chương 1, luận văn tập trung nghiên cứu làm rõ một số vấn đề dưới đây: Giới thiệu sơ lược môi trường kinh doanh trên địa bàn tỉnh Phú Yên. Nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển của Vietcombank Phú Yên, cơ cấu tổ chức, tình hình hoạt động kinh doanh Vietcombank Phú Yên từ 2015-2017. Đưa ra các vấn đề cho vay tiêu dùng tại Vietcombank Phú Yên. Qua đó giới thiệu được vấn đề đặt ra của luận văn.
11 CHƯƠNG 2: VẤN ĐỀ HIỆU QUẢ CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH PHÚ YÊN 2.1 Cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại * Khái niệm cho vay tiêu dùng Cho vay tiêu dùng là một xu hướng tất yếu trong nền kinh tế thị trường nhằm đáp ứng nhu cầu của các cá nhân khi năng lực tài chính còn hạn hẹp chưa đủ trang trải nhu cầu cuộc sống và người bán hàng luôn mong muốn tiêu thụ được nhiều sản phẩm, hàng hóa. Chỉ có các tổ chức trung gian tài chính, đặc biệt là các NHTM, mới có đầy đủ khả năng trở thành cầu nối giải quyết vấn đề này. Đây chính là tiền đề để hoạt động cho vay tiêu dùng hình thành và ngày càng phát triển. Về khái niệm cho vay tiêu dùng: Cho vay tiêu dùng là hình thức cấp tín dụng cho nhu cầu chi tiêu của người tiêu dùng, bao gồm cá nhân và hộ gia đình.
Các khoản cho vay tiêu dùng là nguồn hỗ trợ tài chính quan trọng giúp người tiêu dùng có thể trang trải các nhu cầu trong cuộc sống như: nhà ở, phương tiện đi lại, tiện nghi sinh hoạt, học tập, du lịch, y tế.trước khi họ có đủ khả năng tài chính để hưởng thụ (Lê Văn Tư, 2015). * Đặc điểm của cho vay tiêu dùng - Tiền lãi được tính theo lãi gộp hay lãi giảm dần. - Thời hạn cho vay tương đối dài, tùy vào gói sản phẩm có khi lên đến 20 năm. - Phục vụ cho nhu cầu đời sống, nhu cầu sinh sinh hoạt hàng ngày của người dân.
- Cho vay tiêu dùng thường phải có tài sản bảo đảm. - Các khoản cho vay tiêu dùng đem lại lợi nhuận cao cho ngân hàng, do lãi suất CVTD luôn cao hơn các lãi suất cho vay khác. - Lãi suất cho vay tiêu dùng thường cố định không biến động theo nền kinh tế thị trường, đặc biệt là các khoản vay tiêu dùng trả góp. 12 - Quy mô các khoản vay thường nhỏ nhưng ngược lại số lượng các khoản vay lớn.
- Cho vay tiêu dùng có độ rủi ro cao vì phụ thuộc vào các yếu tố khách quan (thiên tai, thất nghiệp, chu kỳ kinh tế,.) và cũng phụ thuộc vào tâm lý người tiêu dùng không muốn trả nợ. * Vai trò của cho vay tiêu dùng Đối với khách hàng: - Giúp cho khách hàng linh hoạt hơn trong việc giải quyết vấn đề để thỏa mãn nhu cầu bản thân trước khi tích góp đủ tiền và đặc biệt là đối với các khoản chi tiêu có tính cấp bách như ốm đau, bệnh tật, ma chay, cưới hỏi…. - Thông qua việc cấp tín dụng CVTD, giới trẻ và những người có thu nhập thấp có thể đáp ứng nhu cầu cá nhân cần thiết như mua nhà, mua ô tô, du lịch…góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống khi chưa đủ khả năng thanh toán. Tuy nhiên, nếu lạm dụng cho vay tiêu dùng, khách hàng không sử dụng đúng mục đích thì có thể làm cho người đi vay chi tiêu vượt quá mức cho phép, giảm khả năng tiết kiệm và chi tiêu trong tương lai.
Đối với Ngân hàng thương mại: - Góp phần nâng cao thương hiệu cho ngân hàng do đối tượng khách hàng rộng. Thông qua đó quan hệ với khách hàng ngày càng tăng, tận dụng được nguồn vốn huy động hiệu quả, vừa đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng. - Tạo điều kiện đa dạng hoá hoạt động kinh doanh, nhờ vậy nâng cao thu nhập và phân tán rủi ro cho ngân hàng. Đối với nền kinh tế: - Góp phần tạo sự năng động cho các thành phần kinh tế: với các doanh nghiệp, tín dụng tiêu dùng kéo nhu cầu tiêu dùng tương lai về hiện tại.
Nên nhu cầu ngày càng tăng dẫn đến các thành phần kinh tế đẩy mạnh sản xuất, nâng cao trình độ. Chính điều này đã làm cho toàn bộ quá trình sản xuất, trao đổi, phân phối, tiêu dùng diễn ra nhanh chóng và hiệu quả, đó chính là nền tảng tăng trưởng kinh tế. 13 - Cho vay tiêu dùng góp phần đáng kể trong việc kích cầu nền kinh tế, nó cũng giúp Nhà nước đạt được những mục tiêu về kinh tế – xã hội nhất định, chẳng hạn như tăng mức sống cho nhân dân, thúc đẩy quá trình sản xuất kinh doanh, tăng GDP hay tăng thu nhập bình quân đầu người… - Góp phần tạo sự ổn định về mặt xã hội: Cho vay tiêu dùng góp phần khai thác triệt để các nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội. Giúp hiệu quả sử dụng vốn được nâng cao, thúc đẩy sản xuất trong nước.
Do đó thu hút được nhiều lực lượng lao động tham gia sản xuất, tạo được nhiều công ăn việc làm, góp phần ổn định trật tự xã hội. Tuy nhiên, cho vay tiêu dùng được dùng để tài trợ cho các chi tiêu về hàng hoá dịch vụ trong nước thì nó có tác dụng rất tốt cho việc kích cầu, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, còn nếu không được dùng đúng như vậy thì có thể làm giảm khả năng tiết kiệm trong nước. * Các hình thức cho vay tiêu dùng Căn cứ theo mục đích vay - Cho vay tiêu dùng cư trú (Residential Mortgage Loan): Là các khoản cho vay nhằm phục vụ nhu cầu về xây dựng, mua sắm hoặc cải tạo nhà ở của các nhân, hộ gia đình. - Cho vay tiêu dùng phi cư trú (Nonresidential Loan): Là loại cho vay tài trợ cho việc cải thiện đời sống như các khoản chi phí mua sắm xe cộ, đồ dùng gia đình, chi phí học hành… Căn cứ theo phương thức hoàn trả - Cho vay trả góp (Installment Consumer Loan): Đây là hình thức cho vay tiêu dùng trong đó người đi vay trả nợ gốc và lãi cho ngân hàng nhiều lần theo kì hạn nhất định trong thời hạn cho vay.
Phương thức này thường áp dụng cho các khoản vay có giá trị lớn hoặc thu nhập từng định kỳ của người đi vay không đủ để thanh toán hết một lần số nợ vay. - Cho vay phi trả góp: là hình thức cho vay tiêu dùng trong đó tiền vay vốn sẽ được khách hàng thanh toán chỉ một lần khi đến hạn cho ngân hàng. Thường thì các 14 khoản cho vay tiêu dùng phi trả góp chỉ được cấp cho các khoản vay có giá trị nhỏ với thời hạn không dài. - Cho vay tiêu dùng tuần hoàn: là hình thức cho vay tiêu dùng trong đó ngân hàng cho phép khách hàng sử dụng thẻ tín dụng hoặc phát hành loại séc cho phép thấu chi dựa trên tài khoản vãng lai.
Ở phương thức cho vay này, thời gian tín dụng sẽ được thỏa thuận trước, căn cứ vào nhu cầu chi tiêu cũng như thu nhập kiếm được từng thời kỳ, khách hàng được ngân hàng cho phép thực hiện việc vay với một hạn mức tín dụng và được trả nợ nhiều kỳ một cách tuần hoàn. Căn cứ vào nguồn gốc khoản nợ: - Cho vay tiêu dùng gián tiếp (Indirect Consumer Loan): Khái niệm: Cho vay tiêu dùng gián tiếp là hình thức cho vay trong đó ngân hàng mua các khoản nợ phát sinh do các doanh nghiệp, công ty bán lẻ đã bán chịu hàng hóa hay dịch vụ cho người tiêu dùng. Ưu điểm: + Cho phép ngân hàng tăng nhanh về doanh số cho vay tiêu dùng + Giúp ngân hàng tiết kiệm và giảm được chi phí trong cho vay tiêu dùng. + Là cơ sở của việc mở rộng mối quan hệ với khách hàng và các hoạt động khác của ngân hàng.
+ Trong trường hợp có quan hệ với các doanh nghiệp bán lẻ tốt, cho vay tiêu dùng gián tiếp có mức độ rủi ro thấp hơn cho vay tiêu dùng trực tiếp. Nhược điểm: + Ngân hàng không tiếp xúc trực tiếp với người tiêu dùng đã được bán chịu do đó có khả năng lừa đảo, giả mạo, xuyên tạc nhiều hơn so với vay trực tiếp. + Thiếu sự kiểm soát của ngân hàng khi doanh nghiệp thực hiện quá trình bán lẻ hàng hóa, dịch vụ. + Kỹ thuật và quy trình nghiệp vụ cho vay tiêu dùng gián tiếp có tính phức tạp cao - Cho vay tiêu dùng trực tiếp (Direct Consumer Loan): 15 Khái niệm: Cho vay tiêu dùng trực tiếp là các khoản cho vay tiêu dùng trong đó Ngân hàng và khách hàng sẽ trực tiếp gặp nhau để tiến hành hoạt động cho vay hoặc thu nợ.
Ưu điểm: + Ngân hàng có thể tận dụng được trình độ, nghiệp vụ, kiến thức và kỹ năng của nhân viên tín dụng vì quyết định của nhân viên tín dụng ngân hàng thường có chất lượng cao hơn nhân viên tín dụng của cửa hàng bán lẻ. + Hoạt động của nhân viên tín dụng ngân hàng có xu hướng chú trọng đến việc tạo ra các khoản cho vay có chất lượng cao trong khi nhân viên của công ty bán lẻ thường chỉ chú trọng đến việc bán được nhiều hàng. Bên cạnh đó tại các điểm bán hàng các quyết định tín dụng thường đưa ra rất vội vàng. + Cho vay tiêu dùng trực tiếp linh hoạt hơn cho vay tiêu dùng gián tiếp.
+ Khi khách hàng có quan hệ trực tiếp với ngân hàng có rất nhiều lợi thế phát sinh đồng thời còn giúp tăng cường quảng bá hình ảnh của ngân hàng đến với khách hàng.2 Hiệu quả cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại 2.1 Khái niệm hiệu quả cho vay tiêu dùng Theo từ điển Tiếng Anh, Cambridge Dictionaries: “Hiệu quả là sự thành công hoặc đạt được những kết quả mà bạn mong muốn”. Quan niệm này phản ánh hiệu quả đơn giản chỉ là đạt được những gì mong muốn trên góc độ cá nhân. Theo từ điển Tiếng Việt, Vietnamese Dictionaries: “Hiệu quả là kết quả đích thực”. Khái niệm này dùng kết quả để đo hiệu quả.
Hiện nay có rất nhiều cách hiểu khác nhau về hiệu quả cho vay tiêu dùng. Có ý kiến cho rằng đó là sự gia tăng về số lượng cũng như chất lượng khi cho vay khách hàng hay là lợi nhuận mang lại từ hoạt động cho vay tiêu dùng. Hiệu quả của một khoản vay có thể được hiểu là hiệu quả kinh tế mà khoản vốn vay đó mang lại cho cả người đi vay và người cho vay.