Luận văn vai trò của phụ nữ dân tộc H'Mông trong phát triển kinh tế hộ tại huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của phụ nữ dân tộc H'Mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.

• Tác giả: Ngô Thị Thúy
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Trung Thành
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Vai trò của phụ nữ dân tộc H'Mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại Đồng Hỷ, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ theo định hướng ứng dụng
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của luận văn
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Những đóng góp của luận văn
• 1.5. Bố cục của luận văn
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH
• 2.1. Hộ gia đình và kinh tế hộ gia đình
• 2.2. Phát triển và phát triển kinh tế
• 2.3. Khái niệm, đặc điểm hộ gia đình, hộ nông dân và kinh tế hộ gia đình, hộ nông dân
• 2.4. Khái niệm giới tính và giới
• 2.5. Đặc điểm, nguồn gốc và sự khác biệt về giới và giới tính
• 2.6. Nhu cầu, lợi ích giới và bình đẳng giới. Vai trò của giới
• 2.7. Dân tộc và dân tộc thiểu số
• 2.8. Khái niệm, đặc trưng về dân tộc
• 2.9. Về địa bàn cư trú
• 2.10. Kinh tế hộ gia đình - Vai trò của người phụ nữ dân tộc thiểu số trong quản lý và phát triển kinh tế hộ gia đình vùng dân tộc miền núi tại Việt Nam
• 2.11. Vài nét khái quát về phát triển kinh tế hộ gia đình ở nước ta
• 2.12. Vị trí của lao động nữ trong gia đình và xã hội
• 2.13. Vai trò người phụ nữ dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ gia đình
• 2.14. Nội dung vai trò của phụ nữ dân tộc trong phát triển kinh tế hộ gia đình
• 2.14.1. Vai trò của phụ nữ trong quản lý và điều hành sản xuất
• 2.14.2. Vai trò của phụ nữ trong sản xuất tạo ra thu nhập cho gia đình
• 2.14.3. Vai trò của phụ nữ trong tiếp cận và kiểm soát các nguồn lực phát triển
• 2.14.4. Vai trò của phụ nữ trong việc ra quyết định
• 2.14.5. Vai trò trong tham gia công tác xã hội
• 2.14.6. Vai trò của phụ nữ trong gia đình
• 2.15. Các hoạt động nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại Việt Nam
• 2.15.1. Xây dựng các phong trào phụ nữ giúp nhau phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo
• 2.15.2. Tăng cường các biện pháp giúp đỡ phụ nữ đói nghèo
• 2.15.3. Tập trung huấn luyện cán bộ Hội về kiến thức và kỹ năng cần thiết để hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế
• 2.15.4. Khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn
• 2.15.5. Đẩy mạnh các hoạt động chuyển giao khoa học kỹ thuật cho phụ nữ
• 2.16. Các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của phụ nữ dân tộc H’mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại Việt Nam
• 2.17. Bài học kinh nghiệm rút ra trong việc nâng cao vai trò của phụ nữ dân tộc H’mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại tỉnh Thái Nguyên
• 2.18. Một số điển hình về vai trò của phụ nữ dân tộc H’mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình ở Việt Nam
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Các câu hỏi đặt ra mà đề tài cần giải quyết
• 3.2. Phương pháp tiếp cận nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4. Chọn điểm nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.6. Phương pháp tổng hợp
• 3.7. Phương pháp phân tích
• 3.8. Hệ thống hóa các chỉ tiêu nghiên cứu
• 3.8.1. Nhóm các chỉ tiêu chung
• 3.8.2. Nhóm các chỉ tiêu về kinh tế
• 3.8.3. Nhóm các chỉ tiêu về xã hội
• 3.8.4. Nhóm chỉ tiêu về vai trò ra quyết định của người phụ nữ trong gia đình
• 4. THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ DÂN TỘC H’MÔNG TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐỒNG HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 4.2. Điều kiện tự nhiên
• 4.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.4. Cơ cấu hộ, cơ cấu nguồn thu nhập chính của các hộ ở khu vực nông thôn có sự chuyển biến tích cực
• 4.5. Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội
• 4.6. Phát triển kinh tế của huyện
• 4.7. Khái quát về thực trạng vai trò của phụ nữ huyện Đồng Hỷ
• 4.8. Khái quát về thực trạng đồng bào dân tộc H’mông tại huyện Đồng Hỷ
• 4.9. Thực trạng vai trò của người phụ nữ dân tộc H’mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình ở các hộ nghiên cứu
• 4.10. Các hoạt động nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ dân tộc H’mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình
• 4.11. Thực trạng vai trò của phụ nữ người H’mông trong phát triển kinh tế hộ của đối tượng nghiên cứu
• 4.12. Đánh giá chung vai trò của phụ nữ dân tộc H’mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình theo giai đoạn phát triển tại địa bàn nghiên cứu
• 5. GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ DÂN TỘC H’MÔNG TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐỒNG HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 5.1. Quan điểm, định hướng, mục tiêu nâng cao vai trò của phụ nữ dân tộc H’mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
• 5.2. Giải pháp nâng cao vai trò của phụ nữ dân tộc H’mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
• 5.2.1. Nhóm giải pháp chung cơ chế chính sách nhằm tạo điều kiện thúc đẩy kinh tế gia đình phát triển ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số
• 5.2.2. Nhóm giải pháp về chính sách xã hội nhằm hỗ trợ phụ nữ dân tộc H’mông nâng cao năng lực quản lý kinh tế hộ gia đình
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của phụ nữ H Mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình

Phụ nữ H'Mông đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế hộ gia đình tại Đồng Hỷ, Thái Nguyên. Họ không chỉ là người lao động chính mà còn là người quyết định trong nhiều hoạt động sản xuất. Sự tham gia của họ trong các hoạt động kinh tế giúp nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho gia đình. Tuy nhiên, vai trò của họ vẫn chưa được công nhận đầy đủ trong xã hội.

1.1. Đặc điểm của phụ nữ H Mông trong kinh tế hộ gia đình

Phụ nữ H'Mông thường đảm nhận nhiều công việc trong gia đình như trồng trọt, chăn nuôi và quản lý tài chính. Họ là những người giữ lửa cho gia đình và có ảnh hưởng lớn đến quyết định kinh tế.

1.2. Tác động của phụ nữ H Mông đến phát triển kinh tế địa phương

Sự tham gia của phụ nữ H'Mông không chỉ giúp gia đình họ phát triển mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của địa phương. Họ tham gia vào các hoạt động sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp.

II. Những thách thức đối với phụ nữ H Mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình

Mặc dù có vai trò quan trọng, phụ nữ H'Mông vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển kinh tế hộ gia đình. Những khó khăn này bao gồm thiếu thông tin, hạn chế về giáo dục và sự phân biệt giới tính trong xã hội.

2.1. Thiếu thông tin và kiến thức về kinh tế

Nhiều phụ nữ H'Mông không có đủ thông tin về các chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế, dẫn đến việc họ không thể tận dụng các cơ hội.

2.2. Hạn chế về giáo dục và đào tạo

Trình độ học vấn thấp khiến phụ nữ H'Mông gặp khó khăn trong việc tiếp cận các kỹ năng cần thiết cho phát triển kinh tế. Điều này ảnh hưởng đến khả năng quản lý và điều hành sản xuất của họ.

III. Phương pháp nâng cao vai trò của phụ nữ H Mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình

Để nâng cao vai trò của phụ nữ H'Mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình, cần có các giải pháp cụ thể nhằm hỗ trợ họ trong việc tiếp cận thông tin, giáo dục và đào tạo.

3.1. Tăng cường giáo dục và đào tạo cho phụ nữ

Cần tổ chức các khóa học đào tạo kỹ năng cho phụ nữ H'Mông, giúp họ nâng cao kiến thức về sản xuất và quản lý tài chính.

3.2. Hỗ trợ tiếp cận thông tin và nguồn lực

Cần có các chương trình hỗ trợ phụ nữ H'Mông tiếp cận thông tin về các chính sách phát triển kinh tế và các nguồn lực tài chính.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vai trò của phụ nữ H Mông

Nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao vai trò của phụ nữ H'Mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình không chỉ giúp cải thiện đời sống của họ mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

4.1. Các mô hình thành công trong phát triển kinh tế hộ gia đình

Một số mô hình phát triển kinh tế hộ gia đình do phụ nữ H'Mông dẫn dắt đã mang lại hiệu quả cao, giúp tăng thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống.

4.2. Kết quả từ các chương trình hỗ trợ phụ nữ

Các chương trình hỗ trợ đã giúp phụ nữ H'Mông nâng cao năng lực và tự tin hơn trong việc tham gia vào các hoạt động kinh tế.

V. Kết luận và tương lai của vai trò phụ nữ H Mông trong phát triển kinh tế

Vai trò của phụ nữ H'Mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình là rất quan trọng. Cần có những chính sách và chương trình hỗ trợ cụ thể để phát huy tiềm năng của họ trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của việc công nhận vai trò phụ nữ

Cần có sự công nhận và tôn vinh vai trò của phụ nữ H'Mông trong xã hội để họ có thể phát huy hết khả năng của mình.

5.2. Định hướng phát triển bền vững cho phụ nữ H Mông

Cần xây dựng các chính sách phát triển bền vững nhằm hỗ trợ phụ nữ H'Mông trong việc nâng cao đời sống và phát triển kinh tế hộ gia đình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lực lượng lao động nữ tại khu vực nông thôn và miền núi Việt Nam hiện chiếm 52,8% tổng số lao động trong lĩnh vực nông - lâm nghiệp, đóng góp trên 50% tổng sản lượng lương thực cho gia đình và xã hội. Tuy nhiên, tại các địa bàn vùng cao đặc biệt khó khăn, điển hình như cộng đồng người H'Mông với hơn 2.400 nhân khẩu cư trú tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (chiếm 0,8% dân số toàn tỉnh), phụ nữ vẫn đang chịu nhiều thiệt thòi và rào cản về định kiến giới. Tại 3 xóm vùng cao gồm Lân Đăm (xã Quang Sơn), Mỏ Nước và Bản Tèn (xã Văn Lăng), tỷ lệ hộ nghèo từng chạm mức 100%, phản ánh thực trạng sinh kế bấp bênh và việc khai thác nguồn lực lao động nữ chưa đạt hiệu quả tối ưu.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Ngô Thị Thúy, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Lê Trung Thành tại Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh – Đại học Thái Nguyên (năm 2017), tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: Đánh giá toàn diện thực trạng, lượng hóa mức độ đóng góp và xác định các yếu tố cản trở vai trò của phụ nữ H'Mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn huyện Đồng Hỷ. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2014-2016 kết hợp dữ liệu điều tra sơ cấp thu thập vào tháng 10 năm 2016 tại 3 xã trọng điểm: Văn Lăng, Tân Long và Quang Sơn. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học giúp nâng cao thu nhập bình quân, hỗ trợ giảm tỷ lệ nghèo đa chiều khu vực dân tộc thiểu số từ mức trên 50% xuống các ngưỡng mục tiêu bền vững, đồng thời gia tăng quyền năng kinh tế cho phụ nữ vùng cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết kinh tế nông hộ của Frank Ellis (1988) và Traianốp, nhìn nhận hộ nông dân là đơn vị kinh tế cơ sở vừa sản xuất vừa tiêu dùng, vận hành dựa trên nguồn lực lao động gia đình và đất đai canh tác. Đồng thời, luận văn tích hợp khung phân tích giới trong phát triển nông thôn của Caroline Moser và Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), phân tách ba vai trò cơ bản của giới gồm: vai trò sản xuất tạo thu nhập, vai trò tái sản xuất sức lao động (sinh con, nội trợ, chăm sóc gia đình) và vai trò quản lý cộng đồng.

Hệ thống khái niệm nòng cốt được làm rõ bao gồm: kinh tế hộ gia đình nông thôn, bình đẳng giới, nhu cầu giới thực tế (nhu cầu phát sinh từ điều kiện sinh hoạt trước mắt) và lợi ích giới chiến lược (nhu cầu thay đổi vị thế xã hội và quyền ra quyết định). Về mặt lý luận, các báo cáo quốc tế chỉ ra rằng phụ nữ đảm nhận 2/3 tổng thời gian lao động toàn cầu nhưng sở hữu chưa đến 10% tư liệu sản xuất và chiếm tới 70% trong tổng số hơn 1,3 tỷ người nghèo trên thế giới. Tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số Việt Nam, lao động nữ chiếm 58,02% lực lượng sản xuất nông nghiệp, khẳng định vị thế chủ thể kinh tế không thể thay thế trong mô hình kinh tế nông hộ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống, kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ báo cáo thống kê kinh tế - xã hội định kỳ giai đoạn 2014-2016 của Chi cục Thống kê huyện Đồng Hỷ, Phòng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn, và Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Đồng Hỷ. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát bảng hỏi cấu trúc và phỏng vấn sâu trực tiếp vào tháng 10 năm 2016.

Cỡ mẫu khảo sát được phân bổ đại diện tại 3 xã có mật độ đồng bào H'Mông tập trung cao nhất huyện Đồng Hỷ gồm xã Văn Lăng, Tân Long và Quang Sơn. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cho các nhóm hộ nghèo, cận nghèo và hộ khá giả. Phương pháp phân tích số liệu bao gồm thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm (%), phân tích bảng chéo và phân bổ quỹ thời gian lao động. Việc lựa chọn phương pháp này giúp phản ánh chân thực mối tương quan giữa khối lượng lao động thực tế bỏ ra và quyền hạn ra quyết định kinh tế của người phụ nữ trong hộ gia đình H'Mông.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả điều tra thực địa đã lượng hóa cụ thể mức độ đóng góp cũng như những bất cập về vị thế kinh tế của phụ nữ H'Mông tại địa bàn nghiên cứu:

• Gánh nặng thời gian và cường độ lao động vượt trội: Phụ nữ H'Mông làm việc trung bình từ 12 đến 16 giờ mỗi ngày, cao gấp 1,5 đến 2 lần so với nam giới (nam giới làm việc trung bình khoảng 7 đến 8 giờ/ngày). Họ đảm nhiệm tới 70% khối lượng công việc đồng áng và 87% công việc nội trợ, chăm sóc con cái trong gia đình.
• Vai trò chủ lực trong chuỗi sản xuất nông nghiệp: Trong canh tác ngô và lúa nước – hai nguồn lương thực chính của hộ, phụ nữ tham gia trực tiếp vào 68,6% khâu chọn giống, 69,2% khâu gieo trồng cấy hái, 56% khâu làm đất và trên 63,6% khâu phun thuốc, chăm sóc bảo vệ mùa màng. Trong hoạt động chăn nuôi gia súc, gia cầm và thu hái lâm sản phụ, lao động nữ đóng góp trên 60% tổng số ngày công sản xuất.
• Bất đối xứng nghiêm trọng về quyền ra quyết định kinh tế: Mặc dù tạo ra hơn 50% giá trị thu nhập cho hộ, phụ nữ H'Mông chỉ có quyền tự quyết đối với các khoản chi tiêu nhỏ lẻ hàng ngày (chiếm khoảng 65%). Đối với các quyết định kinh tế lớn như vay vốn ngân hàng, mua sắm máy móc nông cụ giá trị cao, xây sửa nhà cửa hay chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hơn 85% trường hợp do người chồng giữ quyền định đoạt tối hậu.
• Rào cản về tiếp cận vốn và thông tin kỹ thuật: Có tới gần 90% phụ nữ H'Mông trong độ tuổi lao động tại địa bàn chưa qua đào tạo nghề chuyên môn, tỷ lệ biết chữ còn thấp; việc tiếp cận các lớp khuyến nông và thông tin thị trường bị hạn chế do rào cản ngôn ngữ và sự thiếu hụt phương tiện đi lại.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân công lao động bất bình đẳng bắt nguồn sâu xa từ chế độ phụ hệ truyền thống và các định kiến giới ăn sâu trong tiềm thức của đồng bào H'Mông. Sự thiếu hụt về học vấn khiến phụ nữ rơi vào vòng luẩn quẩn: lao động nặng nhọc nhưng năng suất thấp, tạo ra sản phẩm thô giá trị thấp, từ đó thu nhập thực tế chỉ bằng 3/4 so với nam giới.

Khi đối chiếu với các mô hình thành công tại huyện Nậm Pồ (tỉnh Điện Biên) với 42 tổ tiết kiệm quản lý trên 40 tỷ đồng dư nợ, huyện Mù Cang Chải (tỉnh Yên Bái) với 198 lớp tập huấn kỹ thuật cho hơn 6.000 lượt hội viên, hay huyện Mèo Vạc (tỉnh Hà Giang) huy động hơn 52 tỷ đồng vốn vay ủy thác, có thể thấy rõ vai trò quản lý tài chính của phụ nữ mang tính ổn định và bảo toàn vốn cao hơn rõ rệt. Dữ liệu từ các bảng phân bổ quỹ thời gian (Bảng 3.25) và phân công lao động theo cây trồng (Bảng 3.13, Bảng 3.16) minh chứng rằng khi phụ nữ H'Mông được tiếp cận vốn và khoa học kỹ thuật, hiệu quả kinh tế hộ gia đình tăng trưởng từ 15% đến 25%, góp phần trực tiếp vào công cuộc xóa đói giảm nghèo tại địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, 4 nhóm giải pháp quản lý kinh tế then chốt được đề xuất nhằm giải phóng sức lao động và nâng cao năng lực cho phụ nữ H'Mông:

1. Đổi mới và chuẩn hóa công tác đào tạo nghề gắn liền với xóa mù chữ: Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Đồng Hỷ phối hợp với Trung tâm Dạy nghề và Phòng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn xây dựng các chương trình khuyến nông song ngữ (tiếng Việt – tiếng H'Mông). Mục tiêu đến năm 2020 đạt 100% cán bộ chi hội phụ nữ cơ sở và trên 75% lao động nữ H'Mông được tập huấn kỹ thuật thâm canh ngô lai, lúa năng suất cao và kỹ thuật chăn nuôi thú y an toàn sinh học.
2. Mở rộng tín dụng chính sách và nhân rộng mô hình tiết kiệm tự quản: Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Đồng Hỷ tăng cường giải ngân qua tổ chức Hội Phụ nữ ủy thác, nâng mức vốn vay bình quân lên 50 - 100 triệu đồng/hộ nghèo. Phấn đấu 100% các khoản vay phát triển kinh tế gia đình có người vợ cùng đứng tên và trực tiếp tham gia quản lý, sử dụng dòng vốn.
3. Thúc đẩy truyền thông thay đổi nhận thức về bình đẳng giới tại cộng đồng: Ủy ban nhân dân các xã Văn Lăng, Tân Long, Quang Sơn lồng ghép bình đẳng giới vào các buổi sinh hoạt bản làng, phát huy vai trò của già làng, trưởng bản nhằm xóa bỏ tư tưởng phụ hệ lạc hậu, vận động nam giới chia sẻ từ 2 đến 3 giờ công việc nội trợ gia đình mỗi ngày cho phụ nữ.
4. Hỗ trợ hình thành các chuỗi liên kết sản xuất nông - lâm nghiệp hàng hóa: Phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện hỗ trợ xây dựng các tổ hợp tác trồng chè, chăn nuôi gia súc và khôi phục nghề may thêu thổ cẩm truyền thống; đặt mục tiêu tăng thu nhập thực tế của hộ gia đình do phụ nữ tham gia quản lý thêm 15% đến 20%/năm giai đoạn 2017-2022.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích của luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý kinh tế và hoạch định chính sách cấp huyện, tỉnh: Vận dụng hệ thống số liệu thực chứng để xây dựng các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới phù hợp với đặc thù đồng bào H'Mông tại vùng trung du và miền núi phía Bắc.
• Cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp: Tham khảo các mô hình quản lý nguồn vốn vay ủy thác, phương pháp tổ chức sinh hoạt chi hội đặc thù cho phụ nữ dân tộc thiểu số và cách thức triển khai phong trào "Phụ nữ làm kinh tế giỏi".
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý kinh tế, Xã hội học, Phát triển nông thôn: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu giới trong kinh tế nông nghiệp, kỹ thuật thu thập và xử lý số liệu điều tra kinh tế hộ.
• Các tổ chức phi chính phủ (NGOs) và Ban quản lý dự án phát triển cộng đồng: Khai thác các phân tích thực trạng để thiết kế các can thiệp sinh kế, chương trình trao quyền kinh tế cho phụ nữ yếu thế tại vùng sâu, vùng xa.

Câu hỏi thường gặp

1. Vai trò kinh tế nổi bật nhất của phụ nữ H'Mông tại huyện Đồng Hỷ là gì?
Phụ nữ H'Mông là lực lượng lao động trực tiếp chủ chốt, đảm nhận từ 60% đến 70% khối lượng công việc sản xuất nông - lâm nghiệp (trồng lúa, ngô, chăm sóc vật nuôi) và gánh vác 87% công việc tái sản xuất sức lao động nội trợ, tạo ra hơn một nửa giá trị lương thực tiêu dùng của hộ.

2. Rào cản lớn nhất hạn chế quyền quyết định kinh tế của phụ nữ H'Mông là gì?
Rào cản lớn nhất là định kiến phụ hệ truyền thống kết hợp với trình độ học vấn thấp (gần 90% lao động nữ chưa qua đào tạo nghề), khiến tiếng nói của phụ nữ trong việc định đoạt các khoản đầu tư lớn hay vay vốn tín dụng bị phụ thuộc hoàn toàn vào nam giới.

3. Khả năng quản lý vốn vay của phụ nữ có ưu thế gì so với nam giới?
Thực tiễn từ các chương trình tín dụng cho thấy phụ nữ H'Mông có tính căn cơ, cẩn trọng, khả năng hoàn vốn đúng hạn đạt trên 98%, hầu như không để xảy ra tình trạng thất thoát vốn vào các tệ nạn như rượu chè, cờ bạc so với các tổ vay vốn do nam giới đứng đầu.

4. Tại sao các lớp tập huấn khuyến nông truyền thống thường kém hiệu quả với phụ nữ vùng cao?
Do thời gian tập huấn kéo dài, địa điểm tổ chức xa, rào cản bất đồng ngôn ngữ và phương pháp giảng dạy nặng về lý thuyết chữ viết, trong khi quỹ thời gian của phụ nữ bị lấp đầy bởi 12-16 giờ lao động mỗi ngày.

5. Luận văn đã rút ra bài học kinh nghiệm từ những địa phương nào?
Luận văn đã phân tích sâu các mô hình điển hình về phát huy vai trò kinh tế của phụ nữ H'Mông tại huyện Nậm Pồ (Điện Biên), huyện Mù Cang Chải (Yên Bái) và huyện Mèo Vạc (Hà Giang) để làm cơ sở đề xuất giải pháp cho huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên.

Kết luận

• Luận văn khẳng định phụ nữ dân tộc H'Mông tại huyện Đồng Hỷ đóng vai trò trụ cột trong sản xuất nông nghiệp và duy trì sinh kế kinh tế hộ gia đình.
• Nghiên cứu đã chỉ ra sự mất cân đối nghiêm trọng giữa cường độ lao động cực nhọc (12-16 giờ/ngày) và quyền hạn ra quyết định kinh tế hạn chế của người phụ nữ.
• Đóng góp khoa học then chốt là hệ thống hóa khung phân tích giới gắn với thực tiễn kinh tế nông hộ miền núi, cung cấp dữ liệu định lượng chuẩn xác cho địa bàn huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2014-2016.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao về chính sách tín dụng, đào tạo nghề song ngữ, phát triển chuỗi giá trị và truyền thông bình đẳng giới giai đoạn 2017-2022.
• Các cấp ủy Đảng, chính quyền và tổ chức đoàn thể địa phương cần nhanh chóng thể chế hóa các khuyến nghị này thành các đề án hành động cụ thể nhằm thúc đẩy bình đẳng giới thực chất và phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH 1. Hộ gia đình và kinh tế hộ gia đình 1. Phát triển và phát triển kinh tế Phát triển: là quá trình thay đổi toàn diện nền kinh tế, bao gồm sự tăng thêm về quy mô sản lượng, cải thiện về cơ cấu, hoàn thiện thể chế nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống [Giáo trình kinh tế chính trị Mac - Lênin dùng cho khối ngành kinh tế - quản trị kinh doanh trong các trường cao đẳng, đại học (2006)]. Phát triển kinh tế: có thể hiểu là quá trình lớn lên về mọi mặt của nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định.

Trong đó bao gồm cả sự tăng thêm về quy mô sản lượng và sự tiến bộ về cơ cấu kinh tế xã hội [Ngô Thắng Lợi (2013)]. Khái niệm, đặc điểm hộ gia đình, hộ nông dân và kinh tế hộ gia đình, hộ nông dân * Hộ gia đình: hay còn gọi đơn giản hộ là một đơn vị xã hội bao gồm một hay một nhóm người ở chung (cùng chung hộ khẩu) và ăn chung (nhân khẩu). Đối với những hộ có từ hai người trở lên, các thành viên trong hộ có thể có hay không có quỹ thu chi chung hoặc thu nhập chung. Hộ gia đình không đồng nhất với khái niệm gia đình, những người trong hộ gia đình có thể có hoặc không có quan hệ huyết thống, nuôi dưỡng hoặc hôn nhân hoặc cả hai [Đỗ Văn Viện - Đỗ Văn Tiến (2005)].

Hộ gia đình: có ba tiêu thức chính thường được nói đến khi định nghĩa khái niệm hộ gia đình: - Có quan hệ huyết thống và hôn nhân - Cùng cư trú - Có cơ sở kinh tế chung [Đỗ Văn Viện - Đỗ Văn Tiến (2005)]. Theo một số từ điển chuyên ngành kinh tế, từ điển ngôn ngữ thì hộ được hiểu là: tất cả những người cùng sống trong một mái nhà, bao gồm những người có cùng huyết tộc và những người làm công [Đỗ Văn Viện - Đỗ Văn Tiến (2005)]. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Về phương diện thống kê, các nhà nghiên cứu Liên hợp quốc cho rằng hộ là những người cùng sống chung dưới một mái nhà, cùng ăn chung và có chung một ngân quỹ [Đỗ Văn Viện - Đỗ Văn Tiến (2005)]. Đại đa số các hộ ở Việt Nam đều gồm những người có quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống.

Vì vậy khái niệm hộ thường được hiểu đồng nghĩa với gia đình, nhiều khi được gộp thành khái niệm chung là hộ gia đình. * Hộ nông dân Theo Frank Ellis cho rằng: “Hộ nông dân là các hộ gia đình làm nông nghiệp, tự kiếm kế sinh nhai trên những mảnh đất của mình, sử dụng chủ yếu sức lao động của gia đình để sản xuất, thường nằm trong hệ thống kinh tế lớn hơn, nhưng chủ yếu đặc trưng bởi sự tham gia cục bộ vào các thị trường và có xu hướng hoạt động với mức độ không hoàn hảo cao”. Theo nhà khoa học Lê Đình Thắng (năm 1993): “Nông hộ là tế bào kinh tế xã hội, là hình thức kinh tế cơ sở trong nông nghiệp và nông thôn”. Nhà khoa học Traianốp đưa ra định nghĩa: “Hộ nông dân là đơn vị sản xuất rất ổn định” và ông coi “hộ nông dân là đơn vị tuyệt vời để tăng trưởng và phát triển nông nghiệp”.

Tác giả Mats Lundahl và Tommy Bengtsson bổ sung thêm vào quan điểm của Traianốp: “Hộ nông dân là đơn vị sản xuất cơ bản”. Theo nhà khoa học Lê Đình Thắng (năm 1993): “Nông hộ là tế bào kinh tế xã hội, là hình thức kinh tế cơ sở trong nông nghiệp và nông thôn”.