MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nhân lực, đặc biệt là nhân lực trẻ, có vai trò quan trọng trong sự phát triển của mỗi quốc gia. Nói cách khác, ngày nay sự phát triển của một quốc gia phụ thuộc chủ yếu vào vốn con người của quốc gia đó. Trong bối cảnh Việt Nam, Đảng và Nhà nước luôn khẳng định tầm quan trọng của đội ngũ nhân lực trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Dưới một góc nhìn nhất định, nhân lực là một trong những nhân tố cơ bản quyết định sự thành công của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế hiện nay của Việt Nam. Vì vậy, việc nghiên cứu sâu về đội ngũ nhân lực nhằm mở rộng sự hiểu biết và đề xuất các giải pháp phát triển đổi ngũ nhân lực phục vụ phát triển đất nước là thực sự cần thiết. Cho đến nay, nhiều nghiên cứu của nhiều tác giả trong và ngoài nước đã quan tâm đến vốn xã hội trong phát triển đội ngũ nhân lực nói chung, nhân lực trẻ nói riêng dưới những tiếp cận khác nhau [5]. Cụ thể là nhiều tác giả đã đi sâu tìm hiểu cách thức tạo dựng và sử dụng vốn xã hội của đội ngũ nhân lực trẻ [6].
Nhiều tác giả chỉ ra vai trò của vốn xã hội trong tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đề bạt, bổ nhiệm nhân lực trẻ [6]. Thêm nữa, cả chiều cạnh tích cực lẫn tiêu cực của vốn xã hội trong phát triển đội ngũ nhân lực trẻ cũng đã được đi sâu tìm hiểu [6]. Tuy nhiên, nghiên cứu chủ đề vốn xã hội và nhân lực trẻ vẫn cần được tiếp tục triển khai nhằm mang lại những hiểu biết cập nhật về một loại vốn quan trọng của đội ngũ nhân lực này. Thêm nữa, đặc điểm vốn xã hội của đội ngũ nhân lực trẻ làm việc trong các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn Hà Nội hiện nay cũng chưa được các nghiên cứu đi trước đi sâu tìm hiểu.
Vì vậy, tác giả đã lựa chọn chủ đề “Đặc điểm 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com vốn xã hội của nhân lực trẻ làm việc tại các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội” để làm đề tài luận văn thạc sĩ này. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của đề tài là làm rõ những đặc điểm vốn xã hội của nhân lực trẻ trong các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội. Nhiệm vụ nghiên cứu - Làm rõ đặc điểm vốn xã hội trên phương diện mạng lưới xã hội của nhân lực trẻ làm việc ở các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội.
- Làm rõ đặc điểm vốn xã hội trên phương diện lòng tin của nhân lực trẻ làm việc ở các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội. Đối tƣợng, khách thể, phạm vi nghiên cứu 3. Đối tƣợng nghiên cứu Đặc điểm vốn xã hội của nhân lực trẻ làm việc ở các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội. Khách thể nghiên cứu Khách thể tập trung chủ yếu vào nhóm nhân lực trẻ 18 – 34 tuổi, đang làm trong các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Phạm vi nghiên cứu Phạm vi thời gian: Từ tháng 1/2014 đến tháng 12/2017. Phạm vi không gian: Thành phố Hà Nội. Phạm vi nội dung: đặc điểm vốn xã hội trên phương diện mạng lưới xã hội và lòng tin của nhân lực trẻ làm việc ở các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.
Câu hỏi nghiên cứu - Mạng lưới xã hội của nhân lực trẻ làm việc tại cơ quan, doanh nghiệp nhà nước có đặc điểm như thế nào? - Lòng tin của nhân lực trẻ làm việc tại cơ quan, doanh nghiệp nhà nước có đặc điểm như thế nào? 5. Giả thuyết nghiên cứu - Mạng lưới xã hội của nhân lực trẻ làm việc trong các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn Hà Nội được tạo dựng và duy trì qua nhiều cách thức khác nhau và có sự khác nhau trên các phương diện như giới tính, tuổi tác. Những mạng lưới này có vai trò quan trọng đối với quá trình tìm kiếm việc làm và thăng tiến sự nghiệp của đội ngũ nhân lực trẻ. - Lòng tin của nhân lực trẻ làm việc trong các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn Hà Nội được tạo dựng, duy trì qua những cách thức nhất định và có sự khác nhau trên phương diện độ tuổi, loại hợp đồng làm việc, thâm niên công tác, thu nhập.
Lòng tin của nhân lực trẻ làm việc trong các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn Hà Nội có vai trò quan trọng đối với phát huy năng lực làm việc của bản thân họ. Phƣơng pháp nghiên cứu 6. Phân tích tài liệu Nghiên cứu được tiến hành trước hết bằng việc thu thập và phân tích các tài liệu trong nước và quốc tế liên quan đến vốn xã hội và nguồn nhân lực. Các tài liệu được sử dụng trong nghiên cứu ba gồm ấn phẩm của các nghiên cứu trong và ngoài nước, tài liệu thống kê, báo cáo của các cơ quan nhà nước, viện nghiên cứu, tổ chức xã hội và các tài liệu về địa bàn nghiên cứu.
Dữ liệu chính được sử dụng trong nghiên cứu này là dữ liệu định lượng của đề tài cấp nhà nước “Vai trò của vốn xã hội trong sự phát triển nguồn 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nhân lực trẻ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” do PGS. Nguyễn Hồi Loan chủ nhiệm đề tài. Từ nguồn dữ liệu của đề tài này được khảo sát trên một số địa phương của cả nước, tác giả tách riêng dữ liệu được khảo sát tại Hà Nội và phân tích sâu dữ liệu được khảo sát ở Hà Nội. Một số đặc điểm của mẫu khảo sát được tiến hành tại Hà Nội mà tác giả luận văn đã sử dụng để phân tích trong đề tài cụ thể như sau: Bảng 1.1: Cơ cấu mẫu Tỷ lệ Đặc điểm khách thể nghiên cứu Số lƣợng Đơn vị (%) Giới tính Nam 206 41,4 Nữ 292 58,6 Tổng 498 100 Nhóm tuổi 19 – 24 tuổi 52 10,4 25 – 30 tuổi 176 35.3 31 – 34 tuổi 270 54,2 Tổng 498 100 Trình độ học vấn Phổ thông trung học 4 0,8 Trung cấp nghề 22 4,4 Cao đẳng, đại học 307 61,6 Sau đại học 161 32,3 Khác 4 0,8 Tổng 498 100 Tình trạng hôn nhân Độc thân 149 29,9 Đang có vợ/chồng 335 67,3 Ly hôn/ly thân/góa 9 1,8 Sống chung chưa 5 1,0 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com kết hôn Tổng 498 100 Tôn giáo Phật giáo 41 8,2 Thiên chúa giáo 6 1.2 Tin lành 1 0,2 Tôn giáo khác 2 0,4 Không tôn giáo 448 90,0 Tổng 498 100 Thâm niên công tác Từ 1 – 5 năm 259 52,0 Từ 6 – 10 năm 138 27,7 Từ 11 – 15 năm 101 20,3 Tổng 498 100 Nghề nghiệp : Công chức, viên chức trong các cơ quan, doanh nhà nước 6.
Phỏng vấn sâu Ngoài việc phân tích trên một phần dữ liệu của đề tài, tác giả phỏng vấn sâu thêm 12 trường hợp và có ghi các cuộc phỏng vấn này trên cơ sở sự cho phép của người được phỏng vấn. Thời lượng mỗi cuộc phỏng vấn kéo dài từ 50 đến 60 phút. Đối tượng phỏng vấn là các cán bộ, nhân viên trong độ tuổi 18 – 34 tuổi, đang làm việc tại các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội. Phỏng vấn sâu cung cấp những ý kiến, đánh giá của người trả lời về vốn xã hội của họ.
Trong 12 cuộc phỏng vấn mà tác giả luận văn đã thực hiện có 6 cuộc phỏng vấn mà người được phỏng vấn là nam giới, và 6 cuộc phỏng vấn mà người được phỏng vấn là nữ giới. Những người được phỏng vấn khác nhau về nhiều đặc điểm chẳng hạn như nghề nghiêp, thâm niên công tác. 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn 7.
Ý nghĩa khoa học Qua việc vận dụng một số quan điểm lý thuyết về vốn xã hội, tác giả luận văn phân tích các dữ liệu định tính và định lượng được khảo sát ở Hà Nội để làm rõ những đặc điểm vốn xã hội của nhân lực trẻ trong trong các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước. Nói cách khác, trên phương diện khoa học, luận văn cung cấp thêm một góc nhìn xã hội học đối với vốn xã hội, mà cụ thể là đặc điểm vốn xã hội của của đội ngũ nhân lực trẻ. Ý nghĩa thực tiễn Những dữ liệu, luận cứ khoa học trong luận văn này là tài liệu tham khảo giúp các nhà quản lý có thêm cơ sở để hoạch định chính sách phát triển nguồn nhân lực trẻ. Các dữ liệu, luận cứ khoa học trong luận văn cũng góp thêm cơ sở cho các nhà quản lý trong quá trình đưa ra các quyết định quản lý nhằm phát huy tốt hơn năng lực của đội ngũ nhân lực trẻ 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com NỘI DUNG CHÍNH CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ ĐỊA BÀN NGHÊN CỨU 1.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu Cho đến nay, trên thế giới và ở Việt Nam, nhiều tác giả khác nhau đã công bố nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến chủ đề vốn xã hội. Trong khuôn khổ của luận văn này, tác giả sẽ điểm lại những luận điểm quan trọng liên quan đến đặc điểm vốn xã hội qua nghiên cứu của một số tác giả đáng lưu ý trong và ngoài nước. Cụ thể là, qua các nghiên cứu đi trước, tác giả sẽ nhìn lại đặc điểm của vốn xã hội qua hai thành tố quan trọng là mạng lưới xã hội và lòng tin. Dưới đây, hai mục cụ thể sẽ lần lượt đề cập đến hai nội dung này.
Hƣớng nghiên cứu về vốn xã hội trên phƣơng diện mạng lƣới xã hội Vốn xã hội là một chiều cạnh quan trọng được các tác giả bàn đến khi nghiên cứu vốn xã hội. Tác giả quan trọng đầu tiên nghiên cứu về vốn xã hội là Bourdieu (1986) qua nghiên cứu “The Forms of Capital” (Các hình thức của vốn) cho rằng rằng vốn xã hội đến từ mạng lưới xã hội tương đối bền vững [10]. Trong khi đó, nhà xã hội học Coleman (1988) với các ấn phẩm “Social Capital in the Creation of Human Capital” (Vốn xã hội trong việc tạo dựng vốn con người) lại khẳng định vốn xã hội ở trong mạng lưới xã hội [11].