Nghiên cứu khả năng tiếp cận tín dụng của người trồng cam sành Vĩnh Hảo, Hà Giang

Luận văn phân tích thực trạng tiếp cận vốn vay trồng cam sành tại Hà Giang. Khám phá các rào cản và đề xuất giải pháp cho nông dân và ngân hàng.

• Tác giả: Trieu Tien Manh
• Người hướng dẫn: Assoc.D Do Xuan Luan
• Trường học: Thai Nguyen University of Agriculture and Forestry
• Chuyên ngành: Agricultural Economics
• Đề tài: Accessibility to bank credit of Mandarin Orange growers in Vinh Hao Commune, Ha Giang Province
• Loại tài liệu: Bachelor Thesis
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thai Nguyen

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi và giới hạn nghiên cứu
• 1.5. Các khái niệm và thuật ngữ
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 2.1. Cơ sở lý luận về tín dụng ngân hàng thương mại
• 2.1.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng
• 2.1.2. Phân loại tín dụng ngân hàng
• 2.1.3. Đặc điểm của tín dụng ngân hàng thương mại
• 2.1.4. Nguyên tắc và điều kiện cấp tín dụng ngân hàng
• 2.1.5. Vai trò của tín dụng ngân hàng
• 2.2. Khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng
• 2.2.1. Khái niệm chung về khả năng tiếp cận tín dụng
• 2.2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng
• 2.2.3. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng ngân hàng
• 2.2.4. Tình hình nghiên cứu về chất lượng và khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng tại Việt Nam
• 2.3. Tình hình sản xuất cam sành
• 2.3.1. Tổng quan về cam sành
• 2.3.2. Tình hình sản xuất cam sành tại Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 3.4. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 3.5. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.6. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá khả năng tiếp cận tín dụng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên xã Vĩnh Hảo – Tỉnh Hà Giang
• 4.1.2. Tình hình kinh tế - xã hội xã Vĩnh Hảo
• 4.1.3. Đánh giá điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội xã Vĩnh Hảo
• 4.2. Thực trạng cung cấp tín dụng của Agribank cho người trồng cam sành tại xã Vĩnh Hảo
• 4.2.1. Hoạt động cung cấp dịch vụ tín dụng của Agribank Vĩnh Hảo giai đoạn 2020 – 2022
• 4.3. Thực trạng tiếp cận tín dụng ngân hàng của người trồng cam sành và đánh giá của người dân
• 4.3.1. Đánh giá khả năng tiếp cận tín dụng Agribank của người trồng cam sành tại xã Vĩnh Hảo
• 4.4. Định hướng và giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng của người trồng cam sành tại xã Vĩnh Hảo
• 4.4.1. Giải pháp đối với người trồng cam sành
• 4.4.2. Giải pháp đối với ngân hàng
• 4.4.3. Giải pháp đối với cơ quan quản lý

Tóm tắt

I. Thực trạng vay vốn trồng cam sành Hà Giang hiện nay

Tình hình vay vốn trồng cam sành Hà Giang đã có những thay đổi đáng kể trong những năm gần đây. Theo nghiên cứu từ Đại học Nông lâm Thái Nguyên, Agribank chi nhánh Vĩnh Hào đã tăng cường hỗ trợ tín dụng cho các nông dân trồng cam. Tổng vốn huy động tăng từ 41,51 tỷ đồng năm 2020 lên 66 tỷ đồng năm 2022. Các khoản vay được cấp chủ yếu cho hoạt động sản xuất cam sành, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế nông nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn 40% hộ dân từ chối vay vốn do lo ngại về khả năng trả nợ và rủi ro sản xuất. Những hộ dân tham gia dịch vụ tín dụng ngân hàng thường được duyệt phê chuẩn nhưng số tiền cấp thấp hơn nhu cầu thực tế.

1.1. Tình hình cấp vốn từ các ngân hàng

Agribank Vĩnh Hào đã hoạt động tích cực trong cấp vốn vay cho nông dân. Lợi nhuận của ngân hàng tăng từ 4,5 tỷ đồng (2020) lên 7 tỷ đồng (2022). Hoạt động cho vay tập trung vào sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trồng cam sành. Mặc dù nợ còn lại và dư nợ không tăng nhanh bằng số vốn cấp, nhưng đây là dấu hiệu tích cực cho sự phát triển của tín dụng nông nghiệp trong khu vực.

1.2. Khó khăn và rào cản trong tiếp cận vốn vay

Các nông dân gặp phải nhiều rào cản trong tiếp cận tín dụng ngân hàng. Yếu tố chính bao gồm: lo ngại về rủi ro sản xuất, khó khăn trong cung cấp tài sản đảm bảo, và thủ tục vay phức tạp. Số tiền vay được cấp thường thấp hơn nhu cầu thực tế của người nông dân, ảnh hưởng đến khả năng đầu tư phát triển vùng trồng cam.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay

Nghiên cứu chỉ ra rằng có bốn yếu tố chính ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của nông dân trồng cam sành: nhu cầu vốn, lãi suất cho vay, thời hạn vay, và tài sản đảm bảo. Nhu cầu vốn của các hộ nông dân thường lớn nhưng khả năng cung cấp tài sản đảm bảo cho vay lại hạn chế. Lãi suất cho vay cũng là một yếu tố khiến nhiều nông dân do dự khi quyết định vay vốn. Bên cạnh đó, thời hạn trả nợ và điều kiện vay cũng cần phải phù hợp với chu kỳ sản xuất cam sành. Việc hiểu rõ những yếu tố này giúp cải thiện chính sách tín dụng nông nghiệp phù hợp hơn.

2.1. Nhu cầu vốn và lãi suất cho vay

Nhu cầu vốn vay của nông dân trồng cam sành rất lớn, nhưng ngân hàng thường cấp số tiền thấp hơn. Lãi suất cho vay có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định vay của nông dân. Lãi suất cao khiến nhiều hộ lo ngại về khả năng trả nợ, đặc biệt khi sản xuất gặp khó khăn hoặc giá cam giảm.

2.2. Thời hạn vay và tài sản đảm bảo

Thời hạn cho vay cần phù hợp với chu kỳ sản xuất và thu hoạch cam sành. Yếu tố tài sản đảm bảo là rào cản lớn nhất vì nhiều nông dân không có tài sản đủ giá trị để thế chấp. Các quy định về đảm bảo cần được linh hoạt hóa để phù hợp với điều kiện nông nghiệp.

III. Tác động của vay vốn đến sản xuất cam sành

Dữ liệu cho thấy vay vốn ngân hàng có tác động tích cực đến sản xuất cam sành Hà Giang. Những nông dân được vay vốn có diện tích trồng cam, năng suất, doanh thu và lợi nhuận tăng đáng kể so với trước khi vay. Năm 2022, cam sành được đầu tư lớn từ nguồn vốn ngân hàng. Mặc dù không phải tất cả hộ dân đều tham gia dịch vụ vay vốn, nhưng những người vay vốn thành công đã ghi nhận được những kết quả kinh tế ấn tượng. Vòng luân chuyển vốn hoạt động hiệu quả hơn khi nông dân có đủ vốn cho đầu tư ban đầu, chăm sóc cây trồng và quản lý sau thu hoạch. Điều này chứng tỏ rằng tiếp cận tín dụng ngân hàng là một yếu tố quan trọng để phát triển nông nghiệp bền vững.

3.1. Tăng năng suất và doanh thu từ vay vốn

Nông dân tiếp cận tín dụng ngân hàng thành công có năng suất cam tăng do đầu tư vào công nghệ, phân bón, và quản lý tốt hơn. Doanh thu bán cam tăng đáng kể, từ đó lợi nhuận hộ nông dân cũng tăng. Số tiền lãi sinh ra từ kinh doanh cam giúp nông dân trả nợ dễ dàng hơn.

3.2. Phát triển kinh tế địa phương

Vay vốn trồng cam không chỉ giúp từng hộ nông dân mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực Vĩnh Hào. Sự gia tăng sản lượng cam sành làm tăng giá trị xuất khẩu nông sản và tạo thêm việc làm cho cộng đồng địa phương.

IV. Giải pháp cải thiện tiếp cận vay vốn cho nông dân

Để cải thiện tiếp cận vốn vay cho nông dân trồng cam sành Hà Giang, cần áp dụng các giải pháp toàn diện. Thứ nhất, ngân hàng cần linh hoạt trong điều kiện vay, giảm bớt yêu cầu tài sản đảm bảo hoặc chấp nhận các hình thức đảm bảo khác phù hợp với nông nghiệp. Thứ hai, lãi suất cho vay nên được ưu đãi cho các khoản vay phục vụ nông nghiệp. Thứ ba, chính phủ địa phương cần có chính sách hỗ trợ nông dân vay vốn như hỗ trợ lãi suất hoặc tạo quỹ tín dụng nhân dân. Thứ tư, giáo dục tài chính cho nông dân về cách quản lý nợ và sử dụng vốn hiệu quả. Cuối cùng, tổ chức hợp tác xã cần được tăng cường để hỗ trợ nông dân trong việc tiếp cận vốn vay và tiêu thụ sản phẩm.

4.1. Cải cách chính sách vay vốn ngân hàng

Ngân hàng cần đơn giản hóa thủ tục vay và giảm yêu cầu tài sản đảm bảo. Cần có sản phẩm vay chuyên biệt dành cho nông dân với lãi suất ưu đãi. Thời hạn vay nên linh hoạt, phù hợp với chu kỳ sản xuất cam sành kéo dài nhiều năm. Cải thiện quy trình xét duyệt hồ sơ để nhanh chóng cấp vốn cho nông dân.

4.2. Hỗ trợ từ chính phủ và tổ chức hợp tác xã

Chính phủ địa phương nên hỗ trợ lãi suất cho vay nông nghiệp và thành lập quỹ tín dụng nhân dân. Tổ chức hợp tác xã cần được tăng cường để giúp nông dân tiếp cận vốn dễ dàng hơn. Đào tạo kỹ năng quản lý nợ cho nông dân để họ sử dụng vốn hiệu quả và trả nợ đúng hạn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam, phát triển cây trồng lâu năm, đặc biệt là cây ăn quả, giữ vai trò chiến lược trong việc nâng cao thu nhập và chuyển dịch sinh kế nông thôn. Báo cáo của Tổng cục Thống kê năm 2021 ghi nhận tổng diện tích cây lâu năm cả nước đạt 3.688,6 nghìn ha (tăng 72 nghìn ha so với năm 2020), trong đó cây ăn quả chiếm khoảng 30% diện tích. Tại các tỉnh miền núi như Hà Giang, cây ăn quả được xác định là hướng đi kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, hoạt động thâm canh, chăm sóc, thu hoạch và tiêu thụ cây ăn quả lâu năm đòi hỏi nguồn vốn đầu tư ban đầu và vốn lưu ứng rất lớn cho phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, cây giống, công lao động và chuyển giao kỹ thuật. Vượt quá khả năng tự tích lũy của kinh tế hộ gia đình, tiếp cận tín dụng ngân hàng trở thành điều kiện tiên quyết để mở rộng sản xuất.

Dù giữ vai trò huyết mạch, việc tiếp cận tín dụng ngân hàng thương mại của người nông dân vẫn gặp nhiều rào cản phức tạp từ thủ tục hồ sơ, thẩm định phương án sản xuất cho đến các yêu cầu bắt buộc về tài sản bảo đảm (đặc biệt là sự chênh lệch giữa giá trị định giá tài sản thế chấp và quy mô khoản vay mong muốn). Tại xã Vĩnh Hảo, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang – vùng trồng cam sành trọng điểm với diện tích canh tác lớn nhất huyện – việc chuyển đổi sang mô hình sản xuất an toàn (VietGAP) đang đòi hỏi vốn đầu tư lớn, nhưng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng của các nông hộ còn tồn tại nhiều điểm nghẽn.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Triệu Tiến Mạnh (Mã sinh viên: DTN 1954280004, Chương trình Tiên tiến ngành Kinh tế Nông nghiệp, Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Đỗ Xuân Luận) đã đi sâu phân tích thực trạng này.

Nghiên cứu tập trung giải quyết 4 mục tiêu cụ thể:

1. Đánh giá điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của địa bàn nghiên cứu trong mối liên hệ với hoạt động tiếp cận tín dụng.
2. Đánh giá thực trạng cung ứng tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) cho các hộ trồng cam sành tại xã Vĩnh Hảo, tỉnh Hà Giang.
3. Tổng hợp và phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng của hộ trồng cam sành thông qua số liệu điều tra khảo sát.
4. Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, thời cơ, thách thức và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng cho người dân, thúc đẩy phát triển sản xuất cam sành bền vững.

Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa qua 3 câu hỏi trọng tâm:

• Câu hỏi 1: Tại sao các hộ trồng cam sành tại xã Vĩnh Hảo gặp khó khăn trong việc nâng cao sinh kế, thu nhập, mở rộng quy mô sản xuất và phát triển thương hiệu cam sành, và tín dụng ngân hàng đóng vai trò gì trong vấn đề này?
• Câu hỏi 2: Mối quan hệ thực tế giữa hoạt động cấp tín dụng của Agribank và các hộ trồng cam sành tại xã Vĩnh Hảo diễn ra như thế nào?
• Câu hỏi 3: Những đặc điểm, hạn chế nào trong quy trình vận hành tín dụng của ngân hàng, nhận thức của người dân và chính sách quản lý cần được cải thiện để gia tăng khả năng tiếp cận vốn?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng cung ứng dịch vụ tín dụng của Agribank và khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng của các hộ trồng cam sành tại xã Vĩnh Hảo.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Vĩnh Hảo, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp phản ánh giai đoạn 2019 – 2022 (trọng tâm so sánh 2020 và 2022); dữ liệu sơ cấp được điều tra, khảo sát thực địa trong năm 2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm nền tảng

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý luận kinh tế về tín dụng ngân hàng thương mại và tiếp cận tín dụng vi mô:

• Tín dụng ngân hàng: Dựa trên quan điểm của Cranston và cộng sự (2018), Phạm Bảo Dương (2002) và Disemadi (2019), tín dụng là mối quan hệ vay mượn dựa trên nguyên tắc hoàn trả đúng hạn cả gốc và lãi, xây dựng trên cơ sở lòng tin giữa chủ thể cung ứng và chủ thể sử dụng vốn.
• Nguyên tắc và điều kiện cấp tín dụng: Tác giả trích dẫn lý thuyết từ Moorad Choudhry (2022) với 2 nguyên tắc căn bản (sử dụng vốn đúng mục đích thỏa thuận và hoàn trả gốc lẫn lãi đúng kỳ hạn) cùng 5 điều kiện bắt buộc đối với khách hàng vay (tư cách pháp lý đầy đủ, mục đích vay vốn hợp pháp, năng lực tài chính bảo đảm, phương án sản xuất kinh doanh khả thi và có biện pháp bảo đảm tiền vay theo quy định).
• Phân loại tín dụng: Hệ thống hóa đa chiều theo mục đích (sản xuất kinh doanh, tiêu dùng), theo thời hạn (ngắn hạn dưới 12 tháng, trung hạn 1 - 5 năm, dài hạn trên 5 năm), theo biện pháp bảo đảm (có tài sản bảo đảm, tín chấp), theo hình thức cấp vốn (tiền mặt, tài sản) và theo phương thức hoàn trả (trả góp, trả một lần khi đáo hạn, trả theo yêu cầu).
• Khả năng tiếp cận tín dụng (Credit Accessibility): Đo lường mức độ dễ dàng hoặc thuận lợi mà một nhóm đối tượng có thể tiếp cận và nhận được nguồn vốn vay từ các tổ chức tài chính chính thức (Lin et al.).
• Khung nhân tố ảnh hưởng: Khái quát thành 3 nhóm nhân tố chính:
  1. Nhóm từ phía tổ chức tín dụng: Điều kiện vay, quy trình thủ tục, lãi suất, hạn mức, thời hạn vay và thái độ, năng lực hướng dẫn của cán bộ tín dụng (Vo Thi Quy & Bui Ngoc Toan, 2014; Nguyen Duy Tu, 2020).
  2. Nhóm từ phía hộ vay: Nhu cầu vốn, tính khả thi của phương án sản xuất, tài sản thế chấp (giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất).
  3. Nhóm nhân tố bên ngoài: Hệ thống pháp lý, chính sách tín dụng của Nhà nước, công tác tuyên truyền tập huấn của chính quyền địa phương (Quang Khoi Tran, 2018) và yếu tố văn hóa tập quán.
• Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm: Kế thừa kết quả từ các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam như Pham Duc & Siriwardana (2007) về lợi ích tín dụng nông hộ; Barslund & Tarp (2008) về phân định tín dụng chính thức và phi chính thức; Nguyễn Ngọc Anh và tg (2018) tại Lai Châu; Nguyễn Hữu Đặng & Trần Thị Kiều Tiên (2019) tại Sóc Trăng; Mè Văn Dũng (2019) tại Sơn La.

Phương pháp nghiên cứu và hệ thống chỉ tiêu

Phương pháp	Nội dung và kỹ thuật thực hiện
Thu thập dữ liệu thứ cấp	Thu thập báo cáo kinh tế - xã hội từ Sở TN&MT Hà Giang, Cục Thống kê, báo cáo hoạt động kinh doanh và tín dụng của Chi nhánh Agribank Bắc Quang - Vĩnh Hảo (2019 - 2022), các văn bản pháp quy và tài liệu khoa học liên quan.
Thu thập dữ liệu sơ cấp	Xác định dung lượng mẫu theo công thức Slovin: $n = \frac{N}{1 + N \cdot e^2}$ với sai số $e = 0,05$. Từ tổng thể $N = 110$ hộ trồng cam sành năm 2022 tại xã Vĩnh Hảo, tính toán chọn mẫu khảo sát $n = 90$ hộ bằng bảng hỏi cấu trúc. Khảo sát chuyên sâu 15 cán bộ tín dụng tại Agribank Vĩnh Hảo.
Phương pháp phân tích số liệu	Phân tích thống kê mô tả; so sánh tương đối, tuyệt đối và tốc độ tăng trưởng qua các mốc 2020 và 2022; tham vấn ý kiến chuyên gia kinh tế nông nghiệp để kiểm chứng và xây dựng giải pháp.
Công cụ xử lý dữ liệu	Sử dụng phần mềm Microsoft Excel 2016, Microsoft Word 2016 và Origin 2019 để tính toán, lập bảng và trực quan hóa số liệu.

Hệ thống chỉ tiêu đánh giá:

• Chỉ tiêu nhân khẩu học: Tuổi bình quân chủ hộ, trình độ học vấn, cơ cấu lao động trong hộ, diện tích đất canh tác bình quân/hộ.
• Chỉ tiêu tiếp cận và sử dụng tín dụng: Nguồn vốn vay, số lượt vay, quy mô khoản vay, lãi suất vay, thời hạn vay, phương thức hoàn trả, loại tài sản bảo đảm, tình hình phân bổ vốn vay.
• Chỉ tiêu hiệu quả kinh tế: Vốn tự có của hộ, tổng doanh thu ($TR$), tổng chi phí ($TC$), thu nhập hỗn hợp ($Pr = TR - TC$), tỷ suất thu nhập trên chi phí sản xuất ($Pr/TC$).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chapter 1: Introduction (Mở đầu)

Chương 1 thiết lập lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu về khả năng tiếp cận vốn ngân hàng của hộ trồng cam sành tại xã Vĩnh Hảo. Tác giả chỉ ra rằng dù cam sành là cây trồng chủ lực của địa phương với chất lượng vượt trội, người nông dân vẫn gặp khó khăn trong việc tích lũy tư bản để mở rộng quy mô và nâng cao giá trị gia tăng. Chương này xác định rõ 4 mục tiêu nghiên cứu, hệ thống câu hỏi nghiên cứu, 3 giả thuyết khoa học tương ứng, cùng các giới hạn nghiên cứu về quy mô không gian, thời gian và việc chưa bao quát mảng tín dụng phi chính thức.

Chapter 2: Literature Review (Tổng quan tài liệu và cơ sở lý thuyết)

Chương 2 trình bày toàn diện cơ sở lý luận về tín dụng ngân hàng thương mại, các nguyên tắc, điều kiện và phân loại tín dụng; phân tích vai trò của tín dụng đối với tăng trưởng nông nghiệp và phân bổ nguồn lực xóa đói giảm nghèo. Đồng thời, chương này cung cấp bức tranh tổng quan về cây cam sành (Citrus reticulata thuộc họ Rutaceae), đặc tính sinh vật học, yêu cầu khí hậu thổ nhưỡng (đất hơi chua pH ~ 6, nhạy cảm với sương giá dưới -2°C), tình hình sản xuất cam sành tại Việt Nam (sản lượng năm 2020 đạt 887.000 tấn, tiêu thụ bình quân 10 kg/người/năm, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành quả đạt 3,26 tỷ USD, trong đó cam xuất khẩu đạt 37.000 tấn tương đương 20 triệu USD sang các thị trường trọng điểm Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc). Chương 2 cũng tổng kết tình hình sản xuất cam sành tại xã Vĩnh Hảo với 215 hộ trồng trên diện tích 280 ha (năm 2020), trong đó có 30 hộ được cấp chứng nhận VietGAP trên quy mô 60 ha.

Chapter 3: Research Methodology (Phương pháp nghiên cứu)

Chương 3 chi tiết hóa đối tượng, phạm vi nghiên cứu; quy trình thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp; ứng dụng công thức Slovin để xác định cỡ mẫu 90 hộ trồng cam và 15 cán bộ ngân hàng; thiết kế thang đo thứ bậc 3 mức độ (Yếu, Trung bình, Mạnh) để đo lường tác động của 8 nhân tố (Nhu cầu vay, Lãi suất, Thời hạn vay, Hạn mức cấp tín dụng, Quy trình thủ tục, Thái độ cán bộ ngân hàng, Tài sản bảo đảm, Chính sách tín dụng); xác lập hệ thống chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật phục vụ phân tích thực chứng.

Chapter 4: Results and Discussion (Kết quả nghiên cứu và thảo luận)

Chương 4 là phần trọng tâm của luận văn, chia thành các nội dung phân tích chi tiết:

• Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Vĩnh Hảo: Diện tích tự nhiên 4.491,87 ha, trong đó đất lâm nghiệp chiếm gần 70% (>3.000 ha), đất phù sa chiếm 4%, địa hình đồi núi dốc 400 - 1500m, lượng mưa lớn >2000 mm/năm. Dân số 5.240 người, mật độ 116 người/km², đa dạng thành phần dân tộc. Năm 2022, xã đạt chuẩn nông thôn mới, làm được 7 km đường bê tông, tỷ lệ hộ nghèo giảm 20% so với 2020 (còn 30 hộ nghèo/1.294 hộ), thu nhập bình quân đầu người đạt 41 triệu đồng/năm. Diện tích cây ăn quả VietGAP đạt trên 500 ha cam và 700 ha chè. Giá cam sành chất lượng cao đạt đỉnh 40.000 đồng/kg, giá bình quân 20.000 - 30.000 đồng/kg (tăng đáng kể so với mức 15.000 đồng/kg năm 2018).
• Hoạt động cung ứng tín dụng của Agribank Vĩnh Hảo (2020 - 2022):
  • Tổng vốn huy động tăng từ 41,19 tỷ đồng (2020) lên 66,03 tỷ đồng (2022), trong đó tỷ trọng huy động từ dân cư giảm từ 63,36% xuống 57,81% do sự tăng trưởng mạnh của nguồn tiền gửi từ các hợp tác xã (tăng 5,55%).
  • Doanh số cho vay giải ngân tăng vọt từ 54,00 tỷ đồng lên 73,59 tỷ đồng. Tổng dư nợ tín dụng tăng từ 45,04 tỷ đồng (năm 2020) lên 64,04 tỷ đồng (năm 2022).
  • Cơ cấu dư nợ theo ngành nghề: Dư nợ trồng cam sành từ vị trí thứ 3 năm 2020 (8,41 tỷ đồng, chiếm 18,4%) đã vươn lên vị trí dẫn đầu toàn chi nhánh vào năm 2022 nhờ định hướng mở rộng vùng trồng cam VietGAP.
  • Kết quả tài chính: Lợi nhuận của Agribank Vĩnh Hảo tăng từ 4,5 tỷ đồng năm 2020 lên 7,0 tỷ đồng năm 2022. Tổng thu nhập tăng từ 28,13 tỷ lên 29,50 tỷ đồng (trong đó thu từ lãi hợp đồng tín dụng chiếm trên 60%), trong khi tổng chi phí được kiểm soát tốt (chi lương nhân sự giảm còn 6,00 tỷ đồng, chi trả lãi huy động là 10,56 tỷ đồng).
• Thực trạng tiếp cận vốn của hộ trồng cam sành (Khảo sát 90 hộ):
  • Phân hóa nhu cầu: Có 54 hộ (60%) có nhu cầu và nộp hồ sơ vay vốn Agribank; 36 hộ (40%) từ chối tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng.
  • Nguyên nhân từ chối vốn (36 hộ): 21 hộ (58,33%) e ngại gánh nặng trả nợ gốc và lãi; 8 hộ (22,22%) sợ rủi ro mất mùa, biến động thời tiết và giá cả; 4 hộ (11,12%) ngại thủ tục hành chính phức tạp; 3 hộ (8,33%) chưa hiểu rõ nguồn vốn và điều kiện ngân hàng.
  • Tỷ lệ phê duyệt và mức độ đáp ứng: Trong 54 hộ nộp hồ sơ, Agribank phê duyệt cho vay 49 hộ (đạt tỷ lệ 90,74%), chỉ từ chối 5 hộ (9,26%) do phương án sản xuất kinh doanh thiếu tính khả thi. Tuy nhiên, mức độ thỏa mãn quy mô vốn còn thấp: Nhu cầu vốn bình quân của mỗi hộ lên tới 4.100 triệu đồng, nhưng hạn mức giải ngân bình quân thực tế của ngân hàng chỉ đạt khoảng 2.000 triệu đồng/hộ (chỉ đáp ứng gần 50% nhu cầu).
  • Tác động của vốn vay: Các hộ tiếp cận được vốn vay ngân hàng đều mở rộng được diện tích canh tác, đầu tư phân bón hữu cơ, cải thiện năng suất, sản lượng và tăng đáng kể doanh thu, lợi nhuận hỗn hợp so với giai đoạn trước khi vay.

Chapter 5: Conclusions and Recommendations (Kết luận và kiến nghị)

Chương tổng kết đánh giá tổng thể ma trận SWOT về quan hệ tín dụng tại địa bàn, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp 3 nhóm đối tượng:

1. Đối với hộ trồng cam sành: Lập kế hoạch tài chính minh bạch, chủ động nâng cao năng lực kỹ thuật thâm canh theo tiêu chuẩn VietGAP, tính toán chu kỳ hoàn vốn chính xác để giảm thiểu rủi ro quá hạn.
2. Đối với Ngân hàng Agribank: Nghiên cứu nâng hạn mức tín dụng phù hợp với chi phí thực tế của chu kỳ cây cam sành, linh hoạt hóa quy trình định giá tài sản thế chấp nông nghiệp, đơn giản hóa hồ sơ vay vốn, điều chỉnh kỳ hạn trả nợ trùng khớp với mùa vụ thu hoạch cam (từ tháng 12 đến tháng 2).
3. Đối với chính quyền địa phương: Đẩy mạnh tập huấn khuyến nông, hỗ trợ nông dân hoàn thiện thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để làm tài sản bảo đảm, tăng cường liên kết tiêu thụ sản phẩm và phổ biến chính sách tín dụng ưu đãi.

---

Kết quả và đóng góp của nghiên cứu

Kết quả định lượng trọng tâm

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                      HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG AGRIBANK VĨNH HẢO                    |
|                                                                               |
|  Vốn huy động:    41,19 tỷ (2020)  ======>  66,03 tỷ (2022)   [+60,3%]        |
|  Doanh số cho vay: 54,00 tỷ (2020) ======>  73,59 tỷ (2022)   [+36,3%]        |
|  Tổng dư nợ:      45,04 tỷ (2020)  ======>  64,04 tỷ (2022)   [+42,2%]        |
|  Lợi nhuận:        4,50 tỷ (2020)  ======>   7,00 tỷ (2022)   [+55,6%]        |
+-------------------------------------------------------------------------------+
|                  KHẢO SÁT 90 HỘ TRỒNG CAM SÀNH (NĂM 2023)                     |
|                                                                               |
|  [60% Có nhu cầu vay vốn (54 hộ)]          [40% Từ chối vay vốn (36 hộ)]      |
|    |                                         |                                |
|    +-- 90,74% Được duyệt vay (49 hộ)         +-- 58,33% Do sợ nợ              |
|    +--  9,26% Bị từ chối (5 hộ)              +-- 22,22% Do sợ rủi ro thiên tai|
|    |                                         +-- 11,12% Do ngại thủ tục       |
|    +-- Nhu cầu TB: 4.100 triệu VNĐ           +--  8,33% Chưa rõ nguồn vốn     |
|    +-- Duyệt vay TB: 2.000 triệu VNĐ                                          |
|        (Đáp ứng ~48,8% nhu cầu)                                               |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Bảng tổng hợp các chỉ số hoạt động và khảo sát thực tế

Nội dung chỉ tiêu	Năm 2020	Năm 2022 / Khảo sát 2023
Vốn huy động của Agribank Vĩnh Hảo (Tỷ đồng)	41,19	66,03
- Tỷ trọng tiền gửi cá nhân (%)	63,36	57,81
Doanh số giải ngân tín dụng (Tỷ đồng)	54,00	73,59
Tổng dư nợ tín dụng (Tỷ đồng)	45,04	64,04
- Vị thế dư nợ ngành cam sành	Thứ 3 (8,41 tỷ đồng)	Vị trí số 1
Lợi nhuận kinh doanh Agribank Vĩnh Hảo (Tỷ đồng)	4,50	7,00
Tổng số hộ khảo sát (Hộ)	-	90
- Hộ có nhu cầu vay vốn (%)	-	60,00 (54 hộ)
- Hộ từ chối vay vốn (%)	-	40,00 (36 hộ)
Tỷ lệ hồ sơ được duyệt vay (% trên 54 hộ có nhu cầu)	-	90,74 (49 hộ)
Tỷ lệ hồ sơ bị từ chối (% trên 54 hộ có nhu cầu)	-	9,26 (05 hộ)
Nhu cầu vốn vay bình quân mỗi hộ (Triệu đồng)	-	4.100
Hạn mức vốn vay được cấp bình quân (Triệu đồng)	-	2.000

Đóng góp thực tiễn của công trình

• Cung cấp bức tranh thực chứng chi tiết về sự chênh lệch lớn giữa cung và cầu vốn nông nghiệp: Dù tỷ lệ duyệt hồ sơ đạt trên 90%, ngân hàng mới chỉ giải quyết được khoảng một nửa quy mô vốn thực tế mà hộ trồng cam mong muốn.
• Làm rõ rào cản tâm lý của 40% hộ không tham gia tín dụng chính thức, trong đó tâm lý e ngại nghĩa vụ trả nợ và rủi ro nông nghiệp là nguyên nhân chiếm ưu thế áp đảo (>80%).
• Khẳng định mối liên hệ trực tiếp giữa việc tiếp cận vốn tín dụng với hiệu quả chuyển đổi quy trình sản xuất sang tiêu chuẩn VietGAP, giúp gia tăng giá trị sản phẩm cam sành địa phương.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

Khóa luận được tác giả thẳng thắn chỉ rõ các giới hạn mang tính học thuật và thực tiễn:

• Giới hạn thời gian và quy mô khảo sát: Nghiên cứu thực hiện trong khung thời gian ngắn của chương trình thực tập tốt nghiệp cử nhân; quy mô mẫu khảo sát giới hạn tại 90 hộ trên địa bàn một xã (Vĩnh Hảo), chưa mở rộng so sánh liên huyện hoặc toàn tỉnh Hà Giang.
• Giới hạn năng lực nghiên cứu: Công trình là khóa luận tốt nghiệp bậc đại học nên phương pháp phân tích chủ yếu dừng lại ở thống kê mô tả, so sánh chỉ số và tổng hợp bảng hỏi, chưa ứng dụng các mô hình hồi quy kinh tế lượng chuyên sâu (như Probit, Logit hay Tobit) để kiểm định định lượng mức độ tác động biên của từng biến số độc lập lên khả năng tiếp cận tín dụng.
• Bỏ ngỏ mảng tín dụng phi chính thức: Nghiên cứu chỉ tập trung vào kênh tín dụng ngân hàng thương mại nhà nước (Agribank), chưa khảo sát và lượng hóa tác động của các nguồn vốn vay phi chính thức (người thân, bạn bè, tư thương cung ứng vật tư, tín dụng đen) – vốn là các kênh lưu chuyển vốn quen thuộc và cạnh tranh trực tiếp với tín dụng ngân hàng tại nông thôn miền núi.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận tốt nghiệp này mang lại giá trị tham khảo hữu ích cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Tài chính - Ngân hàng, Phát triển nông thôn: Nắm bắt phương pháp thiết kế nghiên cứu thực địa cấp xã, ứng dụng công thức tính cỡ mẫu Slovin và xây dựng hệ thống bảng hỏi đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng vi mô.
• Cán bộ quản lý tín dụng nông nghiệp: Cung cấp cứ liệu thực tế về hành vi vay vốn, các điểm nghẽn trong khâu thẩm định tài sản bảo đảm và định mức cho vay đối với cây ăn quả lâu năm để điều chỉnh chính sách sản phẩm tín dụng phù hợp với chu kỳ sinh trưởng của cây cam sành.
• Chính quyền địa phương và cán bộ khuyến nông: Sử dụng số liệu về thực trạng sản xuất VietGAP, cơ cấu kinh tế hộ và nhu cầu vốn tại xã Vĩnh Hảo để hoạch định các chương trình hỗ trợ vốn vay, liên kết chuỗi giá trị và giảm nghèo bền vững.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ hộ trồng cam sành tại xã Vĩnh Hảo từ chối tiếp cận vốn ngân hàng là bao nhiêu và nguyên nhân chính là gì?

Theo số liệu khảo sát 90 hộ trồng cam tại xã Vĩnh Hảo, có 40% số hộ (36 hộ) từ chối vay vốn ngân hàng. Nguyên nhân hàng đầu là tâm lý lo sợ không có khả năng trả nợ (chiếm 58,33%), tiếp theo là e ngại rủi ro sản xuất như thiên tai, mất mùa, dịch bệnh (22,22%), ngại thủ tục giấy tờ phức tạp (11,12%) và chưa hiểu rõ nguồn vốn tín dụng (8,33%).

2. Mức độ đáp ứng nhu cầu vốn của Agribank Vĩnh Hảo đối với các hộ vay như thế nào?

Đối với 54 hộ nộp hồ sơ xin vay vốn, Agribank Vĩnh Hảo chấp thuận giải ngân cho 49 hộ (tỷ lệ duyệt đạt 90,74%) và từ chối 5 hộ (9,26% do phương án tài chính không khả thi). Tuy nhiên, về quy mô giải ngân, nhu cầu vay vốn bình quân của các hộ là 4.100 triệu đồng nhưng ngân hàng chỉ phê duyệt hạn mức bình quân khoảng 2.000 triệu đồng/hộ, tức chỉ đáp ứng được khoảng 48,8% nhu cầu vốn thực tế.

3. Tình hình kinh doanh và huy động vốn của Agribank Vĩnh Hảo trong giai đoạn 2020 - 2022 có biến động ra sao?

Giai đoạn 2020 - 2022, vốn huy động của Agribank Vĩnh Hảo tăng trưởng mạnh từ 41,19 tỷ đồng lên 66,03 tỷ đồng (trong đó tỷ trọng tiền gửi từ dân cư giảm từ 63,36% xuống 57,81% nhường chỗ cho tiền gửi hợp tác xã). Doanh số cho vay tăng từ 54,00 tỷ lên 73,59 tỷ đồng, tổng dư nợ đạt 64,04 tỷ đồng (năm 2022). Lợi nhuận của chi nhánh tăng từ 4,5 tỷ đồng năm 2020 lên 7,0 tỷ đồng năm 2022.

4. Dư nợ cho vay trồng cam sành chiếm vị trí như thế nào trong cơ cấu tín dụng của Agribank Vĩnh Hảo?

Năm 2020, dư nợ cho vay trồng cam sành đạt 8,41 tỷ đồng (chiếm 18,4% tổng dư nợ, đứng thứ 3 sau lĩnh vực dịch vụ và chè). Đến năm 2022, nhờ chính sách đẩy mạnh canh tác hữu cơ VietGAP của xã, dư nợ trồng cam sành đã tăng trưởng vượt bậc và vươn lên giữ vị trí số 1 trong cơ cấu dư nợ theo ngành nghề của chi nhánh ngân hàng.

5. Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu nào và dung lượng mẫu khảo sát là bao nhiêu?

Nghiên cứu sử dụng công thức chọn mẫu Slovin với sai số $e = 0,05$ trên tổng thể 110 hộ trồng cam sành năm 2022 tại xã Vĩnh Hảo, xác định được dung lượng mẫu điều tra sơ cấp là 90 hộ gia đình. Đồng thời, tác giả tiến hành khảo sát ngẫu nhiên 15 cán bộ tín dụng làm việc tại Agribank Vĩnh Hảo.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Triệu Tiến Mạnh đã phản ánh toàn diện thực trạng tiếp cận nguồn vốn Agribank của các nông hộ trồng cam sành tại xã Vĩnh Hảo, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang giai đoạn 2020 - 2023. Công trình làm nổi bật vai trò đòn bẩy của tín dụng đối với việc mở rộng diện tích thâm canh VietGAP và nâng cao thu nhập của hộ nông dân, đồng thời chỉ ra khoảng cách cung - cầu vốn khi hạn mức cho vay mới chỉ đáp ứng một nửa nhu cầu thực tế và 40% hộ dân vẫn e ngại rào cản nợ nần. Hệ thống giải pháp 3 bên (Hộ nông dân - Ngân hàng Agribank - Cơ quan quản lý) được tác giả xây dựng có tính ứng dụng thực tiễn cao, đóng góp cơ sở dữ liệu xác đáng cho việc hoàn thiện chính sách tín dụng phát triển cây ăn quả tại khu vực miền núi phía Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THAI NGUYEN UNIVERSITY UNIVERSITY OF AGRICULTURE AND FORESTRY TRIEU TIEN MANH ACCESSIBILITY TO BANK CREDIT OF MANDARIN ORANGE GROWERS IN VINH HAO COMMUNE, HA GIANG PROVINCE BACHELOR THESIS Study mode: Full-time Major: Agricultural Economics Faculty: Advanced Education Program Office Batch: 2019 - 2023 Thai Nguyen, 2023 Thai Nguyen University of Agriculture and Forestry Degree Program Bachelor of Agricultural Economics Student name TRIEU TIEN MANH Student ID DTN 1954280004 Thesis Title Accessibility to bank credit of Mandarin Orange growers in Vinh Hao Commune, Ha Giang Province Supervisor (s) Assoc.D Do Xuan Luan Supervisor’s Signature Abstract: This study discovered that Agribank Vinh Hao had been mobilizing capital well as the total capital pool increased from 41.51 billion VND in 2020 to 66. The total numbers increased over time but the debts and the outstanding balance did not accelerate as significantly as the given loans. Balance based on occupation showed that Mandarin Orange was being invested hugely in 2022. The total business of Agribank Vinh Hao was positive as the profit was 4.5 billion VND in 2020, which increased to 7 billion in 2022.

Regarding Mandarin Orange growers’ credit accessibility, there were still 40% of households refusing credit capital, mostly due to their concern about debt repayment and production risks. Most of the 60% having participated in bank credit services were approved with loans. However, the amount granted is much less than the amount desired. Despite that, Mandarin Orange production increased much in terms ofarea, yield, revenue, and profit compared to before having loans.

The survey on factors affecting credit accessibility in Vinh Hao showed a potent pattern of Demand, Interest, Duration, and Collaterals. This study had also evaluated the strengths – weaknesses and advantages – disadvantages and proposed solutions for the households, the bank, and the administrator. Keywords: Bank credit; credit accessibility; agriculture; Mandarin Orange Number of pages: 65 Date of Submission: 30/09/2023 1 ACKNOWLEDGEMENT First and foremost, I would like to deliver my utmost gratitude to Assoc.Dr Do Xuan Luan. He is my supervisor for the research “Accessibility to bank credit of Mandarin Orange growers in Vinh Hao Commune, Ha Giang Province”.

Do Xuan Luan has also been the most enthusiastic and dedicated individual, who always gave me well-explained instructions that were much needed for the research implementation as well as thesis completion. He is also an admirable character that young generations like me and the ones to come aspire to be alike in the future. The work would never have been completed without the information and the instructions regarding the internship schedule and the format of thesis defense provided by the Advanced Education Program’s Office and the Board of Thai Nguyen University of Agriculture and Forestry. I know that they have also been the units responsible for organizing all the courses and the knowledge that we students were privileged with.

For those, I thank you so much. This research had been completed with much effort and dedication from myself and the aforementioned parties. Nevertheless, I understand that there is always room for improvement. Furthermore, it is difficult to avoid errors and shortcomings due to the limitations of this research.

I really hope that I will be able to further perfect my work by receiving comments and advice from the assessment board, lecturers, and all who wish to contribute to this research. Thank you very much. TRIEU TIEN MANH 2 TABLE OF CONTENTS ACKNOWLEDGEMENT. 2 TABLE OF CONTENTS.

3 LIST OF FIGURES. 6 LIST OF TABLES. Research questions and hypotheses. Theoretical bases of commercial bank credit.

Definition of “bank credit”. Classification of bank credit. Characteristic of commercial bank credit. Principles and conditions for providing bank credit.

The role of bank credit. Bank credit accessibility. Overall concept of credit accessibility. Factors affecting bank credit accessibility.

Indicators of bank credit quality. Research status on bank credit quality and accessibility in Vietnam. Production of Mandarin Orange. Overview of Mandarin Orange.

Production of Mandarin Orange in Vietnam. Subject of interest. Subject of interest. Scale of research.

Secondary data collection methods. Primary data collection. Data analysis methods .