Đặt vấn đề Ngày nay phụ nữ có vai trò quan trọng trong đội ngũ đông đảo những người lao động trong xã hội. Bằng lao động sáng tạo của mình, họ đã làm giàu cho xã hội, làm phong phú cuộc sống con người. Phụ nữ luôn tham gia trong các lĩnh vực đời sống xã hội, cụ thể trong hoạt động kinh tế, phụ nữ cũng là một lực lượng trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất, trong lĩnh vực hoạt động thể chất tinh thần, phụ nữ có vai trò sáng tạo nền văn hóa nhân loại. Ở Việt Nam phụ nữ chiếm trên 50% dân số cả nước, họ tham gia vào tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng và càng ngày càng thể hiện vị trí và vai trò của mình trong xã hội.
Lao động nữ của cả nước ta là 26,2 triệu người, trong đó khoảng 44% đang làm việc trong nông nghiệp. Ở nông thôn, tỷ lệ phụ nữ làm việc trong nông nghiệp là 63,4% so với 36,6% nam giới. Phụ nữ là lực lượng lao động quan trọng và chủ chốt trong sản xuất nông nghiệp. Phụ nữ nông thôn đã và đang góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội của Việt Nam.
Trong suốt chặng đường đấu tranh dựng nước, giữ nước và xây dựng đất nước, lịch sử Việt Nam đã ghi nhận những cống hiến to lớn của phụ nữ. Trong công cuộc đổi mới đất nước của Đảng, phụ nữ luôn giữ gìn, phát huy và nêu cao tinh thần yêu nước, đoàn kết, năng động, sáng tạo, khắc phục mọi khó khăn để vươn lên trong học tập, lao động, phấn đấu đạt những thành tích xuất sắc trên mọi lĩnh vực. Trong gia đình, mỗi phụ nữ vừa là người con dâu, người vợ, người mẹ, người thầy của các con, người thầy thuốc của gia đình. Nông nghiệp cung cấp lương thực, thực phẩm cho nhu cầu xã hội.
Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản, giữ vai trò to lớn trong việc 1 phát triển kinh tế ở hầu hết cả nước, nhất là ở các nước đang phát triển. Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc xóa đói giảm nghèo tại các địa phương. Hiện nay, phụ nữ nông thôn đã nhận thức và phát huy vai trò của mình trong sản xuất nông nghiệp, các nghành kinh tế phi nông nghiệp, các hoạt động xã hội và cộng đồng nông thôn. Phát triển kinh tế thị trường đã đem lại nhiều cơ hội hơn cho phụ nữ, đồng thời cũng nảy sinh những tác động tiêu cực cho phụ nữ, họ phải lo toan nhiều hơn cho cuộc sống gia đình, ít mối quan hệ xã hội.
Một số phụ nữ chưa hiểu rõ các quyền về mặt pháp lý của mình do học vấn thấp, thời gian làm việc đồng áng và nội trợ cao, ít thời gian để tham gia hội họp cộng đồng, ít tiếp cận thông tin để nâng cao kiến thức và hiểu biết. Điều đó đòi hỏi phải có những nghiên cứu để đánh giá đúng vai trò của phụ nữ trong nông nghiệp, nông thôn, qua đó đề xuất những chính sách và giải pháp nhằm phát huy năng lực của phụ nữ trong nông thôn, tạo điều kiện thuận lợi để phụ nữ hoàn thành tốt trách nhiệm của mình trong sản xuất, đời sống và các hoạt động xã hội. Đảng và Nhà nước ta ngày càng quan tâm phát huy vai trò của phụ nữ trong xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ tham gia vào tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng… Ở khu vực nông thôn, cùng với việc tích cực tham gia vào quá trình phát triển kinh tế gia đình, mỗi phụ nữ còn tham gia nhiều hoạt động xã hội, góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế, ổn định an ninh quốc phòng địa phương làm thay đổi diện mạo khu vực nông thôn Việt Nam. Quảng Lâm là một xã thuộc địa bàn huyện Bảo Lâm tỉnh Cao Bằng với hơn 50% dân số là phụ nữ.
Lực lượng này đã và đang đóng góp to lớn vào việc phát triển kinh tế xã hội của xã Quảng Lâm. Tuy nhiên sự đóng góp của phụ nữ lại chưa được ghi nhận một cách xứng đáng, chưa tương 2 xứng với vị trí , vai trò của họ trong việc sản xuất nông nghiệp, trong các quan hệ xã hội và trong đời sống gia đình. Nhiều câu hỏi được đặt ra cho bản thân, cho các cấp hội phụ nữ và chúng ta: vai trò của phụ nữ trong hoạt động sản xuất và hoạt động tái sản xuất hiện nay như thế nào? Phụ nữ đã đóng góp những gì cho gia đình nói riêng và xã hội nói chung. Từ những vấn đề trên và xuất phát từ vài trò và tầm quan trọng của phụ nữ trong hoạt động trồng trọt và chăn nuôi của hộ gia đình, được sự hướng dẫn của Ths Nguyễn Thị Thu Hà, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Vai trò của phụ nữ trong hoạt động sản xuất nông nghiệp tại xã Quảng Lâm, huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng” với mong muốn có cái nhìn tổng thể và tầm quan trọng của phụ nữ trong gia đình.
Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung - Tìm hiểu vai trò của phụ nữ trong gia đình sản xuất nông nghiệp tại xã Quảng Lâm, huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng 1. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu đặc điểm chung của phụ nữ trong các hộ gia đình điều tra tại xã Quảng Lâm, huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng. - Tìm hiểu vai trò của phụ nữ trong hoạt động sản xuất nông nghiệp của hộ gia đình tại xã Quảng Lâm, huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng.
- Tìm hiểu vai trò của phụ nữ trong hoạt động tái sản xuất của hộ gia đình tại xã Quảng Lâm, huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng. Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu 1. Đối tượng nghiên cứu - Vai trò của phụ nữ trong hộ gia đình sản xuất nông nghiệp tại xã Quảng Lâm, huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng. Khách thể nghiên cứu - Người phụ nữ trong hộ gia đình sản xuát nông nghiệp 1.
Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi nội dung: Đề tài tập trung tìm hiểu đặc điểm chung của phụ nữ, vai trò của phụ nữ trong hoạt động sản xuất và tái sản xuất của các hộ gia đình sản xuất nông nghiệp. - Phạm vi không gian: Địa bàn xã Quảng Lâm, huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng. - Phạm vi thời gian: Nghiên cứu từ tháng 12 năm 2021 đến tháng 2 năm 2022. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Tổng quan tài liệu nghiên cứu 2. Các lý thuyết nền cho đề tài nghiên cứu 2. Lý thuyết về vai trò giới Vai trò giới là những công việc mà phụ nữ và nam giới thực hiện với tư cách là nam hay nữ. Cả nam và nữ đều phải thực hiện vai trò sản xuất, vai trò tái sản xuất và vai trò cộng đồng.
Tuy nhiên có sự khác biệt trong tính chất và mức độ tham gia của nam và nữ trong mọi công việc. Lý thuyết vai trò và giới xuất phát từ nguồn gốc sinh học, nó xác định sự khác biệt giữa nam giới và phụ nữ và được định hình thông qua xã hội hóa. Vai trò giới bao gồm vai trò sản xuất, vai trò nuôi dưỡng, tái sản xuất sức lao động và vai trò cộng đồng. Nam giới và phụ nữ có sự khác biệt về giới tính sinh học họ đồng thời cũng được xã hội gắn cho những vai trò khác nhau dựa vào giới tính của họ.
Vai trò giới là những quan niệm văn hóa xã hội đã được thống nhất tại địa phương về chức năng hoặc tác dụng của phụ nữ và nam giới, mà tại địa phương đó được coi là thông thường và phù hợp, mỗi vùng mỗi nền văn hóa đều có sự khác nhau (Vũ Mạnh Lợi, 2014) Vai trò của người phụ nữ đang chịu ảnh hưởng bởi các định kiến về giới, vị thế, quan niệm trong gia đình. Hiện nay cả nam và nữ giới họ được xã hội phân biệt về mặt gắn với bản thân mà họ còn được gắn với các công việc trong gia đình. Ở những hộ gia đình sản xuất nông nghiệp có sự phân chia công việc giữa nam và nữ có sự kết hợp để tạo ra nguồn thu lợi nhuận tốt nhất cho gia đình. Mặt khác, trong gia đình sản xuất nông nghiệp cũng có đầy đủ các hoạt động sản xuất, cộng đồng như những gia đình khác nên nam giới và phụ nữ có sự chia sẻ các công việc khác nhau trong gia đình để duy trì hạnh phúc gia đình cũng như phát triển kinh tế hộ gia đình.
5 Hiện nay, trong phân công lao động giới có sự khác nhau về việc hưởng thụ những thành quả của hai giới. Sự phân biệt đối xử với phụ nữ ở đây có nghĩa là phụ nữ phải gánh chịu hầu hết những gánh nặng lao động, gánh chịu những lao động không được trả công, nhưng nam giới lại được hưởng hầu hết thu nhập và phần thưởng từ lao động. Ở nhiều nước mô hình rõ ràng nhất trong phân chia lao động theo giới bất bình đẳng là phụ nữ bị giao cho làm phần lớn các công việc gia đình mà không được trả tiền và sản xuất các loại hoa màu không được tính thành tiền, trong khi đó nam giới là chủ lực trong việc sản xuất các loại mùa được tính thành tiền và các công việc được trả lương. Sự phân công lao động theo giới không đơn thuần dựa vào sự khác biệt về các đặc điểm sinh học giữa nam và nữ mà luôn gắn với thói quen, suy nghĩ quan điểm về vị trí, vai trò phụ nữ trong xã hội.
Nhằm biện hộ cho sự bất bình đẳng nam nữ và bào chữa cho tư tưởng “trọng nam khinh nữ”, một số người gán cho phụ nữ những “thiên chức” mà nam giới hoàn toàn có thể làm tốt không kèm gì họ, chẳng hạn như công việc nội trợ, chăm sóc, nuôi dưỡng con cái trong gia đình. - Vai trò sản xuất là các hoạt động làm ra sản phẩm, hàng hoá hoặc dịch vụ để tiêu dùng và trao đổi thương mại. Đây là những hoạt động tạo ra thu nhập, được trả công. Cả phụ nữ và nam giới đều có thể tham gia vào các hoạt động sản xuất, tuy nhiên do những định kiến trong xã hội nên mức độ tham gia của họ không như nhau và giá trị công việc họ làm cũng không được nhìn nhận như nhau.
Xã hội coi trọng và đánh giá cao vai trò này. - Vai trò tái sản xuất là các hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng, dạy dỗ.