CHƯƠNG 1 MÔ HÌNH TÀI TRỢ TẬP TRUNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM MÔ HÌNH TÀI TRỢ TẬP TRUNG Mô hình tập trung (Centralized Model) là mô hình vận hành theo cơ chế tập trung mọi công việc về Trung tâm để xử lý và ra quyết định vận hành. - Ra quyết định - Cấp tín dụng - Chịu rủi ro BACK OFFICE Data Image - Tư vấn, Hình 1.chăm Mô hình tài trợ tập trung sóc khách hàng FRONT OFFICE - Tác nghiệp Hình 1. Mô hình tài trợ tập trung Mô hình tài trợ tập trung mang tính chuyên môn hóa cao trong cơ cấu tổ chức.
Trung tâm xử lý nghiệp vụ TTQT và TTTM (đặt tại hội sở) trở thành đầu não của hoạt động TTTM, xử lý các nghiệp vụ phát sinh trên toàn hệ thống, bao gồm tiếp nhận hồ sơ từ các chi nhánh gửi về, xem xét và xử lý nghiệp vụ từ đó đưa ra quyết định cấp tín dùng, đồng thời chịu mọi rủi ro và thực hiện quản trị rủi ro trong hoạt động TTTM, giám sát hoạt động trên toàn hệ thống, phát hiện và xử lý kịp thời các sai sót, đảm bảo tính liên tục và hiệu quả. Các chi nhánh trở thành vệ tinh, với nhiệm vụ chính là kênh phân phối sản phẩm, tìm kiếm khách hàng và là trung gian liên hệ giữa khách hàng và hội sở (HO), nghiệp vụ hạn chế ở tiếp nhận, kiểm tra ban đầu hồ sơ, gửi hồ sơ lên trung tâm xử lý và tác nghiệp theo sự chỉ đạo của HO. 6 Trong mô hình tài trợ tập trung, thông tin liên tục và thông suốt vô cùng quan trọng, các chi nhánh, phòng giao dịch phải chuyển toàn bộ hồ sơ, chứng từ về Trung tâm TTQT và TTTM để kiếm soát, lập, và chuyển điện ra nước ngoài. Việc luân chuyển hồ sơ, chứng từ nghiệp vụ giữa các chi nhánh và hội sở được thực hiện thông qua phần mềm luân chuyển nội bộ của mỗi ngân hàng, tạo điểu kiện cho HO và chi nhánh kiểm soát chéo lẫn nhau, giúp hạn chế rủi ro, nâng cao tính chuyên nghiệp và tăng năng suất lao động.
ƯU NHƯỢC ĐIỂM CỦA MÔ HÌNH TÀI TRỢ TẬP TRUNG 1. Đối với nền kinh tế Hoạt động TTQT và TTTM của ngân hàng góp phần tạo nên kim ngạch xuất nhập khẩu của quốc gia. Đẩy mạnh hoạt động TTQT và TTTM là đẩy mạnh hoạt động ngoại thương. Vì mô hình tài trợ tập trung đang thể hiện sự ưu việt, đem đến nhiều lợi ích cho ngân hàng và cả khách hàng, nên đối với nền kinh tế nói chung, mô hình cũng giúp thúc đẩy hoạt động mua bán quốc tế phát triển, thực thi các chính sách tiền tệ quốc gia có hiệu quả, thúc đẩy và thu hút vốn đầu tư nước ngoài.
Mặt khác do đặc điểm nhất quán của mô hình tài trợ tập trung, nên mô hình cũng giúp nâng cao năng lực giám sát của các ngân hàng, của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) với các Ngân hàng Thương mại (NHTM) trong hoạt động TTQT và TTTM. Đối với ngân hàng thương mại a/ Với tổng thể ngân hàng Thứ nhất, ngân hàng được hưởng lợi thế nhờ quy mô Khi quy mô càng lớn thì chi phí bình quân cho mỗi sản phẩm càng thấp, lợi nhuận thu được càng tăng. Vì vậy khi hệ thống kênh phân phối của ngân hàng phát triển đến một mức độ lớn nhất định thì việc áp dụng mô hình tập trung sẽ trở nên hiệu quả hơn nhờ giảm chi phí đầu tư, đào tạo, tiếp thị…từ đó gia tăng lợi nhuận thu được cho ngân hàng. Thứ hai, ngân hàng tiết kiệm được nhiều loại chi phí Nhờ giải phóng được một khối lượng lớn công việc cho các cán bộ ở chi nhánh, sự chuyên môn hóa trong phân công công việc, khi các chi nhánh có nhiệm vụ chính là 7 phân phối và tư vấn sản phẩm, còn trung tâm xử lý mới tiến hành thực hiện các nghiệp vụ chính, giúp ngân hàng tiết kiệm nhiều chi phí đào tạo nhân viên, mặt khác giúp nhân viên tích lũy kinh nghiệm và nâng cao trình độ chuyên sâu hơn.
Ngoài ra, mô hình tập trung còn giúp tiết kiệm tài nguyên mạng, dễ dàng nâng cấp hệ thống kĩ thuật và tiết kiệm chi phí khi nâng cấp kĩ thuật, từ đó đẩy nhanh tốc độ giao dịch, đem đến cho khách hàng dịch vụ chất lượng cao và đồng bộ trên toàn hệ thống. Việc triển khai độc lập mô hình, không phải phụ thuộc vào các đối tác Insourcing như mô hình thuê ngoài đã giúp ngân hàng dễ dàng quản lý và kiểm soát được chi phí hoạt động của mình, chủ động trước các chi phí phát sinh để có biện pháp cân đối phù hợp. Thứ ba, ngân hàng nâng cao được chất lượng dịch vụ Áp dụng mô hình tập trung giúp hệ thống vận hành đồng bộ và thống nhất thông qua mạng lưới mạng luân chuyển nội bộ liên kết giữa chi nhánh với HO, cùng với việc thông tin được theo dõi, xử lý tập trung tại một trung tâm duy nhất đem đến chất lượng đồng đều, xuyên suốt, ít bị gián đoạn và mang tính bảo mật cao. So sánh với các mô hình khác, ở mô hình phân tán, các chi nhánh hoạt động độc lập, mà trình độ và năng lực nghiệp vụ của nhân viên tại các chi nhánh là khác nhau vì thế chất lượng dịch vụ không thể đồng đều trên toàn hệ thống.
Ở mô hình hỗn hợp, kết cấu tổ chức phức tạp và không có sự thống nhất về quy trình giữa các chi nhánh gây khó khăn trong công tác quản lý chất lượng, nhất là ở các chi nhánh được trao quyền hoạt động độc lập. Hay như ở mô hình thuê ngoài, chất lượng dịch vụ phụ thuộc nhiều vào trách nhiệm, mức độ tuân thủ hợp đồng và năng lực của ngân hàng Insourcing nên rất khó kiểm soát, dẫn đến chất lượng dịch vụ không được đảm bảo. Từ đó có thể thấy được sự ưu việt của mô hình tập trung so với các mô hình khác trong việc duy trì chất lượng dịch vụ tốt và đồng đều trên toàn hệ thống. Thứ tư, ngân hàng cải thiện được hiệu quả hoạt động tài trợ thương mại Hồ sơ được luận chuyển giữa chi nhánh và HO thông qua hệ thống Image-Scaning giúp tiết kiệm thời gian, chi phí cho việc thực hiện giao dịch và tránh được thất lạc giấy tờ, lưu trữ hồ sơ điện tử trên máy với số lượng lớn và bảo mật cao, dễ dàng truy vấn dữ liệu khi cần thiết.
Nhân viên giảm bớt được nhiều công việc giấy tờ thủ công, các quy trình nghiệp vụ được thiết kế chặt chẽ, thống suốt, mỗi người như một mắt xích trong 8 quy trình làm việc khép kín, chỉ cần tập trung làm tốt nhiệm vụ của mình, nên năng suất lao động được tăng lên đáng kể, nâng cao được hiệu quả hoạt động. So sánh với các mô hình khác, trong mô hình tập trung, thời gian giao dịch và năng suất lao động đồng đều giữa các chi nhánh, không có sự khác biệt nhiều như ở mô hình phân tán. Mô hình hỗn hợp cũng đem lại ưu điểm là tận dụng được lợi thế của những chi nhánh có hiệu quả hoạt động tốt, nhưng việc lựa chọn chi nhánh nào được phân quyền hoạt động độc lập lại không đơn giản, việc lựa chọn sai dễ dẫn đến suy giảm hiệu quả hoạt động chung của toàn hệ thống. Còn ở mô hình thuê ngoài, mặc dù tận dụng được nguồn lực và khả năng làm việc của ngân hàng được thuê, nhưng nếu ngân hàng được thuê thiếu trách nhiệm, chậm trễ trong việc xử lý nghiệp vụ và cung cấp nhân sự dễ làm gián đoạn công việc, từ đó mang đến hiệu quả hoạt động không cao, phụ thuộc nhiều vào yếu tố bên ngoài gây khó kiểm soát và bị động trong xử lý các tình huống phát sinh.
Thứ năm, ngân hàng quản lý được rủi ro một cách hiệu quả Quyết định tài trợ được đưa ra bởi đội ngũ nhân viên và chuyên gia có trình độ chuyên môn cao tại hội sở nên hạn chế tối đa được rủi ro tác nghiệp. Ngoài ra, do mô hình tập trung tách riêng bộ phận tác nghiệp và bộ phận tiếp xúc khách hàng nên khó có hiện tượng quyết định sai lầm do ảnh hưởng của mối quan hệ giữa nhân viên với khách hàng hay các thỏa thuận ngầm bất hợp pháp, vì vậy rủi ro đạo đức được quản lý hiệu quả hơn hẳn so với mô hình phân tán. Đồng thời, hệ thống dữ liệu được kiểm soát tập trung và sự kiểm soát chéo giữa chi nhánh và hội sở cũng giúp đơn giản hơn trong công tác giám sát, từ đó hạn chế được rủi ro và tạo thuận lợi trong quản trị rủi ro. Thông tin khách hàng và dữ liệu giao dịch được bảo mật tuyệt đối trong nội bộ ngân hàng, không phải lo lắng việc rò rỉ thông tin như trong mô hình thuê ngoài, đồng thời cơ cấu tổ chức bộ máy tinh gọn giúp công tác quản lý dễ dàng hơn, không phức tạp như đối với mô hình hỗn hợp.
Thứ sáu, ngân hàng dễ dàng hơn trong nghiên cứu và triển khai sản phẩm mới Do HO trở thành đầu não ra quyết định nên dễ dàng đưa ra các thay đổi hoặc yêu cầu với chi nhánh, phù hợp với sự biến động của thị trường theo từng thời kì. Đồng thời, việc triển khai sản phẩm mới cũng dễ dàng hơn, giảm được thời gian tập huấn đáng kể, khi các chi nhánh chỉ phụ trách tìm hiểu đặc tính sản phẩm và tư vấn với khách hàng, 9 còn HO phụ trách phần còn lại, theo dõi và giải quyết các vấn đề phát sinh để đưa ra điều chỉnh phù hợp. Nếu so sánh với mô hình phân tán, nơi mà công tác chuẩn bị ra mắt sản phẩm mới thường tốn nhiều công sức và thời gian do việc đào tạo nghiệp vụ chuyên môn cho cả hệ thống khó khăn, các nhân viên đều cần phải hiểu rõ và tác nghiệp tốt về sản phẩm mới ở một mức độ cao như nhau, thì mô hình tập trung đang thể hiện ưu thế hơn hẳn. Việc nghiên cứu và triển khai sản phẩm mới ở mô hình tập trung cũng hoàn toàn chủ động và độc lập, không phải phụ thuộc ngân hàng Insourcing như mô hình thuê ngoài, giúp cho ngân hàng Outsourcing tiến hành công việc được nhanh chóng và kịp thời hơn trong việc nhận phản hồi của khách hàng để hoàn thiện sản phẩm mới.