CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ MINH TRONG TUYÊN TRUYỀN, PHỔ BIẾN PHÁP LUẬT CHO THANH NIÊN. Lý luận về tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho thanh niên. Khái niệm thanh niên. Trong quá trình phát triển của con người, từ khi sinh ra đến khi trưởng thành, con người trải qua nhiều giai đoạn với các thời kỳ lứa tuổi.
Trong mỗi lứa tuổi, con người có thể chất, tâm lý và nhân cách theo những quy luật riêng. Thanh niên là khái niệm dùng để chỉ một nhóm nhân khẩu với độ tuổi xác định, có tâm sinh lý đặc thù và có vai trò quan trọng trong các lĩnh vực của đời sống xã hội. Thanh niên là lớp người đang phát triển về thể chất, tâm lý tinh thần, trí tuệ, có ước mơ và lý tưởng, có tư duy và dần hình thành những định hướng cuộc sống, hình thành tính cách. Thanh niên là một nhóm nhân khẩu xã hội, chiếm số đông trong dân cư, đan xen trong các giai tầng.
Thanh niên không phải là một giai cấp nhưng lại bị ảnh hưởng bởi các quan hệ giai cấp, lối sống cộng đồng và dư luận xã hội. Thanh niên là lực lượng lao động dự trữ của xã hội, là tài nguyên vô giá của quốc gia, là lực lượng tích cực tham gia vào quá trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Thanh niên là một thuật ngữ được sử dụng rộng rãi trong đời sống hằng ngày cũng như trong các lĩnh vực khoa học. Tùy vào góc độ tiếp cận mà có các khái niệm khác nhau về thanh niên.
- Các nhà nghiên cứu sinh học coi thanh niên là một giai đoạn xác định trong quá trình phát triển của cơ thể, là giai đoạn thấy rõ sự cường tráng về thể lực, phát triển về trí tuệ. - Dưới góc độ tâm lý học, thanh niên là giai đoạn chuyển từ phụ thuộc 7 luan an sang hoạt động độc lập, trở thành một công dân, có tâm lý đặc trưng là sự tự ý thức, tự khẳng định, sự sáng tạo và hăng say hoạt động. - Ở góc độ xã hội học, thanh niên bao gồm các cá thể ở trong độ tuổi từ 15 đến 30, là bộ phận dân cư của một quốc gia. Tiêu chí độ tuổi là cách để phân biệt “thanh niên” với các bộ phận dân cư khác.
Điều đó cho thấy “thanh niên” là một nhóm xã hội - dân cư “động”, không phải là nhóm “tĩnh”, không ổn định. - Các nhà kinh tế học nhìn nhận thanh niên là lực lượng lao động xã hội hùng hậu, rất nhạy bén và năng động, gắn bó với tiến trình phát triển xã hội, đi đầu trong đổi mới sáng tạo, là nguồn lực bổ sung cho đội ngũ lao động trên tất cả các lĩnh vực, là bộ phận quan trọng cấu thành lực lượng sản xuất. Như vậy, chúng ta cần tổng hợp, nghiên cứu ở nhiều khía cạnh, có tính đến những quy luật của sự phát triển về thể chất và tinh thần của thanh niên mới có khái niệm toàn diện nhất về thanh niên. Độ tuổi thanh niên được mỗi nước quy định khác nhau tùy vào đặc điểm phát triển kinh tế, chính trị, xã hội, truyền thống, tuổi thọ bình quân.
Các nước trên thế giới hầu như đều chọn 15 hoặc 16 là độ tuổi bắt đầu tuổi thanh niên. Ở Việt Nam, điều 1 Luật thanh niên quy định "Thanh niên là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi" [17, tr. Theo Khoản 2, Điều 1 Điều lệ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh "Thanh niên Việt Nam tuổi từ 16 đến 30, tích cực học tập, lao động và bảo vệ Tổ quốc, được tìm hiểu về Đoàn và thừa nhận Điều lệ Đoàn, tự nguyện hoạt động trong một tổ chức cơ sở của Đoàn, có lý lịch rõ ràng đều được xét kết nạp vào Đoàn" [7, tr. Như vậy, thanh niên là khái niệm dùng để chỉ một nhóm nhân khẩu – xã hội có độ tuổi từ 16 đến 30, có vai trò quan trọng trong các lĩnh vực của 8 luan an đời sống xã hội và có tâm sinh lý đặc thù.
Căn cứ đặc điểm nghề nghiệp, môi trường hoạt động, có thể chia thanh niên thành các nhóm khác nhau như thanh niên lực lượng vũ trang, thanh niên công nhân, thanh niên trí thức, thanh niên thành thị, thanh niên nông thôn, thanh niên học sinh - sinh viên… 1. Khái niệm tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho thanh niên. Theo Điều 10 của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 thì tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật là hoạt động truyền đạt thông tin, nội dung pháp luật, bao gồm (1) Quy định của Hiến pháp và văn bản quy phạm pháp luật về dân sự, hình sự, hành chính, hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi trường, lao động, giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh, giao thông, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức, các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành; (2) Các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, các thỏa thuận quốc tế; (3) Ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật; ý thức bảo vệ pháp luật; lợi ích của việc chấp hành pháp luật; gương người tốt, việc tốt trong thực hiện pháp luật [18, tr. Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật có thể khái quát khái niệm như sau: Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật là giới thiệu tinh thần văn bản pháp luật; truyền bá pháp luật nhằm nâng cao tri thức, tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng, từ đó nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng.
Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật là hoạt động định hướng thông qua các hình thức giáo dục, thuyết phục, nêu gương. nhằm hình thành ở đối tượng tri thức pháp lý, tình cảm và hành vi xử sự phù hợp với các yêu cầu của hệ thống pháp luật. 9 luan an Trong phạm vi của luận văn, người viết tán đồng khái niệm tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có dự định của chủ thể tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật tác động lên đối tượng tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật một cách có hệ thống và thường xuyên, nhằm hình thành ở họ tri thức pháp lý, tình cảm và hành vi phù hợp với yêu cầu của pháp luật. Mục đích của tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho thanh niên.
Nâng cao hiểu biết pháp luật cho thanh niên. Pháp luật của Nhà nước không phải khi nào cũng được thanh niên trong xã hội biết đến, tìm hiểu, đồng tình và thực hiện. Tuy rằng bản chất pháp luật của Nhà nước ta là tốt đẹp, phản ánh ý chí, nguyện vọng, mong muốn của đông đảo thanh niên trong xã hội; nhưng quy định pháp luật dù tốt đẹp đến đâu mà không được thanh niên biết đến thì vẫn là lý thuyết. Từ nhu cầu của cuộc sống, một số thanh niên sẽ tìm hiểu, quan tâm và nắm bắt pháp luật, nhưng số lượng đối tượng này không nhiều.
Trong điều kiện dân trí còn chưa cao, đời sống kinh tế của phần lớn thanh niên còn khó khăn, số đông thanh niên trong xã hội chưa có điều kiện tiếp cận với pháp luật thì tuyên truyền, phổ biến pháp luật chính là phương tiện truyền tải thông tin, yêu cầu, nội dung và các quy định pháp luật đến thanh niên. Hình thành lòng tin vào pháp luật ở thanh niên. Chỉ khi thanh niên tin tưởng vào những quy định của pháp luật thì pháp luật mới có thể được thực hiện nghiêm chỉnh. Pháp luật được xây dựng là để bảo vệ cho quyền và lợi ích của người dân nói chung và thanh niên nói riêng, đảm bảo công bằng và đảm bảo lợi ích chung của cộng đồng.
Cần kết hợp nhiều yếu tố mới có thể tạo niềm tin vào pháp luật trong thanh niên. Pháp luật không phải lúc nào cũng thỏa mãn hết đầy đủ nguyện vọng, mong muốn của tất cả thanh niên trong xã hội. Lợi ích của đông đảo thanh 10 luan an niên trong xã hội sẽ là tiêu chí, thước đo trong quá trình điều chỉnh pháp luật. Tuy nhiên, sẽ có một số ít bộ phận không được thoả mãn.
Do đó, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật để thanh niên hiểu đúng pháp luật, đồng tình ủng hộ pháp luật càng cần thiết. Như vậy mới làm cho đông đảo thanh niên trong xã hội hình thành lòng tin vào pháp luật. Nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật của thanh niên. Khi công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho thanh niên được tiến hành thường xuyên, kịp thời và có tính thuyết phục thì ý thức tự giác chấp hành pháp luật của thanh niên có thể được nâng cao.
Tuyên truyền, phổ biến pháp luật không phải chỉ tuyên truyền các văn bản pháp luật mà còn bao gồm việc lên án các hành vi vi phạm pháp luật, đồng tình ủng hộ các hành vi đúng pháp luật. Tuyên truyền, phổ biến pháp luật nhằm nâng cao sự hiểu biết của thanh niên đối với các văn bản pháp luật và các hiện tượng pháp luật trong đời sống, từ đó nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật, củng cố tình cảm tốt đẹp của thanh niên với pháp luật. Vai trò của tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho thanh niên. Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật luôn có vị trí và vai trò quan trọng, là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự tổ chức thực hiện của các cơ quan nhà nước và các tổ chức, đoàn thể; là yếu tố quan trọng để chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước đi vào cuộc sống, đi vào ý thức, hành động của thanh niên.
Tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho thanh niên có những vai trò sau: - Tuyên truyền, phổ biến pháp luật giúp tăng cường sự hiểu biết pháp luật, khuyến khích thói quen ứng xử theo pháp luật. Tuyên truyền, phổ biến pháp luật giúp cho thanh niên có hiểu biết pháp luật, tình cảm pháp luật đúng 11 luan an đắn và hành vi hợp pháp, tạo tiền đề cho việc sử dụng quyền lực nhà nước, tăng cường pháp chế, phát huy dân chủ và quyền tự do của mỗi thanh niên, góp phần tăng cường trật tự, kỷ cương xã hội; phòng ngừa có hiệu quả các hành vi vi phạm pháp luật của thanh niên.