Khóa luận vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ tại xã Thanh Thủy, Thanh Liêm, Hà Nam

Bài viết khám phá vai trò quan trọng của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Phương
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Vai Trò Của Phụ Nữ Trong Phát Triển Kinh Tế Hộ Gia Đình Tại Xã Thanh Thủy, Huyện Thanh Liêm, Tỉnh Hà Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT KHÓA LUẬN
• I. PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3.2.1. Phạm vi nội dung
• 1.3.2.2. Phạm vi không gian
• 1.3.2.3. Phạm vi thời gian
• II. PHẦN II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.2. Cơ sở thực tiễn
• 2.2.1. Kinh nghiệm phát huy vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên thế giới
• 2.2.2. Kinh nghiệm phát huy vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại Việt Nam
• 2.2.3. Bài học kinh nghiệm
• III. PHẦN III: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Phương pháp thu thập thông tin
• 3.2.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.2.4. Phương pháp phân tích thông tin
• IV. PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thực trạng vai trò phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
• 4.1.1. Thông tin chung về hộ điều tra
• 4.1.2. Vai trò của phụ nữ trong sản xuất, kinh doanh
• 4.1.3. Vai trò của phụ nữ trong tiêu thụ sản phẩm nông sản
• 4.1.4. Vai trò của phụ nữ trong tiếp cận các nguồn lực
• 4.1.5. Vai trò của phụ nữ trong việc ra quyết định các công việc trong gia đình
• 4.1.6. Vai trò của phụ nữ đối với cộng đồng
• 4.1.7. Đánh giá chung về vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế
• 4.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
• 4.2.1. Yếu tố sức khỏe
• 4.2.2. Yếu tố trình độ học vấn, chuyên môn
• 4.2.3. Yếu tố về khả năng tiếp cận thông tin, khoa học kỹ thuật
• 4.2.4. Cách nhìn nhận bản thân phụ nữ
• 4.2.5. Yếu tố ảnh hưởng về phong tục tập quán và định kiến giới
• 4.2.6. Chủ trương chính sách cho phụ nữ
• 4.3. Định hướng và giải pháp nâng cao vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ tại xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
• V. PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đối với nhà nước
• 5.2. Đối với chính quyền địa phương
• 5.3. Đối với phụ nữ xã Thanh Thủy
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Vai Trò Phụ Nữ Trong Kinh Tế Hộ Tại Thanh Thủy

Từ xưa đến nay, vai trò của phụ nữ trong gia đình là không thể phủ nhận. Nếu gia đình là "tế bào của xã hội", thì phụ nữ là "hạt nhân" của tế bào đó. Phụ nữ là lực lượng quan trọng, đông đảo trong đội ngũ lao động, góp phần xây dựng xã hội. Bên cạnh thiên chức làm mẹ, làm vợ, phụ nữ thể hiện vai trò trên mọi mặt của cuộc sống, tham gia sản xuất để tăng thu nhập, phát triển kinh tế xã hội. Tuy nhiên, định kiến giới vẫn còn tồn tại, ảnh hưởng đến việc phát huy năng lực của phụ nữ. Việc nâng cao nhận thức, phát triển điểm mạnh, tiếp cận thông tin còn nhiều hạn chế, đặc biệt ở nông thôn. Nhiều nơi, phụ nữ chỉ được coi là người đảm nhiệm việc nhà, không được xem là đối tượng chính tham gia sản xuất, nâng cao đời sống gia đình. Xã hội phát triển, vấn đề giới ngày càng được quan tâm, hướng tới phát triển bền vững. Đảng và Nhà nước tạo điều kiện cho phụ nữ tham gia vào các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, góp phần phát triển kinh tế quốc gia, ổn định đời sống người dân.

1.1. Vai Trò Của Phụ Nữ Trong Nông Nghiệp Tại Thanh Thủy

Tại Thanh Thủy, phụ nữ đã nhận thức và phát huy vai trò trong sản xuất nông nghiệp, các hoạt động xã hội, cộng đồng nông thôn. Họ đóng góp to lớn vào phát triển kinh tế - xã hội của xã. Tuy nhiên, sự đóng góp này chưa được ghi nhận xứng đáng, chưa tương xứng với vị trí, vai trò của họ trong nền kinh tế, trong các quan hệ xã hội và trong đời sống gia đình. Trong nền kinh tế thị trường, phụ nữ phải gánh vác nhiều trách nhiệm, vừa làm tốt công việc xã hội, vừa đảm nhiệm vai trò làm vợ, làm mẹ, trong khi thời gian và sức khỏe có hạn. Kinh tế phát triển mang lại cơ hội, nhưng cũng nảy sinh tác động tiêu cực, khiến họ phải lo toan nhiều hơn.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Về Phụ Nữ Và Kinh Tế Hộ

Nghiên cứu về vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình là một yêu cầu cấp bách. Cần tìm hiểu: vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế như thế nào? Thực trạng vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hiện nay ra sao? Giải pháp nào để tháo gỡ khó khăn trong quá trình nâng cao năng lực cho phụ nữ? Vì vậy, đề tài "Vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam" được lựa chọn để nghiên cứu.

II. Thách Thức Rào Cản Với Phụ Nữ Phát Triển Kinh Tế Hộ

Mặc dù có những đóng góp quan trọng, phụ nữ vẫn đối mặt với nhiều thách thức và rào cản trong quá trình phát triển kinh tế hộ gia đình. Những định kiến truyền thống về giới vẫn ăn sâu trong tiềm thức, thói gia trưởng, hủ tục tập quán lạc hậu trọng nam khinh nữ vẫn còn tồn tại. Điều này ảnh hưởng đến quá trình phát huy năng lực của phụ nữ. Việc nâng cao nhận thức, phát triển điểm mạnh cho bản thân đến tiếp cận các nguồn thông tin thì người phụ nữ ở nông thôn vẫn còn chịu nhiều thiệt thòi. Nhiều vùng ở nông thôn, đặc biệt là các vùng sâu, vùng xa thì người phụ nữ trong gia đình chỉ được coi là người đảm nhiệm những công việc thuần túy: nấu cơm, chăm con. không được coi như là đối tượng chính tham gia vào sản xuất, nâng cao đời sống cho hộ gia đình.

2.1. Định Kiến Giới Và Hạn Chế Tiếp Cận Nguồn Lực Của Phụ Nữ

Do bị đánh giá một cách hạn chế nên người phụ nữ cũng ít có cơ hội được tiếp cận và quản lý các nguồn lực như vốn, kỹ thuật… Hoạt động sản xuất của người phụ nữ thường bị đánh giá thấp hơn so với nam giới và người phụ nữ cũng tham gia làm những công việc tương ứng với nam giới nhưng họ lại được trả công thấp hơn hẳn. Đây là điểm bất hợp lý trong việc nhìn nhận xem xét vai trò của người phụ nữ trong hoạt động sản xuất tạo ra thu nhập để góp phần phát triển kinh tế gia đình.

2.2. Gánh Nặng Gia Đình Và Áp Lực Xã Hội Lên Vai Phụ Nữ

Trong nền kinh tế thị trường, người phụ nữ phải nặng gánh hai vai, vừa phải làm tốt công việc xã hội, vừa phải đảm nhiệm vai trò làm vợ, làm mẹ trong khi quỹ thời gian của họ cũng chỉ như mọi người, sức khỏe hạn chế. nền kinh tế phát triển đem nhiều cơ hội cho phụ nữ đồng thời cũng nảy sinh những tác động tiêu cực, họ phải lo toan nhiều công việc cho cuộc sống. Để làm tốt công việc của mình họ phải đối mặt với áp lực, vượt qua nhiều gánh nặng trong cuộc sống.

III. Giải Pháp Nâng Cao Vai Trò Phụ Nữ Trong Kinh Tế Hộ

Để nâng cao vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Cần xóa bỏ định kiến giới, tạo điều kiện cho phụ nữ tiếp cận các nguồn lực, nâng cao trình độ học vấn và kỹ năng, đồng thời hỗ trợ phụ nữ cân bằng giữa công việc và gia đình. Chính quyền các cấp cần quan tâm hơn đến nhóm phụ nữ, đặc biệt là nhóm hộ nghèo, những người có trình độ học vấn thấp và dễ bị tổn thương.

3.1. Tăng Cường Giáo Dục Và Đào Tạo Nghề Cho Phụ Nữ Nông Thôn

Nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, nâng cao kiến thức cho phụ nữ, tạo điều kiện cho phụ nữ tiếp cận thông tin. Tuyên truyền vận động phụ nữ tham gia vào các hoạt động xã hội và cộng đồng… Chính quyền các cấp, địa phương cần quan tâm hơn đến nhóm phụ nữ, đặc biệt là nhóm hộ nghèo, những người có trình độ học vấn thấp và dễ bị tổn thương.

3.2. Hỗ Trợ Phụ Nữ Tiếp Cận Vốn Và Thị Trường Tiêu Thụ

Cần tạo điều kiện cho phụ nữ tiếp cận và quản lý các nguồn lực như vốn, kỹ thuật… Hoạt động sản xuất của người phụ nữ thường bị đánh giá thấp hơn so với nam giới và người phụ nữ cũng tham gia làm những công việc tương ứng với nam giới nhưng họ lại được trả công thấp hơn hẳn. Đây là điểm bất hợp lý trong việc nhìn nhận xem xét vai trò của người phụ nữ trong hoạt động sản xuất tạo ra thu nhập để góp phần phát triển kinh tế gia đình.

3.3. Xây Dựng Môi Trường Xã Hội Bình Đẳng Và Hỗ Trợ Phụ Nữ

Xóa bỏ các định kiến xã hội, chăm sóc sức khỏe và đời sống cho phụ nữ. Cần có những chính sách hỗ trợ phụ nữ cân bằng giữa công việc và gia đình, tạo điều kiện cho họ tham gia vào các hoạt động xã hội và cộng đồng. Cần xây dựng một môi trường xã hội bình đẳng, nơi phụ nữ được tôn trọng và được tạo điều kiện để phát huy hết tiềm năng của mình.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Vai Trò Phụ Nữ Trong Du Lịch Cộng Đồng

Một ứng dụng thực tiễn quan trọng của việc nâng cao vai trò phụ nữ là trong lĩnh vực du lịch cộng đồng. Phụ nữ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các sản phẩm du lịch địa phương, quản lý các hoạt động du lịch, và quảng bá văn hóa truyền thống. Điều này không chỉ giúp tăng thu nhập cho gia đình, mà còn góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của địa phương.

4.1. Phụ Nữ Và Phát Triển Sản Phẩm Du Lịch Địa Phương

Phụ nữ có thể tham gia vào việc phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa địa phương. Ví dụ, họ có thể tổ chức các lớp học nấu ăn truyền thống, hướng dẫn du khách làm các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, hoặc kể những câu chuyện lịch sử và văn hóa của địa phương.

4.2. Quản Lý Và Vận Hành Các Hoạt Động Du Lịch Cộng Đồng

Phụ nữ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và vận hành các hoạt động du lịch cộng đồng, từ việc đón tiếp khách du lịch, tổ chức các tour du lịch, đến việc đảm bảo chất lượng dịch vụ và an toàn cho du khách. Sự tỉ mỉ, chu đáo và khả năng giao tiếp tốt của phụ nữ là những yếu tố quan trọng để thành công trong lĩnh vực này.

V. Kết Luận Tương Lai Của Phụ Nữ Trong Phát Triển Kinh Tế

Nâng cao vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình là một việc rất thiết thực không chỉ quan trọng với chính bản thân người phụ nữ mà còn ảnh hưởng đến gia đình và xã hội. Phụ nữ được nhìn nhận và đánh giá rất quan trọng trong các lĩnh vực đời sống xã hội, họ ngày càng được xã hội tôn trọng và tôn vinh không chỉ ở đức hiền dịu mà còn ở tài năng của họ.

5.1. Đầu Tư Vào Phụ Nữ Là Đầu Tư Cho Tương Lai

Đầu tư vào phụ nữ là đầu tư cho tương lai của gia đình, cộng đồng và xã hội. Khi phụ nữ được trao quyền và được tạo điều kiện để phát huy hết tiềm năng của mình, họ sẽ đóng góp to lớn vào sự phát triển kinh tế và xã hội của đất nước.

5.2. Tiếp Tục Nghiên Cứu Và Đề Xuất Các Giải Pháp Hỗ Trợ Phụ Nữ

Cần tiếp tục nghiên cứu và đề xuất các giải pháp hỗ trợ phụ nữ trong phát triển kinh tế, đặc biệt là ở các vùng nông thôn và các nhóm phụ nữ yếu thế. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội và cộng đồng để tạo ra một môi trường thuận lợi cho phụ nữ phát triển.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn tại Việt Nam, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế đang tạo ra nhiều thay đổi sâu sắc đối với tổ chức đời sống và phương thức sinh kế ở khu vực nông thôn. Phụ nữ chiếm hơn 50% lực lượng lao động nông nghiệp và đóng vai trò then chốt trong cả hai lĩnh vực: lao động sản xuất tạo thu nhập và lao động tái sản xuất duy trì gia đình. Tuy nhiên, dưới tác động của các định kiến giới truyền thống, tư tưởng trọng nam khinh nữ và tính chất gia trưởng tồn tại lâu đời, vị thế của người phụ nữ nông thôn vẫn chưa được đánh giá và ghi nhận tương xứng. Họ thường xuyên đối mặt với gánh nặng "hai vai" — vừa gánh vác công việc kinh tế vừa đảm nhiệm phần lớn các công việc nội trợ không tên, trong khi cơ hội tiếp cận tư liệu sản xuất, quyền đứng tên tài sản, nguồn vốn tín dụng chính thức và đào tạo khoa học kỹ thuật còn nhiều hạn chế.

Thanh Thủy là một xã thuần nông, bán sơn địa thuộc huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam. Dưới sức ép của quá trình đô thị hóa và sự hình thành các khu công nghiệp phụ cận, lực lượng lao động tại địa phương đang có sự phân hóa mạnh mẽ. Một bộ phận lao động chuyển dịch sang khu vực phi nông nghiệp, đặt lên vai người phụ nữ nông thôn trọng trách quản lý và duy trì hoạt động kinh tế nông hộ. Mặc dù phụ nữ tại xã Thanh Thủy đã có những đóng góp cụ thể vào sự tăng trưởng thu nhập gia đình và phát triển kinh tế - xã hội địa phương, nhưng thực trạng phát huy vai trò, năng lực ra quyết định kinh tế và mức độ bình đẳng của họ vẫn tồn tại nhiều rào cản cần được khảo sát, làm rõ.

Về mục tiêu nghiên cứu, tác giả xác định mục tiêu chung là: Đánh giá thực trạng vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam; từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình trong thời gian tới.

Mục tiêu cụ thể của khóa luận bao gồm 4 nhiệm vụ được đánh số theo văn bản:

1. Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình.
2. Đánh giá thực trạng vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam.
3. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam.
4. Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình. Đối tượng khảo sát thực tế gồm 60 hộ gia đình nông dân, các cán bộ quản lý cấp xã và tổ chức đoàn thể (Hội Liên hiệp Phụ nữ xã).
• Phạm vi không gian: Địa bàn hành chính xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp phục vụ đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thu thập trong giai đoạn 3 năm (2017 - 2019); số liệu sơ cấp điều tra hộ được thu thập trong năm 2020; toàn bộ khóa luận được triển khai thực hiện từ tháng 8/2020 đến tháng 12/2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý luận về phân tích giới và kinh tế nông hộ, làm rõ các khái niệm: giới, vai trò giới (bao gồm 3 nhóm hoạt động chính: hoạt động sản xuất, hoạt động tái sản xuất và hoạt động cộng đồng), gia đình, hộ, kinh tế hộ gia đình và phát triển kinh tế hộ. Tác giả tổng hợp 3 khung tiếp cận lý thuyết về giới trong phát triển:

• Khung Phụ nữ trong phát triển (Women in Development - WID): Xuất hiện đầu thập niên 1970, tập trung hỗ trợ phụ nữ hòa nhập vào quá trình hiện đại hóa và gia tăng lợi tức kinh tế, nhưng có nhược điểm là nhìn nhận phụ nữ biệt lập và chưa tính đến giá trị kinh tế của lao động tái sản xuất trong gia đình.
• Khung Phụ nữ và phát triển (Women and Development - WAD): Xuất hiện nửa sau thập niên 1970 theo khuynh hướng tân Mác-xít, nhìn nhận phụ nữ luôn là một tác nhân kinh tế trong cơ cấu phát triển và bất bình đẳng giai cấp quốc tế, tuy nhiên chưa đi sâu vào quan hệ giới nội bộ gia đình.
• Khung Giới và phát triển (Gender and Development - GAD): Xuất hiện từ thập niên 1980, tiếp cận toàn diện mối quan hệ xã hội giữa nam và nữ, gắn kết quan hệ sản xuất với quan hệ tái sản xuất, nhằm biến đổi các mối quan hệ bất bình đẳng và nâng cao quyền năng cho phụ nữ.

Cơ sở pháp lý và văn bản tham chiếu trong nghiên cứu bao gồm: Luật Đất đai các năm 1993, 2003, 2013 (các quy định về quyền sử dụng đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên cả vợ và chồng); Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2011-2020; các báo cáo và số liệu thống kê của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Tổng cục Thống kê, Ủy ban Dân số - Gia đình và Trẻ em, và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu được thực hiện kết hợp giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp:

• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp từ các báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội, báo cáo thống kê đất đai, nghị quyết của Đảng ủy và UBND xã Thanh Thủy giai đoạn 2017 - 2019, cùng các công trình nghiên cứu đã xuất bản.
• Thu thập dữ liệu sơ cấp: Điều tra chọn mẫu 60 hộ gia đình trên địa bàn xã Thanh Thủy theo nguyên tắc đại diện tương đối, sử dụng bảng hỏi cấu trúc soạn sẵn; phỏng vấn sâu cán bộ xã, đại diện Hội Phụ nữ và xây dựng các hộp quan sát tình huống thực tế.
• Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu: Thống kê mô tả (tính tần số, tỷ lệ phần trăm, số bình quân), phương pháp phân tổ thống kê, phương pháp so sánh và phương pháp phân tích giới (Gender Analysis) để làm rõ mức độ tham gia và quyền ra quyết định của nam và nữ trong các khâu kinh tế và đời sống.

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Phần mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và đô thị hóa tại địa phương; xác định hệ thống mục tiêu nghiên cứu chung và 4 mục tiêu cụ thể; giới hạn đối tượng nghiên cứu, phạm vi không gian tại xã Thanh Thủy và phạm vi thời gian thu thập dữ liệu (thứ cấp: 2017-2019, sơ cấp: 2020).

Phần II: Cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình

Chương này chuẩn hóa hệ thống khái niệm về giới, phân công lao động theo giới và kinh tế hộ gia đình; phân tích sự tiến triển qua các trường phái tiếp cận WID, WAD và GAD. Tác giả cụ thể hóa nội dung nghiên cứu vai trò phụ nữ qua 5 khía cạnh: vai trò trong sản xuất - kinh doanh; vai trò trong tiêu thụ nông sản; vai trò trong tiếp cận các nguồn lực (đất đai, tín dụng, khoa học kỹ thuật); vai trò trong ra quyết định các công việc lớn của gia đình; và vai trò đối với hoạt động cộng đồng.

Chương II cũng tổng hợp các yếu tố tác động: sức khỏe, học vấn chuyên môn, khả năng tiếp cận thông tin, nhận thức bản thân, định kiến giới và chính sách địa phương. Phần thực tiễn phân tích kinh nghiệm quốc tế tại Bangladesh (67,3% phụ nữ nông thôn tham gia lực lượng lao động), Trung Quốc (32,53% phụ nữ nông thôn 60-64 tuổi vẫn tham gia lao động), Ấn Độ, Singapore (tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội đạt 25,3%), cùng thực trạng tham gia lực lượng lao động và rào cản bình đẳng giới tại Việt Nam để rút ra 4 bài học kinh nghiệm ứng dụng cho địa phương.

Phần III: Đặc điểm địa bàn nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

Tác giả phân tích điều kiện tự nhiên của xã Thanh Thủy: diện tích tự nhiên 1.816,21 ha, địa hình bán sơn địa có sông Đáy chảy qua chia thành vùng Đông Đáy và Tây Đáy, trữ lượng đá vôi lớn, nhiệt độ trung bình năm 23-24°C, lượng mưa trung bình khoảng 2.000 mm/năm. Về kinh tế - xã hội, giai đoạn 2017 - 2019 ghi nhận sự chuyển biến trong sử dụng đất và cơ cấu lao động:

Chỉ tiêu đất đai và nhân khẩu	Năm 2017	Năm 2018	Năm 2019	So sánh 2019/2017
Tổng diện tích tự nhiên (ha)	1.816,21	1.816,21	1.816,21	100,00%
- Đất nông nghiệp (ha)	412,30	398,50	391,00	Giảm 21,30 ha
- Đất phi nông nghiệp (ha)	756,57	770,37	798,83	Tăng 42,26 ha (43,98% tổng DT)
- Đất chưa sử dụng (ha)	647,34	647,34	626,38	Khai thác hiệu quả
Tổng số nhân khẩu (người)	6.858	6.906	7.115	Tăng 257 người
- Tỷ lệ nữ giới (%)	-	-	50,63%	Chiếm đa số
- Tỷ lệ nam giới (%)	-	-	49,37%	-
Tổng số hộ (hộ)	2.167	2.183	2.211	Tăng 44 hộ
Tổng số lao động (người)	3.512	3.586	3.629	Tăng 117 lao động
- Lao động nông nghiệp (người)	1.405 (40,01%)	1.289 (35,95%)	1.089 (30,01%)	Giảm bình quân 10%
- Lao động phi nông nghiệp (người)	2.107 (59,99%)	2.297 (64,05%)	2.540 (69,99%)	Tăng 433 người
Quy mô bình quân (người/hộ)	3,16	3,16	3,21	Tăng nhẹ
Lao động bình quân (LĐ/hộ)	1,61	1,64	1,64	Tăng nhẹ

Phương pháp luận nghiên cứu mô tả chi tiết quy trình chọn mẫu 60 hộ, các biểu mẫu điều tra cấu trúc và 4 nhóm phương pháp phân tích số liệu thống kê, phân tích giới.

Phần IV: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này đánh giá chi tiết thực trạng vai trò của phụ nữ tại xã Thanh Thủy dựa trên kết quả điều tra mẫu:

• Trong sản xuất: Khảo sát đối với trồng trọt (n=53 hộ), chăn nuôi (n=50 hộ) và kinh doanh dịch vụ buôn bán nhỏ lẻ (n=23 hộ) cho thấy phụ nữ đảm nhận hầu hết các khâu đòi hỏi sự tỉ mỉ, chăm sóc thường xuyên. Trong trồng trọt, có trên 50% phụ nữ ở nhóm hộ trung bình trực tiếp thực hiện các khâu bón phân, làm cỏ, chăm sóc.
• Trong tiêu thụ sản phẩm: Phụ nữ là người trực tiếp bán hàng và đa số được trao quyền tự quyết định về số lượng nông sản xuất bán cũng như giá bán trên thị trường.
• Trong tiếp cận nguồn lực: Tình trạng đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chủ yếu vẫn là nam giới (người chồng), khiến phụ nữ rơi vào thế phụ thuộc khi cần tài sản thế chấp. Khảo sát nhóm hộ có vay vốn (n=28) cho thấy khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của phụ nữ còn hạn chế, chủ yếu tiếp cận qua kênh ủy thác của Hội Phụ nữ với hạn mức nhỏ. Về đào tạo kỹ thuật (n=47 người tham gia tập huấn 2019-2020), phụ nữ gặp khó khăn về quỹ thời gian để tham gia đầy đủ các lớp chuyển giao công nghệ.
• Trong việc ra quyết định gia đình và phân công lao động nội trợ: Người chồng vẫn đóng vai trò chủ đạo đối với các quyết định chi tiêu lớn hoặc mua sắm tài sản có giá trị. Quyết định vay vốn có sự phân hóa theo mức sống: ở nhóm hộ nghèo, 40% quyết định vay và sử dụng vốn hoàn toàn do người chồng quyết; ở nhóm hộ trung bình có 33,32% và nhóm khá/giàu có 28,57% trường hợp là do hai vợ chồng cùng bàn bạc. Công việc nội trợ (nấu ăn, giặt giũ, dọn dẹp, chăm sóc con cái) hầu như do phụ nữ đảm đương toàn bộ.
• Về hoạt động cộng đồng: Phụ nữ tham gia tích cực vào các sinh hoạt của Hội Phụ nữ xã, tuy nhiên tỷ lệ tham gia các cuộc họp xóm, tiếp xúc cử tri hay tham gia bộ máy lãnh đạo quản lý thôn xóm còn thấp hơn đáng kể so với nam giới.
• Các yếu tố ảnh hưởng và định hướng giải pháp: Phân tích 6 yếu tố cản trở (sức khỏe sinh sản và thể lực suy giảm do làm việc nặng; trình độ học vấn/chuyên môn hạn chế; thiếu khả năng tiếp cận thông tin - KHKT; tâm lý tự ti và tự ràng buộc vào việc nhà; phong tục định kiến Nho giáo về sinh con trai nối dõi; quy trình chính sách và thủ tục vay vốn thế chấp). Từ đó, tác giả đề xuất định hướng nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ xã Thanh Thủy.

Phần V: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết các phát hiện nghiên cứu, đánh giá những tiến bộ và hạn chế còn tồn tại đối với vai trò phụ nữ nông thôn; đưa ra các kiến nghị cụ thể phân theo 3 nhóm chủ thể: Nhà nước, Chính quyền địa phương xã Thanh Thủy và bản thân người phụ nữ tại địa phương.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã lượng hóa và làm rõ thực trạng vai trò của phụ nữ trong kinh tế nông hộ tại địa bàn nghiên cứu qua các chỉ số thực nghiệm:

Lĩnh vực hoạt động	Thực trạng tham gia và quyền quyết định của phụ nữ	Tỷ lệ / Số liệu ghi nhận trong văn bản
Sản xuất nông nghiệp	Trực tiếp thực hiện các khâu chăm sóc, bón phân, thu hoạch (khảo sát n=53 trồng trọt, n=50 chăn nuôi)	Chiếm trên 50% ở nhóm hộ mức sống trung bình
Tiêu thụ nông sản	Trực tiếp bán hàng nông sản, nông hộ nhỏ lẻ	Đa số phụ nữ tự quyết định giá bán và số lượng bán
Quyết định vốn vay (n=28 hộ vay vốn)	- Nhóm hộ nghèo: Người chồng tự quyết định nguồn vay, mức vay - Nhóm hộ trung bình: Hai vợ chồng cùng bàn bạc ra quyết định - Nhóm hộ khá/giàu: Hai vợ chồng cùng bàn bạc ra quyết định	40,00% do người chồng quyết định 33,32% do hai vợ chồng bàn bạc 28,57% do hai vợ chồng bàn bạc
Đứng tên quyền sử dụng đất	Đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCN QSDĐ)	Đại đa số chỉ ghi tên người chồng
Tham gia tập huấn KHKT (n=47)	Tiếp cận các lớp khuyến nông, chuyển giao công nghệ 2019-2020	Phụ nữ bị giới hạn thời gian do gánh nặng việc nhà
Lao động nội trợ, gia đình	Đảm nhiệm việc chăm sóc con cái, dọn dẹp, nấu ăn, duy trì nề nếp gia đình	Phụ nữ đảm nhiệm chính; thời gian lao động việc nhà cao hơn nam giới

Về các giải pháp và kiến nghị, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ:

1. Đối với Nhà nước: Hoàn thiện khung khổ pháp lý thúc đẩy bình đẳng giới; bảo đảm thực thi nghiêm túc việc ghi tên cả vợ và chồng trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; mở rộng các gói tín dụng chính sách ưu đãi phục vụ phát triển kinh tế hộ do phụ nữ làm chủ; hoàn thiện hệ thống bảo trợ xã hội và chăm sóc sức khỏe phụ nữ nông thôn.
2. Đối với chính quyền địa phương xã Thanh Thủy: Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật bình đẳng giới nhằm xóa bỏ định kiến; đổi mới phương thức tập huấn khuyến nông với thời gian và địa điểm linh hoạt, phù hợp với phụ nữ; củng cố các hoạt động hỗ trợ vay vốn qua tổ chức Hội Phụ nữ xã; khuyến khích phát triển các mô hình kinh tế tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ nhằm giải quyết việc làm tại chỗ.
3. Đối với bản thân phụ nữ: Cần chủ động nâng cao nhận thức, học vấn và trình độ chuyên môn; tự tin xóa bỏ tâm lý an phận, mặc cảm; tích cực chia sẻ công việc gia đình với chồng và chủ động tham gia vào các hoạt động kinh tế, xã hội của địa phương.

Đóng góp của khóa luận: Đề tài đã hệ thống hóa các khung lý thuyết tiếp cận giới (WID, WAD, GAD) và vận dụng trực tiếp vào việc phân tích thực trạng kinh tế nông hộ tại một xã thuần nông đang trong quá trình chuyển dịch cơ cấu của tỉnh Hà Nam. Các số liệu điều tra vi mô cung cấp căn cứ thực tiễn phục vụ công tác quản lý của chính quyền xã Thanh Thủy và Hội Liên hiệp Phụ nữ trong việc xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế gắn với bình đẳng giới.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận phản ánh một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện thực hiện nghiên cứu được nêu trong văn bản:

• Phạm vi khảo sát thực tế giới hạn ở quy mô mẫu 60 hộ gia đình tại một địa bàn đơn lẻ là xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam, nên mức độ đại diện cho các vùng sinh thái nông nghiệp khác còn mang tính cục bộ.
• Dữ liệu sơ cấp được thu thập tại một thời điểm cắt ngang (năm 2020), chưa theo dõi được sự biến động dài hạn của vai trò giới theo chu kỳ kinh tế nhiều năm.
• Về hướng mở rộng: Nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng quy mô mẫu khảo sát trên toàn huyện Thanh Liêm hoặc so sánh đối chứng giữa các xã thuần nông và các xã đã hoàn tất công nghiệp hóa; đồng thời đi sâu phân tích chuỗi giá trị nông sản và vai trò của phụ nữ trong liên kết sản xuất với doanh nghiệp.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo cho sinh viên, học viên ngành Kinh tế, Kinh tế phát triển, Phát triển nông thôn, Xã hội học và Giới trong phát triển:

• Cung cấp khung phương pháp luận điều tra phân tích giới trong kinh tế nông hộ, bao gồm bảng hỏi mẫu và phương pháp phân tổ các nhóm hộ theo mức sống (nghèo, trung bình, khá/giàu) để đánh giá quyền ra quyết định kinh tế.
• Là tài liệu thực tiễn phục vụ cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp và cơ quan khuyến nông trong việc thiết kế các chương trình tập huấn kỹ thuật, chính sách tín dụng vi mô và nâng cao năng lực cho phụ nữ nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng các phương pháp thu thập dữ liệu nào để đánh giá vai trò của phụ nữ tại xã Thanh Thủy?
Tác giả kết hợp phương pháp thu thập thông tin thứ cấp (báo cáo thống kê của UBND xã giai đoạn 2017-2019, số liệu đất đai, dân số, nghị quyết địa phương) và phương pháp thu thập sơ cấp thông qua điều tra bảng hỏi cấu trúc trên 60 mẫu hộ gia đình, phỏng vấn sâu cán bộ xã và xây dựng các hộp tình huống quan sát thực tế trong năm 2020.

2. Cơ cấu lao động của xã Thanh Thủy đã biến động như thế nào trong giai đoạn 2017 - 2019?
Tổng số lao động của xã tăng từ 3.512 người (năm 2017) lên 3.629 người (năm 2019). Trong đó, lao động nông nghiệp giảm từ 1.405 người (chiếm 40,01%) xuống còn 1.089 người (chiếm 30,01%), giảm bình quân 10%. Ngược lại, lao động phi nông nghiệp tăng từ 2.107 người lên 2.540 người (tăng 433 người), phản ánh xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ sang công nghiệp và dịch vụ.

3. Mức độ tham gia ra quyết định vay vốn của phụ nữ khác nhau như thế nào giữa các nhóm hộ?
Theo kết quả điều tra trên 28 hộ có vay vốn, tại nhóm hộ nghèo có 40% trường hợp quyết định về nguồn vay, số lượng và mục đích sử dụng vốn do người chồng hoàn toàn quyết định. Ở nhóm hộ trung bình có 33,32% và nhóm hộ khá/giàu có 28,57% số hộ là do hai vợ chồng cùng bàn bạc và thống nhất ra quyết định.

4. Khóa luận chỉ ra những rào cản chính nào cản trở phụ nữ phát huy vai trò trong kinh tế hộ?
Các rào cản chính gồm có: sức khỏe thể lực bị giảm sút do vừa làm việc nặng vừa mang gánh nặng nội trợ; trình độ học vấn và chuyên môn kỹ thuật còn thấp; tiếp cận khoa học kỹ thuật hạn chế; định kiến giới và hủ tục coi trọng nam giới; đại đa số Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ đứng tên người chồng dẫn đến thiếu tài sản thế chấp vay vốn ngân hàng; và tâm lý tự ti, tự ràng buộc của bản thân phụ nữ.

5. Tác giả đề xuất những giải pháp cụ thể nào đối với chính quyền địa phương xã Thanh Thủy?
Chính quyền địa phương cần: đẩy mạnh tuyên truyền bình đẳng giới nhằm xóa bỏ định kiến; tổ chức các lớp chuyển giao khoa học kỹ thuật với thời gian phù hợp với lịch sinh hoạt của phụ nữ; hỗ trợ vốn vay qua kênh ủy thác của Hội Phụ nữ xã; và tạo điều kiện phát triển ngành nghề tiểu thủ công nghiệp để giải quyết việc làm tại chỗ cho lao động nữ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thu Huyền đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về phân tích giới và phản ánh thực trạng vai trò của phụ nữ trong kinh tế hộ gia đình tại xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam. Kết quả nghiên cứu chứng minh phụ nữ là lực lượng lao động trực tiếp tham gia hầu hết các khâu sản xuất và tiêu thụ nông sản, nhưng quyền năng ra quyết định tài chính lớn và khả năng tiếp cận nguồn lực đất đai, tín dụng chính thức vẫn chịu nhiều rào cản. Các giải pháp và kiến nghị được đề xuất mang tính đồng bộ từ cấp thể chế nhà nước đến chính quyền cơ sở, nhằm tạo điều kiện thúc đẩy bình đẳng giới và nâng cao hiệu quả kinh tế nông hộ bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Đối với gia đình, từ xưa đến nay không ai có thể phủ nhận được vai trò của người phụ nữ. Nếu gia đình được coi là “tế bào của xã hội” thì người phụ nữ được coi là “hạt nhân” của tế bào này. Phụ nữ là một lực lượng quan trọng, đông đảo trong đội ngũ những người lao động tạo dựng nên xã hội. Ngoài thiên chức làm mẹ, làm vợ, phụ nữ luôn thể hiện vị trí và vai trò của mình trên tất cả các mặt của cuộc sống, họ tham gia các hoạt động sản xuất để tăng thu nhập cho gia đình, phát triển kinh tế xã hội.

Nhưng những định kiến truyền thống về giới vẫn ăn sâu trong tiềm thức con người, thói gia trưởng, hủ tục tập quán lạc hậu trọng nam khinh nữ vẫn ít nhiều tồn tại trong tư tưởng nam giới, điều này làm ảnh hưởng đến quá trình phát huy năng lực của phụ nữ. Việc nâng cao nhận thức, phát triển điểm mạnh cho bản thân đến tiếp cận các nguồn thông tin thì người phụ nữ ở nông thôn vẫn còn chịu nhiều thiệt thòi. Nhiều vùng ở nông thôn, đặc biệt là các vùng sâu, vùng xa thì người phụ nữ trong gia đình chỉ được coi là người đảm nhiệm những công việc thuần túy: nấu cơm, chăm con. không được coi như là đối tượng chính tham gia vào sản xuất, nâng cao đời sống cho hộ gia đình.

Xã hội ngày càng phát triển, phạm trù giới ngày càng được quan tâm và là mục tiêu để phát triển bền vững nền kinh tế xã hội. Đảng và nhà Nước ta ngày càng quan tâm đến vai trò của phụ nữ trong xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ tham gia vào các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội…góp phần phát triển nền kinh tế của một quốc gia, ổn định đời sống người dân đất nước trên mọi lĩnh vực. Trước yêu cầu ngày càng cao nhất là CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn, bộ mặt nông thôn nói riêng, cả nước nói chung có nhiều thay đổi theo hướng tiến bộ, văn minh, hiện đại. Nhiều khu công nghiệp, nhà máy mọc lên, nhiều dịch vụ kèm theo cũng phát triển đã kéo một bộ phận không nhỏ phụ nữ từ đồng ruộng, nông thôn vào nhà máy, trở thành công nhân công nghiệp, công nhân dịch vụ.

Khi tham gia vào môi trường sản xuất công nghiệp, 1 phụ nữ không chỉ có việc làm tốt với thu nhập cao hơn mà còn được tiếp cận với văn hóa lao động, kỷ luật lao động công nghiệp tiên tiến; có điều kiện nâng cao trình độ khoa học, kỹ thuật, ý thức chính trị, nắm bắt kịp thời những thành tựu khoa học công nghệ mới nhất của thế giới… CNH, HĐH cũng làm cho đô thị hóa tăng nhanh, một bộ phận phụ nữ nông thôn trở thành người thành thị, có điều kiện giao lưu, tiếp thu những giá trị văn minh của đời sống thành thị, nhờ đó cuộc sống vật chất, tinh thần được cải thiện đáng kể. Thanh Thủy là một xã thuần nông thuộc huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam. Hiện nay, người phụ nữ đã nhận thức và phát huy vai trò của mình trong hoạt động sản xuất nông nghiệp, các hoạt động xã hội, cộng đồng nông thôn. Họ có những đóng góp to lớn trong việc phát triển kinh tế- xã hội của xã.

Tuy nhiên, sự đóng góp của phụ nữ lại chưa được ghi nhận một cách xứng đáng, chưa tương xứng với vị trí, vai trò của họ trong nền kinh tế, trong các quan hệ xã hội và trong đời sống gia đình. Đặc biệt, trong nền kinh tế thị trường, người phụ nữ phải nặng gánh hai vai, vừa phải làm tốt công việc xã hội, vừa phải đảm nhiệm vai trò làm vợ, làm mẹ trong khi quỹ thời gian của họ cũng chỉ như mọi người, sức khỏe hạn chế. nền kinh tế phát triển đem nhiều cơ hội cho phụ nữ đồng thời cũng nảy sinh những tác động tiêu cực, họ phải lo toan nhiều công việc cho cuộc sống. Để làm tốt công việc của mình họ phải đối mặt với áp lực, vượt qua nhiều gánh nặng trong cuộc sống.

Qua quá trình tìm hiểu liên quan đến phụ nữ cho bản thân và hội phụ nữ: vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế như thế nào? Thực trạng vai trò của người phụ nữ trong phát triển kinh tế hiện nay ra sao? Giải pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn trong quá trình nâng cao năng lực cho phụ nữ? Vì vậy, nghiên cứu về vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình được đặt ra như một yêu cầu cấp bách. Chính vì những lý do trên, tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài: “ Vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam”.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1.1 Mục tiêu chung Đánh giá thực trạng vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam; từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình trong thời gian tới.2 Mục tiêu cụ thể • Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình. • Đánh giá thực trạng vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam. • Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam.

• Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam trong thời gian tới.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.1 Đối tượng nghiên cứu - Nghiên cứu lý luận và thực tiễn về vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình. - Đối tượng khảo sát: phỏng vấn hộ gia đình, các tổ chức có liên quan đến phụ nữ (hội phụ nữ).2 Phạm vi nghiên cứu 1.1 Phạm vi nội dung - Nghiên cứu về vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh hộ gia đình tại xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam. - Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của phụ nữ. 3 - Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình.2 Phạm vi không gian Đề tài nghiên cứu trên địa bàn xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam.3 Phạm vi thời gian - Các dữ liệu thông tin thứ cấp được sử dụng để đánh giá thực trạng vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình ở địa phương được thu thập trong 3 năm 2017- 2019.

- Thông tin sơ cấp : Thu thập năm 2020. - Thời gian thực hiện đề tài : 8/2020 – 12/2021. 4 PHẦN II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH 2.1 Một số khái niệm cơ bản 2.1 Các khái niệm về giới Giới Giới là khái niệm chỉ mối quan hệ xã hội và tương quan giữa địa vị xã hội của nam và nữ trong bối cảnh xã hội cụ thể. Giới là phạm trù được thiết lập qua các đặc trưng văn hóa nhằm xác định các hành vi xã hội của phụ nữ và nam giới và mối quan hệ giữa hai giới tính đó.

Giới phản ánh mối quan hệ giữa nam, nữ và cách thức được cấu trúc về mặt xã hội, là một công cụ phân tích để hiểu rõ hơn các tiến trình xã hội. Giới phản ánh sự khác biệt giữa nam và nữ về khía cạnh xã hội. Nhưng sự khác biệt này là do quá trình học và có thể thay đổi. Chúng thay đổi theo thời gian, từ nước này sang nước khác,từ nền văn hóa này sang nền văn hóa khác trong bối cảnh cụ thể của xã hội, do các yếu tố xã hội, lịch sử, tôn giáo, kinh tế quyết định.

Sự khác biệt giữa nam giới và nữ giới: Giới nữ: phụ nữ được xem là phái yếu, vì họ sống thiên về tình cảm, họ là thành phần quan trọng tạo nên sự yên ấm trong gia đình. Thiên chức của phụ nữ là làm vợ, làm mẹ nên họ gắn bó với con cái, gia đình hơn nam giới và cũng từ đây mối quam tâm của họ cũng có phần khác nam giới. 5 Giới nam: Nam giới được coi là phái mạnh, là trụ cột gia đình. Họ cứng rắn hơn về tình cảm, mạnh bạo và năng động hơn trong công việc.

Đặc trưng này cho phép họ dồn hết tâm trí vào lao động, sản xuất, vào công việc xã hội, ít bị ràng buộc hơn bới con cái, gia đình. Chính vì điều này làm tăng thêm khoảng cách khác biệt giữa nam giới và nữ giới. Để thay đổi đặc trưng của giới cần phải vượt qua những khó khăn, quan niệm lạc hậu và thay đổi cách nhìn nhận, hành vi trong lĩnh vực xã hội. Vai trò của giới: Vai trò giới được xác định dựa trên sự phân công lao động theo giới trong 3 loại công việc: sản xuất, tái sản xuất và công việc cộng đồng.

- Hoạt động sản xuất: Hoạt động này liên quan đến sản xuất hàng hóa, dịch vụ, trao đổi hàng hóa và mua bán, làm ruộng, làm thuê, tự tổ chức công việc… Hoạt động sản xuất là loại hoạt động được trả công hay tạo ra thu nhập. Phụ nữ và nam giới đều có khả năng tham gia vào hoạt động sản xuất, song phần lớn chức năng và trách nhiệm đối với từng loại hoạt động thường khác nhau và tùy thuộc vào phân công lao động theo giới. Hoạt động sản xuất của người phụ nữ thường bị đánh giá thấp hơn so với nam giới và người phụ nữ cũng tham gia làm những công việc tương ứng với nam giới nhưng họ lại được trả công thấp hơn hẳn. Đây là điểm bất hợp lý trong việc nhìn nhận xem xét vai trò của người phụ nữ trong hoạt động sản xuất tạo ra thu nhập để góp phần phát triển kinh tế gia đình.

Bên cạnh đó, do bị đánh giá một cách hạn chế nên người phụ nữ cũng ít có cơ hội được tiếp cận và quản lý các nguồn lực như vốn, kỹ thuật… - Hoạt động tái sản xuất: Hoạt động tái sản xuất liên quan đến việc chăm sóc và duy trì hộ gia đình.