạo một cách nghiêm ngặt, có chất lƣợng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của TĐ TC - NH.5 Về sản phẩm dịch vụ và doanh thu hoạt động Sản phẩm, dịch vụ của TĐ TC - NH rất đa dạng, trong số những sản phẩm, dịch vụ đó có một hoặc một số là sản phẩm mũi nhọn.
Các TĐ TC - NH đa dạng hóa nhiều sản phẩm, dịch vụ để đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng và để phân tán rủi ro trong hoạt động của TĐ TC – NH. Doanh thu hoạt động của TĐ TC – NH rất lớn: Do TĐ TC - NH có tiềm lực tài chính mạnh, quy mô vốn lớn, phạm vi hoạt động rộng khắp, sản phẩm dịch vụ đa dạng, có khả năng mở rộng quy mô hoạt động kinh doanh, đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất lao động và chất lƣợng sản phẩm, củng cố và mở rộng thị trƣờng nên doanh thu hoạt động của TĐ TC - NH là rất lớn. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.6 Về khả năng tập trung và điều chuyển vốn TĐ TC – NH có khả năng tập trung và điều chuyển vốn, khắc phục được sự hạn chế và thiếu vốn của từng thành viên riêng lẻ. Nguồn vốn của TĐ TC – NH đƣợc huy động từ nhiều nguồn khác nhau nhƣ từ các công ty thành viên và theo các hình thức khác nhau đƣợc pháp luật cho phép, sẽ đƣợc tập trung đầu tƣ vào những lĩnh vực, những dự án có hiệu quả nhất.
Nhƣ vậy, vốn của các đơn vị thành viên cũng đƣợc sử dụng vào những lĩnh vực đầu tƣ của tập đoàn, tạo nên sức mạnh quyết định sự phát triển của tập đoàn. Khi một thành viên trong tập đoàn thiếu vốn, sẽ có sự điều chuyển vốn từ ngân hàng/công ty mẹ hoặc từ đơn vị thành viên khác trong tập đoàn.7 Về phương thức hình thành Việc hình thành TĐ TC – NH là theo quy luật của thị trƣờng, đó là sự kết hợp tổng thể của các phƣơng thức phát triển: Có thể là con đƣờng nội sinh của chính công ty/ngân hàng mẹ trên cơ sở thành lập, góp vốn thành lập hàng loạt các Công ty/ngân hàng trực thuộc ở trong và ngoài nƣớc và cũng có thể là con đƣờng ngoại sinh thông qua việc mua lại, sáp nhập, hợp nhất các công ty/ngân hàng trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng để mở rộng phạm vi, thâu tóm thị trƣờng. Cách thứ nhất, con đường nội sinh: TĐ TC - NH đƣợc hình thành theo phƣơng thức tăng trƣởng truyền thống. Từ một ngân hàng thƣơng mại đáp ứng đƣợc các điều kiện về quy mô vốn lớn, mạng lƣới kinh doanh rộng khắp, khả năng quản trị điều hành hiệu quả, trình độ công nghệ cao,…có thể tự mình xây dựng và phát triển thành TĐ TC - NH.
Với hƣớng đi này, ngân hàng sẽ thành lập các công ty con trực thuộc với chức năng hoạt động khác nhau, nhằm cung cấp cho khách hàng các dịch vụ đa dạng và hỗ trợ hoạt động cho ngân hàng mẹ trong việc đƣa ra gói sản phẩm toàn diện. Tuy nhiên, phƣơng thức này thƣờng đƣợc áp dụng trong giai đoạn phát triển ban đầu của tập đoàn. Sau khi đạt đến một trình độ phát triển nhất định, các tập đoàn dạng này cũng sẽ tiến hành phƣơng thức sáp nhập và hợp nhất với các định chế khác nhằm nâng cao sức cạnh tranh trên thị trƣờng tài chính trong nƣớc, khu vực và quốc tế [3]. Cách thứ hai, con đường ngoại sinh : Sáp nhập và hợp nhất có thể nói là phƣơng thức nhanh nhất để một ngân hàng có đủ năng lực vƣơn ra hoạt động đa năng và hƣớng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 tới toàn cầu, tăng cƣờng sức mạnh và mở rộng quy mô về vốn và về mặt địa lý.
Các tổ chức tài chính với những lợi thế riêng đã liên kết với nhau nhằm tận dụng sức mạnh của nhau, tăng năng lực cạnh tranh và thu lợi nhuận cao nhất có thể [3].8 Đặc điểm của TĐ TC – NH thay đổi theo từng quốc gia Ở mỗi quốc gia khác nhau, TĐ TC - NH có những đặc điểm riêng biệt mang đặc trƣng của quốc gia đó.