Luận văn thạc sĩ hcmute vận dụng phương tiện dạy học theo mô hình assure cho môn công nghệ 11 tại truờng thpt mỹ hội đông tỉnh an giang

Luận văn thạc sĩ HCMUTE nghiên cứu ứng dụng mô hình ASSURE trong giảng dạy môn Công nghệ 11 tại trường THPT Mỹ Hội Đông, An Giang.

• Tác giả: Hoa Văn Tâm
• Người hướng dẫn: TS. Phan Long
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Vận Dụng Mô Hình ASSURE Trong Dạy Học Công Nghệ 11 Tại Trường THPT Mỹ Hội Đông
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LÝ LỊCH KHOA HỌC
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẬN DỤNG PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC THEO MÔ HÌNH ASSURE CHO MÔN CÔNG NGHỆ 11
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. Trên thế giới
• 1.3. Một số khái niệm cơ bản về phương tiện dạy học
• 1.3.1. Khái niệm dạy học
• 1.3.2. Khái niệm Mô hình ASSURE
• 1.3.3. Khái niệm về phương tiện dạy học
• 1.4. Lí luận về sử dụng phương tiện dạy học theo mô hình ASSURE cho môn Công Nghệ 11
• 1.4.1. Tính chất biểu hiện của phương tiện dạy học
• 1.4.2. Nhận thức trực quan
• 1.4.3. Vai trò và tính chất của phương tiện dạy học
• 1.4.3.1. Vai trò của phương tiện
• 1.4.3.2. Tính chất của phương tiện dạy học
• 1.4.4. Hiệu quả của phương tiện dạy học
• 1.4.5. Nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học
• 1.4.6. Mối liên hệ giữa PTDH theo mô hình ASSURE với PPDH tích cực
• 1.4.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn phương tiện dạy học
• 1.4.8. Lựa chọn phương tiện dạy học theo mô hình ASSURE
• 1.4.9. Các yêu cầu đối với phương tiện dạy học
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 11 TẠI TRƯỜNG THPT MỸ HỘI ĐÔNG TỈNH AN GIANG
• 2.1. Giới thiệu tổng quan về trường THPT Mỹ Hội Đông
• 2.2. Quá trình xây dựng cơ sở vật chất nhà trường
• 2.3. Trường, lớp, Giáo viên, Nhân viên, Học sinh
• 2.4. Tình hình trang thiết bị CNTT của trường THPT Mỹ Hội Đông đến cuối năm học 2006-2007
• 2.5. Tình hình đội ngũ giáo viên
• 2.6. Bảng thống kê những trang thiết bị phục vụ cho ứng dụng CNTT hiện nay của trường THPT Mỹ Hội Đông
• 2.7. Giới thiệu về chương trình Công Nghệ 11
• 2.8. Thực trạng dạy học môn Công Nghệ 11 tại trường THPT Mỹ Hội Đông, tỉnh An Giang
• 3. CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 11 TẠI TRƯỜNG THPT MỸ HỘI ĐÔNG TỈNH AN GIANG
• 3.1. Phân tích mô hình ASSURE cho nội dung môn Công Nghệ 11
• 3.2. Giới thiệu một số phương tiện dạy học được xây dựng trong dạy học môn Công Nghệ 11
• 3.3. Tổ chức thực nghiệm phương tiện dạy học theo mô hình ASSURE cho môn Công Nghệ 11 tại trường THPT Mỹ Hội Đông tỉnh An Giang
• 3.4. Mục tiêu và nhiệm vụ theo ASSURE
• 3.5. Đối tượng thực nghiệm
• 3.6. Nội dung thực hiện
• PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về vận dụng phương tiện dạy học theo mô hình ASSURE cho môn Công Nghệ 11

Mô hình ASSURE là một phương pháp dạy học hiện đại, được thiết kế để tối ưu hóa việc sử dụng các phương tiện dạy học trong lớp học. Mô hình này bao gồm sáu bước chính: phân tích người học, xác định mục tiêu, lựa chọn phương tiện, sử dụng phương tiện, yêu cầu học sinh tham gia và đánh giá. Việc áp dụng mô hình ASSURE trong dạy học Công Nghệ 11 tại trường THPT Mỹ Hội Đông không chỉ giúp giáo viên tổ chức bài giảng một cách khoa học mà còn tạo điều kiện cho học sinh phát huy tính tích cực, chủ động trong học tập. Theo nghiên cứu, việc sử dụng phương tiện dạy học hiện đại như video, mô hình thực tế và phần mềm hỗ trợ sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức hơn. Điều này phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, nhằm nâng cao chất lượng dạy và học.

1.1. Khái niệm và vai trò của mô hình ASSURE

Mô hình ASSURE được xây dựng dựa trên nguyên tắc phát huy tính tích cực của học sinh. Mô hình này không chỉ đơn thuần là một phương pháp dạy học mà còn là một công cụ giúp giáo viên thiết kế bài giảng hiệu quả. Việc áp dụng mô hình này trong dạy học Công Nghệ 11 giúp giáo viên lựa chọn các phương tiện dạy học phù hợp, từ đó tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh. Mô hình ASSURE khuyến khích giáo viên sử dụng các phương tiện dạy học đa dạng, từ hình ảnh, video đến các thiết bị công nghệ thông tin, nhằm giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu bài học hơn. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả giảng dạy mà còn giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề.

II. Thực trạng dạy học môn Công Nghệ 11 tại trường THPT Mỹ Hội Đông

Thực trạng dạy học môn Công Nghệ 11 tại trường THPT Mỹ Hội Đông cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Nhiều giáo viên vẫn còn sử dụng phương pháp dạy học truyền thống, dẫn đến việc học sinh thiếu hứng thú và không phát huy được khả năng sáng tạo. Việc sử dụng phương tiện dạy học hiện đại còn hạn chế, nhiều giáo viên chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng để áp dụng các phương tiện này vào giảng dạy. Theo khảo sát, chỉ một số ít giáo viên sử dụng mô hình thực tế và video trong giảng dạy, trong khi đó, việc sử dụng tranh ảnh vẫn là phương pháp phổ biến nhất. Điều này cho thấy cần có sự đổi mới trong phương pháp dạy học và việc áp dụng mô hình ASSURE sẽ là một giải pháp hiệu quả.

2.1. Khảo sát thực trạng dạy học

Khảo sát thực trạng dạy học môn Công Nghệ 11 tại trường THPT Mỹ Hội Đông cho thấy rằng nhiều học sinh không cảm thấy hứng thú với môn học này. Nhiều em cho biết rằng việc học chủ yếu dựa vào lý thuyết, thiếu sự tương tác và thực hành. Điều này dẫn đến việc học sinh không thể áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Hơn nữa, giáo viên cũng gặp khó khăn trong việc lựa chọn phương tiện dạy học phù hợp. Việc thiếu thiết bị và tài liệu hỗ trợ cũng là một trong những nguyên nhân khiến cho việc dạy học không đạt hiệu quả cao. Do đó, việc áp dụng mô hình ASSURE sẽ giúp giáo viên có thể lựa chọn và sử dụng các phương tiện dạy học một cách hiệu quả hơn, từ đó nâng cao chất lượng dạy và học.

III. Tổ chức thực nghiệm vận dụng phương tiện dạy học theo mô hình ASSURE

Tổ chức thực nghiệm vận dụng phương tiện dạy học theo mô hình ASSURE cho môn Công Nghệ 11 tại trường THPT Mỹ Hội Đông đã cho thấy những kết quả tích cực. Qua quá trình thực nghiệm, học sinh đã có sự tiến bộ rõ rệt trong việc tiếp thu kiến thức và phát triển kỹ năng. Việc sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại như video, mô hình thực tế đã giúp học sinh dễ dàng hình dung và hiểu bài hơn. Đồng thời, việc yêu cầu học sinh tham gia vào quá trình học tập cũng đã tạo ra sự hứng thú và khuyến khích các em chủ động hơn trong việc tìm hiểu kiến thức. Kết quả khảo sát cho thấy, học sinh lớp thực nghiệm có điểm số cao hơn so với lớp đối chứng, điều này chứng tỏ rằng mô hình ASSURE đã phát huy hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng dạy và học.

3.1. Phân tích kết quả thực nghiệm

Kết quả thực nghiệm cho thấy rằng việc áp dụng mô hình ASSURE đã giúp học sinh lớp thực nghiệm có sự tiến bộ vượt bậc so với lớp đối chứng. Cụ thể, điểm số trung bình của lớp thực nghiệm cao hơn 15% so với lớp đối chứng. Học sinh cũng cho biết rằng họ cảm thấy hứng thú hơn với môn học và có khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn tốt hơn. Điều này cho thấy rằng việc sử dụng phương tiện dạy học hiện đại và áp dụng mô hình ASSURE không chỉ nâng cao chất lượng dạy và học mà còn giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề. Kết quả này khẳng định tính khả thi và hiệu quả của mô hình ASSURE trong dạy học môn Công Nghệ 11.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển tri thức toàn cầu, giáo dục và đào tạo được xem là chính sách trọng yếu để thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Tại Việt Nam, việc đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng các phương tiện dạy học hiện đại là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Theo nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ hai (khóa VIII), các ngành giáo dục phải đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện tư duy sáng tạo và từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến, phương tiện hiện đại vào dạy học.

Luận văn tập trung nghiên cứu vận dụng phương tiện dạy học theo mô hình ASSURE cho môn Công Nghệ 11 tại trường THPT Mỹ Hội Đông, tỉnh An Giang. Mục tiêu chính là nâng cao hiệu quả dạy và học môn Công Nghệ 11 thông qua việc lựa chọn, sử dụng các phương tiện dạy học phù hợp với đặc điểm học sinh và điều kiện cơ sở vật chất của trường. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào phần nội dung “Động Cơ Đốt Trong” trong chương trình Công Nghệ 11, thực hiện tại trường THPT Mỹ Hội Đông trong năm học 2015-2016.

Việc áp dụng mô hình ASSURE giúp giáo viên phân tích đặc điểm người học, đề xuất mục tiêu, lựa chọn và sử dụng phương tiện dạy học một cách khoa học, đồng thời yêu cầu học sinh tham gia tích cực và đánh giá hiệu quả giảng dạy. Qua đó, nghiên cứu góp phần nâng cao sự hứng thú, chủ động và sáng tạo của học sinh trong học tập môn Công Nghệ, đồng thời hỗ trợ giáo viên cải tiến phương pháp giảng dạy, phù hợp với xu hướng đổi mới giáo dục hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên mô hình ASSURE, một mô hình thiết kế phương tiện dạy học do Heinich, Molenda và Russel phát triển, gồm sáu bước: Phân tích học viên (Analyze learners), Đề xuất mục tiêu (State Objectives), Lựa chọn phương tiện và tài liệu (Select media and materials), Sử dụng phương tiện và tài liệu (Utilize media and materials), Yêu cầu học viên tham gia (Require learner participation), và Đánh giá và xem lại (Evaluate and revise). Mô hình này giúp giáo viên tổ chức dạy học hiệu quả, phù hợp với đặc điểm người học và mục tiêu bài học.

Ngoài ra, luận văn khai thác các khái niệm về phương tiện dạy học, vai trò và tính chất của phương tiện trong quá trình dạy học, cũng như nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học đúng lúc, đúng chỗ và đủ cường độ. Các khái niệm về nhận thức trực quan, tính khoa học sư phạm, tính nhân trắc học và tính thẩm mỹ của phương tiện dạy học cũng được làm rõ nhằm đảm bảo hiệu quả truyền đạt kiến thức.

Khung lý thuyết còn liên hệ chặt chẽ giữa phương tiện dạy học theo mô hình ASSURE với phương pháp dạy học tích cực, nhấn mạnh vai trò của phương tiện trong việc kích thích sự chủ động, sáng tạo của học sinh, đồng thời hỗ trợ giáo viên tổ chức các hoạt động học tập đa dạng, sinh động.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính của nghiên cứu bao gồm khảo sát thực trạng dạy học môn Công Nghệ 11 tại trường THPT Mỹ Hội Đông và các trường THPT trong tỉnh An Giang, thu thập qua phiếu điều tra dành cho giáo viên và học sinh lớp 11. Cỡ mẫu khảo sát gồm khoảng 50 giáo viên và 200 học sinh, được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện.

Phương pháp phân tích dữ liệu sử dụng thống kê mô tả và thống kê so sánh, trong đó có phân tích phương sai và kiểm định t-test để so sánh kết quả học tập giữa lớp thực nghiệm (áp dụng mô hình ASSURE) và lớp đối chứng (dạy học truyền thống). Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 9/2015 đến tháng 4/2016, bao gồm giai đoạn khảo sát, tổ chức thực nghiệm và đánh giá kết quả.

Ngoài ra, phương pháp quan sát trực tiếp quá trình dạy học và phỏng vấn sâu với giáo viên được sử dụng để thu thập thông tin định tính, giúp làm rõ các khó khăn, thuận lợi trong việc vận dụng phương tiện dạy học theo mô hình ASSURE. Phương pháp thực nghiệm sư phạm được áp dụng nhằm kiểm chứng giả thuyết nghiên cứu về hiệu quả của mô hình ASSURE trong nâng cao chất lượng dạy học môn Công Nghệ 11.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng sử dụng phương tiện dạy học còn hạn chế: Khoảng 60% giáo viên môn Công Nghệ 11 tại trường THPT Mỹ Hội Đông chủ yếu sử dụng tranh ảnh và giáo án giấy, trong khi các phương tiện hiện đại như mô hình, video, phần mềm tương tác chỉ chiếm khoảng 25%. Cơ sở vật chất của trường còn thiếu thốn, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu sử dụng phương tiện hiện đại.

2. Hiệu quả vận dụng mô hình ASSURE: Qua thực nghiệm trên lớp 11, lớp thực nghiệm sử dụng phương tiện dạy học theo mô hình ASSURE đạt điểm trung bình kiểm tra cuối kỳ cao hơn 15% so với lớp đối chứng (7,8 so với 6,8 điểm). Tỷ lệ học sinh đạt loại khá, giỏi tăng từ 40% lên 58% trong lớp thực nghiệm.

3. Tăng cường sự tham gia và hứng thú học tập: 85% học sinh trong lớp thực nghiệm cho biết cảm thấy hứng thú hơn với môn Công Nghệ 11 khi được học qua các phương tiện trực quan và mô hình thực tế. Tỷ lệ học sinh chủ động đặt câu hỏi và tham gia thảo luận tăng 30% so với lớp đối chứng.

4. Khó khăn trong việc áp dụng: Giáo viên gặp khó khăn về kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin và thời gian chuẩn bị bài giảng có phương tiện hỗ trợ. Khoảng 40% giáo viên phản ánh cần được đào tạo thêm về kỹ thuật sử dụng phần mềm và thiết bị dạy học.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc vận dụng phương tiện dạy học theo mô hình ASSURE góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học môn Công Nghệ 11, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về vai trò của phương tiện trực quan trong việc tăng cường nhận thức và hứng thú học tập. Việc sử dụng mô hình ASSURE giúp giáo viên có kế hoạch bài bản, lựa chọn phương tiện phù hợp với đặc điểm học sinh và nội dung bài học, từ đó kích thích sự chủ động và sáng tạo của học sinh.

So sánh với các nghiên cứu trong nước, kết quả tương đồng với luận văn về ứng dụng phương tiện multimedia trong dạy học tự động khống chế, cho thấy phương tiện hiện đại giúp tiết kiệm thời gian giảng dạy và nâng cao hiệu quả tiếp thu. Tuy nhiên, khó khăn về kỹ năng sử dụng công nghệ của giáo viên là thách thức cần được giải quyết để phát huy tối đa lợi ích của mô hình ASSURE.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh điểm trung bình giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng, biểu đồ tỷ lệ học sinh hứng thú và tham gia tích cực, cũng như bảng thống kê các phương tiện dạy học được sử dụng phổ biến. Những biểu đồ này minh họa rõ nét sự khác biệt về hiệu quả dạy học khi áp dụng mô hình ASSURE.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tổ chức đào tạo nâng cao kỹ năng sử dụng phương tiện dạy học cho giáo viên: Tổ chức các khóa bồi dưỡng về công nghệ thông tin và kỹ thuật sử dụng phần mềm, thiết bị dạy học hiện đại trong vòng 6 tháng tới, do Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học sư phạm thực hiện.

2. Đầu tư trang thiết bị dạy học hiện đại: Nhà trường cần ưu tiên đầu tư mua sắm mô hình, máy chiếu, phần mềm tương tác phù hợp với nội dung môn Công Nghệ 11 trong năm học tiếp theo nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học.

3. Xây dựng ngân hàng phương tiện dạy học theo mô hình ASSURE: Phòng Giáo dục huyện phối hợp với các trường THPT xây dựng và chia sẻ tài liệu, mô hình, video bài giảng để giáo viên dễ dàng tiếp cận và sử dụng, hoàn thành trong vòng 1 năm.

4. Khuyến khích học sinh tham gia tích cực qua các hoạt động thực hành: Giáo viên cần thiết kế các bài tập nhóm, thảo luận, thực hành trên mô hình để tăng cường sự tương tác và phát triển kỹ năng tư duy sáng tạo của học sinh, áp dụng ngay trong các tiết học hiện tại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên môn Công Nghệ các trường THPT: Nghiên cứu giúp giáo viên hiểu rõ cách vận dụng mô hình ASSURE và phương tiện dạy học phù hợp để nâng cao hiệu quả giảng dạy.

2. Nhà quản lý giáo dục: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách đầu tư trang thiết bị dạy học và tổ chức đào tạo giáo viên.

3. Sinh viên ngành Giáo dục học và Sư phạm kỹ thuật: Là tài liệu tham khảo quý giá về ứng dụng mô hình ASSURE trong thực tiễn giảng dạy môn Công Nghệ.

4. Các nhà nghiên cứu giáo dục: Tham khảo phương pháp nghiên cứu thực nghiệm sư phạm và kết quả đánh giá hiệu quả mô hình ASSURE trong đổi mới phương pháp dạy học.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình ASSURE là gì và tại sao nên áp dụng trong dạy học?
   Mô hình ASSURE gồm 6 bước giúp giáo viên phân tích người học, đề xuất mục tiêu, lựa chọn và sử dụng phương tiện dạy học phù hợp, yêu cầu học sinh tham gia và đánh giá hiệu quả. Áp dụng mô hình giúp tổ chức dạy học khoa học, tăng hiệu quả tiếp thu và hứng thú học tập.

2. Phương tiện dạy học nào được sử dụng phổ biến trong môn Công Nghệ 11?
   Tranh ảnh, mô hình dàn trải hệ thống đánh lửa, video mô phỏng và phần mềm tương tác là các phương tiện được sử dụng nhiều, giúp học sinh hiểu sâu sắc các khái niệm kỹ thuật phức tạp.

3. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả của việc sử dụng phương tiện dạy học?
   Có thể đánh giá qua kết quả kiểm tra, tỷ lệ học sinh đạt loại khá, giỏi, mức độ tham gia tích cực trong lớp và phản hồi của học sinh về sự hứng thú và hiểu bài.

4. Khó khăn thường gặp khi áp dụng mô hình ASSURE là gì?
   Khó khăn chính là kỹ năng sử dụng công nghệ của giáo viên còn hạn chế và thời gian chuẩn bị bài giảng có phương tiện hỗ trợ còn nhiều, đòi hỏi đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật.

5. Làm sao để lựa chọn phương tiện dạy học phù hợp với từng bài học?
   Giáo viên cần phân tích đặc điểm người học, mục tiêu bài học, nội dung và điều kiện cơ sở vật chất để lựa chọn phương tiện có tính trực quan, dễ sử dụng, phù hợp với nội dung và kích thích sự tham gia của học sinh.

Kết luận

• Vận dụng phương tiện dạy học theo mô hình ASSURE giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Công Nghệ 11 tại trường THPT Mỹ Hội Đông, tỉnh An Giang.
• Mô hình ASSURE hỗ trợ giáo viên lựa chọn và sử dụng phương tiện phù hợp, kích thích sự chủ động, sáng tạo của học sinh.
• Kết quả thực nghiệm cho thấy điểm số và mức độ hứng thú học tập của học sinh được cải thiện rõ rệt.
• Cần tăng cường đào tạo kỹ năng sử dụng công nghệ cho giáo viên và đầu tư trang thiết bị dạy học hiện đại.
• Đề nghị các cơ quan quản lý giáo dục và nhà trường phối hợp triển khai các giải pháp nhằm phát huy tối đa hiệu quả mô hình ASSURE trong dạy học.

Hãy bắt đầu áp dụng mô hình ASSURE và các phương tiện dạy học hiện đại để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẬN DỤNG PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC THEO MÔ HÌNH ASSURE CHO MÔN CÔNG NGHỆ 11 1. TỔNG QUAN VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU CỦA ĐÊ TÀI 1. Trên thế giới Sự phát triển của Khoa Học và Công Nghệ ngày nay đã làm cho việc học tập trở nên thuận tiện hơn, đưa người học tiếp cận với thực tiễn dễ dàng. Có nhiều phát minh và sáng chế ra đời như động cơ đốt trong thay thế cho máy hơi nước và được ứng dụng rộng rãi trong ngành chế tạo cơ khí ô tô, chế tạo cơ khí động lực.

Đồng thời những chương trình phần mềm sử dụng trên máy tính ngày nay đã được áp dụng vào trong giáo dục rất phổ biến. Từ đầu thập niên 1940 đến 1950 xuất hiện nhiều phương tiện và công nghệ trình bày thông tin (chữ viết, âm thanh, hình ảnh) như đèn chiếu, máy thu phát âm thanh, phim ảnh,… Ngày càng được sử dụng rộng rãi trong giáo dục và đào tạo khắp châu Âu, Mỹ. Năm 1955 máy tính điện tử lập trình đầu tiên ra đời. Nó được thiết kế dùng để tính toán đường bay của các tên lửa và sử dụng cho việc dự báo thời tiết.

Nó đã trở nên cực kì quan trọng được ứng dụng rộng rãi ,phương pháp mô hình hóa, ứng dụng nhiều vào các lĩnh vực khoa học kỹ thuật và là công cụ không thể thiếu trong qua trình trợ giảng, soạn giáo án điện tử, in ấn trong học tập và giảng dạy ở các trường học trong và ngoài nước trên thế giới. Năm 1970 Arvind Gupta nhà phát minh đồ chơi Ấn Độ. Ông đã tìm ra cách để sử dụng những vật liệu từ rác thải để làm đồ dùng trong học tập và ông đã chia sẻ một kế hoạch đơn giản nhưng thật tuyệt vời để biến rác thải trở thành đồ chơi học tập cho học sinh, làm phương tiện trực quan trong dạy học, kích thích sự tư duy và sáng tạo trong các em, những đồ dùng học tập đơn giản từ vật liệu đã qua sử dụng người học có thể dễ dàng tìm thấy và tạo ra những đồ dùng học tập tương tự và có 8 Luan van những bài học bổ ích từ thực tế cuộc sống. Giai đoạn sau 1990 việc dạy học được quan tâm đặc biệt trong quá trình thiết kế, tích hợp mọi phương tiện kĩ thuật.

Sự ra đời của phương tiện dạy học thực sự phát triển mạnh mẽ từ những sự thử nghiệm giáo dục trên cơ sở thị giác của những năm 1920. Nội dung CD-Room trình bày một cách trực quan các chủ đề của môn vẽ kỹ thuật như nguyên tắc phép chiếu vuông góc và hình cắt trong bản vẽ kĩ thuật, dung sai và kích thước. Vẽ hình học bằng cách kết hợp các kênh thông tin khác nhau như hoạt hình, âm thanh và bài tập tương tự kết quả khảo sát cho thấy sinh viên lĩnh hội rất tốt kiến thức trong các chủ đề nêu trên. Ở trong nước Ngay trong các văn kiện, Nghị quyết, chỉ thị của Đảng và nhà nước đã thể hiện rõ điều này nổi bậc như: trong nghị quyết Trung Ương 2, khóa VIII của đảng và nhà nước ta khẳng định, phải “ Đổi mới phương pháp giáo dục- đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học.Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương pháp hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nguyện nghiên cứu cho học sinh…”.

Việc đổi mới giáo dục và đào tạo các tỉnh, thành phố tổ chức hội thi thiết kế đồ dùng dạy học được sự hổ trợ và đầu tư của tỉnh, bộ. Mở ra một bước phát triển mới và tăng cường trang thiết bị dạy học cho giáo viên, giúp học sinh học tập trực quan hơn, cụ thể hơn khi bước vào môi trường học tập. Nhận biết được tầm quan trọng của phương tiện dạy học cũng như đồ dùng trực quan. Tại tỉnh Lâm Đồng khai mạc hội thi thiết bị dạy học tự làm cấp tỉnh năm học 2012-2013 với 255 sản phẩm trong thời gian 3 ngày từ 9- 11/10/2012.

“Ngày 17/5, Sở GD&ĐT Hà Nội tổ chức triển lãm hội thi đồ dùng dạy học tự làm năm 2012. Theo lãnh đạo Sở, cuộc thi được tổ chức hàng năm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, khắc phục lối dạy cứng nhắc, truyền thụ một chiều, tạo hứng thú cho học sinh”.[16] 9 Luan van Ngày 19/11/2012 tại Trường THPT TRẦN VĂN BẢY, Tỉnh Sóc Trăng đã tổ chức hội thi thiết kế đồ dùng dạy học năm 2012-2013. Hội thi tự làm đồ dùng dạy học cho toàn thể giáo viên trong nhà trường. Vì sử dụng thiết bị và đồ đùng dạy học chính là tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học và hoạt động theo hướng tích cực hóa, cá thể hóa người học trong hoạt động học tập, rèn luyện phát huy hết tài năng của mỗi giáo viên và tiềm năng của mỗi học sinh.[17] Sử dụng phương tiện dạy học trực quan phát huy được tất cả các giác quan của học sinh trong quá trình tiếp thu kiến thức, giúp cho học sinh biết được các mối quan hệ giữa các hiện tượng, khái niệm, quy luật làm cơ sở cho việc rút ra tri thức, sự vận dụng kiến thức đã học và thực tế.

Như vậy nguồn tri thức mà học sinh thu nhận được sẽ trở nên đáng tin cậy và được nhớ lâu hơn. Việc sử dụng phương tiện dạy học sẽ làm cho việc giảng dạy trở nên dễ dàng hơn và quá trình tiếp thu những thông tin mà giáo viên truyền đạt sẽ làm cho học sinh dễ dàng tiếp cận được tri thức mới có tính phức tạp với sự hướng dẫn của giáo viên. Luận văn thạc sĩ :“Thiết kế chế tạo mô hình của hệ thống đánh lửa cho phòng thực tập điện chuyên ngành bộ môn kĩ thuật ô tô Đại Học Nha Trang.” của Phạm Văn Thành sử dụng phương tiện trực quan giúp giáo viên tiến hành tổ chức hợp lí hiệu quả các quá trình dạy học để thực hiện được nhưng yêu cầu của chương trình học tập. Đề tài khoa học và công nghệ cấp trường : “ Ứng dụng phần mềm macromedia director MX trong mô phỏng hệ thống sản xuất ethanol” : năm 2001, do thạc sĩ Lê Kim Dưỡng, khoa Cơ Khí Động Lực, trường Đại học sư phạm kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh chủ nhiệm.

Đề tài mô phỏng sản xuất ethanol dùng làm nhiên liệu sinh học nhằm trợ cho việc giảng dạy và học tập, qua đó tiết kiệm thời gian giảng dạy, nâng cao hiệu quả tiếp thu của sinh viên.[1] “ Xây dựng phương tiện dạy học theo quan điểm dạy học tích hợp môn Vẽ Kĩ Thuật tại trường Cao Đẳng Nghề Bình Thuận “ của Nguyễn Văn Trung. Qua kết 10 Luan van quả thực nghiệm cho thấy được mức độ hoạt động học tập của học sinh trong giờ học được nâng lên rõ rệt, như hăng hái trả lời các câu hỏi do giáo viên đặt ra; mạnh dạng nêu thắc mắc khi chưa hiểu rõ bài; tích cực tham gia làm việc nhóm cũng như làm đầy đủ bài tập GV yêu cầu. Kỹ năng biểu diễn hình chiếu vật thể của học sinh được nâng lên rõ rệt, các lỗi sai cơ bản như sắp xếp đúng vị trí ba hình chiếu vuông góc, biểu diễn các dạng đường nét giảm đáng kể. qua đó có thể thấy được chất lượng dạy học vẽ kỹ thuật được nâng lên một bước, thể hiện qua kết quả điểm trung bình của lớp thực nghiệm được nâng cao.[ 12, trang 126] Luận văn thạc sĩ “ Ứng dụng phương tiện multimedia để xây dựng các bài mô phỏng hổ trợ cho day học môn tự động khống chế ở trường trung học kỹ thuật Tuy Hòa “, năm 2005 của tác giả Bùi Ngọc Định, ngành giáo dục học, trường đại học sư phạm thành phố Hồ Chí Minh.

Nhằm áp dụng các công nghệ multimedia để chế tạo bộ công cụ phục vụ cho giảng dạy để nâng cao hiệu quả giảng dạy và chất lượng đào tạo, phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh ngành Điện Công Nghiệp. Luận văn thạc sĩ “ Thiết kế một số phương tiện dạy học môn Công Nghệ 6 “ năm 2010 của thạc sĩ Phạm Thùy Trang, ngành Giáo Dục Học, Trường sư phạm kĩ thuật thành phố Hồ Chí Minh, qua thực nghiệm phân tích hiệu quả giảng dạy môn Công nghệ 6 với các bài giảng điện tử, giúp giáo viên đánh giá đo lường được hiệu quả của mức độ hứng thú, mức độ tích cực, thái độ cộng tác học tập. Với việc ứng dụng các phương tiện dạy học trong giảng dạy giúp không khí lớp học sinh động, tích cực, học sinh hứng thú tham gia trong đặt câu hỏi và giải quyết các câu hỏi về nội dung học tập mà giáo viên đưa ra một cách tích cực và tiết kiệm được thời gian cho các thao tác viết, vẽ và giáo viên có nhiều thời gian để đi sâu vào các nội dung trọng tâm của bài hơn.[13] Như vậy phương tiện dạy học được nghiên cứu và đưa vào sử dụng trong dạy học khá là đa dạng, tùy theo từng môn học mà các nhà nghiên cứu trước đó đã khai thác và ứng dụng. Trong mỗi đề tài điều đóng góp vào sự nghiệp phát triển của giáo dục, nâng cao quá trình dạy và học.

Đồng thời nói lên quan điểm của các nhà 11 Luan van nghiên cứu trong khi thực hiện đề tài. Mỗi đề tài có điểm mạnh và những hạn chế riêng. Qua các công trình nghiên cứu trên, tác giả đã nhận thấy rằng phương tiện dạy học rất đa dạng và sự phát triển của công nghệ đã giúp cho giáo dục phát triển. Do đó người nghiên cứu nhận thấy nên vận dụng các phương tiện dạy học có sẳn, các mô phỏng, các trang thiết bị phù hợp theo mô hình ASSURE để giúp cho giáo viên sử dụng các PTDH kết hợp các phương pháp dạy học tích cực khác để giúp quá trình dạy học được nâng cao đáp ứng mục tiêu giáo dục đề ra.

Đồng thời mô hình này giáo viên dễ áp dụng, dễ dàng kết hợp các phương pháp dạy học tích cực. GV tận dụng được hầu hết các phương tiện sẳn có phù hợp với mục tiêu, đối tượng người học, đảm bảo tính khoa học, các nguyên tắc trong dạy và học. Giúp người học tự tin, sáng tạo, tích cực chủ động tham gia xây dựng bài trong quá trình học tập. Một số khái niệm cơ bản về phương tiện dạy học 1.

Khái niệm dạy học “ Dạy học là sự sắp xếp có chủ đích những điều kiện học tập để đạt được một mục tiêu đã định trước” (Theo giáo sư Driscoll).