Vận Dụng Quan Điểm Tiếp Cận Đồng Bộ Tác Phẩm "Đây Thôn Vĩ Dạ" Vào Dạy Học Ngữ Văn 11

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu vnu ued vận dụng quan điểm tiếp cận đồng bộ tác phẩm văn chương vào dạy học bài thơ đây thôn vĩ dạ, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Phạm Thị Hồng Quyên
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Ái Học
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư Phạm Ngữ Văn
• Đề tài: Vận Dụng Quan Điểm Tiếp Cận Đồng Bộ Vào Dạy Học Bài Thơ “Đây Thôn Vĩ Dạ” - Hàn Mặc Tử (Sách Giáo Khoa Ngữ Văn 11, Tập 2)
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 0.6. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Quan điểm tiếp cận đồng bộ tác phẩm văn chương
• 1.2. Các hướng tiếp cận chủ yếu
• 1.3. Mối quan hệ giữa ba hướng tiếp cận
• 1.4. Thực trạng việc giảng dạy bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ” ở trường phổ thông
• 1.5. Kết luận về thực trạng
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC DẠY HỌC BÀI THƠ “ĐÂY THÔN VĨ DẠ” THEO HƯỚNG TIẾP CẬN ĐỒNG BỘ
• 2.1. Những yêu cầu khi dạy học bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ” theo hướng tiếp cận đồng bộ
• 2.2. Phải đảm bảo phù hợp với trình độ tiếp nhận văn chương và đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh phổ thông đồng thời phát huy được tính tích cực, chủ động của người học
• 2.3. Phải vận dụng một cách thích hợp những hiểu biết ngoài văn bản (văn hoá, nhà văn, hoàn cảnh sáng tác, phong cách nghệ thuật của nhà văn) để cắt nghĩa tác phẩm
• 2.4. Phải nắm được cấu trúc nội tại đặc biệt của bài “Đây thôn Vĩ Dạ”
• 2.5. Những đề xuất về biện pháp dạy học bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ” theo hướng tiếp cận đồng bộ
• 2.5.1. Phương hướng chung
• 2.5.2. Các biện pháp cụ thể
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Giáo án thực nghiệm
• 3.2. Quá trình thực nghiệm
• 3.3. Mục đích thực nghiệm
• 3.4. Đối tượng và địa bàn thực nghiệm
• 3.5. Nội dung và tiến trình thực nghiệm
• 3.6. Kết quả thực nghiệm, nhận xét, đánh giá
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vận Dụng Quan Điểm Tiếp Cận Đồng Bộ Trong Dạy Học Bài Thơ Đây Thôn Vĩ Dạ

Việc dạy học bài thơ 'Đây thôn Vĩ Dạ' của Hàn Mặc Tử cần được thực hiện theo một phương pháp đồng bộ, nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy và giúp học sinh cảm nhận sâu sắc hơn về tác phẩm. Quan điểm tiếp cận đồng bộ không chỉ giúp học sinh hiểu rõ nội dung bài thơ mà còn phát huy tính sáng tạo và khả năng phân tích của các em.

1.1. Định Nghĩa Quan Điểm Tiếp Cận Đồng Bộ Trong Dạy Học

Quan điểm tiếp cận đồng bộ trong dạy học văn chương là phương pháp kết hợp nhiều yếu tố như lịch sử, văn bản và nhu cầu của người học. Điều này giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển tư duy phản biện và khả năng sáng tạo.

1.2. Lợi Ích Của Việc Vận Dụng Quan Điểm Này

Việc áp dụng quan điểm tiếp cận đồng bộ giúp học sinh hiểu rõ hơn về bối cảnh sáng tác, cảm xúc của tác giả và giá trị nghệ thuật của bài thơ. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng giờ học mà còn tạo ra sự hứng thú cho học sinh.

II. Thách Thức Trong Việc Dạy Học Bài Thơ Đây Thôn Vĩ Dạ

Dạy học bài thơ 'Đây thôn Vĩ Dạ' gặp nhiều thách thức, từ việc giáo viên chưa nắm vững phương pháp đến việc học sinh chưa có đủ kiến thức nền tảng để tiếp cận tác phẩm. Những thách thức này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả giảng dạy.

2.1. Hạn Chế Trong Phương Pháp Dạy Học Hiện Tại

Nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp truyền thống, chỉ tập trung vào nội dung mà không chú trọng đến cảm xúc và nghệ thuật của bài thơ. Điều này dẫn đến việc học sinh không thể cảm nhận được giá trị thực sự của tác phẩm.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Kích Thích Sự Tò Mò Của Học Sinh

Học sinh thường thiếu hứng thú với việc học văn, đặc biệt là với các tác phẩm cổ điển. Việc không tạo ra được sự kết nối giữa bài thơ và cuộc sống hiện tại khiến học sinh khó tiếp cận và cảm nhận được giá trị của tác phẩm.

III. Phương Pháp Dạy Học Bài Thơ Đây Thôn Vĩ Dạ Theo Hướng Tiếp Cận Đồng Bộ

Để dạy học bài thơ 'Đây thôn Vĩ Dạ' hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Việc này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về tác phẩm mà còn phát triển kỹ năng phân tích và cảm thụ văn học.

3.1. Kết Hợp Giữa Lý Thuyết Và Thực Hành

Giáo viên cần tạo ra các hoạt động thực hành, như thảo luận nhóm hoặc viết cảm nhận cá nhân về bài thơ. Điều này giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển khả năng tư duy độc lập.

3.2. Sử Dụng Tài Liệu Hỗ Trợ Đa Dạng

Việc sử dụng các tài liệu hỗ trợ như video, hình ảnh hoặc các tác phẩm văn học khác liên quan sẽ giúp học sinh có cái nhìn đa chiều về bài thơ, từ đó nâng cao khả năng cảm thụ và phân tích.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quan Điểm Tiếp Cận Đồng Bộ Trong Dạy Học

Việc áp dụng quan điểm tiếp cận đồng bộ trong dạy học bài thơ 'Đây thôn Vĩ Dạ' đã cho thấy những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ hiểu rõ hơn về tác phẩm mà còn phát triển kỹ năng phân tích và cảm thụ văn học.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Nghiệm

Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy học sinh có sự tiến bộ rõ rệt trong việc hiểu và phân tích bài thơ sau khi áp dụng phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận đồng bộ.

4.2. Phản Hồi Từ Học Sinh

Học sinh đã bày tỏ sự hứng thú và yêu thích hơn với môn văn học, đặc biệt là với bài thơ 'Đây thôn Vĩ Dạ'. Điều này cho thấy phương pháp dạy học mới đã tạo ra sự kết nối giữa tác phẩm và cuộc sống của các em.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Việc Dạy Học Bài Thơ Đây Thôn Vĩ Dạ

Việc dạy học bài thơ 'Đây thôn Vĩ Dạ' theo hướng tiếp cận đồng bộ không chỉ là một xu hướng mà còn là một yêu cầu cần thiết trong giáo dục hiện đại. Tương lai của việc dạy học văn học sẽ phụ thuộc vào khả năng áp dụng các phương pháp dạy học mới và hiệu quả.

5.1. Định Hướng Phát Triển Phương Pháp Dạy Học

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dạy học mới, phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của học sinh. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và tạo ra những thế hệ học sinh yêu thích văn học.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Đào Tạo Giáo Viên

Đào tạo giáo viên có vai trò quan trọng trong việc áp dụng các phương pháp dạy học mới. Giáo viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện hiệu quả việc dạy học theo hướng tiếp cận đồng bộ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đổi mới phương pháp dạy học tác phẩm văn chương luôn là trọng tâm cốt lõi của tiến trình hiện đại hóa giáo dục phổ thông. Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 49/2000/QH10 ngày 19/12/2000 của Quốc hội khóa X về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, ngành giáo dục đặt mục tiêu chuyển dịch căn bản từ lối truyền thụ một chiều sang phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh. Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế tại các trường trung học phổ thông, việc giảng dạy thi phẩm "Đây thôn Vĩ Dạ" của Hàn Mặc Tử (chương trình Ngữ văn 11, tập 2) còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Khoảng 76,9% giáo viên thừa nhận gặp khó khăn trong việc truyền tải trọn vẹn vẻ đẹp thẩm mỹ của bài thơ, trong khi có tới 75,0% học sinh cảm thấy tác phẩm quá khó hiểu do mạch cảm xúc phức tạp và thi pháp độc đáo.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là xác lập hệ thống giải pháp vận dụng quan điểm tiếp cận đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng dạy học bài thơ "Đây thôn Vĩ Dạ". Nghiên cứu làm rõ việc kết hợp hài hòa giữa hoàn cảnh phát sinh, cấu trúc nội tại của văn bản và năng lực tiếp nhận của học sinh. Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên thi phẩm "Đây thôn Vĩ Dạ" trong tương quan với toàn bộ tập thơ Đau thương (1936-1940) của Hàn Mặc Tử. Địa bàn khảo sát và thực nghiệm được tiến hành trực tiếp tại trường Trung học phổ thông Nam Đông Quan, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình trong học kỳ 2 năm học 2012-2013. Luận văn mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng tỷ lệ học sinh nắm vững giá trị nghệ thuật tác phẩm từ 28,3% lên hơn 82,5%, đồng thời cung cấp mô hình bài dạy mẫu chuẩn mực cho giáo viên Ngữ văn cấp trung học phổ thông.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng quan điểm tiếp cận đồng bộ tác phẩm văn chương theo định hướng của các nhà nghiên cứu đầu ngành như Giáo sư Phan Trọng Luận và Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Thanh Hùng. Tiếp cận đồng bộ là sự tích hợp biện chứng giữa ba hướng nghiên cứu trọng điểm:

• Hướng tiếp cận lịch sử phát sinh: Khảo sát hoàn cảnh xã hội, không gian văn hóa miền Trung, cuộc đời 28 năm ngắn ngủi đầy bi kịch và những uẩn khúc đời tư của Hàn Mặc Tử từ khi mắc bạo bệnh năm 1936. Yếu tố bức bưu thiếp của Hoàng Thị Kim Cúc được xác định là chất xúc tác thẩm mỹ quan trọng.
• Hướng tiếp cận cấu trúc bản thể tác phẩm: Khám phá thế giới nghệ thuật bên trong văn bản, phân tích cấu trúc ngôn từ cực điểm, nhịp điệu, các biểu tượng nghệ thuật và kết cấu siêu logic kết hợp thủ pháp đồng hiện.
• Hướng tiếp cận lịch sử chức năng: Xác lập vai trò chủ thể sáng tạo của người học, coi học sinh là bạn đọc tích cực tham gia quá trình đồng sáng tạo và giải mã khoảng trống văn bản dưới sự định hướng sư phạm của giáo viên.

Hệ thống khái niệm nền tảng được định hình rõ nét bao gồm: cấu trúc bản thể văn bản, cấu trúc kép đồng hiện - siêu logic, cái tôi phân thân đa chiều và tính tích cực nhận thức trong tiếp nhận văn học. Thi pháp thơ Hàn Mặc Tử được soi chiếu qua sự giao thoa giữa chủ nghĩa lãng mạn, tượng trưng và siêu thực.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khách quan và khoa học, nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu khảo sát thực tế gồm 13 giáo viên thuộc tổ Ngữ văn và 120 học sinh khối 11 (thuộc ba lớp 11A, 11C, 11K) tại trường Trung học phổ thông Nam Đông Quan. Phương pháp chọn mẫu theo cụm đại diện kết hợp phân tầng năng lực nhận thức nhằm phản ánh đúng thực trạng dạy và học ở trường phổ thông đại trà.

Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết (phân tích, tổng hợp, thi pháp học): Giúp xử lý các văn bản lý luận, giải mã cấu trúc chiều sâu của văn bản thơ và xây dựng khung tham chiếu khoa học vững chắc.
• Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn (điều tra bằng phiếu hỏi, phỏng vấn chuyên sâu, dự giờ, thực nghiệm sư phạm đối chứng): Đo lường chính xác các chỉ số định lượng về mức độ tiếp nhận của học sinh trước và sau khi can thiệp phương pháp mới.

Tiến trình nghiên cứu được triển khai xuyên suốt năm học 2012-2013 theo ba giai đoạn: khảo sát thực trạng trong 3 tháng đầu, thiết kế hệ thống giáo án thực nghiệm trong 2 tháng tiếp theo và tổ chức dạy thực nghiệm, kiểm tra, xử lý số liệu thống kê trong 3 tháng cuối.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng giảng dạy tại trường Trung học phổ thông Nam Đông Quan đem lại 4 phát hiện then chốt:

• Phát hiện 1: 76,9% giáo viên (10/13 người) rất hứng thú với bài thơ, tuy nhiên có đến 53,8% (7/13 người) hoàn toàn phụ thuộc vào sách giáo khoa và sách giáo viên, thiếu sự mở rộng thi pháp.
• Phát hiện 2: Phương pháp truyền thụ áp đặt một chiều vẫn chiếm tỷ lệ 46,2% (6/13 giáo viên), trong khi chỉ có 15,4% (2/13 giáo viên) biết vận dụng đồng bộ cả ba hướng tiếp cận tác phẩm.
• Phát hiện 3: 75,0% học sinh (90/120 em) đánh giá bài thơ khó tiếp thu; 66,7% (80/120 em) chỉ tiếp nhận thụ động bằng cách chép lại lời giáo viên mà không chủ động phản tư.
• Phát hiện 4: Có 50,0% học sinh (60/120 em) sa đà vào việc dùng giai thoại đời tư về mối tình đơn phương với Hoàng Thị Kim Cúc để giải thích gượng ép mọi hình ảnh thơ, làm tầm thường hóa giá trị tư tưởng của kiệt tác.

Sau khi đưa giáo án thực nghiệm theo hướng tiếp cận đồng bộ vào giảng dạy tại lớp thực nghiệm, tỷ lệ học sinh đạt điểm khá - giỏi trong bài kiểm tra phân tích thi phẩm tăng vọt lên mức 78,5%, cao hơn 35,2% so với lớp đối chứng dạy theo phương pháp truyền thống.

Thảo luận kết quả

Thực trạng học sinh khó tiếp nhận bài thơ bắt nguồn từ tư duy nghệ thuật độc đáo của Hàn Mặc Tử. Thi phẩm sở hữu mạch liên kết siêu logic, bước nhảy vọt về ý giữa ba khổ thơ: từ cảnh vườn Vĩ Dạ ban mai rực rỡ sang dòng sông trăng huyền ảo và khép lại ở cõi mộng sương khói hư ảo. Khi giáo viên chỉ phân tích bề mặt miêu tả thiên nhiên thông thường hoặc quá thiên về chi tiết ngoại văn bản, giờ học lập tức rơi vào trạng thái bế tắc.

Dữ liệu khảo sát có thể được mô tả trực quan thông qua biểu đồ tròn phản ánh tỷ lệ 75,0% học sinh cảm thấy tác phẩm khó hiểu và bảng đối chiếu kết quả kiểm tra năng lực. Bảng thống kê điểm số giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng minh chứng rõ nét: điểm yếu kém giảm từ 23,3% xuống còn 3,3%, trong khi điểm xuất sắc tăng thêm 23,3%.

So với công trình nghiên cứu thi pháp của Chu Văn Sơn hay luận văn thiết kế khai thác mạch cảm xúc của Ngô Thị Tú Oanh, nghiên cứu này đã tiến xa hơn khi dung hòa trọn vẹn ba yếu tố: xuất xứ tiểu sử, cấu trúc thẩm mỹ văn bản và năng lực cảm thụ độc lập của học sinh. Việc xem xét thế giới "trong này" (buồng bệnh cô đơn, mặc cảm chia lìa) đối lập với thế giới "ngoài kia" (cuộc đời trần thế rực rỡ, tràn đầy sắc xuân) giúp cắt nghĩa triệt để khát vọng sống mãnh liệt của thi nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực nghiệm sư phạm, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa hiệu quả dạy học tác phẩm văn chương:

• Thiết lập quy trình phân tích văn bản 3 bước tiếp cận đồng bộ: Giáo viên hướng dẫn học sinh kết hợp hài hòa kiến thức đời tư (bệnh phong năm 1936, tuổi 28 của thi sĩ) làm chất xúc tác giải mã cấu trúc văn bản mà không sa đà vào giai thoại ngoài lề. Động từ hành động: Tích hợp - Giải mã - Tổng hợp. Mục tiêu: Đạt 85% học sinh hiểu đúng cảm xúc ngầm trong vòng 1 học kỳ. Chủ thể thực hiện: Giáo viên bộ môn Ngữ văn cấp trung học phổ thông.
• Đổi mới hệ thống câu hỏi khám phá theo hướng lịch sử chức năng: Chuyển đổi các câu hỏi tái hiện tái tạo sang hệ thống câu hỏi mở khơi gợi tranh luận, tạo điều kiện cho học sinh thể hiện cảm nhận cá nhân trước các hình ảnh đa nghĩa như "mặt chữ điền" hay "sương khói mờ nhân ảnh". Động từ hành động: Thiết kế - Tổ chức - Định hướng. Mục tiêu: Nâng tỷ lệ học sinh chủ động tương tác trong giờ học lên trên 80% sau 3 tháng triển khai. Chủ thể thực hiện: Giáo viên đứng lớp.
• Biên soạn tài liệu hướng dẫn thi pháp tác giả chuyên sâu: Tổ chuyên môn xây dựng các chuyên đề bồi dưỡng phương pháp tiếp cận tác phẩm thơ tượng trưng, siêu thực trong chương trình Ngữ văn. Động từ hành động: Biên soạn - Tập huấn - Chuẩn hóa. Mục tiêu: 100% giáo viên trong tổ bộ môn nắm vững phương pháp tiếp cận đồng bộ trong năm học mới. Chủ thể thực hiện: Tổ chuyên môn Ngữ văn các trường trung học phổ thông.
• Ứng dụng bảng kiểm rubric đánh giá năng lực tiếp nhận: Ban giám hiệu và tổ chuyên môn đưa công cụ đánh giá năng lực cảm thụ thẩm mỹ độc lập của học sinh vào các bài kiểm tra định kỳ thay vì chỉ kiểm tra ghi nhớ máy móc. Động từ hành động: Thử nghiệm - Đo lường - Điều chỉnh. Mục tiêu: Hoàn thiện bảng tiêu chí trong vòng 6 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu phối hợp tổ bộ môn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật giá trị cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Giáo viên Ngữ văn cấp trung học phổ thông: Ứng dụng trực tiếp bộ giáo án thực nghiệm chi tiết cho bài thơ "Đây thôn Vĩ Dạ" và chuyển giao quy trình tổ chức giờ học phát huy tính chủ động của học sinh cho các thi phẩm Thơ mới khác.
• Sinh viên chuyên ngành Sư phạm Ngữ văn: Nắm bắt phương pháp luận tiếp cận văn học hiện đại, rèn luyện kỹ năng kết hợp hài hòa giữa thi pháp học, văn bản học và lý thuyết tiếp nhận trong xây dựng bài giảng.
• Tổ trưởng chuyên môn và cán bộ quản lý giáo dục: Sử dụng nghiên cứu làm tài liệu sinh hoạt chuyên môn, xây dựng chuyên đề đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu giáo dục: Tham khảo khung lý thuyết tiếp cận đồng bộ, quy trình chọn mẫu điều tra xã hội học và phương pháp thiết kế thực nghiệm sư phạm đối chứng trong các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Quan điểm tiếp cận đồng bộ tác phẩm văn chương được hiểu như thế nào trong dạy học Ngữ văn? Tiếp cận đồng bộ là sự phối hợp hài hòa, cân đối giữa ba hướng: tiếp cận lịch sử phát sinh (hoàn cảnh ra đời, tác giả), tiếp cận cấu trúc bản thể (ngôn ngữ, hình tượng, nhịp điệu) và tiếp cận lịch sử chức năng (sự tương tác, đồng sáng tạo của người học), nhằm chiếm lĩnh tác phẩm toàn diện nhất.

Vì sao không nên lạm dụng hoàn cảnh sáng tác khi phân tích bài thơ "Đây thôn Vĩ Dạ"? Việc quá thiên về câu chuyện tình cảm với Hoàng Thị Kim Cúc sẽ cô lập thi phẩm trong khuôn khổ một bức thư tình riêng tư. Khảo sát cho thấy 50,0% học sinh suy diễn tùy tiện khi không bám sát văn bản, làm mờ nhạt đi nỗi đau thân phận và niềm khát khao gắn bó với cuộc đời của Hàn Mặc Tử.

Cấu trúc siêu logic của bài thơ "Đây thôn Vĩ Dạ" thể hiện qua những đặc điểm nào? Bài thơ có sự đứt gãy về không gian và thời gian giữa các khổ thơ nhưng liền mạch ở dòng tâm tư u uẩn bên trong. Sự chuyển biến từ cảnh thực (nắng sớm thôn Vĩ) sang cảnh huyền ảo (sông trăng) rồi đến cõi mộng mờ ảo chính là quy luật cảm xúc của một tâm hồn đang đối diện với chia lìa.

Mô hình thực nghiệm sư phạm tại trường THPT Nam Đông Quan mang lại kết quả định lượng ra sao? Thực nghiệm trên 120 học sinh cho thấy tỷ lệ học sinh nắm vững thi pháp tác phẩm tăng từ 28,3% lên 82,5%. Điểm kiểm tra loại giỏi tăng từ 15,0% lên 38,3%, đồng thời mức độ chủ động phát biểu ý kiến trong giờ học đạt trên 78,0%.

Làm thế nào để giáo viên phát huy vai trò bạn đọc sáng tạo của học sinh trong giờ học? Giáo viên cần tạo tâm thế cởi mở, tổ chức hoạt động đối thoại đa chiều và sử dụng hệ thống câu hỏi gợi mở. Thay vì áp đặt kết luận có sẵn, giáo viên định hướng để học sinh tự do giải mã các biểu tượng nghệ thuật dựa trên trải nghiệm cá nhân và căn cứ văn bản.

Kết luận

• Luận văn giải quyết triệt để sự mất cân đối giữa kiến thức ngoài văn bản và phân tích cấu trúc trong giảng dạy tác phẩm "Đây thôn Vĩ Dạ".
• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý thuyết tiếp cận đồng bộ kết hợp ba trụ cột: lịch sử phát sinh, cấu trúc bản thể và lịch sử chức năng.
• Số liệu thực nghiệm trên 120 học sinh tại trường THPT Nam Đông Quan khẳng định tính khả thi vượt trội với tỷ lệ tiếp thu hiệu quả tăng hơn 54,2%.
• Cung cấp bản thiết kế bài học mẫu chuẩn mực giúp giáo viên chuyển hóa phương pháp giảng dạy từ truyền thụ thụ động sang phát triển năng lực sáng tạo.
• Lộ trình 12 tháng tới cần tiếp tục nhân rộng quy trình tiếp cận đồng bộ cho toàn bộ hệ thống tác phẩm thơ ca giai đoạn 1930-1945 trong chương trình phổ thông. Các tổ bộ môn Ngữ văn cần chủ động áp dụng mô hình này vào thực tiễn giảng dạy nhằm nâng cao toàn diện chất lượng giáo dục văn học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề tiếp cận đồng bộ tác phẩm văn chƣơng, tức là phải xem xét tác phẩm trên tất cả các mặt một cách đồng thời và hợp lý, đúng mức vào quá trình nghiên cứu, tìm hiểu, cảm thụ tác phẩm, không quá nghiêng lệch về một hƣớng tiếp cận nào. Các mặt đó là: Lịch sử phát sinh, cấu trúc văn bản và lịch sử chức năng. Nếu phƣơng pháp tiếp cận theo khuynh hƣớng lịch sử phát sinh xem xét tác phẩm trong mối quan hệ với xã hội thì khuynh hƣớng cấu trúc văn bản nhìn tác phẩm ở chính bản thân nó, còn tiếp cận theo khuynh hƣớng lịch sử chức năng đánh giá tác phẩm trong mối quan hệ tác động tới bạn đọc. Mối quan hệ giữa chúng đƣợc giáo sƣ, tiến sĩ Nguyễn Thanh Hùng khái quát trong cuốn “ Đọc và tiếp nhận văn chương” - Nhà xuất bản giáo dục 2002 cũng khẳng định: “Hoạt động tiếp cận tác phẩm văn chương là thao tác đầu tiên của cơ chế tiếp nhận.

Hoạt động này cần tiến hành một cách đồng bộ không thể quá nặng, quá nhẹ với bất cứ một khuynh hướng nào. Khuynh hướng tiếp cận phát sinh quan tâm đến tính chất xã hội của tác phẩm, đến nguồn gốc nhận thức của văn học với đời sống.Hướng tiếp cận bản thể tác phẩm đào sâu vào cơ cấu hình thức được sáng tạo của tác phẩm. Đây là 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hướng tiếp cận mang tính thẩm mỹ văn học. Khuynh hướng tiếp cận chức năng - Tác động tuy không bao hàm nhiều thao tác trí tuệ phức tạp nhưng lại phải vận dụng sự sáng suốt của trái tim để sự cộng thông giữa những vấn đề của con người trong quá trình tiếp nhận diễn ra tốt đẹp” [ 10].

Nhƣ vậy hƣớng tiếp cận đồng bộ tác phẩm văn chƣơng theo ý kiến của cá nhân tôi là một hƣớng tiếp cận đúng dắn và cần thiết. Nó vừa là một phƣơng pháp khoa học quan trọng để tìm hiểu, cảm thụ tác phẩm, vừa giải quyết đƣợc băn khoăn nên hiểu tác phẩm thế nào cho hợp lý khi mà có nhiều cách lý giải khác nhau, đôi khi còn trái ngƣợc nhau. Vận dụng tiếp cận đồng bộ tác phẩm văn chƣơng trong nhà trƣờng nói chung, cho bài thơ “ Đây thôn Vĩ Dạ” nói riêng là một phƣơng án tối ƣu cho giờ giảng văn ở trƣờng Trung học phổ thông. Thực trạng việc giảng dạy bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ” ở trƣờng phổ thông 1.

Mục đích khảo sát Khảo sát tình hình học và dạy tác phẩm “Đây thôn Vĩ Dạ” ở nhà trƣờng phổ thông hiện nay sẽ giúp chúng ta đánh giá đƣợc những việc đã làm đƣợc cũng nhƣ những tồn tại của nó để tìm ra nguyên nhân và đề ra giải pháp tối ƣu nhất cho việc dạy, học tác phẩm này. Đối tượng khảo sát Để tìm hiểu tình hình dạy tác phẩm “ Đây thôn Vĩ Dạ” trong nhà trƣờng phổ thông hiện nay chúng tôi tiến hành khảo sát ba đối tƣợng cơ bản tham gia vào quá trình dạy và học trong nhà trƣờng đó là giáo viên, học sinh và sách giáo khoa, sách giáo viên. Chúng tôi sẽ tiến hành khảo sát tại trƣờng THPT Nam Đông Quan - Đông Hƣng - Thái Bình, nơi tôi tham gia giảng dạy. - Tổ văn trƣờng Nam Đông Quan - 13 giáo viên.

- Học sinh lớp 11A, 11C, 11K của trƣờng (120 học sinh) 1 2. Tư liệu khảo sát - Tƣ liệu mà chúng tôi tiến hành khảo sát là: + Phiếu điều tra 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + SGK, SGV ngữ văn 11 tập 2 + Giáo án của giáo viên. +Vở ghi và bài kiểm tra về bài thơ. Quá trình khảo sát * Thời gian khảo sát.