Phát huy vai trò của nhân dân trong chính sách kinh tế biển tại huyện Tĩnh Gia, Thanh Hóa

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát huy vai trò của nhân dân trong việc thực hiện chính sách kinh tế biển ở huyện tĩnh gia tỉnh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Bá Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Đức Minh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Vai trò của nhân dân trong chính sách kinh tế biển
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHÍNH SÁCH KINH TẾ BIỂN
• 1.1. Các khái niệm
• 1.1.1. Khái niệm “Kinh tế Biển”
• 1.1.2. Khái niệm “Kinh tế du lịch biển”
• 1.1.3. Khái niệm “Chính sách”
• 1.2. Chính sách Kinh tế biển Việt Nam. Sự hình thành và phát triển của chính sách
• 1.3. Nội dung cơ bản của chính sách
• 1.3.1. Các chủ thể thực thi chính sách Kinh tế biển
• 1.3.2. Thực thi chính sách phát triển kinh tế biển là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị
• 1.3.3. Nhân dân - chủ thể có vai trò quyết định trong thực thi chính sách Kinh tế biển
• 2. CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH, KẾT QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH KINH TẾ DU LỊCH BIỂN Ở HUYỆN TĨNH GIA, TỈNH THANH HÓA
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế – xã hội huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa
• 2.2. Triển khai chính sách kinh tế du lịch biển ở huyện Tĩnh Gia trong thời gian qua
• 2.2.1. Nhận thức và vai trò của cấp ủy, chính quyền huyện Tĩnh Gia về chính sách kinh tế du lịch biển
• 2.2.2. Tình hình, kết quả triển khai thực hiện chính sách kinh tế du lịch biển ở huyện Tĩnh Gia
• 2.2.3. Vai trò của nhân dân huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa trong thực hiện chính sách kinh tế du lịch biển
• 2.2.3.1. Nhân dân huyện Tĩnh Gia là lực lượng chủ yếu, nòng cốt và trực tiếp thực hiện chính sách kinh tế du lịch biển
• 2.2.3.2. Nhân dân huyện Tĩnh Gia là chủ thể tạo ra những sản phẩm kinh tế du lịch biển
• 2.2.3.3. Kết quả lao động, thực hiện các dịch vụ của nhân dân huyện Tĩnh Gia có ý nghĩa quyết định đối với việc hoàn thành các chỉ tiêu, kế hoạch nhiệm vụ chính sách kinh tế biển
• 2.2.3.4. Ưu điểm và hạn chế trong việc phát huy vai trò của nhân dân huyện Tĩnh Gia thực hiện chính sách kinh tế du lịch biển trong thời gian qua
• 2.2.3.4.1. Những ưu điểm và nguyên nhân
• 2.2.3.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA NHÂN DÂN HUYỆN TĨNH GIA TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH KINH TẾ DU LỊCH BIỂN
• 3.1. Phương hướng phát huy vai trò của nhân dân
• 3.2. Một số giải pháp cơ bản
• 3.2.1. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhằm nâng cao nhận thức về vai trò, trách nhiệm của nhân dân trong việc thực hiện chính sách kinh tế du lịch biển
• 3.2.2. Đào tạo bồi dưỡng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực kinh tế du lịch biển địa phương
• 3.2.3. Tập trung nghiên cứu, xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù, có chất lượng và năng lực cạnh tranh cao
• 3.2.4. Hoàn thiện chính sách kinh tế du lịch biển, cơ chế khuyến khích, đầu tư, hỗ trợ tạo động lực cho nhân dân tham gia phát triển kinh tế du lịch biển
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của nhân dân trong chính sách kinh tế biển

Chính sách kinh tế biển là một trong những chiến lược quan trọng của Việt Nam nhằm phát triển bền vững và khai thác hiệu quả tài nguyên biển. Nhân dân, với vai trò là chủ thể chính trong việc thực hiện các chính sách này, đóng góp không nhỏ vào sự phát triển kinh tế biển. Sự tham gia của nhân dân không chỉ giúp nâng cao nhận thức về giá trị của biển mà còn tạo ra những sản phẩm và dịch vụ chất lượng, góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Khái niệm về chính sách kinh tế biển

Chính sách kinh tế biển bao gồm các quy định, chiến lược và kế hoạch nhằm khai thác và bảo vệ tài nguyên biển. Điều này không chỉ liên quan đến việc phát triển kinh tế mà còn bảo vệ môi trường biển, đảm bảo sự phát triển bền vững cho các thế hệ tương lai.

1.2. Vai trò của nhân dân trong phát triển kinh tế biển

Nhân dân là lực lượng chủ yếu trong việc thực hiện các chính sách kinh tế biển. Họ không chỉ là người hưởng lợi từ các chính sách này mà còn là những người trực tiếp tham gia vào quá trình phát triển, từ việc khai thác tài nguyên đến việc bảo vệ môi trường biển.

II. Những thách thức trong việc phát huy vai trò của nhân dân

Mặc dù nhân dân có vai trò quan trọng trong chính sách kinh tế biển, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc phát huy vai trò này. Những vấn đề như nhận thức chưa đầy đủ, thiếu thông tin và sự tham gia của cộng đồng vào các quyết định chính sách là những rào cản lớn.

2.1. Nhận thức của nhân dân về chính sách kinh tế biển

Nhiều người dân vẫn chưa hiểu rõ về các chính sách kinh tế biển và lợi ích mà nó mang lại. Việc nâng cao nhận thức thông qua các chương trình tuyên truyền là rất cần thiết để khuyến khích sự tham gia của họ.

2.2. Thiếu thông tin và sự tham gia của cộng đồng

Sự thiếu hụt thông tin về các chính sách và kế hoạch phát triển kinh tế biển khiến cho nhân dân khó có thể tham gia vào quá trình ra quyết định. Cần có các kênh thông tin hiệu quả để người dân có thể tiếp cận và tham gia.

III. Phương pháp nâng cao vai trò của nhân dân trong chính sách kinh tế biển

Để phát huy vai trò của nhân dân trong chính sách kinh tế biển, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc tổ chức các buổi hội thảo, đào tạo và cung cấp thông tin sẽ giúp nâng cao nhận thức và khuyến khích sự tham gia của họ.

3.1. Tổ chức các buổi hội thảo và đào tạo

Các buổi hội thảo và chương trình đào tạo sẽ giúp nhân dân hiểu rõ hơn về chính sách kinh tế biển, từ đó khuyến khích họ tham gia vào các hoạt động phát triển kinh tế biển.

3.2. Cung cấp thông tin và tài liệu hướng dẫn

Cung cấp thông tin đầy đủ và dễ hiểu về các chính sách và quy định liên quan đến kinh tế biển sẽ giúp nhân dân nắm bắt được cơ hội và trách nhiệm của mình trong việc thực hiện các chính sách này.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vai trò của nhân dân

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự tham gia của nhân dân trong chính sách kinh tế biển không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường biển. Các mô hình hợp tác giữa chính quyền và cộng đồng đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc phát triển kinh tế biển.

4.1. Mô hình hợp tác giữa chính quyền và cộng đồng

Mô hình hợp tác này giúp tăng cường sự tham gia của nhân dân vào các quyết định liên quan đến phát triển kinh tế biển, từ đó nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách.

4.2. Kết quả từ các dự án phát triển kinh tế biển

Nhiều dự án đã thành công trong việc phát triển kinh tế biển nhờ vào sự tham gia tích cực của nhân dân. Những kết quả này không chỉ thể hiện qua các chỉ tiêu kinh tế mà còn qua việc bảo vệ môi trường biển.

V. Kết luận và tương lai của vai trò nhân dân trong chính sách kinh tế biển

Vai trò của nhân dân trong chính sách kinh tế biển là rất quan trọng và cần được phát huy hơn nữa trong tương lai. Cần có những chính sách và biện pháp cụ thể để khuyến khích sự tham gia của họ, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của kinh tế biển.

5.1. Tầm quan trọng của việc phát huy vai trò nhân dân

Việc phát huy vai trò của nhân dân không chỉ giúp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách mà còn tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng về các vấn đề liên quan đến phát triển kinh tế biển.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp mới để khuyến khích sự tham gia của nhân dân, từ đó đảm bảo sự phát triển bền vững cho kinh tế biển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam là một quốc gia ven biển với chiều dài bờ biển lên đến khoảng 3.260 km, sở hữu nguồn tài nguyên biển phong phú và đa dạng về sinh học, khoáng sản cũng như tiềm năng phát triển kinh tế đa ngành như du lịch biển, khai thác hải sản, dầu khí và vận tải biển. Trong những năm gần đây, kinh tế biển đã trở thành một trong những hướng ưu tiên phát triển chủ đạo của quốc gia, đóng góp khoảng 53-55% GDP toàn quốc, trong đó du lịch biển góp từ 14-15% của ngành kinh tế biển. Tỉnh Thanh Hóa, với vị trí địa lý thuận lợi tại Bắc Trung Bộ cùng bờ biển dài và nhiều lợi thế tự nhiên, đã xác định phát triển kinh tế biển – đặc biệt là kinh tế du lịch biển – là trọng tâm chiến lược để thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tuy vậy, vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là vai trò và nhận thức của nhân dân trong thực thi các chính sách phát triển kinh tế biển chưa được phát huy tối đa.

Luận văn thạc sĩ tập trung nghiên cứu vai trò của nhân dân trong việc thực hiện chính sách kinh tế du lịch biển tại huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn hiện nay. Mục tiêu nghiên cứu là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, thực trạng vai trò của người dân trong quá trình triển khai chính sách, từ đó đề xuất các phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách phát triển kinh tế biển tại địa phương. Nghiên cứu giới hạn ở không gian huyện Tĩnh Gia, một địa phương giàu tiềm năng biển thuộc tỉnh Thanh Hóa với kết quả khảo sát, thu thập dữ liệu trong giai đoạn từ 2017 đến 2019. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách, nâng cao sự tham gia của cộng đồng và phát huy nguồn lực con người trong phát triển kinh tế biển bền vững tại khu vực Bắc Trung Bộ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết quản lý chính sách công và phát triển kinh tế biển dựa trên chủ nghĩa duy vật biện chứng và lịch sử, lấy quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin cùng Tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng. Các khái niệm chính bao gồm:

• Kinh tế biển: Bao gồm toàn bộ các hoạt động kinh tế trực tiếp và gián tiếp sử dụng các nguồn lực biển như nghề cá, khai thác dầu khí, du lịch biển, vận tải biển, dịch vụ cứu hộ, bảo vệ môi trường biển và kinh tế đảo. Kinh tế biển được xem là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân, đóng góp hơn 10% GDP trong tổng thể quốc gia.

• Kinh tế du lịch biển: Là phân ngành kinh tế biển tập trung khai thác tài nguyên thiên nhiên, văn hóa biển nhằm cung cấp dịch vụ du lịch như nghỉ dưỡng, tham quan, giải trí ở các vùng biển ven bờ. Đây là lĩnh vực đột phá trong phát triển kinh tế biển của Việt Nam, chiếm tới 14-15% GDP kinh tế biển.

• Chính sách phát triển kinh tế biển: Hệ thống các văn bản, chủ trương, biện pháp mà Đảng và Nhà nước ban hành để định hướng, quản lý và triển khai các hoạt động phát triển kinh tế biển, đặc biệt nhấn mạnh vai trò chủ thể của nhân dân trong thực hiện.

• Vai trò của nhân dân trong chính sách công: Nhân dân vừa là chủ thể thực hiện chính sách, cũng là chủ thể hưởng lợi trực tiếp từ các chính sách đó. Sự đồng thuận và tham gia của nhân dân là yếu tố quyết định hiệu quả thực thi chính sách kinh tế biển.

Ngoài ra, khung lý thuyết hành động tập thể và quản trị đa cấp được áp dụng để phân tích mối quan hệ phối hợp giữa các cấp chính quyền, tổ chức chính trị-xã hội và người dân trong thực hiện chính sách kinh tế biển.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, áp dụng phương pháp luận Mác-xít biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các kỹ thuật thu thập dữ liệu sau:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập thông tin thứ cấp từ các tài liệu chính sách, báo cáo của tỉnh Thanh Hóa, huyện Tĩnh Gia; tài liệu khoa học trong nước và quốc tế về kinh tế biển, kinh tế du lịch biển và thực thi chính sách công. Thực địa khảo sát tại huyện Tĩnh Gia bao gồm phỏng vấn sâu với lãnh đạo địa phương, cán bộ triển khai chính sách, đại diện các tổ chức đoàn thể và nhân dân địa phương.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu khảo sát trực tiếp khoảng 200 hộ dân hoạt động trong ngành dịch vụ du lịch biển và khai thác hải sản, được chọn theo phương pháp mẫu thuận tiện và mẫu phân tầng nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm dân cư có vai trò khác nhau trong thực thi chính sách.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích thống kê mô tả để đánh giá mức độ nhận thức, tham gia của nhân dân; phân tích so sánh tỷ lệ thực thi các chính sách theo nhóm đối tượng; phân tích nội dung phỏng vấn để làm rõ các vướng mắc, nguyên nhân tồn tại và đề xuất giải pháp. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS và phân tích định tính bằng phương pháp mã hóa và diễn giải chủ đề.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn từ đầu năm 2017 đến cuối năm 2019, đảm bảo thu thập đủ dữ liệu thực tiễn cũng như tập hợp, phân tích tài liệu lý luận và chính sách liên quan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Vai trò quan trọng của nhân dân trong thực hiện chính sách kinh tế du lịch biển: Khảo sát cho thấy khoảng 78% người dân tại huyện Tĩnh Gia trực tiếp tham gia các hoạt động du lịch biển hoặc khai thác hải sản, đồng thời chịu ảnh hưởng lớn từ chính sách phát triển kinh tế biển. Nhận thức được vai trò của mình, hơn 70% người dân cảm thấy có trách nhiệm tham gia và đóng góp ý kiến về các chính sách liên quan.

2. Mức độ nhận thức về chính sách kinh tế biển còn hạn chế: Dù người dân đóng vai trò chủ thể thực hiện chính sách, chỉ có khoảng 55% người dân được khảo sát hiểu đúng và đầy đủ về nội dung cũng như mục tiêu chính sách phát triển kinh tế biển, đặc biệt là chính sách phát triển du lịch biển. Tỷ lệ này thấp hơn so với mức 68% nhận thức trung bình tại các tỉnh ven biển lân cận.

3. Các khó khăn trong thực thi chính sách phát triển kinh tế biển: Theo báo cáo của chính quyền huyện và phỏng vấn thực địa, có tới 60% các chính sách được triển khai nhưng gặp khó khăn do thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, hạn chế về nguồn lực tài chính, cùng với việc truyền thông chưa hiệu quả khiến nhân dân chưa hoàn toàn đồng thuận và tham gia tích cực.

4. Tác động tích cực từ sự tham gia của nhân dân đối với phát triển kinh tế biển: 45% số hộ dân tham gia khảo sát cho biết nhờ có sự phối hợp và hỗ trợ của các chính sách, họ đã cải thiện được thu nhập từ hoạt động du lịch và khai thác hải sản, đóng góp vào tỷ lệ tăng trưởng GDP kinh tế biển tại huyện Tĩnh Gia đạt khoảng 12% năm 2018, cao hơn mức trung bình 8-10% của toàn tỉnh Thanh Hóa.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên làm nổi bật tầm quan trọng của nhân dân như một chủ thể trung tâm trong việc thực hiện chính sách kinh tế biển tại huyện Tĩnh Gia, phù hợp với quan điểm của Luật Du lịch Việt Nam (2005) và các nghị quyết chiến lược của Đảng về phát triển kinh tế biển. Tuy nhiên, sự hạn chế về nhận thức chính sách của người dân phản ánh rõ ràng những lỗ hổng trong công tác tuyên truyền cũng như đào tạo nguồn nhân lực biển. So sánh với nghiên cứu tại một số tỉnh như Khánh Hòa và Đà Nẵng, nơi nhận thức và vai trò tham gia của người dân cao hơn do công tác truyền thông và bồi dưỡng nguồn nhân lực được chú trọng, có thể thấy hiệu quả thực thi chính sách chịu ảnh hưởng quyết định từ mức độ tiếp cận thông tin và sự đồng thuận của cộng đồng.

Ngoài ra, sự thiếu phối hợp liên ngành và sự hạn chế về nguồn lực tài chính là nguyên nhân phổ biến gây cản trở thực thi chính sách hiệu quả. Điều này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế nhấn mạnh sự cần thiết của quản trị đa cấp và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc triển khai chính sách biển. Dữ liệu khảo sát có thể được trình bày qua biểu đồ tròn mô tả tỷ lệ nhận thức chính sách và biểu đồ cột so sánh thu nhập trước và sau khi thực hiện chính sách phát triển du lịch biển.

Ý nghĩa cơ bản của kết quả là phải tăng cường năng lực và nhận thức cho nhân dân, đồng thời nâng cao hiệu quả điều phối chính sách qua hệ thống chính trị và đoàn thể nhằm phát huy tối đa tiềm năng kinh tế biển tại địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức nhân dân về chính sách kinh tế biển: Thực hiện các chương trình truyền thông đa dạng, sử dụng phương tiện truyền thông đại chúng, kết hợp tổ chức hội thảo, tọa đàm để nâng cao hiểu biết của cộng đồng về mục tiêu, lợi ích và trách nhiệm của họ trong thực hiện chính sách. Chủ thể thực hiện là UBND huyện, phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể trong vòng 12 tháng tới.

2. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực kinh tế du lịch biển tại địa phương: Xây dựng và triển khai các khóa đào tạo chuyên sâu cho người dân, đặc biệt là lao động trẻ và các hộ kinh doanh du lịch nhằm nâng cao kỹ năng quản lý, kinh doanh dịch vụ du lịch biển. Gia hạn liên kết đào tạo với các trường đại học, trung tâm đào tạo nghề. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động có kỹ năng lên 60% trong 2 năm tới.

3. Hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, nâng cao hiệu quả quản lý chính sách: Thiết lập bộ phận tổ chức liên ngành cấp huyện với sự tham gia của các phòng ban kinh tế, văn hóa, tài nguyên môi trường, an ninh và đoàn thể nhằm kiểm tra, giám sát và điều phối thực hiện chính sách đồng bộ. Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và truyền thông chính sách. Kế hoạch này triển khai 6 tháng đầu năm với mục tiêu giảm thiểu sai lệch và chồng chéo chính sách xuống dưới 10%.

4. Khuyến khích đầu tư phát triển sản phẩm du lịch biển đặc thù, thân thiện với môi trường: Đẩy mạnh nghiên cứu, xây dựng và phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng, có giá trị gia tăng cao, phù hợp với văn hóa và tài nguyên biển địa phương nhằm thu hút khách du lịch trong và ngoài nước. Tạo cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp và cộng đồng địa phương đầu tư phát triển dịch vụ du lịch xanh. Phấn đấu tăng doanh thu du lịch biển huyện Tĩnh Gia lên 15% mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý chính sách và cán bộ chính quyền địa phương: Luận văn cung cấp góc nhìn sâu sắc về thực trạng và hiệu quả các chính sách phát triển kinh tế biển cũng như vai trò của người dân, giúp họ có cơ sở điều chỉnh, cải tiến chính sách phù hợp thực tiễn địa phương.

2. Nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành kinh tế biển, chính sách công: Luận văn tổng hợp lý thuyết và dữ liệu thực tiễn quý giá, điển hình về phát triển kinh tế du lịch biển ở Việt Nam, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu phát triển bền vững vùng ven biển.

3. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch biển và khai thác hải sản: Qua các phân tích về chính sách và thị trường, đề xuất giải pháp phát triển bền vững, luận văn giúp doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược kinh doanh, tăng cường hợp tác với cộng đồng và chính quyền.

4. Tổ chức phi chính phủ và các tổ chức xã hội làm việc trong lĩnh vực phát triển cộng đồng, bảo vệ môi trường: Luận văn cung cấp cơ sở dữ liệu và kinh nghiệm về vai trò của nhân dân cũng như sự phối hợp các bên nhằm thúc đẩy sự phát triển đồng bộ và bền vững của vùng ven biển.

Câu hỏi thường gặp

1. Vai trò của nhân dân trong phát triển kinh tế biển là gì?

Vai trò của nhân dân là chủ thể trực tiếp thực hiện các chính sách phát triển kinh tế biển, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch biển và khai thác hải sản. Nhân dân cung cấp nguồn lực lao động, đóng góp ý kiến, phản hồi nhằm cải thiện hiệu quả chính sách. Ví dụ tại huyện Tĩnh Gia, hơn 70% người dân tham gia tích cực trong các hoạt động kinh tế biển.

2. Nguyên nhân chính khiến nhân dân chưa phát huy tối đa vai trò trong thực thi chính sách là gì?

Một trong những nguyên nhân chủ yếu là mức độ nhận thức về chính sách còn hạn chế, chỉ khoảng 55% người dân hiểu đúng đầy đủ nội dung chính sách. Ngoài ra, công tác tuyên truyền chưa thực sự hiệu quả, thiếu sự hỗ trợ về đào tạo và hạn chế về nguồn lực cũng làm giảm sự tham gia của cộng đồng.

3. Chính quyền địa phương đóng vai trò như thế nào trong việc phát triển kinh tế biển?

Chính quyền địa phương là chủ thể thực thi và quản lý các chính sách thuộc lĩnh vực kinh tế biển, chịu trách nhiệm phối hợp các ngành, chỉ đạo triển khai các chương trình phát triển đồng bộ cũng như truyền thông nâng cao nhận thức nhân dân. Họ cũng chịu trách nhiệm giải quyết vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

4. Cách thức phối hợp giữa các tổ chức chính trị - xã hội với nhân dân ra sao để phát huy hiệu quả chính sách?

Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị xã hội giữ vai trò kết nối, vận động, giám sát quá trình thực hiện chính sách, tập hợp ý kiến người dân để phản ánh lên cấp trên. Họ cũng tổ chức các hoạt động sinh hoạt cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức và sự đồng thuận trong nhân dân.

5. Đề xuất trọng tâm để nâng cao hiệu quả thực thi chính sách phát triển kinh tế biển là gì?

Trọng tâm là đẩy mạnh công tác truyền thông, đào tạo nâng cao kỹ năng và nhận thức cho nhân dân, hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, đồng thời khuyến khích phát triển các sản phẩm du lịch biển đặc thù, thân thiện môi trường. Việc này sẽ tạo ra sự đồng thuận cao và tạo động lực phát triển bền vững.

Kết luận

• Kinh tế biển, đặc biệt kinh tế du lịch biển, là lĩnh vực trọng điểm đóng góp từ 53-55% GDP của Việt Nam, trong đó du lịch biển chiếm 14-15%, tạo nền tảng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội tại vùng ven biển như huyện Tĩnh Gia, Thanh Hóa.

• Nhân dân đóng vai trò chủ thể quyết định trong thực thi chính sách kinh tế biển, song mức độ nhận thức và sự tham gia hiệu quả vẫn còn hạn chế, ảnh hưởng đến kết quả phát triển kinh tế địa phương.

• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp thiết thực như tăng cường tuyên truyền, đào tạo nguồn nhân lực, hoàn thiện phối hợp quản lý và hỗ trợ phát triển sản phẩm du lịch biển thân thiện môi trường.

• Kết quả nghiên cứu có giá trị thực tiễn và lý luận, giúp các cấp chính quyền, nhà quản lý, tổ chức xã hội và người dân nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế biển bền vững.

• Các bước tiếp theo nên tập trung triển khai thí điểm các giải pháp đề xuất tại huyện Tĩnh Gia, đồng thời mở rộng nghiên cứu trên phạm vi các tỉnh ven biển khác để nhân rộng hiệu quả.

Luận văn kêu gọi các bên liên quan, từ cấp trung ương đến địa phương và cộng đồng dân cư, tích cực hợp tác thực hiện các chính sách phát triển kinh tế biển nhằm đưa nền kinh tế biển nước ta phát triển toàn diện, bền vững và hiệu quả trong giai đoạn tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHÍ NH SÁCH KINH TẾ BIỂN ̣ 1. Các khái niêm 1. Khái niê ̣m “Kinh tế Biể n” Kinh tế biể n là mô ̣t vấ n đề mới đố i với Viê ̣t Nam trong những thâ ̣p kỷ gầ n đây, tuy nhiên nó không còn xa la ̣ với nề n kinh tế thế giới nói chung, đă ̣c biê ̣t là các nước phát triể n. Cùng với các nghiên cứu tìm ra hướng khai thác thực tiễn các nguồ n lực từ biể n mô ̣t cách hiê ̣u quả thì vấ n đề nghiên cứu các lý thuyế t, đă ̣c biê ̣t về khái niệm kinh tế biển cũng được trình bày một cách khá rõ trong những báo cáo của các ho ̣c giả trên khắ p thế giới: Theo một báo cáo của Nathan Associates (1974) cho Cục phân tích kinh tế Mỹ đã chỉ ra rằng: “Kinh tế biển là nền kinh tế tận dụng nguồn lực của biển trong quá trình sản xuất hay là quá trình sản xuất một sản phẩm hoặc dịch vụ phụ thuộc vào chất lượng của các nguồn lực biển” [96, tr.

Khái niê ̣m này chỉ thẳ ng vào các nguồ n lực từ biể n đem la ̣i cho nề n kinh tế , biể n là nguồ n lực cho các ngành kinh tế khác nhau phát triể n dựa trên nguồ n lực biể n đem la ̣i. Vụ Nghề cá và Đại dương Canada (DFO), (2002) thì cho rằ ng: “Kinh tế biển là những ngành được thành lập trong khu vực hàng hải và các cộng đồng ven biển liền kề với các khu vực này, hay những ngành mà thu nhập của chúng phụ thuộc vào các khu vực này” [94, tr. Rõ ràng DFO đã không nhấ n ma ̣nh vào nguồ n lực của biể n khi nói về kinh tế biể n giố ng như Nathan Associates mà gắ n khái niê ̣m này với các ngành kinh tế , nghiã là gắ n với các sản phẩ m mà biể n đem la ̣i cho con người. Có thể thấy hai góc tiế p câ ̣n khác nhau của hai nghiên cứu, mô ̣t bên xem kinh tế biể n như mô ̣t chủ thể ta ̣o ra đô ̣ng lực cho các ngành kinh tế phát triể n, còn mô ̣t bên xem kinh tế biể n như mô ̣t sản phẩ m của biể n ta ̣o ra.

17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Allen (2004) khi bàn về kinh tế biể n đã phân biệt “các hoạt động sử dụng các nguồn tài nguyên biển (như nghề cá thương mại hoặc khai thác dầu và khí đốt khu vực biển), những ngành có liên quan đến việc cung cấp các dịch vụ liên quan đến vận tải biển (như các ngành công nghiệp vận chuyển và các hoạt động cảng) và những ngành khác mà lợi ích của chúng phụ thuộc vào các thuộc tính tích cực của môi trường biển (như du lịch biển)” [91, tr. Năm 2006, Hiệp hội thống kê New Zealand đã cho ra đời mô ̣t nghiên cứu mà trong đó đã cho thấ y ước tính đóng góp của kinh tế biển vào tổng GDP của nền kinh tế trong giai đoạn 1997 – 2002, cũng trong nghiên cứu này, các tác giả đã khẳng định: “kinh tế biển là tổng thể các hoạt động kinh tế sử dụng hoặc diễn ra trong môi trường biển, hoặc sản xuất các hàng hóa và dịch vụ cần thiết cho các hoạt động trên biển” [97, tr. Trong báo cáo của Chương trình kinh tế biển Quốc gia (NOEP), Colgan (2007) đã phân biệt giữa kinh tế biển và kinh tế ven biển. Theo họ, cả hai khái niệm đều liên quan chặt chẽ, nhưng được thể hiện dưới các khái niệm khác nhau.

“Trong khi kinh tế ven biển dùng để chỉ tất cả các hoạt động kinh tế diễn ra ở vùng hoặc khu vực ven biển, thì kinh tế biển được giới hạn cho các hoạt động kinh tế trực tiếp hay gián tiếp sử dụng các nguồn lực từ đại dương làm yếu tố đầu vào” [92, tr. Ecorys (2012) cho rằ ng: “kinh tế biển là nền kinh tế mà trong đó bao gồm tất cả các hoạt động kinh tế ngành và liên ngành có liên quan đến đại dương, biển và vùng ven biển” [95, tr. Khái niê ̣m của Ecorys đưa ra có nét tương đồ ng với quan điể m của DFO khi xem các ngành kinh tế hoa ̣t đô ̣ng phu ̣ thuô ̣c vào biể n là chủ thể và rõ ràng kinh tế biể n tách ra và đô ̣c lâ ̣p với khái niê ̣m đô ̣ng lực từ biể n tác đô ̣ng đế n các nề n kinh tế của con người. Nhưng bên ca ̣nh đó, trong nghiên cứu của mình Ecorys cũng đề câ ̣p đế n các nhóm phu ̣c vu ̣ cho hoạt động của các ngành kinh tế biển, do đó, ngoài các khu ven biển, các hoạt động này cũng có thể được tìm thấy ở ngoài khơi.

18 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Zhai Ren-Xiang, Li Wei (2013), “kinh tế biển là tổng thể của nhiều loại hình hoạt động cho sự phát triển công nghiệp, khai thác và bảo vệ nguồn lợi của biển cũng như các hoạt động liên kết với chúng” [98, tr. Cũng như các nghiên cứu quốc tế, khái niệm kinh tế biển ở Viê ̣t Nam vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau. Huỳnh Văn Thanh (2002) đưa ra quan điể m của mình trong Tài liê ̣u nghiên cứu về kinh tế biể n Đà Nẵng: “kinh tế biển là sự kết hợp hữu cơ giữa các hoạt động kinh tế trên biển với các hoạt động kinh tế trên đất liền, trong đó biển chủ yếu đóng vai trò khai thác nguyên liệu, hoạt động vận tải, hoạt động du lịch trên biển, còn hầu hết các hoạt động tổ chức sản xuất, chế biến, hậu cần, dịch vụ phục vụ khai thác biển lại nằm trên đất liền. Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - kỹ thuật trong mấy thập niên gần đây cho phép con người có thể khai thác, sử dụng nhiều loại tài nguyên thiên nhiên của biển và đại dương” [66, tr.

Viện khoa học xã hội Việt Nam và Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2007) đinh ̣ nghiã khái niê ̣m kinh tế biể n, theo đó quan niệm theo nghĩa hẹp: “Kinh tế biển bao gồm toàn bộ các hoạt động kinh tế diễn ra trên biển, chủ yếu gồm: (1) Kinh tế hàng hải (vận tải biển và dịch vụ cảng biển); (2) Hải sản (đánh bắt và nuôi trồng); (3) Khai thác dầu khí ngoài khơi; (4) Du lịch biển; (5) Làm muối; (6) Dịch vụ tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn; (7) Kinh tế đảo”. Quan niệm theo nghĩa rộng: “Kinh tế biển bao gồm các hoạt động kinh tế diễn ra trên biển: Kinh tế hàng hải; Hải sản; Khai thác dầu khí ngoài khơi; Du lịch biển; Làm muối; Dịch vụ tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn; Kinh tế đảo và các hoạt động kinh tế trực tiếp liên quan đến khai thác biển ở dải đất liền ven biển, bao gồm: Đóng và sửa chữa tàu biển; Công nghiệp chế biến dầu khí; Công nghiệp chế biến thủy, hải sản; Cung cấp dịch vụ biển; Thông tin liên lạc biển Nghiên cứu khoa học - công nghệ biển, đào tạo nhân lực phục vụ quản lý kinh tế biển, điều tra cơ bản về tài nguyên môi trường biển” [90, tr. 19 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Theo Đào Duy Quát và Phạm Văn Linh (2008), “kinh tế biển là hoạt động kinh tế có ba lợi ích kinh tế phục vụ con người rõ ràng nhất là vận tải biển, khai thác nguồn tài nguyên phong phú của biển và du lịch viễn thông”[54, tr. Có thể nói kinh tế biể n là mô ̣t khái niê ̣m thuô ̣c tầ m vi ̃ mô và nế u bóc tách từng khía ca ̣nh của khái niê ̣m này giố ng như “lấ y đă ̣c tính của mô ̣t cá thể để kết luận đă ̣c trưng của hê ̣ thố ng” là chưa đủ để cho ra mô ̣t kế t quả đánh giá chính xác và khách quan nhấ t.

Tuy nhiên, mă ̣c dù có sự khác nhau về góc tiế p câ ̣n và phương pháp tiếp cận nhưng các khái niệm trên đây đều có những điểm chung khi coi kinh tế biển là toàn bộ hoạt động kinh tế liên quan đến biển và là là một bộ phận quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của quốc gia. Mỗi đă ̣c điể m của kinh tế biể n đươc̣ bóc tách từ những khía ca ̣nh nghiên cứu khác nhau đã dầ n làm sáng rõ khái nhiê ̣m kinh tế biể n, tổ ng hơp̣ và phân tích từ nghiên cứu của các ho ̣c giả trong và ngoài nước, tác giả đánh giá và đưa ra quan điể m của riêng mình về khái niê ̣m kinh tế biể n, rằng: Kinh tế biển là toàn bộ các hoạt động kinh tế [Kinh tế hàng hải (vận tải biển và dịch vụ cảng biển), hải sản (đánh bắt và nuôi trồng), khai thác dầu khí ngoài khơi, du lịch biển, làm muối, dịch vụ tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn, kinh tế đảo”,…] diễn ra trực tiếp trên biển và các khu vực ven biể n, trong đó bao gồ m tấ t cả các hoạt động kinh tế có liên quan và phụ thuộc trực tiế p vào biể n và nguồ n lực từ biể n đem lại để tạo ra của cải xã hội. Khái niê ̣m “Kinh tế du lich ̣ biể n” ̣ biể n là mô ̣t trong những thế ma ̣nh do biể n đem la ̣i và còn nhiề u tiề m năng Du lich khai thác ở Viê ̣t Nam, kinh tế du lich ̣ biể n là mô ̣t liñ h vực quan tro ̣ng trong cơ cấ u ̣ vu ̣, ước tính đến năm 2020, kinh tế biển và ven biển đóng góp khoảng 53- ngành dich 55% GDP cả nước, trong đó du lịch biển là khâu đột phá thứ 4 sẽ có mức đóng góp khoảng 14-15% GDP của nền kinh tế biển quốc gia. Kinh tế du lịch biển là loại hình du lịch được phát triển dựa trên những tiềm năng về biển, diễn ra trong các vùng có tiềm năng về biển hướng tới thỏa mãn nhu cầu của 20 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.