Chương 1: Tổng quan, cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu. Chương 2: Thiết kế và tổ chức nghiên cứu Chương 3: Kết quả nghiên cứu - Kết luận và kiến nghị 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số vấn đề lý luận cơ bản 1. Đánh giá và đánh giá trên diện rộng Đánh giá (assessment) Hiện nay có rất nhiều định nghĩa khác nhau về khái niệm ―đánh giá‖ và được xét trên những góc độ rộng, hẹp khác nhau: - Theo quan niệm của triết học: đánh giá là xác định giá trị của sự vật, hiện tượng xã hội, hoạt động hành vi của con người tương xứng với những mục tiêu, nguyên tắc, kết quả mong đợi hay chuẩn mực nhất định, từ đó bộc lộ một thái độ.
- Theo Martell và Calderon (2005) [2.1]: ―Đánh giá là một quá trình liên tục liên quan đến việc lập kế hoạch, thảo luận, suy ngẫm, đo lường, phân tích và cải thiện dựa trên các dữ liệu và sản phẩm thu được so với mục tiêu học tập‖. Đánh giá bao gồm nhiều hoạt động như kiểm tra, trình diễn, xếp loại dự án và quan sát (Orlich, Harder, Callaahan và Gibson, 2004)[2. Mục đích của đánh giá là: + Cải thiện việc học tập của người học; + Xác định ưu điểm và nhược điểm của người học; + Xem lại, đánh giá và cải thiện các chiến lược giảng dạy; + Xem lại, đánh giá và cái thiện chương trình giảng dạy; + Cải thiện tính hiệu quả trong giảng dạy; + Cung cấp số liệu nhằm đưa ra quyết định; + Và để đối thoại với các đối tác.3] Trong giáo dục, việc đánh giá không phải là một hoạt động riêng rẻ, mà nó có mối quan hệ chặt chẽ với mục tiêu học tập và hướng dẫn học tập. Theo Wiggins và McTighe (2005)[2.4], các bằng chứng đánh giá đáng tin cậy cho phép giáo viên đánh giá được mức độ người học đạt được kết quả mong đợi.
Mặc khác, các bằng 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chứng này là một đích hướng tới giúp giáo viên thiết kế các hoạt động học tập hỗ trợ người học đạt được mục đích học tập. Vì thế, đánh giá cần bắt đầu bằng việc xác định các mục đích học tập cũng như các ―dấu vết‖ cụ thể xác định mục tiêu đã được đo lường như thế nào (Walvoord &Anderson, 1998)[2.5], thông qua thang nhận thức của Bloom (biết, hiểu, vận dụng, phân tích, tổng hợp và đánh giá). Như vậy, kiểm tra đánh giá (assessment) là một thuật ngữ chung bao gồm tất cả các cách thức giáo viên thu thập và sử dụng thông tin trong lớp của mình, bao gồm các loại thông tin định tính, thông tin định lượng thu thập được trong quá trình giảng dạy trên lớp học nhằm đưa ra những phán xét, nhận định, quyết định. Các thông tin này giúp giáo viên hiểu học trò hơn, lên kế hoạch giảng dạy và theo dõi điều chỉnh việc giảng dạy của mình, phân loại, xếp hạng và thiết lập một môi trường tương tác văn hóa xã hội để giúp học sinh học tập tiến bộ.
Đánh giá quá trình (Formative Assessment) - Theo Cited in Clark (2011)[2.6]: ―Đánh giá quá trình là quá trình giáo viên và người học sử dụng trong quá trình giảng dạy để cung cấp phản hồi nhằm điều chỉnh quá trình dạy và học để cải thiện thành tựu của người học đối với mục tiêu đầu ra của giảng dạy‖. - Black & Wiliam và nhiều chuyên gia trong lĩnh vực nghiên cứu về đánh giá và đo lường đều có cùng một quan điểm rằng: “Đánh giá quá trình không phải là một công cụ, một sự kiện mà là một tập hợp các thực hành có chung đặc điểm: cùng hướng đến hành động cải thiện quá trình học tập.7] Đánh giá quá trình có những đặc điểm nổi bật sau: + Đánh giá quá trình liên quan đến đánh giá có chủ ý đặc biệt nhằm cung cấp phản hồi về năng lực để cải thiện và thúc đẩy quá trình học tập.8] + Đánh giá quá trình là những phản hồi cần thiết cho cả giáo viên và học sinh về những hiểu biết hiện tại và phát triển kỹ năng nhằm xác định những bước tiếp theo (Harlen & James, 1997, p.9] 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Một đánh giá được coi là đánh giá quá trình khi thông tin từ đánh giá cung cấp phản hồi trong quá trình và thực sự sử dụng để cải thiện năng lực của hệ thống bằng một cách nào đó (Shepard, 2008, p.10] Việc triển khai đánh giá quá trình phụ thuộc rất nhiều vào giáo viên. Người giáo viên cần phải hiểu đánh giá quá trình, biết được mục tiêu và mục đích khi sử dụng phương thức đánh giá này; ngoài ra giáo viên cần phải sẵn sàng với những công việc tư vấn đi liền sau khi có thông tin của đánh giá quá trình nhằm tối đa hóa hiệu quả và động lực học tập của người học. Thực hiện đúng đánh giá quá trình không chỉ thay đổi phong cách dạy của người giáo viên, mà còn thay đổi phong cách học của người học.
Người học không còn là đối tượng bị đánh giá, tiếp nhận kết quả đánh giá một cách bị động, với đánh giá quá trình người học là một phần trong việc đánh giá, tham gia vào việc đánh giá để chủ động thay đổi thái độ học tập. Như vậy sử dụng phương thức đánh giá quá trình một cách thông minh góp phần triển khai một bài học, môn học, ngành học hay chương trình khung thành công [1. Đánh giá trên diện rộng (Broad Assessment) Đánh giá trên diện rộng là loại hình đánh giá do các nhà quản lý giáo dục chủ trì, tiến hành với phạm vi đối tượng học sinh ở các cấp quận/huyện, tỉnh/ thành phố, vùng lãnh thổ, quốc gia, khu vực, quốc tế. Đánh giá trên diện rộng quan tâm đến mục tiêu kiến thức, kỹ năng, thái độ… qua từng bài học, hàng ngày, hàng tháng để tìm hiểu xem từng học sinh đã học tập như thế nào, kết quả học tập thể hiện ở mức độ tiếp thu, nắm vững kiến thức, kỹ năng, thái độ học tập…và cả sự hài lòng, phản ứng của học sinh với các bài giảng của giáo viên.
Từ đó giáo viên điều chỉnh hoạt động giảng dạy, hoạt động học tập để nâng cao kết quả học tập cho mỗi học sinh [1. Ngoài ra, đánh giá trên diện rộng còn quan tâm đến sự phát triển nhân cách của học sinh. Một số phẩm chất cần thiết sẽ được chú trọng như khả năng thuyết trình, khả năng quản lý lãnh đạo, phát triển bản thân, sự khoan dung, thái độ hợp tác, các kỹ năng hoạt động ngoại khóa, kỹ năng hợp tác và các giá trị xã hội nhân bản 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tuy nhiên, mục đích chính của đánh giá trên diện rộng là cung cấp những thông tin đáng tin cậy cho việc ra quyết định giáo dục quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục như điều chỉnh chính sách giáo dục của một địa phương hay quốc gia.
Công cụ chủ yếu dùng cho đánh giá trên diện rộng là đề kiểm tra và phiếu hỏi, có thể bổ sung thêm cả quan sát khi đánh giá năng lực thực hiện của một nhóm đối tượng nào đó. Đối tượng khảo sát trong loại hình đánh giá này bao gồm học sinh và các bên liên quan (giáo viên, hiệu trưởng, cha mẹ,…). Giáo viên và vai trò của giáo viên trong giáo dục Khái niệm về giáo viên "Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác. Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp trình độ sơ cấp nghề, trung cấp nghề, trung cấp chuyên nghiệp gọi là giáo viên.
Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục đại học, trường cao đẳng nghề gọi là giảng viên‖. Như vậy, nội hàm của khái niệm nhà giáo theo quy định của Luật Giáo dục gồm hai yếu tố cơ bản phản ánh công việc và địa chỉ làm việc. Có thể hiểu người dạy ít, dạy nhiều đều được gọi là nhà giáo nếu người đó làm nhiệm vụ giảng dạy trong các cơ sở giáo dục. Vai trò của giáo viên trong giáo dục ―Nhất tự vi sư, bán tự vi sư‖, một chữ cũng thầy, nửa chữ cũng thầy.
Điều này cho thấy, nghề giáo là một nghề rất cao cả và luôn được xã hội kính trọng và yêu quý từ ngàn xưa đến nay. Xã hội dù có phát triển đến đâu thì vị trí, vai trò của người thầy giáo, cô giáo trong lòng mỗi con người vẫn được khẳng định với sự kính yêu và tôn trọng. Với mỗi chúng ta, khoảng thời gian đi học là khoảng thời gian đẹp nhất, với nhiều kỷ niệm đáng nhớ, đáng giữ gìn trân trọng nhất. Trong ký ức đó, bạn bè, trường lớp và thầy cô là hình ảnh không bao giờ phai.
Thầy, cô giáo là những người đã truyền đạt các kiến thức, những kinh nghiệm sống cho con người từ khi chập chững bước vào đời cho đến khi họ trưởng thành, những kiến thức và kinh 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghiệm đó có thể ở nhiều lĩnh vực khác nhau của khoa học tự nhiên, khoa học xã hộ và cả những kiến thức để hình thành nhân cách con người, góp phần tạo dựng một xã hội tốt đẹp. Hiện nay, trong công cuộc đổi mới giáo dục và đào tạo thì người giáo viên là yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Chính vì thế trong một tài liệu giới thiệu khá đầy đủ về phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, tác giả R. Batliner đã khẳng định ngay ở trang đầu:“giáo viên là yếu tố chủ chốt quyết định việc dạy và học có chất lượng”[1.
Sứ mạng của nhà trường, của người giáo viên là phải thông qua giáo dục mà đánh thức cái tiềm năng trong mỗi học sinh, khơi dậy và phát triển cái nội lực đó của họ. Sứ mạng đó thật cao quý và quan trọng. Giáo viên không chỉ dạy cho học sinh học, mà còn phải từng bước dạy cho học sinh biết tự học, tự đọc sách, tìm tòi, tra cứu, phát hiện ra điều mới, phát triển tư duy, rèn luyện nhân cách, chứ không phải chỉ tiếp thu tri thức một cách thụ động, dù là tri thức tiên tiến. Những khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu Thái độ Thái độ là một khái niệm tương đối phức tạp.