Luận Văn Thạc Sĩ Về Xây Dựng Môi Trường Văn Hóa Ở Thành Phố Tam Kỳ, Tỉnh Quảng Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xây dựng môi trường văn hóa ở thành phố tam kỳ tỉnh quảng nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực kỹ

• Tác giả: Trần Thị Ly A
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Thắng
• Trường học: Trường Đại Học Văn Hóa, Thể Thao Và Du Lịch Thanh Hóa
• Chuyên ngành: Quản Lý Văn Hóa
• Đề tài: Xây Dựng Môi Trường Văn Hóa Ở Thành Phố Tam Kỳ, Tỉnh Quảng Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Đóng góp của luận văn
• Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA VÀ KHÁI QUÁT ĐỜI SỐNG VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TAM KỲ, TỈNH QUẢNG NAM
• 1.1. Cơ sở lý luận về xây dựng môi trường văn hóa
• 1.1.1. Khái niệm môi trường văn hóa
• 1.1.2. Cấu trúc của môi trường văn hóa
• 1.1.3. Đặc điểm của môi trường văn hóa
• 1.1.4. Nội dung xây dựng môi trường văn hóa
• 1.2. Khái quát đời sống văn hóa trên địa bàn thành phố Tam Kỳ
• 1.2.1. Khái quát thành phố Tam Kỳ
• 1.2.2. Một số nét về đời sống văn hóa thành phố Tam Kỳ
• 1.2.3. Văn bản của Trung ương, tỉnh, thành phố về xây dựng đời sống văn hóa
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TAM KỲ, TỈNH QUẢNG NAM
• 2.1. Phân cấp quản lý và cơ chế phối hợp trong xây dựng môi trường văn hóa
• 2.1.1. Phân cấp quản lý
• 2.1.2. Cơ chế phối hợp giữa các chủ thể quản lý
• 2.2. Công tác xây dựng môi trường văn hóa trên địa bàn thành phố Tam Kỳ
• 2.2.1. Công tác chỉ đạo, chính trị tư tưởng về hoạt động xây dựng môi trường văn hóa
• 2.2.2. Thực trạng xây dựng môi trường văn hóa trên địa bàn TP Tam Kỳ
• 2.3. Đánh giá chung về quá trình xây dựng môi trường văn hóa trên địa bàn thành phố Tam Kỳ
• 2.3.1. Những tồn tại
• 2.3.2. Nguyên nhân của những tồn tại
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TAM KỲ, TỈNH QUẢNG NAM
• 3.1. Định hướng xây dựng môi trường văn hóa
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả xây dựng môi trường văn hóa trên địa bàn thành phố Tam Kỳ
• 3.2.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ và Nhân dân về xây dựng môi trường văn hóa cơ sở
• 3.2.2. Tạo lập một môi trường kinh tế chính trị vững mạnh tạo đà thúc đẩy văn hóa phát triển
• 3.2.3. Xây dựng nguồn lực văn hóa địa phương và các hoạt động văn hóa cơ sở
• 3.2.4. Xây dựng môi trường pháp luật chặt chẽ, nghiêm minh
• 3.2.5. Đẩy mạnh hoạt động về giáo dục- đào tạo và khoa học công nghệ
• 3.3. Tiểu kết chương 3

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xây Dựng Môi Trường Văn Hóa Tại Tam Kỳ

Thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam, đang trong quá trình phát triển mạnh mẽ. Việc xây dựng môi trường văn hóa là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững. Môi trường văn hóa không chỉ ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế và xã hội. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, cần xem xét các khía cạnh khác nhau của môi trường văn hóa tại đây.

1.1. Khái Niệm Môi Trường Văn Hóa Là Gì

Môi trường văn hóa là tổng thể các yếu tố văn hóa, xã hội và tự nhiên ảnh hưởng đến đời sống con người. Nó bao gồm các giá trị, truyền thống và phong tục tập quán của cộng đồng. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp định hình các chính sách phát triển văn hóa tại Tam Kỳ.

1.2. Vai Trò Của Môi Trường Văn Hóa Trong Phát Triển Kinh Tế

Môi trường văn hóa có vai trò quan trọng trong việc thu hút đầu tư và phát triển du lịch. Một môi trường văn hóa phong phú sẽ tạo ra sức hấp dẫn cho du khách, từ đó thúc đẩy kinh tế địa phương. Các hoạt động văn hóa cũng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

II. Những Thách Thức Trong Xây Dựng Môi Trường Văn Hóa Tại Tam Kỳ

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng Tam Kỳ cũng đối mặt với nhiều thách thức trong việc xây dựng môi trường văn hóa. Các vấn đề như sự xung đột giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa, cũng như sự thiếu hụt nguồn lực cho các hoạt động văn hóa là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Sự Xung Đột Giữa Phát Triển Kinh Tế Và Bảo Tồn Văn Hóa

Sự phát triển nhanh chóng của các khu công nghiệp có thể dẫn đến việc xâm hại các di sản văn hóa. Cần có các biện pháp bảo vệ để đảm bảo rằng sự phát triển không làm mất đi bản sắc văn hóa của địa phương.

2.2. Thiếu Hụt Nguồn Lực Cho Hoạt Động Văn Hóa

Nhiều hoạt động văn hóa tại Tam Kỳ vẫn chưa được đầu tư đúng mức. Việc thiếu hụt nguồn lực tài chính và nhân lực có thể làm giảm chất lượng các sự kiện văn hóa, từ đó ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của người dân.

III. Phương Pháp Xây Dựng Môi Trường Văn Hóa Bền Vững Tại Tam Kỳ

Để xây dựng môi trường văn hóa bền vững, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc kết hợp giữa giáo dục văn hóa, phát triển cộng đồng và bảo tồn di sản là những yếu tố quan trọng trong quá trình này.

3.1. Giáo Dục Văn Hóa Trong Cộng Đồng

Giáo dục văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của người dân về giá trị văn hóa. Các chương trình giáo dục cần được thiết kế để khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động văn hóa.

3.2. Phát Triển Cộng Đồng Qua Các Hoạt Động Văn Hóa

Các hoạt động văn hóa như lễ hội, sự kiện nghệ thuật có thể tạo ra cơ hội cho cộng đồng giao lưu và phát triển. Điều này không chỉ giúp bảo tồn văn hóa mà còn tạo ra sự gắn kết trong cộng đồng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Xây Dựng Môi Trường Văn Hóa Tại Tam Kỳ

Việc áp dụng các giải pháp thực tiễn trong xây dựng môi trường văn hóa tại Tam Kỳ đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các dự án văn hóa đã được triển khai, góp phần nâng cao đời sống văn hóa của người dân.

4.1. Các Dự Án Văn Hóa Thành Công Tại Tam Kỳ

Nhiều dự án văn hóa đã được thực hiện thành công, như các lễ hội truyền thống và các hoạt động nghệ thuật. Những dự án này không chỉ thu hút du khách mà còn tạo ra cơ hội việc làm cho người dân địa phương.

4.2. Kết Quả Đạt Được Từ Các Hoạt Động Văn Hóa

Các hoạt động văn hóa đã giúp nâng cao nhận thức của người dân về giá trị văn hóa. Điều này không chỉ cải thiện đời sống tinh thần mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của thành phố.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Môi Trường Văn Hóa Tại Tam Kỳ

Tương lai của môi trường văn hóa tại Tam Kỳ phụ thuộc vào sự nỗ lực của cả cộng đồng và chính quyền. Việc bảo tồn và phát triển văn hóa cần được coi là một nhiệm vụ quan trọng trong quá trình phát triển của thành phố.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Bảo Tồn Văn Hóa

Bảo tồn văn hóa không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là của mỗi cá nhân trong cộng đồng. Việc giữ gìn các giá trị văn hóa sẽ giúp tạo ra một môi trường sống tốt đẹp hơn.

5.2. Định Hướng Phát Triển Môi Trường Văn Hóa Tương Lai

Định hướng phát triển môi trường văn hóa cần phải được xây dựng dựa trên sự tham gia của cộng đồng. Các chính sách cần phải linh hoạt và phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Tam Kỳ là trung tâm hành chính, kinh tế, văn hóa và khoa học kỹ thuật của tỉnh Quảng Nam, sở hữu diện tích tự nhiên 100,26 km2 tương đương 9.263,56 ha với quy mô dân số gần 145.000 người phân bố trên 13 xã, phường và 85 thôn, khối phố với hơn 30.000 hộ gia đình. Sau khi được công nhận là đô thị loại II theo Quyết định số 240/QĐ-TTg năm 2016 của Thủ tướng Chính phủ, thành phố đã ghi nhận bước tăng trưởng vượt bậc với tổng giá trị sản xuất năm 2020 ước đạt 28.572 tỷ đồng, tăng bình quân 16,26% mỗi năm và gấp 2,04 lần so với năm 2015. Thu nhập bình quân đầu người tăng nhanh từ 31,63 triệu đồng năm 2015 lên trên 60 triệu đồng năm 2020.

Tuy nhiên, quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa diễn ra nhanh chóng tại 2 khu công nghiệp lớn là Thuận Yên quy mô 230 ha và Tam Thăng quy mô 300 ha đã tạo ra những biến đổi sâu sắc trong cấu trúc xã hội. Đô thị hóa nóng làm nảy sinh nghịch lý giữa tăng trưởng kinh tế và nguy cơ xói mòn các chuẩn mực đạo đức truyền thống, sự gia tăng của tệ nạn xã hội, lối sống thực dụng và sự bất cập trong hệ sinh thái văn hóa cơ sở. Quỹ đất dành cho công trình văn hóa và thể thao toàn thành phố chỉ đạt 12,27 ha, chiếm tỷ lệ khiêm tốn 0,13% tổng diện tích đất tự nhiên.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá thực trạng công tác xây dựng môi trường văn hóa tại thành phố Tam Kỳ, làm rõ những thành tựu, bất cập và nguyên nhân trong giai đoạn 2016 - 2021, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị văn hóa đô thị giai đoạn 2022 - 2025 và định hướng đến năm 2030, hướng đến mục tiêu xây dựng nếp sống văn minh đô thị bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa của các lý thuyết văn hóa học và quản lý văn hóa hiện đại:

• Lý thuyết Sinh thái nhân văn của Georges Olivier khởi xướng năm 1975: Luận điểm khẳng định môi trường nhân văn được hình thành thông qua sự tác động tương hỗ giữa con người với con người và cách thức tổ chức xã hội, xem văn hóa là môi trường sống thứ hai nuôi dưỡng nhân cách.
• Lý thuyết Giá trị học văn hóa của Giáo sư Đỗ Huy: Tiếp cận môi trường văn hóa dưới góc độ hệ thống các giá trị nhân văn có quan hệ biện chứng với sự hoàn thiện nhân cách, đóng vai trò là thước đo chất lượng phát triển xã hội.
• Quan điểm lý luận của Phó Giáo sư Trường Lưu và các nhà nghiên cứu văn hóa Mác - Lênin: Nhận định môi trường văn hóa là sự tích hợp hữu cơ giữa môi trường tự nhiên và môi trường xã hội, định hướng chuẩn mực hành vi của cộng đồng.

Mô hình nghiên cứu phân tích môi trường văn hóa theo hai trục tiếp cận chính:

1. Trục không gian ba cấp độ: Cấp vi mô gồm gia đình và dòng tộc; cấp trung mô gồm thôn xóm, khối phố, công sở, trường học; cấp vĩ mô gồm môi trường văn hóa đô thị và vùng miền.
2. Trục thành tố cấu thành gồm 5 trụ cột: Môi trường khoa học và công nghệ; môi trường giáo dục và đào tạo; môi trường đạo đức và lối sống; môi trường thẩm mỹ; môi trường truyền thống và sinh hoạt lễ hội.

Hệ thống khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: Môi trường văn hóa, Đời sống văn hóa, Thiết chế văn hóa và Nếp sống văn minh đô thị. Trong đó, nghiên cứu khẳng định môi trường văn hóa chính là lát cắt ngang phản ánh chất lượng thực chất của đời sống văn hóa trong một không gian xã hội cụ thể.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp liên ngành kết hợp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập và tổng hợp từ hệ thống văn bản pháp quy của Trung ương như Nghị quyết số 33-NQ/TW khóa XI, Chỉ thị số 27-CT/TW, Nghị định số 122/2018/NĐ-CP; các văn kiện của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam và các Nghị quyết chuyên đề của Hội đồng nhân dân thành phố Tam Kỳ như Nghị quyết số 03/2014/NQ-HĐND cùng số liệu Niên giám thống kê giai đoạn 2016 - 2020.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Điều tra xã hội học với quy mô mẫu 280 phiếu hợp lệ trên tổng số 300 phiếu phát ra, đạt tỷ lệ phản hồi 93,3%. Mẫu được phân bổ theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên tại 13 xã, phường nhằm đại diện cho các nhóm đối tượng: cán bộ quản lý văn hóa cơ sở chiếm 25%, người dân khu vực 9 phường nội thị chiếm 45% và người dân tại 4 xã vùng ven, ven biển chiếm 30%.
• Phương pháp chuyên gia: Phỏng vấn sâu 15 chuyên gia đầu ngành, nhà quản lý văn hóa thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam, Phòng Văn hóa và Thông tin thành phố Tam Kỳ và các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý các dữ liệu định lượng, kết hợp phân tích đối sánh và tổng hợp logic giúp đo lường chính xác mức độ thụ hưởng văn hóa của người dân, đồng thời đối chiếu sự tương thích giữa văn bản quản lý nhà nước với thực tiễn cơ sở trong khung thời gian nghiên cứu từ năm 2018 đến tháng 10 năm 2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực địa và phân tích dữ liệu chỉ ra 4 phát hiện quan trọng về môi trường văn hóa thành phố Tam Kỳ:

• Phong trào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở đạt độ phủ lớn nhưng tính thực chất chưa đồng đều: Tỷ lệ gia đình đạt chuẩn văn hóa tại Tam Kỳ duy trì ổn định ở mức 88% đến 92% qua các năm. Tuy nhiên, kết quả khảo sát cho thấy khoảng 18,5% người dân cho rằng việc bình xét tại một số khối phố còn mang tính nể nang, hình thức và chạy theo chỉ tiêu số lượng mà chưa chú trọng chiều sâu đạo đức, lối sống.
• Hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở chưa tương xứng với quy mô đô thị loại II: Thành phố sở hữu 01 bảo tàng cấp tỉnh, 01 trung tâm văn hóa tỉnh, 01 trung tâm văn hóa thành phố và 01 thư viện thành phố với 17.600 đầu sách. Dù vậy, tổng diện tích đất dành cho văn hóa và thể thao chỉ đạt 12,27 ha, chiếm 0,13% diện tích tự nhiên. Trong đó, các cơ sở thể dục thể thao nội thị chỉ có 6,34 ha và cấp xã phường đạt 8,61 ha, chưa đáp ứng đủ nhu cầu rèn luyện thể chất khi dân số tăng nhanh.
• Áp lực từ chuyển dịch cơ cấu kinh tế đối với đời sống văn hóa công nhân: Cơ cấu kinh tế chuyển biến mạnh mẽ với Thương mại - Dịch vụ chiếm 60,03%, Công nghiệp - Xây dựng chiếm 37,74% và Nông nghiệp giảm còn 2,23%. Sự hình thành của 2 khu công nghiệp Thuận Yên và Tam Thăng thu hút hàng vạn lao động nhập cư, nhưng không gian văn hóa, nhà lưu trú và sân chơi thể thao cho công nhân tại các khu vực này còn thiếu hụt trầm trọng, làm nảy sinh nguy cơ mất an ninh trật tự và ô nhiễm môi trường sống.
• Tiềm năng bảo tồn di sản gắn với du lịch văn hóa chưa được khai thác tối đa: Thành phố sở hữu nhiều di tích lịch sử và danh thắng nổi bật như Địa đạo Kỳ Anh, Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng, Tháp Chiên Đàn, Văn Thánh Khổng Miếu và Làng bích họa Tam Thanh. Tuy nhiên, sự kết nối giữa bảo tồn di sản với chuỗi giá trị du lịch cộng đồng còn rời rạc, mức đóng góp của dịch vụ du lịch văn hóa vào tổng thu nhập xã hội còn ở mức khiêm tốn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trên xuất phát từ sự mất cân đối trong phân bổ nguồn lực: Ngân sách chi cho sự nghiệp văn hóa hàng năm của thành phố chỉ chiếm khoảng 1,5% đến 2,0% tổng chi ngân sách địa phương, chủ yếu dành cho chi thường xuyên và tổ chức sự kiện phong trào. Công tác quản lý nhà nước của Phòng Văn hóa và Thông tin thành phố còn gặp khó khăn do biên chế mỏng trong khi phải bao quát 11 lĩnh vực chuyên môn. Cơ chế phối hợp liên ngành giữa văn hóa, giáo dục, công an và mặt trận tổ quốc tại một số thời điểm còn mang tính sự vụ.

Để minh họa trực quan, thực trạng này có thể được trình bày thông qua biểu đồ cột thể hiện sự chênh lệch giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 16,26% mỗi năm với tốc độ tăng trưởng diện tích đất văn hóa chỉ đạt dưới 0,5% mỗi năm. Đồng thời, bảng ma trận đối sánh giữa 9 phường nội thị và 4 xã ngoại thành cho thấy mức độ phân bổ thiết chế thể thao nội thị chỉ đạt 6,34 ha so với 8,61 ha ở ngoại thành, làm rõ sự bất bình đẳng về không gian sinh hoạt công cộng.

So sánh với các nghiên cứu tương đồng tại đô thị Đà Nẵng và Hạ Long, Tam Kỳ đang trải qua giai đoạn chuyển đổi tâm lý xã hội đặc trưng của quá trình đô thị hóa ven biển, nơi các giá trị cộng đồng truyền thống làng xã đứng trước sức ép của kinh tế thị trường, đòi hỏi phải có sự can thiệp kịp thời bằng các chính sách quản lý văn hóa bài bản.

Đề xuất và khuyến nghị

Hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh tại thành phố Tam Kỳ được xác định cụ thể:

• Giải pháp 1: Nâng cao nhận thức chính trị, đạo đức và chuẩn mực văn hóa ứng xử trong hệ thống chính trị và toàn dân.

  • Hành động cụ thể: Quán triệt Quy định số 06-QĐ/TU về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, rà soát và bổ sung tiêu chuẩn văn minh đô thị vào quy ước của toàn bộ 85 thôn, khối phố.
  • Chỉ tiêu đo lường: 100% cán bộ công chức ký cam kết chuẩn mực văn hóa công vụ, nâng tỷ lệ gia đình văn hóa thực chất đạt trên 95%.
  • Thời gian triển khai: Giai đoạn 2022 - 2024.
  • Chủ thể thực hiện: Ban Tuyên giáo Thành ủy chủ trì, phối hợp với Trung tâm Chính trị và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Tam Kỳ.

• Giải pháp 2: Mở rộng quỹ đất và hiện đại hóa hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở.

  • Hành động cụ thể: Điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, đầu tư xây dựng mới và nâng cấp 100% trung tâm văn hóa - thể thao xã, phường theo đúng tiêu chuẩn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
  • Chỉ tiêu đo lường: Nâng tỷ lệ diện tích đất công trình văn hóa - thể thao từ 0,13% tức 12,27 ha lên mức tối thiểu 0,35% tức khoảng 35 ha vào năm 2025; số hóa 100% đầu sách và bổ sung thêm 10.000 đầu sách mới cho thư viện thành phố.
  • Thời gian triển khai: Giai đoạn 2022 - 2026.
  • Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân thành phố Tam Kỳ, Phòng Quản lý Đô thị và Phòng Văn hóa và Thông tin thành phố.

• Giải pháp 3: Xây dựng đời sống văn hóa doanh nghiệp và không gian văn hóa cho công nhân lao động.

  • Hành động cụ thể: Ban hành cơ chế phối hợp giữa chính quyền và doanh nghiệp tại Khu công nghiệp Tam Thăng diện tích 300 ha và Khu công nghiệp Thuận Yên diện tích 230 ha; thiết lập các điểm sinh hoạt văn hóa lưu động, sân bóng rổ, cầu lông và tủ sách công nhân.
  • Chỉ tiêu đo lường: 85% cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đạt chuẩn văn hóa; 100% người lao động tại các khu công nghiệp được tiếp cận các dịch vụ thông tin và giải trí lành mạnh.
  • Thời gian triển khai: Thực hiện thường xuyên, tập trung cao điểm 2023 - 2025.
  • Chủ thể thực hiện: Liên đoàn Lao động thành phố chủ trì, phối hợp với Ban Quản lý các Khu công nghiệp và Phòng Văn hóa - Thông tin.

• Giải pháp 4: Bảo tồn di sản văn hóa truyền thống gắn kết với phát triển du lịch sinh thái nhân văn.

  • Hành động cụ thể: Bảo tồn nghệ thuật hát bộ, lễ hội Cầu Ngư Tam Thanh, lễ hội tế Thành Hoàng; số hóa dữ liệu di tích Văn Thánh Khổng Miếu và Địa đạo Kỳ Anh; phát triển chuỗi du lịch trải nghiệm Làng bích họa Tam Thanh kết hợp bãi sậy Sông Đầm.
  • Chỉ tiêu đo lường: Tăng trưởng doanh thu du lịch văn hóa đạt 15% đến 20% mỗi năm; 100% di tích lịch sử cấp quốc gia và cấp tỉnh được lắp đặt mã QR tra cứu thông tin đa ngữ.
  • Thời gian triển khai: Giai đoạn 2022 - 2025, định hướng 2030.
  • Chủ thể thực hiện: Phòng Văn hóa và Thông tin thành phố, Trung tâm Văn hóa - Thể thao - Truyền thông và Ủy ban nhân dân các xã, phường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Cán bộ quản lý nhà nước và chuyên viên văn hóa cấp huyện, thị xã, thành phố: Cung cấp khung phương pháp đánh giá thực trạng, kinh nghiệm xử lý các bất cập trong bình xét danh hiệu văn hóa và cẩm nang triển khai các văn bản pháp luật như Nghị định số 122/2018/NĐ-CP tại địa bàn cơ sở.
• Các nhà quy hoạch đô thị và hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội: Khai thác các dữ liệu về tỷ lệ đất văn hóa 0,13% và mô hình tích hợp không gian sinh thái nhân văn vào quy hoạch tổng thể các đô thị loại II và loại III đang đẩy mạnh công nghiệp hóa.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Quản lý Văn hóa, Văn hóa học, Xã hội học: Sử dụng công trình làm tài liệu tham khảo học thuật chuyên sâu về phương pháp điều tra thực địa 280 mẫu và khung lý thuyết sinh thái nhân văn áp dụng vào nghiên cứu địa phương.
• Ban quản lý các khu công nghiệp và tổ chức công đoàn cơ sở: Ứng dụng các đề xuất về mô hình thiết chế văn hóa phục vụ người lao động trong các cụm công nghiệp tập trung quy mô trên 200 ha nhằm nâng cao đời sống tinh thần cho công nhân.

Câu hỏi thường gặp

Môi trường văn hóa có điểm gì khác biệt cốt lõi so với đời sống văn hóa?

Đời sống văn hóa phản ánh các hoạt động tinh thần cụ thể như biểu diễn nghệ thuật, lễ hội, tín ngưỡng và tuyên truyền. Ngược lại, môi trường văn hóa là tổng hòa các điều kiện vật chất, tinh thần và các mối quan hệ xã hội tác động trực tiếp đến sự hoàn thiện nhân cách con người. Môi trường văn hóa đóng vai trò là lát cắt ngang đo lường chất lượng toàn diện của đời sống văn hóa trong một không gian xác định.

Những rào cản lớn nhất đối với việc xây dựng môi trường văn hóa tại thành phố Tam Kỳ là gì?

Rào cản lớn nhất gồm áp lực từ tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh 16,26% mỗi năm gây xói mòn lối sống truyền thống; quỹ đất dành cho thiết chế văn hóa thể thao rất thấp khi chỉ chiếm 0,13% diện tích tự nhiên tương đương 12,27 ha; và nguồn ngân sách bố trí cho sự nghiệp văn hóa chỉ chiếm 1,5% đến 2,0% tổng chi ngân sách hàng năm.

Phương pháp nào giúp loại bỏ bệnh hình thức trong bình xét danh hiệu gia đình văn hóa?

Cần áp dụng bộ tiêu chí đánh giá định lượng 100 điểm theo Nghị định số 122/2018/NĐ-CP và Quyết định số 10832/QĐ-UBND của thành phố. Quy trình bình xét phải được thực hiện công khai qua hòm thư góp ý và khảo sát mức độ hài lòng của cộng đồng dân cư, giúp giảm thiểu tỷ lệ công nhận hình thức từ mức 18,5% xuống dưới 5%.

Tại sao phải gắn kết xây dựng môi trường văn hóa với phát triển kinh tế dịch vụ du lịch?

Thương mại và dịch vụ chiếm tỷ trọng áp đảo 60,03% trong cơ cấu kinh tế thành phố năm 2020. Việc tạo lập môi trường văn hóa văn minh, gìn giữ các làng nghề truyền thống và bảo tồn di tích như Địa đạo Kỳ Anh sẽ tạo dựng thương hiệu đô thị hấp dẫn du khách, từ đó tạo nguồn thu tái đầu tư bền vững cho các thiết chế văn hóa địa phương.

Làm thế nào để thu hẹp khoảng cách thụ hưởng văn hóa giữa khu vực nội thị và vùng ven?

Thành phố cần điều chỉnh phân bổ ngân sách đầu tư thiết chế thể thao vượt mức 8,61 ha hiện tại ở cấp xã. Đồng thời, cần đẩy mạnh mạng lưới luân chuyển 17.600 cuốn sách từ thư viện thành phố về các nhà văn hóa thôn, khối phố và tổ chức định kỳ các chương trình biểu diễn nghệ thuật lưu động tại các xã ven biển như Tam Thanh, Tam Phú.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về môi trường văn hóa đô thị, xác lập mô hình phân tích liên ngành giữa 3 cấp độ không gian và 5 thành tố cấu thành giá trị nhân văn.
• Phản ánh chân thực thực trạng đời sống văn hóa tại thành phố Tam Kỳ trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế 16,26% mỗi năm và cơ cấu thương mại - dịch vụ chiếm tới 60,03%.
• Xác định chính xác các điểm nghẽn hạ tầng khi diện tích đất văn hóa - thể thao chỉ đạt 12,27 ha chiếm 0,13% diện tích tự nhiên và khoảng trống văn hóa tinh thần tại 2 khu công nghiệp quy mô 530 ha.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ có tính khả thi cao, gắn liền chỉ tiêu định lượng, lộ trình thực hiện đến năm 2026 và phân công chủ thể rõ ràng.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học và thực tiễn tin cậy phục vụ công tác quản trị văn hóa cơ sở cho tỉnh Quảng Nam và các đô thị đang phát triển trên toàn quốc.

Công trình luận văn là nghiên cứu hệ thống đầu tiên về môi trường văn hóa tại thành phố Tam Kỳ, tạo tiền đề khoa học quan trọng cho giai đoạn 2022 - 2025 nâng cấp hạ tầng văn hóa và hướng tới mục tiêu xây dựng Tam Kỳ thành đô thị sinh thái, văn hóa, đáng sống vào năm 2030. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và bạn đọc quan tâm có thể ứng dụng trực tiếp các kết quả và khuyến nghị của luận văn vào công tác hoạch định chính sách và nâng cao chất lượng đời sống văn hóa tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA VÀ KHÁI QUÁT ĐỜI SỐNG VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TAM KỲ, TỈNH QUẢNG NAM 1. Cơ sở lý luận về xây dựng môi trường văn hóa "Nếu đại tự nhiên là cái nôi đầu tiên nuôi sống con người, thì văn hóa là cái nôi thứ hai, ở đó toàn bộ đời sống tinh thần của con người được hình thành, được nuôi dưỡng và phát triển. Con người không thể tồn tại nếu tách rời đại tự nhiên, cũng như con người không thể thực sự là con người nếu tách rời môi trường văn hóa".

Cùng với những yếu tố thuộc về tự nhiên, thì các yếu tố thuộc về văn hóa (hệ sinh thái văn hóa) thường xuyên tác động tới đời sống vật chất và tinh thần của con người trên thế giới, có giá trị góp phần bồi dưỡng vẻ đẹp tâm hồn, đạo lý, nhân cách con người. Từ những quan điểm trên, có thể nhận định rằng, văn hóa hàm chứa hệ thống giá trị nhân văn, vốn tri thức và kinh nghiệm xã hội đã được đúc kết trong thực tiễn lịch sử, tạo thành MTVH lành mạnh nuôi dưỡng con người, phát triển con người ngày càng hoàn thiện về mọi mặt ở mọi quốc gia, mọi dân tộc. Với hàm nghĩa đó, tác giả luận văn coi đây chính là cơ sở lý luận quan trọng để tiếp cận, nghiên cứu về MTVH. Khái niệm môi trường văn hóa Khái niệm môi trường văn hóa rất rộng, phức tạp và đa nghĩa, nên có nhiều cách quan niệm khác nhau: PGS.TS Trường Lưu cho rằng: MTVH vừa là một bộ phận của môi trường sống nói chung, vừa là sự "đan bện" rất phức tạp và đa dạng giữa các hệ môi trường với nhau, đồng thời tích hợp những tố chất của các hệ môi trường khác, hình thành một môi trường đặc biệt - môi trường nhân văn gắn với sự sống của con người.

10 Khái niệm MTVH được đề cập lần đầu tiên trên thế giới bởi giáo sư nhân chủng học người Pháp Georges Olivier nhắc đến trong tác phẩm "Sinh thái nhân văn" (năm 1975). Theo ông thì “MTVH hay MTNV được tạo nên bởi sự "tác động của con người tới con người" và "tổ chức xã hội của chúng ta, còn sự tác động của con người với tự nhiên cũng như sản phẩm từ nền công nghiệp đương nhiên đã có và phải có. Các nhà KHXH Xô Viết trước đây đã từng có những nghiên cứu chuyên sâu về MTVH. Cuốn "Cơ sở lý luận văn hóa Mác - Lênin" do GS.TS triết học A.

Ac-nôn-đốp chủ biên đã đưa ra quan niệm về MTVH như sau: "Môi trường văn hóa là một tổng thể ổn định những yếu tố vật thể và nhân cách, nhờ đó các cá thể tác động lẫn nhau. Chúng ảnh hưởng tới hoạt động khai thác và sáng tạo giá trị văn hóa, tới nhu cầu tinh thần, hứng thú và định hướng giá trị của họ. Môi trường văn hóa không chỉ là tổng hợp những yếu tố văn hóa vật thể, mà còn có những con người hiện diện văn hóa" [1, tr. Trong cuốn sách "Quản lý hoạt động văn hóa" xuất bản năm 1998: "Môi trường văn hóa là một tổng thể các sản phẩm văn hóa, chương trình văn hóa, hành vi văn hóa, thiết chế, phương tiện và cảnh quan văn hóa.

mà cá nhân tiếp xúc trong suốt đời mình và có ảnh hưởng qua lại với mình" [2, tr.