Luận văn thạc sĩ ueh vận dụng thước đo giá trị kinh tế tăng thêm eva trong đánh giá thành quả hoạt động tại công ty cổ phần dược phẩm bidiphar 1

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ueh vận dụng thước đo giá trị kinh tế tăng thêm eva trong đánh giá thành quả hoạt động tại công ty, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Lê Thị Mỹ Tú
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đình Trực
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Vận Dụng Thước Đo Giá Trị Kinh Tế Tăng Thêm (EVA) Trong Đánh Giá Thành Quả Hoạt Động Tại Công Ty Cổ Phần Dược Phẩm BIDIPHAR 1
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THƯỚC ĐO GIÁ TRỊ KINH TẾ TĂNG THÊM (ECONOMIC VALUE ADDED – EVA)
• 1.1. Tổng quan về thước đo giá trị kinh tế tăng thêm (EVA)
• 1.2. Công thức tính toán
• 1.3. Phương pháp tính EVA dựa trên số liệu kế toán
• 1.4. Nguồn gốc hình thành EVA
• 1.5. Thành quả hoạt động và phân biệt các loại thành quả
• 1.6. Phân biệt EVA trong đánh giá thành quả hoạt động và thành quả quản lý
• 1.7. Sự khác biệt của EVA so với các thước đo đánh giá thành quả hoạt động khác
• 1.7.1. Về một số chỉ tiêu đánh giá thành quả hoạt động phổ biến
• 1.7.2. Chỉ tiêu ROE
• 1.7.3. Chỉ tiêu ROA
• 1.7.4. Chỉ tiêu ROC
• 1.7.5. Tỷ lệ hoàn vốn đầu tư (Return on Investment – ROI)
• 1.7.6. Lợi nhuận còn lại (Residual Income – RI)
• 1.8. Sự tiến bộ của thước đo EVA
• 1.9. Vận dụng thước đo EVA trong đánh giá thành quả hoạt động
• 1.9.1. Kết hợp EVA với hệ thống phân bổ chi phí dựa trên cơ sở hoạt động (ABC-activities based costing) trong đánh giá thành quả hoạt động
• 1.9.1.1. Sự cần thiết kết hợp EVA với ABC trong việc đánh giá thành quả hoạt động
• 1.9.2. Phương pháp thực hiện
• 1.10. Kết luận chương I
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ ĐÁNH GIÁ THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG TẠI CTCP DƯỢC PHẨM BIDIPHAR 1
• 2.1. Khái quát chung về CTCP Dược Phẩm BIDIPHAR 1
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Công ty
• 2.1.2. Ngành nghề kinh doanh hiện tại của Công ty
• 2.1.3. Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty
• 2.1.4. Thị trường đầu vào và đầu ra của Công ty
• 2.1.5. Vốn kinh doanh của Công ty
• 2.1.6. Quy trình công nghệ sản xuất thuốc
• 2.1.7. Đặc điểm sơ đồ tổ chức quản lý
• 2.1.8. Đặc điểm tổ chức kế toán của Công ty
• 2.2. Tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của CTCP dược phẩm BIDIPHAR 1
• 2.2.1. Các nhóm sản phẩm chính
• 2.2.2. Đánh giá thành quả hoạt động tại CTCP Dược phẩm BIDIPHAR 1
• 2.2.3. Vị thế của công ty so với các doanh nghiệp khác trong cùng ngành
• 2.2.4. Ưu điểm và những hạn chế trong việc sử dụng các chỉ tiêu đánh giá thành quả hoạt động của CTCP Dược phẩm BIDIPHAR 1
• 2.2.4.1. Những hạn chế
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG II
• 3. CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG THƯỚC ĐO GIÁ TRỊ KINH TẾ TĂNG THÊM TRONG ĐÁNH GIÁ THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG CTCP DƯỢC PHẨM BIDIPHAR 1
• 3.1. Mục đích vận dụng thước đo giá trị kinh tế tăng thêm tại CTCP dược phẩm BIDIPHAR 1
• 3.2. Đánh giá thành quả hoạt động của CTCP Dược phẩm BIDIPHAR 1
• 3.3. Kết hợp với các công cụ quản lý hiện đại cải thiện thành quả hoạt động
• 3.3.1. Thiết lập chính sách khen thưởng
• 3.4. Vận dụng thước đo EVA trong việc đánh giá thành quả hoạt động tại CTCP dược phẩm BIDIPHAR 1
• 3.4.1. Cơ sở dữ liệu và mô hình lựa chọn
• 3.4.2. Phương pháp xác định EVA cho việc đánh giá thành quả hoạt động tại CTCP Dược phẩm BIDIPHAR 1
• 3.4.2.1. Tính EVA của CTCP Dược phẩm BIDIPHAR 1 An khi chưa điều chỉnh số liệu kế toán
• 3.4.2.2. Tính EVA của Công ty BIDIPHAR 1 sau khi đã điều chỉnh số liệu kế toán
• 3.4.3. Kết hợp EVA với ABC trong việc đánh giá hoạt động tại CTCP dược phẩm BIDIPHAR 1
• 3.4.3.1. Cơ sở dữ liệu và phương pháp
• 3.4.3.2. Kết hợp EVA với ABC trong việc đánh giá thành quả hoạt động tại CTCP Dược phẩm BIDIPHAR 1
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG III
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vận Dụng EVA Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động

Thước đo giá trị kinh tế tăng thêm (EVA) đã trở thành một công cụ quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp, đặc biệt là trong ngành dược phẩm. Công ty cổ phần Dược phẩm BIDIPHAR 1 là một trong những đơn vị tiên phong áp dụng phương pháp này. Việc sử dụng EVA không chỉ giúp đánh giá chính xác hơn về hiệu quả tài chính mà còn tạo ra giá trị thực cho cổ đông. Nghiên cứu này sẽ phân tích cách mà EVA được áp dụng tại BIDIPHAR 1 và những lợi ích mà nó mang lại.

1.1. Khái Niệm Về EVA Và Tầm Quan Trọng Của Nó

EVA là một chỉ số tài chính đo lường giá trị kinh tế mà một doanh nghiệp tạo ra. Nó được tính bằng cách trừ đi chi phí vốn từ lợi nhuận hoạt động. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp các nhà quản lý có cái nhìn sâu sắc hơn về hiệu quả hoạt động của công ty.

1.2. Lợi Ích Của Việc Áp Dụng EVA Tại BIDIPHAR 1

Áp dụng EVA giúp BIDIPHAR 1 xác định được mức độ sinh lời thực sự từ các khoản đầu tư. Điều này không chỉ hỗ trợ trong việc ra quyết định mà còn giúp cải thiện chiến lược kinh doanh và tối ưu hóa lợi nhuận.

II. Thách Thức Trong Việc Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động Tại BIDIPHAR 1

Mặc dù EVA mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó cũng gặp phải không ít thách thức. Các vấn đề như thiếu dữ liệu chính xác, sự phức tạp trong việc tính toán và sự khác biệt trong cách hiểu về chỉ số này có thể gây khó khăn cho các nhà quản lý. Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường dược phẩm đầy cạnh tranh, việc đánh giá chính xác hiệu quả hoạt động là rất cần thiết.

2.1. Thiếu Dữ Liệu Chính Xác Trong Tính Toán EVA

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thu thập dữ liệu chính xác để tính toán EVA. Nếu dữ liệu không chính xác, kết quả đánh giá sẽ không phản ánh đúng thực tế hoạt động của công ty.

2.2. Sự Phức Tạp Trong Cách Tính EVA

Cách tính EVA yêu cầu phải điều chỉnh nhiều yếu tố, từ lợi nhuận đến chi phí vốn. Sự phức tạp này có thể khiến cho các nhà quản lý gặp khó khăn trong việc áp dụng và hiểu rõ chỉ số này.

III. Phương Pháp Tính EVA Tại Công Ty Dược Phẩm BIDIPHAR 1

Để tính toán EVA, BIDIPHAR 1 đã áp dụng một số phương pháp cụ thể. Việc xác định lợi nhuận hoạt động trước lãi vay và sau thuế (NOPAT) là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Sau đó, công ty sẽ tính toán chi phí vốn và từ đó xác định được EVA. Phương pháp này giúp công ty có cái nhìn rõ ràng hơn về hiệu quả tài chính.

3.1. Tính NOPAT Tại BIDIPHAR 1

NOPAT được tính bằng cách cộng lợi nhuận sau thuế với chi phí lãi vay đã điều chỉnh. Đây là chỉ số quan trọng để xác định khả năng sinh lời của công ty.

3.2. Xác Định Chi Phí Vốn Tại BIDIPHAR 1

Chi phí vốn được xác định dựa trên lãi suất sử dụng vốn bình quân. Việc tính toán chính xác chi phí vốn là rất quan trọng để có được kết quả EVA chính xác.

IV. Ứng Dụng EVA Trong Đánh Giá Thành Quả Hoạt Động Tại BIDIPHAR 1

Việc ứng dụng EVA không chỉ giúp BIDIPHAR 1 đánh giá hiệu quả hoạt động mà còn hỗ trợ trong việc ra quyết định chiến lược. Công ty đã sử dụng EVA để xác định các lĩnh vực cần cải thiện và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Điều này không chỉ giúp tăng trưởng lợi nhuận mà còn nâng cao giá trị cổ đông.

4.1. Cải Thiện Quy Trình Sản Xuất Dựa Trên EVA

BIDIPHAR 1 đã sử dụng EVA để xác định các điểm yếu trong quy trình sản xuất. Từ đó, công ty đã thực hiện các biện pháp cải tiến nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.2. Tối Ưu Hóa Chiến Lược Kinh Doanh Với EVA

EVA giúp BIDIPHAR 1 xác định được các chiến lược kinh doanh hiệu quả nhất. Công ty đã điều chỉnh các chiến lược dựa trên kết quả EVA để tối ưu hóa lợi nhuận.

V. Kết Luận Về Vận Dụng EVA Tại BIDIPHAR 1

Việc vận dụng EVA tại Công ty Dược phẩm BIDIPHAR 1 đã chứng minh được tính hiệu quả trong việc đánh giá thành quả hoạt động. EVA không chỉ giúp công ty có cái nhìn rõ ràng hơn về hiệu quả tài chính mà còn hỗ trợ trong việc ra quyết định chiến lược. Tương lai, việc tiếp tục áp dụng và cải tiến phương pháp này sẽ giúp BIDIPHAR 1 duy trì vị thế cạnh tranh trong ngành dược phẩm.

5.1. Tương Lai Của EVA Tại BIDIPHAR 1

Công ty dự kiến sẽ tiếp tục áp dụng EVA trong các hoạt động đánh giá hiệu quả. Điều này sẽ giúp BIDIPHAR 1 duy trì và nâng cao giá trị cổ đông trong tương lai.

5.2. Khuyến Nghị Để Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng EVA

Để nâng cao hiệu quả sử dụng EVA, BIDIPHAR 1 cần cải thiện quy trình thu thập dữ liệu và đào tạo nhân viên về phương pháp này. Việc này sẽ giúp công ty có được những đánh giá chính xác hơn.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển và biến động phức tạp, việc đánh giá thành quả hoạt động của doanh nghiệp trở thành một nhiệm vụ quan trọng nhưng không hề đơn giản. Tại Việt Nam, đặc biệt là khu vực miền Trung, các doanh nghiệp vẫn chủ yếu sử dụng các chỉ tiêu tài chính truyền thống như ROA, ROE, EPS để đánh giá hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, các chỉ tiêu này thường bỏ qua chi phí sử dụng vốn, dẫn đến những đánh giá chưa toàn diện về giá trị thực sự mà doanh nghiệp tạo ra cho cổ đông. 

Luận văn tập trung nghiên cứu vận dụng thước đo Giá trị Kinh tế Tăng thêm (Economic Value Added - EVA) trong đánh giá thành quả hoạt động tại Công ty Cổ phần Dược phẩm BIDIPHAR 1, một doanh nghiệp chưa niêm yết, trong giai đoạn 2008-2012. Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa lý luận về EVA, phân tích thực trạng đánh giá thành quả hoạt động tại BIDIPHAR 1, đồng thời vận dụng EVA kết hợp với phương pháp phân bổ chi phí theo cơ sở hoạt động (ABC) để nâng cao hiệu quả đánh giá. 

Việc áp dụng EVA giúp đánh giá chính xác hơn giá trị tạo ra cho cổ đông, đồng thời hỗ trợ nhà quản lý trong việc ra quyết định đầu tư và quản lý hiệu quả hơn. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc đổi mới công cụ đánh giá thành quả hoạt động doanh nghiệp tại Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực dược phẩm với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt và yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

- **Thước đo Giá trị Kinh tế Tăng thêm (EVA):** EVA được định nghĩa là phần thu nhập vượt quá chi phí sử dụng vốn, phản ánh giá trị gia tăng thực sự mà doanh nghiệp tạo ra cho cổ đông. Công thức tính EVA:  
  \[
  EVA = NOPAT - (TC \times WACC)
  \]
  Trong đó, NOPAT là lợi nhuận hoạt động sau thuế, TC là tổng vốn đầu tư, WACC là chi phí sử dụng vốn bình quân.

- **Các chỉ tiêu tài chính truyền thống:** ROE, ROA, ROI, RI được phân tích để làm rõ ưu nhược điểm so với EVA trong việc đánh giá thành quả hoạt động.

- **Phương pháp phân bổ chi phí theo cơ sở hoạt động (ABC):** Phân bổ chi phí dựa trên các hoạt động tạo ra sản phẩm/dịch vụ, giúp xác định chính xác chi phí sử dụng vốn cho từng hoạt động, từ đó kết hợp với EVA để đánh giá hiệu quả toàn diện.

- **Khái niệm về vốn đầu tư và chi phí sử dụng vốn:** Bao gồm vốn chủ sở hữu và nợ vay, chi phí vốn được tính dựa trên tỷ lệ WACC, phản ánh chi phí cơ hội của nguồn vốn.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu:** Số liệu tài chính và hoạt động sản xuất kinh doanh của CTCP Dược phẩm BIDIPHAR 1 trong giai đoạn 2008-2012, bao gồm báo cáo tài chính, báo cáo kết quả kinh doanh, bảng cân đối kế toán.

- **Phương pháp phân tích:**  
  - Phân tích định lượng dựa trên số liệu kế toán đã điều chỉnh để tính EVA chính xác.  
  - So sánh các chỉ tiêu tài chính truyền thống với EVA để đánh giá sự khác biệt và ưu điểm của EVA.  
  - Áp dụng phương pháp ABC để phân bổ chi phí sử dụng vốn cho từng hoạt động, từ đó kết hợp với EVA để đánh giá thành quả hoạt động chi tiết hơn.

- **Timeline nghiên cứu:** Thu thập và xử lý dữ liệu trong 5 năm (2008-2012), phân tích và đánh giá kết quả, đề xuất giải pháp cải tiến.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận:** Doanh thu của BIDIPHAR 1 tăng từ 150 tỷ đồng năm 2008 lên 363,6 tỷ đồng năm 2012, tăng 124% so với năm trước. Lợi nhuận trước thuế năm 2012 đạt 64,2 tỷ đồng, tăng 132% so với năm 2011.

- **Hiệu quả sử dụng vốn:**  
  - Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu (ROE) tăng từ 15,95% năm 2008 lên 24,21% năm 2012.  
  - Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) tăng từ 10,31% lên 19,18% trong cùng kỳ.  
  - Tỷ lệ hoàn vốn đầu tư (ROI) cũng tăng từ 14,39% lên 23,58%.

- **Ứng dụng EVA:** Việc tính toán EVA sau khi điều chỉnh số liệu kế toán cho thấy BIDIPHAR 1 đã tạo ra giá trị kinh tế tăng thêm tích cực trong các năm gần đây, phản ánh hiệu quả thực sự của hoạt động kinh doanh vượt qua chi phí sử dụng vốn.

- **Kết hợp EVA với ABC:** Phân tích chi phí sử dụng vốn theo từng hoạt động giúp xác định rõ các hoạt động tạo ra giá trị và các hoạt động gây lãng phí vốn, từ đó đề xuất các biện pháp cải tiến hiệu quả sử dụng vốn.

### Thảo luận kết quả

- Năm 2010 là năm có sự sụt giảm lợi nhuận và hiệu quả hoạt động do ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu, tăng giá nguyên liệu, và các chính sách bình ổn giá. Tuy nhiên, BIDIPHAR 1 đã nhanh chóng phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ trong các năm tiếp theo.

- So với các chỉ tiêu truyền thống như ROE, ROA, ROI, EVA cung cấp cái nhìn toàn diện hơn khi tính đến chi phí sử dụng vốn, giúp tránh các quyết định đầu tư sai lầm do chỉ dựa trên lợi nhuận kế toán.

- Việc kết hợp EVA với ABC giúp phân bổ chi phí sử dụng vốn chính xác đến từng hoạt động, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và ra quyết định đầu tư, phù hợp với xu hướng quản trị hiện đại.

- Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về ưu điểm của EVA trong đánh giá thành quả hoạt động doanh nghiệp, đồng thời góp phần làm rõ tính ứng dụng của EVA trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam chưa niêm yết.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Áp dụng rộng rãi thước đo EVA:** Khuyến khích các doanh nghiệp, đặc biệt trong ngành dược phẩm, áp dụng EVA để đánh giá thành quả hoạt động nhằm phản ánh chính xác giá trị tạo ra cho cổ đông.

- **Kết hợp EVA với phương pháp ABC:** Triển khai hệ thống phân bổ chi phí theo cơ sở hoạt động để xác định chi phí sử dụng vốn chính xác, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và vốn.

- **Đào tạo và nâng cao nhận thức:** Tổ chức các khóa đào tạo cho cán bộ quản lý và kế toán về phương pháp tính EVA và ABC, giúp họ hiểu và vận dụng hiệu quả công cụ này trong quản trị doanh nghiệp.

- **Xây dựng chính sách khen thưởng dựa trên EVA:** Thiết lập hệ thống khen thưởng gắn với kết quả EVA để khuyến khích các bộ phận và cá nhân nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tạo giá trị cho doanh nghiệp.

- **Theo dõi và điều chỉnh liên tục:** Thiết lập hệ thống giám sát và đánh giá định kỳ kết quả EVA, kết hợp với phân tích ABC để điều chỉnh chiến lược kinh doanh và quản lý vốn phù hợp với biến động thị trường.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Nhà quản lý doanh nghiệp:** Giúp hiểu rõ hơn về công cụ đánh giá thành quả hoạt động hiện đại, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị và ra quyết định đầu tư.

- **Nhà đầu tư và cổ đông:** Cung cấp thông tin chính xác về giá trị thực sự mà doanh nghiệp tạo ra, hỗ trợ đánh giá và lựa chọn đầu tư hiệu quả.

- **Chuyên gia tài chính và kế toán:** Nâng cao kiến thức về phương pháp tính EVA và ứng dụng ABC trong phân bổ chi phí, phục vụ công tác tư vấn và phân tích tài chính.

- **Giảng viên và sinh viên ngành kinh tế, kế toán:** Là tài liệu tham khảo quý giá cho việc nghiên cứu, giảng dạy về các công cụ đánh giá thành quả hoạt động doanh nghiệp hiện đại.

## Câu hỏi thường gặp

1. **EVA khác gì so với các chỉ tiêu tài chính truyền thống?**  
   EVA tính đến chi phí sử dụng vốn, bao gồm cả vốn chủ sở hữu, trong khi các chỉ tiêu truyền thống như ROE, ROA chỉ tập trung vào lợi nhuận kế toán mà không phản ánh chi phí cơ hội của vốn.

2. **Tại sao cần kết hợp EVA với phương pháp ABC?**  
   ABC giúp phân bổ chi phí sử dụng vốn chính xác đến từng hoạt động, từ đó EVA được tính toán chi tiết hơn, giúp nhà quản lý nhận diện rõ các hoạt động tạo ra hoặc tiêu hao giá trị.

3. **Làm thế nào để tính WACC chính xác?**  
   WACC được tính dựa trên tỷ trọng vốn vay và vốn chủ sở hữu trong cơ cấu vốn, cùng với lãi suất sử dụng vốn vay sau thuế và lãi suất sử dụng vốn chủ sở hữu ước tính qua các mô hình tài chính như CAPM.

4. **EVA có phù hợp với doanh nghiệp nhỏ không?**  
   EVA phù hợp với mọi quy mô doanh nghiệp, nhưng đòi hỏi có hệ thống kế toán và dữ liệu tài chính đầy đủ để tính toán chính xác, do đó doanh nghiệp nhỏ cần xây dựng hệ thống quản lý tài chính tốt.

5. **Làm sao để sử dụng EVA trong chính sách khen thưởng?**  
   EVA phản ánh giá trị tạo ra cho cổ đông, do đó có thể dùng làm tiêu chí đánh giá hiệu quả công việc của các bộ phận và cá nhân, từ đó xây dựng chính sách khen thưởng gắn với việc gia tăng EVA.

## Kết luận

- EVA là công cụ đánh giá thành quả hoạt động toàn diện, phản ánh chính xác giá trị kinh tế tăng thêm của doanh nghiệp sau khi trừ chi phí sử dụng vốn.

- Ứng dụng EVA tại CTCP Dược phẩm BIDIPHAR 1 trong giai đoạn 2008-2012 cho thấy doanh nghiệp đã tạo ra giá trị gia tăng tích cực, đồng thời vượt qua khó khăn kinh tế năm 2010.

- Kết hợp EVA với phương pháp phân bổ chi phí theo cơ sở hoạt động (ABC) giúp nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và vốn, hỗ trợ ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

- Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc áp dụng EVA trong doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp chưa niêm yết.

- Đề xuất các giải pháp triển khai EVA và ABC, đồng thời xây dựng chính sách khen thưởng dựa trên EVA nhằm thúc đẩy hiệu quả hoạt động và tạo giá trị bền vững cho doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp và nhà quản lý nên nghiên cứu, áp dụng EVA kết hợp ABC để nâng cao hiệu quả quản trị tài chính và phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THƯỚC ĐO GIÁ TRỊ KINH TẾ TĂNG THÊM (ECONOMIC VALUE ADDED – EVA) 1. Tổng quan về thước đo giá trị kinh tế tăng thêm (EVA) 1. Khái niệm Giá trị kinh tế tăng thêm là thước đo phần thu nhập tăng thêm từ chênh lệch giữa lợi nhuận hoạt động trước lãi vay sau thuế và chi phí sử dụng vốn. Các cơ sở khái niệm của EVA dựa trên các phân tích mối quan hệ chi phí-lợi ích đơn giản rằng một hoạt động tạo ra giá trị khi lợi nhuận vượt quá chi phí vốn được sử dụng để tạo ra lợi nhuận.

EVA là một số tiền cụ thể. Nếu số tiền là tích cực, công ty đã giành được thu nhập hoạt động sau thuế cao hơn so với chi phí của các tài sản được sử dụng để tạo ra thu nhập. Nói cách khác, công ty đã tạo ra sự giàu có. Nếu số tiền EVA là tiêu cực, công ty tiêu thụ vốn, chứ không phải là tạo ra sự giàu có.

Mục tiêu của công ty là EVA có tích cực và nỗ lực gia tăng EVA. Vốn đầu tư là số vốn doanh nghiệp cần phải có để thực hiện hoạt động đầu tư hay hoạt động sản xuất kinh doanh của mình. Về nguyên tắc thì vốn đầu tư nên được xác định theo giá thị trường. Và EVA được tính dựa trên khái niệm lợi nhuận kinh tế, không phải lợi nhuận kế toán.

Cơ sở để tính chi phí sử dụng vốn là lãi suất sử dụng vốn và số vốn sử dụng. Chi phí vốn có thể được định nghĩa là tỷ lệ tối thiểu được nhận trở lại theo yêu cầu của người cho vay và cổ đông, và thay đổi theo rủi ro của công ty (Stewart, 1995). Dưới góc độ tài chính thì lãi suất sử dụng vốn được xác định từ thị trường vốn. Lãi suất sử dụng vốn đối với nhà đầu tư là tỷ suất sinh lời mà họ đòi hỏi khi cung cấp vốn.

Mức sinh lời này phải tương ứng với mức độ rủi ro mà nhà đầu tư có khả năng gặp phải khi cung cấp vốn. Lãi suất sử dụng vốn đối với doanh nghiệp là tỷ lệ hoàn vốn đầu tư tối thiểu cần phải đạt được để đảm bảo duy trì tỷ suất lợi nhuận trên vốn và tạo ra giá trị tăng thêm cho cổ đông. Lãi suất sử dụng vốn phụ thuộc vào khá nhiều yếu tố: tính mạo hiểm của việc sử dụng vốn, lãi suất của các khoản nợ phải trả, cấu trúc vốn của doanh nghiệp, chính LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 sách phân phối lợi nhuận…Vì vậy, khi tính toán lãi suất sử dụng vốn cần phải lượng hoá được lãi suất bình quân của tất cả các nguồn tài trợ (WACC). Công thức tính toán Thước đo EVA có giá trị khác biệt so với lãi ròng.

EVA là lợi nhuận thực của hoạt động kinh doanh có tính đến chi phí của tất cả các nguồn vốn, kể cả chi phí vốn chủ sở hữu. Trong khi đó, lãi ròng mới chỉ tính đến chi phí sử dụng vốn của nợ. Do đó, EVA là thước đo kết quả hoạt động của doanh nghiệp tốt hơn so với lợi nhuận kế toán. Trong tính toán EVA thì một điều rất quan trọng là phải xác định được chi phí vốn chủ sở hữu.

Tuy nhiên, chi phí vốn chủ sở hữu chỉ có thể ước tính (không có công thức tính chính xác) bằng việc kết hợp sử dụng các phương pháp khác nhau như: mô hình cổ tức tăng trưởng với tốc độ không đổi, mô hình định giá tài sản vốn (CAPM), sử dụng lãi suất phi rủi ro hoặc chi phí vốn của nợ cộng với phần bù rủi ro (phần thưởng rủi ro). Công thức xác định EVA : EVA = NOPAT – (TC x WACC) Với: - NOPAT: Lợi nhuận trước lãi vay và sau thuế - TC: Total capital – Vốn đầu tư - WACC: Lãi suất sử dụng vốn bình quân 1. Phương pháp tính EVA dựa trên số liệu kế toán Bước 1: Tính lợi nhuận hoạt động trước lãi vay và sau thuế (Net Operating Profit after tax - NOPAT) Lợi nhuận trước lãi vay và sau thuế (Net Operating Profit after tax - NOPAT) của một doanh nghiệp được lấy từ Báo cáo xác định kết quả kinh doanh. NOPAT = Lợi nhuận sau thuế + lãi vay x ( 1- thuế suất thuế TNDN) Ví dụ : Chỉ tiêu Dự án 1 Dự án 2 Vay ( lãi suất 10%) - 3.000 Chi phí lãi vay 0 300 Lợi nhuận trước thuế 1.000 700 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Thuế TNDN ( TS 25%) 250 175 Lợi nhuận sau thuế 750 525 NOPAT 750 750 Bước 2: Tính vốn đầu tư (Total Invested capital – TC) Chúng ta tính vốn đầu tư dựa vào số liệu Bảng cân đối kế toán trong kỳ, đơn giản đó chính là tổng tài sản của doanh nghiệp.

Nhưng trong một số mục đích vận dụng EVA khác nhau, chỉ số vốn đầu tư này có thể được xác định bằng cách lấy tổng tài sản trừ Nợ ngắn hạn, lấy tổng tài sản trừ Nợ ngắn hạn không tính lãi, lấy giá trị tổng tài sản đang sử dụng… Các nhân tố ảnh hường tới cơ cấu nguồn vốn của doanh nghiệp. Trong thực tế, các doanh nghiệp ở các ngành khác nhau, thậm chí các doanh nghiệp trong cùng một ngành cũng có cơ cấu vốn cách biệt rất xa, sự cách biệt này, phản ánh một số điều kiện như: sự dao động của doanh thu, cơ cấu tài sản, thái độ của người cho vay và mức độ chấp nhận rủi ro của người lãnh đạo. - Sự ổn định của doanh thu và lợi nhuận: Có ảnh hưởng trực tiếp tới quy mô của vốn huy động. Khi doanh thu ổn định sẽ có nguồn để lập quỹ trả nợ đến hạn, khi kết quả kinh doanh có lãi sẽ là nguồn để trả lãi vay.

Trong trường hợp này tỷ trọng của vốn huy động trong tổng số vốn của doanh nghiệp sẽ cao và ngược lại. - Cơ cấu tài sản: Tài sản cố định là loại tài sản có thời gian thu hồi vốn dài, do đó mà nó phải được đầu tư bằng nguồn vốn dài hạn (vốn chủ sở hữu và vay nợ dài hạn). Ngược lại, tài sản lưu động sẽ được đầu tư một phần của nguồn vốn dài hạn, còn chủ yếu là nguồn vốn ngắn hạn. - Đặc điểm kinh tế kỹ thuật của ngành; Những doanh nghiệp nào có chu kỳ sản xuất dài , vòng quay của vốn chậm thì cơ cấu vốn sẽ nghiêng về vốn chủ sở hữu ( hầm mỏ, khai thác, chế biến … ) Ngược lại những ngành nào có mức nhu cầu về loại sản phẩm ổn định, ít thăng trầm vòng quay của vốn nhanh ( dịch vụ, bán buôn…) thì vốn được tài trợ từ các khoản nợ sẽ chiếm tỷ trọng lớn.

- Doanh lợi vốn và lãi suất vốn huy động: Khi doanh lợi vốn lớn hơn lãi suất vốn vay sẽ là cơ hội tốt nhất để gia tăng lợi nhuận doanh nghiệp , do đó khi có nhu cầu tăng vốn người ta thường chọn hình thức tài trợ từ vốn vay, từ thị trường vốn. Ngược LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 lại, khi có doanh lợi nhỏ hơn lãi suất vay thì cấu trúc vốn lại nghiêng về vốn chủ sở hữu. - Mức độ chấp nhận rủi ro của người lãnh đạo: Trong kinh doanh phải chấp nhận mạo hiểm có nghĩa là phải chấp nhận sự rủi ro, nhưng điều đó lại đồng nghĩa với cơ hội để gia tăng lợi nhuận (mạo hiểm càng cao thì rủi ro càng nhiều nhưng lợi nhuận càng lớn). Tăng tỷ trọng của vốn vay nợ, sẽ tăng mức độ mạo hiểm, bởi lẽ chỉ cần một sự thay đổi nhỏ về doanh thu và lợi nhuận theo chiều hướng giảm sút sẽ làm cho cán cân thanh toán mất thăng bằng, nguy cơ phá sản sẽ hiện thực.

- Thái độ của người cho vay: Thông thường người cho vay thích các doanh nghiệp có cấu trúc vốn nghiêng về vốn chủ sở hữu hơn, bởi lẽ với cấu trúc này nó hứa hẹn sự trả nợ đúng hạn, một sự an toàn của đồng vốn mà họ bỏ ra cho vay. Khi tỷ lệ vốn vay nợ quá cao sẽ làm giảm độ tín nhiệm của người cho vay, do đó chủ nợ sẽ không chấp nhận cho doanh nghiệp vay thêm. Bước 3: Xác định lãi suất sử dụng vốn bình quân (Weighted Average Cost of Capital – WACC) Lãi suất sử dụng vốn bình quân (WACC) được xác định theo tỷ lệ phần trăm (%), chính là tỷ lệ hoàn vốn đầu tư tối thiểu cần phải đạt được khi sử dụng nguồn tại trợ. Để tính WACC, chúng ta cần tính lãi suất sử dụng nợ và lãi suất sử dụng vốn chủ sở hữu.

Lãi suất sử Tỷ trọng Tỷ trọng Lãi suất sử Lãi suất sử dụng vốn nợ trong vốn chủ = dụng nợ vay x + dụng vốn x bình quân tổng vốn trong tổng sau thuế chủ WACC đầu tư vốn đầu tư Hay WACC = rd* x Wd+re x We Với : rd* : Lãi suất sử dụng nợ vay sau thuế Wd : Tỷ trọng nợ vay trong cấu trúc vốn re : Lãi suất sử dụng vốn chủ We: Tỷ trọng vốn chủ trong cấu trúc vốn a. Lãi suất sử dụng nợ vay LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Một trong những ưu thế sử dụng nợ vay so với các nguồn tài trợ bên ngoài khác là tiền lãi vay phải trả được trừ ra trước khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp (lá chắn thuế). Do lãi vay được khấu trừ trước khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp nên lãi suất sử dụng nợ vay cần được tính sau thuế - Lãi suất sử dụng nợ vay sau thuế (rd*) rd*=rd (1−T) T: là thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp Lãi suất sử dụng nợ vay trước thuế (rd) Như vậy, thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp làm giảm đáng kể lãi suất sử dụng nợ vay, và lãi suất sử dụng nợ vay tỷ lệ thuận với thuế suất thuế thu nhập. Nhưng khi doanh nghiệp bị thua lỗ thì lãi suất sử dụng nợ vay trước và sau thuế bằng nhau, vì khi đó doanh nghiệp không thể giảm chi phí này ra khỏi “lợi nhuận”.

Lãi suất sử dụng vốn chủ Các mô hình tính lãi suất sử dụng vốn cổ đông b1. HPR (Holding Period Return) Cổ tức kỳ tới + (Giá cổ phiếu kỳ tới – Giá Lãi suất sử dụng cổ phiếu kỳ này) = vốn cổ đông Giá cổ phiếu kỳ này b2. CDVM (Constant Dividend Valuation Model) Cổ tức trả hàng kỳ Lãi suất sử dụng vốn cổ đông = Giá cổ phiếu kỳ này Hay: Cổ tức cổ phần rp = Pp x (1- % chi phí phát hành cổ phần ) Với: Pp là giá bán cổ phiếu b3.