Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, cụm từ “Đào tạo từ xa” đã và đang trở nên gần gũi với tất cả mọi người. Đào tạo từ xa là một phương thức học tập phân tán, thông qua các phương tiện truyền thông như radio, truyền hình và internet,… Phương pháp học tập này đáp ứng cho nhu cầu học tập học tập tích lũy kiến thức của tất cả mọi người, đồng thời sẽ đem lại những lợi ích to lớn, tiết kiệm được thời gian, công sức và tiền bạc, đồng thời cũng nâng cao chất lượng truyền đạt và tiếp thu kiến thức cho các học viên. Trong thời đại bùng nổ công nghệ thông tin hiện nay, phương thức đạo tạo theo phương pháp eLearning có rất nhiều ưu thế để phát triển. Đó là nhờ vào sự phát triển mạnh nẽ của công nghệ thông tin và các loại truyền thông đa phương tiện.
Phương pháp học tập eLearning trên cơ sở ứng dụng công nghệ thông tin cùng với các loại truyền thông đa phương tiện vào việc dạy và học sẽ là một xu hướng tất yếu trong giáo dục và đào tạo của thế kỷ 21. eLearning làm giảm chi phí, thời gian và công sức học tập, giúp nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức cho các học viên trên cơ sở sử dụng nền web và các đa phương tiện truyền thông như hình ảnh, âm thanh, video,… Yếu tố chính góp phần làm nên hiệu quả to lớn của phương pháp học tập eLeaning là bài giảng giáo trình trực tuyến. Vì vậy yêu cầu đặt ra là phải có một công cụ biên soạn bài giảng để giúp cho các giáo viên có thể soạn thảo các bài giảng, giáo trình trực tuyến của mình theo đúng một cấu trúc bài giảng đã đề ra sao cho bài giảng sau khi biên soạn xong có thể đóng gói lại thành các gói nội dung (SCOs) dựa trên chuẩn SCORM (Sharable Content Obbject Reference Model), có khả năng tái sử dụng và tích hợp trên các hệ thống quản lý học tập như Moodle. Tình hình phát triển eLearning: 1.
Trên thế giới: Nhận thấy được những hiệu quả to lớn từ eLearning, các nhà giáo dục trên thế giới đã tích cực đầu tư, nghiên cứu cho các chương trình học tập, xây dựng các mã nguồn mở như hệ thống quản lý đào tạo (Learning Managerment System: LMS) và hệ thống quản lý nội dung học tập (Learning Content Managerment System) , công cụ đóng gói nội dung học tập,… Mỹ và các nước ở Châu Âu là những nước tiên phong, đi đầu và có những chương GVHD: DEA. Bùi Minh Từ Diễm 14 SVTH: Lê Thị Kim Phượng - 0112066 Khóa luận: Tổ chức và xây dựng bài giảng cho chương trình đào tạo từ xa trình, dự án đầu tư vào phương pháp học tập eLeaning nhằm thúc đẩy sự phát triển đào tạo trực tuyến trong các tổ chức và các trường đại học. Tại châu Á, eLearning đang trong tình trạng sơ khai, chưa có nhiều thành công vì một số lý do như các quy tắc luật lệ bảo thủ, sự ưa chuộng đào tạo truyền thống của văn hóa Châu Á, cơ sở hạ tầng nghèo nàn và nền kinh tế lạc hậu. Tuy vậy đó chỉ là những rào cản tạm thời, do nhu cầu đào tạo ở châu lục này đang trở nên ngày càng không thể đáp ứng được bởi các cơ sở giáo dục truyền thống buộc các quốc gia Châu Á đang dần phải thừa nhận tiềm năng to lớn mà eLearning mang lại.
Ở Việt Nam: Các nhà giáo dục ở Việt Nam cũng thật sự mong muốn xây dựng được các chương trình đào tạo từ xa theo phương thức học tập eLearning để góp phần đáp ứng nhu cầu học tập tại chỗ của đông đảo các học viên. Thế giới phát triển đào tạo eLearning đã hơn 10 năm nay, ở Việt Nam cũng có những nhóm quan tâm, phát triển eLearning tại một số trường đại học, các cơ quan học viện và một số công ty phát triển CNTT. Các nghiên cứu và phát triển tập trung vào việc phát triển nội dung, học tập trên nền tảng eLearning, cộng tác với nước ngoài trong lĩnh vực eLearning, phát triển một hệ LMS và LCMS và sử dụng lại hệ thống mã nguồn mở LMS/LCMS để phát triển một số hệ thống ở Việt Nam. Một trong những kế hoạch lớn của Bộ Giáo dục và Đào tạo đến năm 2008 là xây dựng mạng giáo dục EduNet.
Đây là một đề án lớn với kinh phí triển khai lớn. Đề án chia thành 4 phần: xây dựng hạ tầng cơ sở (gồm hạ tầng viễn thông quốc gia và hạ tầng của từng đơn vị); phát triển nội dung (gồm nội dung khóa học, tài liệu dạy học), các khóa học trực tuyến và trên CDROM; đào tạo cán bộ chuyên gia; liên kết các trường Cao đẳng và Đại học với nhau. Đề án EduNet hứa hẹn sẽ mang đến một hơi thở mới cho ngành giáo dục. Dự án CNTT kết hợp giữa chính phủ Nhật và Việt Nam nhằm bồi dưỡng nâng cao trình độ cho các kỹ sư CNTT Việt Nam và cung cấp một nền tảng và điều kiện cho việc phát triển eLearning tập trung vào phát triển các hệ LCMS và nội dung do trung tâm hỗ trợ đào tạo và kiểm tra chất lượng CNTT Việt Nam (VITEC) ra đời vào năm 2000 phụ trách, đang trong giai đoạn phát triển và có khả năng sẽ đưa lại những lợi ích to lớn cho hệ thống eLearning trong tương lai.
Một số trung tâm phát triển eLearning đáng chú ý khác như trung tâm phát triển CNTT của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (CITD: Center for Information Technology Development) (ra đời năm 2000) với hơn 14 dự án nghiên cứu và hoạt động có hiệu quả trong lĩnh vực học tập qua mạng. Trung tâm này bao gồm các chương trình đào tạo: Đào tạo sau đại học, Hệ cử nhân 1 qua mạng, hệ cử nhân 2 qua mạng và chuyên viên công nghệ thông tin ; Trung tâm CNC (Communication Network Center); và NCS (New Century Soft). Đại học Quốc gia Hà Nội cũng đang nghiên cứu và triển khai một dự án lớn, đó là dự án "Đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật CNTT, phát triển công nghệ phần mềm, đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập, xây dựng mô hình đại học điện tử". Dự đoán nếu GVHD: DEA.
Bùi Minh Từ Diễm 15 SVTH: Lê Thị Kim Phượng - 0112066 Khóa luận: Tổ chức và xây dựng bài giảng cho chương trình đào tạo từ xa dự án thành công sẽ được đem áp dụng cho toàn bộ Đại học Quốc gia Hà Nội và có thể được sử dụng ở các trường Đại học khác nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và tiến kịp với sự phát triển trên toàn thế giới. Do còn một số vấn đề về mặt kinh phí (ước tính kinh phí triển khai dự án lên tới hàng triệu USD) và đội ngũ nên dự án đến nay vẫn chưa được thực hiện. Nói chung sự phát triển eLearning tại Việt Nam mới chỉ trong giai đoạn khởi đầu, các ứng dụng triển khai còn rất ít, đều ở mức độ thử nghiệm. Các vấn đề lớn gặp phải ở đây là các chuẩn về eLearning chưa có, cơ sở hạ tầng CNTT còn yếu kém, các quy tắc/luật định cho việc phát triển eLearning còn chưa phù hợp, các vấn đề về bản quyền,…, đặc biệt là việc đầu tư và hỗ trợ kinh phí chưa được sự quan tâm của Nhà nước và Chính phủ.
Trong tương lai những vấn đề này cần được cải thiện và khắc phục. Mục tiêu của luận văn: Phương thức học tập theo phương pháp eLearning hiểu theo nghĩa đầy đủ thì nó bao gồm các hệ thống quản lý đào tạo (Learning Managerment System: LMS), hệ thống quản lý nội dung học tập (Learning Content Managerment System) trong đó bao gồm các nội dung bài giảng, các bài kiểm tra, đánh giá khả năng tiếp thu kiến thức của các học viên, các lớp học ảo, các diễn đàn trao đổi, … Trong phạm vi đề tài của khóa luận “Tổ chức và xây dựng bài giảng cho chương trình đào tạo từ xa” em chỉ quan tâm đến các vấn đề sau: tổ chức cấu trúc của bài giảng giáo trình trực tuyến, công cụ biên soạn bài giảng theo đúng cấu trúc này. Đóng gói bài giảng và tích hợp chúng lên một hệ quản lý học tập cụ thể. Phần nghiên cứu khảo sát một số cơ sở lý thuyết: Trong phạm vi của khóa luận này, em tìm hiểu các vấn đề về eLearning, Learning Objects, chuẩn SCORM (Sharable Content Object Reference Modle) hỗ trợ cho việc đóng gói nội dung các bài giảng, công cụ đóng gói bài giảng RELOAD, các gói nội dung SCOs (Sharable Content Objects).
Tiếp đó sẽ tìm hiểu hệ thống quản lý đào tạo (Learning Managerment System – LMS) mà cụ thể là Moodle để hiểu được các yêu cầu và các đặc tả cần thiết cần phải có cho một giáo trình trực tuyến theo đúng các chuẩn do IMS (Instructional Management System) Global Learning Consortium và chuẩn SCORM do ADL (Advanced Distributed Learning ) đưa ra. Sau đó, em sẽ đưa ra cách tổ chức cấu trúc bài giảng của giáo trình trực tuyến và công cụ biên soạn bài giảng và đóng gói các bài giảng này thành các gói nội dung, và cuối cùng là tích hợp chúng lên Moodle. Phần thực nghiệm: Phần này em sẽ tổ chức cấu trúc bài giảng giáo trình trực tuyến bao gồm đầy đủ các thành phần cần thiết trong một giáo trình thông thường, thêm vào đó là các thành phần ứng dụng công nghệ thông tin và các loại truyền thông đa phương tiện như văn bản, hình ảnh, âm thanh, video; Các ý giảng trong bài giảng này có khả năng tái sử dụng các ý giảng đã có trước đó trong cùng một môn học hoặc ở các môn học khác. Ngoài ra, GVHD: DEA.
Bùi Minh Từ Diễm 16 SVTH: Lê Thị Kim Phượng - 0112066 Khóa luận: Tổ chức và xây dựng bài giảng cho chương trình đào tạo từ xa sau khi kết thúc mỗi bài giảng, môn học thì sẽ có các bài kiểm tra trắc nghiệm với các câu hỏi có một lựa chọn và câu hỏi có nhiều lựa chọn. Sau đó dựa trên mã nguồn mở JAXE để tạo ra công cụ biên soạn giáo trình trực tuyến dựa trên cấu trúc của bài giảng đã đề ra. Sau đó sẽ dùng công cụ đóng gói RELOAD Editor để đóng gói các bài giảng này thành các gói nội dung SCOs có khả năng tái sử dụng và tích hợp chúng lên Moodle. Đóng góp của luận văn Đưa ra được cấu trúc bài giảng giáo trình trình trực tuyến có đầy đủ các thành phần tương tự như một giáo trình thông thường, kèm theo các thành phần khác biệt rõ nét với giáo trình thông thường là âm thanh, hình ảnh , flash.