ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGUYỄN HUY CẢNH VẤN ĐỀ HỌC PHÍ Ở CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƢƠNG TRÌNH ĐINH ̣ HƢỚNG THƢ̣C HÀ NH HÀ NỘI – 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGUYỄN HUY CẢNH VẤN ĐỀ HỌC PHÍ Ở CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế Mã số: 60 34 01 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƢƠNG TRÌNH ĐINH ̣ HƢỚNG THƢ̣C HÀ NH NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. PHẠM VĂN DŨNG HÀ NỘI – 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Danh mục các ký hiệu viết tắt ………………………………………………………i Danh mục bảng ………………………………………………………………….…ii Danh mục hình vẽ ………………………………………………………………….ii Danh mục hộp …………………………………………………………………….1 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HỌC PHÍ .8 ĐẠI HỌC CÔNG LẬP. Khái luận về học phí trong các trƣờng đại học công lập. Học phí trong nề n kinh tế thi ̣trƣờng.
Nhƣ̃ng đă ̣c điể m của đa ̣i ho ̣c công lâ ̣p và ảnh hƣởng của nó đế n mƣ́c thu ho ̣c phí. Nhƣ̃ng nguyên tắ c xác đinh ̣ mƣ́c ho ̣c phí trong trƣờng đa ̣i ho ̣c công lâ. Kinh nghiê ̣m quố c tế trong vấ n đề ho ̣c phí của đa ̣i ho ̣c công lâ ̣p .1 Singapore: Thực trạng và bài học kinh nghiê ̣m.2 Hoa Kỳ: Thực trạng và bài học kinh nghiê ̣m.3 Cộng Hòa Liên bang Đức: Thực trạng và bài học kinh nghiê ̣m .32 CHƢƠNG 2: THƢ̣C TRẠNG HỌC PHÍ Ở CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC .39 CÔNG LẬP HIÊ ̣N NAY Ở VIÊT ̣ NAM. Học phí ở các trƣờng đại học công lập hiện nay.
Chính sách học phí đại học công lập của Chính phủ. Học phí đại học công lập trong tƣơng quan với các trƣờng đại học dân lâ ̣p. Tác động của chính sách học phí đại học công lập .52 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ảnh hƣởng học phí đến qui mô đào tạo của đại học côn g lâ ̣p.
Ảnh hƣởng của học phí đến chất lƣợng đào tạo của đại học công lập. Ảnh hƣởng của học phí đại học đến giảng viên và sinh viên các trƣờng đa ̣i ho ̣c công lâ ̣p. Nhƣ̃ng tác đô ̣ng ho ̣c phí đa ̣i ho ̣c công lâ ̣p đế n xã hô ̣i. Đánh giá ho ̣c phí ở các trƣờng đa ̣i ho ̣c công lâ ̣p.
Hạn chế cần khắ c phu ̣c .65 ̣ HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIÊ ̣N HỌC PHÍ Ở CÁC CHƢƠNG 3: ĐINH TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP Ở VIÊT ̣ NAM HIÊN ̣ NAY. Bố i cảnh mới ảnh hƣởng tới ho ̣c phí các trƣờng đa ̣i ho ̣c công lâ ̣p .1 Sƣ̣ phát triể n của thi ̣trƣờng GDĐH ở Viê ̣t Nam hiê ̣n nay .2 Chấ t lƣơ ̣ng đầ u ra theo yêu cầ u xã hô ̣i và hô ̣i nhâ ̣p quố c tế. Nhƣ̃ng quan điể m mới về ho ̣c phí các trƣờng đa ̣i ho ̣c công lâ ̣p. Học phí đại học công lập phải theo nguyên tắc thị trƣờng.
Tƣ̣ chủ mƣ́c ho ̣c phí , công khai chi phí và chất lƣợng đào tạo. Nhƣ̃ng giải pháp hoàn thiện ho ̣c phí ở các trƣờng đa ̣i ho ̣c công lâ ̣p ở Viê ̣t Nam hiê ̣n nay. Nhóm giải pháp xây dựng mô hình học phí đầy đủ và hợp lý. Nhóm giải pháp về đảm bảo quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm với xã hô ̣i của các trƣờng đa ̣i ho ̣c công lâ ̣p trong quản lý ho ̣c phí .98 TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………………………….100 PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Tính cấp thiết của đề tài Học phí là một trong những vấn đề có ý nghĩa kinh tế - xã hội quan trọng trong Giáo dục đại học (GDĐH) hiê ̣n nay. Đây là nhân tố ảnh hƣởng trực tiếp đến chấ t lƣơ ̣ng đào ta ̣o đa ̣i ho ̣c (đầ u tƣ cơ sở vâ ̣t chấ t giảng da ̣y , học tập và nghiên cứu , đầ u tƣ chấ t lƣơ ̣ng giảng viên ,…). Đồng thời, chính sách học phí đại học là vấn đề có ảnh hƣởng nhiều đến xã hội , các tầng lớp dân cƣ , tác đô ̣ng đế n chiế n lƣơ ̣c giáo dục đào tạo của quốc gia. Do đó , viê ̣c xây dƣ̣ng chính sách ho ̣c phí đa ̣i ho ̣c phù hơ ̣p với điề u kiê ̣n kinh tế - xã hội hiện tại và đảm bảo thực hiện chiến lƣợc phát triển con ngƣời là vô cùng cấp thiết.
Học phí đa ̣i ho ̣c công lâ ̣p đã trải qua mô ̣t thời gian dài (7-8 năm) gầ n nhƣ không thay đổ i , trong khi đồng tiền bị lạm phát đã làm cho chi phí đầ u tƣ thực tế cho GDĐH bị giảm sút nghiêm trọng. Hâ ̣u quả trên đã làm ảnh hƣởng đ ến chất lƣơ ̣ng đào đa ̣i ho ̣c không đáp ƣ́ng kip̣ nhu cầ u xã hô ̣i , đời số ng của giảng viên , ngƣời quản lý và phu ̣c vu ̣ giảng da ̣y trong các trƣờng đa ̣i ho ̣c so với xã hô ̣i , tồ n ta ̣i nhiề u khoảng cách bấ t câ ̣p. Trong xu thế hô ̣i nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, ngành GDĐH của Việt Nam phải cạnh tranh, nâng cao chấ t lƣơ ̣ng đào ta ̣o, học tập và trao đổi kinh nghiệp học tập, giảng dạy, nghiên cƣ́u khoa học với khu vực và thế giới. Yêu cầ u này đòi hỏi ngành GDĐH Viê ̣t Nam phải đầ u tƣ cơ sở vâ ̣t chấ t, nâng cao chấ t lƣơ ̣ng đô ̣i ngũ giảng viên, trình độ quản trị đại học để có thể “hòa nhập” với thế giới.
Trong khi đó , điề u quan trọng là hoàn thiện chính sách học phí thấp để có thể giúp nâng cao đƣơ ̣c chấ t lƣơ ̣ng đào ta ̣o đa ̣i ho ̣c. Học phí đại học là vấn đề mang tính xã hội sâu sắc ở Việt Nam , mô ̣t trong nhƣ̃ng đấ t nƣớc coi tro ̣ng “bằ ng cấ p”, vì vậy theo đuổi “đại học” là mong muốn của toàn xã hội, nhiề u tầ ng lớp dân cƣ. Tuy nhiên, mƣ́c ho ̣c phí bao nhiêu là hơ ̣p lý phu ̣ thuô ̣c vào rấ t nhiề u biế n số của kinh tế – xã hội. Đồng thời, mƣ́c ho ̣c phí bao nhiêu để có thể thu hút đƣợc các nhà đầu tƣ cho GDĐH (khả năng thu hồi vốn, tốc độ hoàn 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vố n và lợi nhuận kỳ vọng trong tƣơng lai ), mƣ́c bao nhiêu để sinh viên sau khi ra trƣờng có đƣơ ̣c mô ̣t công viê ̣c tƣơng xƣ́ng với khoản đầ u tƣ thời gian, tiề n ba ̣c và chi phí cơ hội cho viê ̣c theo ho ̣c đa ̣i ho ̣c.
Mặt khác, quản lý tài chính trong các trƣờng đại học, đặc biệt là các trƣờng đại học công lập hiện nay nhìn chung là chƣa đáp ứng kịp yêu cầu của xã hội, còn nhiều bất cập, tình trạng thất thoát, lãng phí còn phổ biến, dẫn tới tham nhũng và hậu quả là gây mất niềm tin đối với tính khả thi của các đề án tăng học phí đại học tƣơng xứng với chất lƣợng đào tạo. Dƣ luận luôn đặt ra câu hỏi là nếu tăng học phí rồi thì chất lƣợng đào tạo có đƣợc cải thiện tƣơng xứng với đầu tƣ của xã hội hay không? trong khi sinh viên ra trƣờng ngày càng nhiều nhƣng chất lƣợng thì vẫn chƣa đáp ƣ́ng yêu cầu của các đơn vi ̣ tuyển dụng nên tình trạng thất nghiệp của sinh viên đang ngày càng trở thành vấn đề xã hội cần phải đƣợc quan tâm và giải quyết thấu đáo. Tình hình nghiên cứu Thƣ̣c tế đã có cách nhiề u cách tiế p câ ̣n về viê ̣c xây dƣ̣ng mƣ́c thu ho ̣c phí hơ ̣p lý ở các trƣờng đa ̣i ho ̣c công lâ ̣p ở Việt Nam hiện nay. Trong đó có thể kể đế n mô ̣t số công trình nghiên cƣ́u và bài viế t có liên quan nhƣ: Luâ ̣n văn Thạc sỹ Kinh tế Chính trị (2010), “Vâ ̣n du ̣ng cơ chế thi ̣trƣờng trong phát triển giáo dục đại học ở Việt Nam” , Tác giả Hoàng Văn Mạnh, Trƣờng Đa ̣i ho ̣c Kinh tế - ĐHQGHN.
Tác giả đã phân tić h và đánh giá thƣ̣c tra ̣ng tác đô ̣ng của cơ chế thi ̣trƣờng đế n hoa ̣t đô ̣ng GDĐH ở Việt Nam. Đồng thời tác giả cũng đề xuất quan điể m cơ bản và mô ̣t số giải pháp chủ yế u nhằ m vâ ̣n du ̣ng cơ chế thi ̣trƣờng trong phát triển hoạt động GDĐH. Trên cơ sở kinh nghiê ̣m v ận dụng cơ chế thị trƣờng trong phát triể n GDĐH ở mô ̣t số nƣớc , tác giả đƣa ra đƣợc những đánh giá cơ bản về thƣ̣c tra ̣ng vâ ̣n du ̣ng cơ chế thi ̣trƣờng trong GDĐH ở Viê ̣t Nam , tuy nhiên chƣa đi sâu phân tích về ho ̣c phí trong GDĐH , đă ̣c biê ̣t là mƣ́c ho ̣c phí của các trƣờng đại học công lập ở Việt Nam hiện nay. Bài viết chuyên đề (2009), “Học phí đại học cần một cách tiếp cận khác ”, tiế n sĩ Ngô Tƣ̣ Lâ ̣p, Khoa Quố c tế , ĐHQGHN.
Bài viết đăng trên website Báo Giáo dục 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và Thời đại ngày 15/12/2009. Theo tác giả , hiện nay không thể xác định đƣợc mức thu nhập thật sự của ngƣời dân , nhất là tầng lớp giàu có , vì vậy việc xác định mức thu học phí ở mức 5 hay 6% thu nhập cũng rất đáng lo ngại , con số nà y vƣ̀a quá cao, vƣ̀a quá thấ p. Ngay với mức 180 ngàn đồng/tháng nhiều gia đình ở nông thôn đã không có khả năng chi trả để nuôi con ăn học đa ̣i ho ̣c. Vâ ̣y thƣ̣c sƣ̣ phải xây dƣ̣ng khung ho ̣c phí nhƣ thế nào để ha ̣n chế sƣ̣ la ̣c hâ ̣u , nhƣ̃ng ảnh hƣởng xấ u tới an sinh, xã hội của Đảng và Chính phủ nhƣng vẫn có thể dần dần nâng cao đƣợc chất lƣơ ̣ng đào ta ̣o.
Tác giả đã đƣa ra đƣợc một số giải pháp nhằm thực hiện đƣợc mục tiêu trên.