Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Các công trình khoa học nghiên cứu về "diễn biến hòa bình" và phòng, chống "diễn biến hòa bình" 1. Nhóm công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài "Diễn biến hòa bình" và phòng, chống "DBHB" là vấn đề đã và đang đƣợc nhiều tác giả, không chỉ ở Việt Nam mà cả ở nƣớc ngoài quan tâm nghiên cứu, trong đó tiêu biểu là các công trình khoa học của các tác giả Trung Quốc và Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào. Tập thể tác giả: Lƣơng Văn Đồng, Tân Trọng Cần, Vƣơng Triều Văn, Vƣơng Hạnh Phƣơng trong cuốn sách Chiến lược diễn biến hòa bình của Mỹ, (Lƣu hành nội bộ), Tổng cục II - Bộ Quốc phòng Việt Nam dịch và xuất bản năm 1993, cuốn sách cung cấp cho bạn đọc cái nhìn tổng thể về chiến lƣợc "DBHB" của Mỹ: Lịch sử ra đời, sự hình thành, phát triển của "DBHB" gắn với các chiến lƣợc gia Hoa Kỳ: Gi.
Kennan; Aricheson; Marshall; A. Dalét…; việc tiến hành và kết quả của chiến lƣợc "vƣợt trên ngăn chặn" hiện nay (thực chất là chiến lƣợc hành động mang tính toàn cầu, giƣơng cao ngọn cờ hòa hoãn Đông Tây, thực hiện "DBHB" các nƣớc XHCN), và xu hƣớng biến động của thập kỷ 90, thế kỷ XX. Cuốn sách cũng phân tích khá kỹ những âm mƣu, thủ đoạn thúc đẩy tự diễn biến ở Trung Quốc của Mỹ với các thủ đoạn nhƣ: 1) Ủng hộ cải cách ở Trung Quốc, thúc đẩy Trung Quốc tự diễn biến; 2) Phát triển quan hệ kinh tế giữa hai nƣớc Mỹ - Trung, phản đối thực hiện trừng phạt kinh tế; 3) Không nên can thiệp quá nhiều vào công việc nội bộ Trung Quốc, không nên giáo huấn Trung Quốc về vấn đề nhân quyền [35, tr. Đây là cuốn sách hữu ích đối với các nhà nhiên cứu về "DBHB" ở Việt Nam.
Cuộc chiến tranh thế giới không có khói súng là cuốn sách của các tác giả Lƣu Đình Á (chủ biên), Ừ Tự Cƣờng - La Viễn Bằng - Xa Minh Châu (cố vấn), NXB Viện Khoa học xã hội Thiên Tân ấn hành năm 1991 (NXB Chính trị quốc gia - 6 z Tổng cục II, Bộ Quốc phòng Việt Nam xuất bản năm 1994). Cuốn sách đƣa ra quan niệm về "DBHB", phân tích hoàn cảnh ra đời, quá trình phát triển, âm mƣu, thủ đoạn, giải pháp đấu tranh chống "DBHB". Đề cập đến lý do chủ nghĩa đế quốc chuyển trọng điểm chiến lƣợc sang "DBHB" đối với các nƣớc XHCN, các tác giả cho rằng: 1) Chủ nghĩa đế quốc không thể tiêu diệt chủ nghĩa xã hội (CNXH) bằng vũ lực; 2) sau những năm 70 của thế kỷ XX, quyền bá chủ của Mỹ suy giảm, Mỹ phải điều chỉnh lại chiến lƣợc đối ngoại, buộc phải chuyển trọng điểm chiến lƣợc từ tiến công quân sự sang "DBHB"; 3) từ những năm 80 lại đây, công cuộc cải cách của các nƣớc XHCN mắc phải những sai lầm, gặp phải khó khăn và thất bại. Do vậy, các nƣớc tƣ bản phƣơng Tây quyết định lợi dụng cơ hội này gây áp lực, dùng vấn đề viện trợ và kỹ thuật làm mồi, ép buộc các nƣớc XHCN dần dần chuyển hƣớng phụ thuộc vào các nƣớc phƣơng Tây lớn [1, tr.
Đề cập đến các biện pháp đấu tranh chống "DBHB, cuốn sách đƣa ra bảy giải pháp cơ bản, trong đó có giải pháp: đào tạo và giáo dục tốt thế hệ trẻ là nhiệm vụ chiến lƣợc để chống "DBHB". Các tác giả cho rằng, bên cạnh những đặc điểm mang tính tích cực, thế hệ thanh niên, học sinh ngày nay còn bộc lộ nhiều điểm hạn chế: thiếu kinh nghiệm thực tế xã hội, không hiểu rõ đặc điểm tình hình Trung Quốc, chƣa chín muồi về chính trị, rất dễ mắc các bệnh lý luận xa rời thực tế, tƣ tƣởng, tình cảm dễ bị kích động, tự cho mình là đúng. Mặt khác, họ bị tác động bởi những biến đổi dữ dội, tình hình quốc tế, trong nƣớc, tình hình đấu tranh chính trị, đấu tranh tƣ tƣởng phức tạp. Đây là cuốn sách đề cập cách nhìn tổng thể về "DBHB", đặc biệt là đặc điểm của thế hệ trẻ hiện nay, dƣới góc nhìn của các nhà khoa học Trung Quốc.
Cuốn sách Cuộc đọ sức giữa hai chế độ xã hội của tác giả Cốc Văn Khang, NXB Hồ Nam, Trung Quốc ấn hành năm 1991 (NXB Chính trị quốc gia - Tổng Cục II, Bộ Quốc phòng Việt Nam xuất bản năm 1994), cuốn sách đi sâu phân tích cuộc đấu tranh gay gắt và quyết liệt giữa hai hệ thống chính trị - xã hội đối lập nhau trên mọi lĩnh vực: tƣ tƣởng, chính trị, kinh tế - xã hội, nêu lên những thành tựu to lớn mà các nƣớc XHCN đạt đƣợc, đồng thời vạch rõ những mặt hạn chế và những sai lầm của các nƣớc 7 z này trong quá trình xây dựng CNXH. Đề cập đến cuộc đọ sức trên lĩnh vực chính trị, tác giả cuốn sách cho rằng: thủ đoạn mà "DBHB" thƣờng lợi dụng chống phá CNXH trên các vấn đề sau đây: "đa nguyên hóa chính trị", "đa đảng đối lập", những kẻ thực hiện tự do hóa tƣ sản luôn thông qua việc thực hiện "đa nguyên hóa chính trị" để cuối cùng thực hiện chế độ "nhất nguyên hóa" của họ theo chủ nghĩa tƣ bản; vấn đề dân chủ, chủ nghĩa đế quốc thƣờng công kích các nƣớc XHCN "không dân chủ", các thế lực thù địch trong nƣớc cho rằng: "dân chủ chính là lấy tôi làm chủ, tôi muốn nói gì thì nói, tôi muốn làm gì thì làm"; vấn đề nhân quyền, chủ nghĩa đế quốc công kích các nƣớc XHCN "vi phạm nhân quyền", hàng năm, thông qua dự luật nhân quyền với các nƣớc khác; vấn đề xây dựng pháp chế; vấn đề "cải cách tiến lên"…cũng đƣợc tác giả phân tích làm rõ những thủ đoạn của chủ nghĩa đế quốc [53, tr. Cuốn sách đƣa ra những giải pháp cơ bản trong cuộc đấu tranh chống "DBHB", đó là đƣờng lối là cơ bản; giáo dục lại có hệ thống cho toàn Đảng, toàn dân; không đƣợc quên trọng tâm là xây dựng kinh tế; điều chỉnh và cải cách; nắm vững giới hạn chính sách và "độ" nhất định; kiên trì toàn diện bốn nguyên tắc cơ bản [53, tr. Ngoài ra còn có một số bài viết của các học giả Trung Quốc, nhƣ: "Tổng quan lý luận về dân chủ và dân chủ hóa", Tạp chí Thông tin lý luận, số 12-1990); Cải cách thể chế chính trị (1996), Tập thể các tác giả (sách tham khảo), NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội; "Kiên trì và phát triển dân chủ xã hội chủ nghĩa" (1997), Lý Lâm và Ngô Ngọc Trƣơng (Tài liệu phục vụ nghiên cứu), Viện Thông tin Khoa học xã hội, Hà Nội,…Các công trình kể trên bàn tới việc xây dựng hệ thống chính trị, xây dựng nhà nƣớc pháp quyền, thực hiện dân chủ XHCN.
Đề cập đến vấn đề dân chủ, các nhà nghiên cứu Trung Quốc luôn khẳng định bản chất giai cấp của dân chủ, trực tiếp là dân chủ trên lĩnh vực chính trị; khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản trong hệ thống chính trị XHCN. Mặt khác, các tác giả cũng đề cập đến những thiếu sót, khuyết điểm trong tổ chức, vận hành hệ thống chính trị đã từng bƣớc làm mất vai trò lãnh đạo của Đảng ở các nƣớc XHCN, làm xuất hiện hàng loạt nguy cơ đối với sự tồn vong của cả hệ thống chính trị. 8 z Đề tài luận án tiến sĩ triết học của Phon chay Khăm Bun My: Vai trò của Quân đội nhân dân Lào trong đấu tranh chống chiến lược "diễn biến hòa bình" ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào hiện nay, năm 2011, Luận án nghiên cứu về chiến lƣợc "DBHB" ở Lào, nhiệm vụ, vai trò của QĐND Lào trong đấu tranh chống "DBHB"; đánh giá thực trạng vai trò của QĐND Lào trong đấu tranh chống "DBHB"; đƣa ra một số bài học kinh nghiệm, yêu cầu và một số giải pháp chủ yếu nhằm phát huy vai trò của QĐND Lào trong đấu tranh chống chiến lƣợc "DBHB". Đề cập đến vai trò của QĐND Lào trong đấu tranh chống "DBHB", theo tác giả, vai trò đó đƣợc biểu hiện ở những điểm cơ bản sau đây: một là, QĐND Lào là một lực lƣợng xung kích, nòng cốt của cả nƣớc trong đấu tranh chống chiến lƣợc "DBHB"; hai là, QĐND Lào là lực lƣợng quan trọng tham gia phát triển kinh tế - văn hóa, xã hội, xây dựng cơ sở chính trị xã hội, thế trận và lực lƣợng quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân cũng nhƣ mọi tiềm lực của đất nƣớc để chống "DBHB"; ba là, QĐND Lào là lực lƣợng tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân nhận rõ và thực hiện thắng lợi đƣờng lối, chính sách của Đảng, Nhà nƣớc, nêu cao cảnh giác chống lại âm mƣu, thủ đoạn "DBHB"; bốn là, QĐND Lào là lực lƣợng quan trọng trong đấu tranh tƣ tƣởng - lý luận bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh, tƣ tƣởng Chủ tịch Caysỏn Phômvihẳn, quan điểm, đƣờng lối của Đảng Nhân dân cách mạng Lào, góp phần ngăn chặn sự tuyên truyền xuyên tạc về chính trị, tƣ tƣởng "DBHB" của các thế lực thù địch [79, tr.
Đây là công trình khoa học có ý nghĩa to lớn trong cuộc đấu tranh chống chiến lƣợc "DBHB" ở nƣớc Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào hiện nay. Nhóm công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước Các công trình xuất bản dƣới dạng sách, tiêu biểu là: Tổng cục II - Bộ Quốc phòng phát hành nội bộ cuốn sách của tác giả Nguyễn Anh Lân (chủ biên), Chiến lược diễn biến hòa bình của đế quốc Mỹ và các thế lực phản động quốc tế chống chủ nghĩa xã hội và chống Việt Nam xã hội chủ nghĩa, 1993, cuốn sách cung cấp cho bạn đọc các vấn đề cơ bản về "DBHB": Bản chất, quá trình hình thành và hoàn chỉnh chiến lƣợc "DBHB", bài học rút ra từ thực hiện chiến lƣợc "DBHB" góp phần dẫn 9 z đến sự sụp đổ chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu, những thuận lợi và khó khăn của chiến lƣợc "DBHB" khi thực hiện ở Việt Nam trong thời điểm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX.