Vai Trò Của CHLB Đức Trong Quá Trình Phát Triển Của Liên Minh Châu Âu Hai Thập Niên Đầu Thế Kỷ XXI

Khám phá vai trò quan trọng của Cộng hòa Liên bang Đức trong sự phát triển của Liên minh Châu Âu trong hai thập niên đầu thế kỷ XXI.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Võ Kim Cương
• Trường học: Học viện Ngoại giao
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Vai Trò Của CHLB Đức Trong Sự Phát Triển Của Liên Minh Châu Âu Thế Kỷ XXI
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Vai Trò CHLB Đức Trong Liên Minh Châu Âu

Trong bối cảnh thế kỷ XXI đầy biến động, Liên minh châu Âu (EU) đóng vai trò then chốt trong quan hệ quốc tế. Sự phát triển của EU trong hai thập kỷ đầu thế kỷ chứng kiến những thay đổi toàn diện. Bên cạnh những thành tựu hội nhập, EU cũng đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng đe dọa an ninh, chính trị, kinh tế và đoàn kết nội khối. CHLB Đức, với vị trí trung tâm và nền kinh tế lớn nhất châu Âu, là một nhân tố không thể thiếu. Nước Đức có biên giới chung với nhiều quốc gia, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển quan hệ chính trị và kinh tế mạnh mẽ, trở thành nhân tố chủ chốt của khu vực. Mục tiêu của Đức là xây dựng hòa bình, ổn định kinh tế và chính trị ở khu vực sau những sai lầm trong quá khứ. Sự ủng hộ của Đức đối với các chính sách hòa bình của EU thể hiện vai trò quốc gia có trách nhiệm trên thế giới.

1.1. Vị trí chiến lược của Đức trong khối EU

Vị trí trung tâm của Đức trong EU mang lại lợi thế địa lý và chính trị đáng kể. Với đường biên giới chung với nhiều quốc gia, Đức đóng vai trò cầu nối giữa các nước thành viên, thúc đẩy hợp tác và hội nhập khu vực. Vị thế kinh tế vững mạnh cũng cho phép Đức có tiếng nói quan trọng trong các quyết sách của EU. Sự ổn định chính trị và xã hội của Đức góp phần vào sự ổn định chung của toàn khối. Vị trí này cho phép Đức đóng vai trò trung gian hòa giải trong các tranh chấp nội khối và thúc đẩy các chính sách đối ngoại hiệu quả.

1.2. Ảnh hưởng kinh tế của Đức đến sự phát triển EU

Nền kinh tế lớn nhất châu Âu của Đức đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế của EU. Đức là động lực tăng trưởng chính của khu vực, đóng góp đáng kể vào GDP và thương mại nội khối. Khả năng phục hồi kinh tế mạnh mẽ sau khủng hoảng giúp Đức hỗ trợ các quốc gia thành viên khác, đặc biệt là trong giai đoạn khủng hoảng nợ công. Đầu tư của Đức vào các dự án cơ sở hạ tầng và nghiên cứu phát triển giúp thúc đẩy đổi mới và tăng trưởng bền vững trên toàn EU.

II. Thách Thức Vai Trò Đức Trong Quá Trình Hội Nhập EU

Mặc dù có vị thế quan trọng, vai trò của Đức trong EU vẫn còn gây tranh cãi. Một số học giả cho rằng Đức né tránh vai trò lãnh đạo, tập trung vào kiềm chế quyền lực và chia sẻ trách nhiệm với các cường quốc khác. Cách tiếp cận này nhấn mạnh tính kế thừa trong chính sách đối ngoại của Đức thời hậu Chiến tranh Lạnh. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng quyền lực và vị trí trung tâm của Đức mang lại cho nước này vai trò thống trị trong các vấn đề của EU. Các chính sách và quyết định của Đức có ảnh hưởng sâu rộng đối với toàn khối, bao gồm cả quan hệ với các nước bên ngoài EU như Việt Nam.

2.1. Sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy ảnh hưởng vai trò Đức

Sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy ở nhiều quốc gia thành viên EU tạo ra thách thức đối với vai trò lãnh đạo của Đức. Các đảng phái dân túy thường có quan điểm hoài nghi về hội nhập châu Âu và phản đối các chính sách do Đức đề xuất. Sự chia rẽ chính trị nội khối làm suy yếu sự đoàn kết của EU và cản trở khả năng của Đức trong việc thúc đẩy các chính sách chung. Sự phản đối từ các chính phủ dân túy cũng có thể giới hạn khả năng của Đức trong việc giải quyết các vấn đề như khủng hoảng nhập cư và biến đổi khí hậu.

2.2. Khủng hoảng nợ công châu Âu và gánh nặng kinh tế của Đức

Khủng hoảng nợ công ở Hy Lạp và các quốc gia thành viên khác đã đặt ra gánh nặng kinh tế lớn cho Đức. Với vai trò là nền kinh tế lớn nhất EU, Đức phải đóng góp đáng kể vào các gói cứu trợ tài chính. Gánh nặng này gây ra sự bất mãn trong dư luận Đức và làm suy yếu sự ủng hộ cho hội nhập châu Âu. Yêu cầu thắt lưng buộc bụng đối với các quốc gia thành viên gặp khó khăn cũng gây ra căng thẳng chính trị và xã hội, làm suy yếu sự đoàn kết của EU.

III. Phương Pháp Đức Thúc Đẩy Hội Nhập Thể Chế Liên Minh Châu Âu

Đức đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy cải cách và mở rộng thể chế EU. Đức đã đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy cải cách thể chế của EU thông qua Hiệp ước Nice (2001) và Hiệp ước Lisbon (2007). Hiệp ước Lisbon (2007) có thể được xem là một trong những minh chứng rõ nét nhất, thay thế cho Hiến pháp EU bị bác bỏ. Nước này cũng thúc đẩy phát triển Chính sách Đối ngoại và An ninh chung của EU (CFSP). Sự mở rộng EU về phía Đông đã nâng tổng số thành viên từ 15 lên 28 nước (2004-2013). Những nỗ lực này giúp tăng cường hiệu quả hoạt động và tính dân chủ của EU.

3.1. Hiệp ước Lisbon Vai trò then chốt của Đức

Hiệp ước Lisbon đóng vai trò quan trọng trong việc cải tổ thể chế EU. Đức đóng vai trò chủ chốt trong việc đàm phán và thông qua Hiệp ước này, thay thế cho Hiến pháp EU bị bác bỏ trước đó. Hiệp ước Lisbon giúp tăng cường hiệu quả hoạt động của EU, cải thiện tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, đồng thời mở rộng quyền hạn của Nghị viện châu Âu. Sự ủng hộ mạnh mẽ của Đức đối với Hiệp ước Lisbon thể hiện cam kết của nước này đối với hội nhập châu Âu sâu rộng hơn.

3.2. Chính sách Đối ngoại và An ninh chung CFSP Đóng góp của Đức

Chính sách Đối ngoại và An ninh chung (CFSP) là một trụ cột quan trọng của hội nhập châu Âu. Đức đóng vai trò tích cực trong việc xây dựng và triển khai CFSP, thúc đẩy hợp tác giữa các quốc gia thành viên trong lĩnh vực đối ngoại và an ninh. Đức cũng đóng góp quân sự và tài chính cho các hoạt động gìn giữ hòa bình và quản lý khủng hoảng của EU. Sự tham gia mạnh mẽ của Đức vào CFSP thể hiện cam kết của nước này đối với vai trò quốc tế của EU.

IV. Giải Pháp Khủng Hoảng Liên Minh Châu Âu Cách Tiếp Cận Đức

Đức đã đóng vai trò then chốt trong việc giải quyết các cuộc khủng hoảng nội khối. Đức là một trong những nước đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết khủng hoảng nợ công ở Hy Lạp và các quốc gia khác. Vai trò này được thể hiện rõ nét qua việc giải quyết khủng hoảng nợ công ở Hy Lạp và một số nước khác trong khu vực; khủng hoảng nhập cư từ Trung Đông và Bắc Phi; khủng hoảng Brexit khi nước Anh bỏ phiếu trưng cầu dân ý về việc rời khỏi EU. Bằng cách đưa ra các gói cứu trợ và thúc đẩy các biện pháp cải cách kinh tế, Đức đã giúp ổn định tình hình tài chính của khu vực.

4.1. Khủng hoảng nợ công Giải pháp của Đức

Khủng hoảng nợ công ở Hy Lạp và các quốc gia thành viên khác đã đặt ra thách thức lớn cho EU. Đức, với vai trò là nền kinh tế lớn nhất, đã đóng vai trò quan trọng trong việc đưa ra các giải pháp. Đức đã ủng hộ các gói cứu trợ tài chính cho các quốc gia gặp khó khăn, đồng thời thúc đẩy các biện pháp cải cách kinh tế và tài khóa. Tuy nhiên, các điều kiện thắt lưng buộc bụng đi kèm với các gói cứu trợ này đã gây ra căng thẳng chính trị và xã hội, làm dấy lên những tranh cãi về vai trò của Đức.

4.2. Khủng hoảng nhập cư Cách tiếp cận của Đức

Cuộc khủng hoảng nhập cư năm 2015 đã gây ra chia rẽ sâu sắc trong EU. Đức, dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Angela Merkel, đã mở cửa đón nhận hàng triệu người tị nạn. Tuy nhiên, chính sách này đã gây ra sự phản đối mạnh mẽ trong nước và từ các quốc gia thành viên khác. Đức đã nỗ lực thúc đẩy một giải pháp chung của EU, bao gồm việc phân bổ người tị nạn một cách công bằng và tăng cường kiểm soát biên giới. Tuy nhiên, sự thiếu đồng thuận giữa các quốc gia thành viên đã làm suy yếu hiệu quả của các biện pháp này.

V. Đánh Giá Vai Trò Của Đức Và Triển Vọng Tương Lai Trong EU

Vai trò thực sự của Đức trong EU là một chủ đề gây tranh cãi. Nhiều học giả cho rằng Đức né tránh việc đảm nhận vai trò lãnh đạo. Mặt khác, có nhiều ý kiến cho rằng quyền lực và vị trí trung tâm của Đức mang lại cho nước này một vai trò thống trị, bá quyền trong các vấn đề của EU. Là một trong những thành viên có ảnh hưởng nhất của EU, các chính sách và quyết định của Đức có ảnh hưởng sâu rộng đối với toàn khối. Việc xác định rõ vai trò của Đức trong quá trình phát triển của khu vực là chủ đề cần được tìm hiểu.

5.1. Xu hướng thay đổi vai trò lãnh đạo của Đức trong EU

Vai trò lãnh đạo của Đức trong EU đang trải qua những thay đổi đáng kể. Sự thay đổi trong chính phủ Đức và sự trỗi dậy của các lực lượng chính trị mới có thể ảnh hưởng đến chính sách của Đức đối với EU. Các thách thức như biến đổi khí hậu, số hóa và cạnh tranh toàn cầu đòi hỏi EU phải có những phản ứng mạnh mẽ và linh hoạt. Đức sẽ cần phải điều chỉnh vai trò của mình để đáp ứng những thách thức này và duy trì vai trò lãnh đạo trong EU.

5.2. Tác động của Brexit lên vai trò của Đức trong tương lai

Brexit đã làm thay đổi cán cân quyền lực trong EU, tạo ra cơ hội và thách thức mới cho Đức. Việc Anh rời khỏi EU đã làm giảm ảnh hưởng của các quốc gia theo đuổi chính sách tự do thương mại và tạo điều kiện cho Đức củng cố vai trò lãnh đạo. Tuy nhiên, Brexit cũng gây ra những khó khăn kinh tế và chính trị, đòi hỏi Đức phải nỗ lực để duy trì sự ổn định và đoàn kết của EU. Vai trò của Đức trong việc định hình tương lai của EU sau Brexit sẽ rất quan trọng.

VI. Ứng Dụng Cho Việt Nam Bài Học Từ Vai Trò Của Đức Tại EU

Cả Đức và EU đều là các đối tác chiến lược của Việt Nam. Việc xác định rõ vai trò của Đức trong quá trình phát triển của khu vực do vậy là chủ đề cần được tìm hiểu trong nghiên cứu về Liên minh châu Âu nói riêng và nghiên cứu về quốc gia trong trật tự khu vực nói chung. Quan hệ giữa Việt Nam với Đức và EU ngày càng chặt chẽ và sâu rộng trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là kinh tế. Nghiên cứu này giúp Việt Nam hiểu rõ hơn về vai trò của Đức trong EU và đưa ra các chính sách phù hợp để củng cố quan hệ đối tác chiến lược.

6.1. Củng cố quan hệ song phương Việt Nam CHLB Đức

Việt Nam cần tiếp tục củng cố quan hệ đối tác chiến lược với CHLB Đức. Điều này bao gồm việc tăng cường hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, giáo dục và khoa học công nghệ. Việt Nam cũng cần tận dụng các cơ hội từ Hiệp định EVFTA để thúc đẩy xuất khẩu sang thị trường Đức. Hợp tác trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững cũng cần được tăng cường.

6.2. Tăng cường hợp tác với Liên minh châu Âu EU

Việt Nam cần tiếp tục tăng cường hợp tác với Liên minh châu Âu (EU) trên nhiều lĩnh vực. Điều này bao gồm việc thực hiện đầy đủ các cam kết trong Hiệp định EVFTA, thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực như biến đổi khí hậu, an ninh mạng và phòng chống tội phạm xuyên quốc gia. Việt Nam cũng cần chủ động tham gia vào các cơ chế hợp tác khu vực do EU khởi xướng để tăng cường vị thế và vai trò của mình trong khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 .65 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA CHLB ĐỨC TRONG LIÊN MINH CHÂU ÂU HAI THẬP NIÊN ĐẦU THẾ KỶ XXI. Xây dựng thể chế ở Liên minh châu Âu. Xây dựng Hiệp ước Nice. Xây dựng Hiệp ước Lisbon.

Xây dựng Chính sách Đối ngoại và An ninh chung. Giải quyết khủng hoảng ở Liên minh châu Âu. Giải quyết khủng hoảng nợ công và phục hồi kinh tế Liên minh châu Âu. Giải quyết khủng hoảng nhập cư.

Giải quyết khủng hoảng Brexit.98 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 .108 CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ VAI TRÒ CỦA CHLB ĐỨC TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU HAI THẬP NIÊN ĐẦU THẾ KỶ XXI, TRIỂN VỌNG VÀ KHUYẾN NGHỊ VỚI VIỆT NAM. Đánh giá về vai trò của Đức trong Liên minh châu Âu hai thập niên đầu thế kỷ XXI. Triển vọng về vai trò của Đức ở Liên minh châu Âu. Thuận lợi trong việc củng cố vai trò của Đức ở Liên minh châu Âu.

Thách thức tác động tới vai trò của Đức ở Liên minh châu Âu. Triển vọng về xu hướng vai trò của Đức ở Liên minh châu Âu. Liên hệ và đề xuất chính sách với Việt Nam. Về củng cố mối quan hệ song phương với CHLB Đức.

Thực trạng mối quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam – CHLB Đức. Đề xuất với Việt Nam Trong việc củng cố quan hệ với CHLB Đức. Về củng cố quan hệ với Liên minh châu Âu. Về tham gia thể chế khu vực ASEAN .144 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 .147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ .151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .152 PHỤ LỤC 1: HIỆP ƯỚC LISBON (TRÍCH).173 PHỤ LỤC 2: VỊ TRÍ CỦA NỀN KINH TẾ ĐỨC TRONG LIÊN MINH CHÂU ÂU HAI THẬP NIÊN ĐẦU THẾ KỶ XXI .175 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Ký tự Nguyên văn tiếng Anh STT Nguyên văn tiếng Việt viết tắt (nếu có) 1.

AfD Alternative für Đảng Con đường khác cho Deutschland nước Đức 2. ASEAN The Association of Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Southeast Asian Nations Á 3. Bundeswehr Quân đội Đức 4. CFSP Common Foreign and Chính sách Đối ngoại và An ninh Security Policy chung 5.

CHDC Cộng hòa dân chủ 6. CHLB Cộng hòa liên bang 7. CDU Christian Democratic Liên minh Dân chủ Kitô giáo Đức Union 8. CSU Christian Social Union in Liên minh Xã hội Kitô giáo Bava Bavaria 9.

CSCE Conference on Security Hội nghị An ninh và Hợp tác ở and Cooperation in Châu Âu Europe. CSDP Common Security and Chính sách An ninh và Quốc Defense Policy phòng chung 11. DAC Development Assistance Ủy ban Hỗ trợ Phát triển Committee 12. EC European Community Cộng đồng châu Âu 13.

ECB The European Central Ngân hàng Trung ương châu Âu Bank Ký tự Nguyên văn tiếng Anh STT Nguyên văn tiếng Việt viết tắt (nếu có) 14. ECSC European Coal and Steel Cộng đồng Than Thép châu Âu Community 15. EEAS The European External Cơ quan Đại diện Đối ngoại và Action Servic an ninh 16. EEC European Economic Cộng đồng kinh tế châu Âu Community 17.

EFSF European Financial Bộ phận Ổn định Tài chính châu Stability Facility Âu 18. EMU European Monetary Union Liên minh Tiền tệ 19. ESM European Stability Cơ chế Bình ổn châu Âu Management 20. ESM The European Stability Cơ chế bình ổn Châu Âu Mechanism 21.

EU European Union Liên minh châu Âu 22. Eurocorps Quân đoàn châu Âu 23. Eurozone Khu vực đồng tiền chung châu Âu 24. EVFTA EU-Vietnam Free Trade Hiệp định Thương mại tự do Việt Agreement Nam - Liên minh Châu Âu 25.

EVIPA EU-Vietnam Investment Hiệp định bảo hộ đầu tư Việt Nam Protection Agreement - Liên minh Châu Âu 26. FAC The Foreign Affairs Hội đồng Đối ngoại Council 27. FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài 28. G20 Group of twenty Nhóm G20 các nền kinh tế lớn nhất thế giới Ký tự Nguyên văn tiếng Anh STT Nguyên văn tiếng Việt viết tắt (nếu có) 29.

G7 Group of seven Nhóm G7 các nước công nghiệp phát triển 30. GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm nội địa/ Tổng sản phẩm quốc nội 31. IGC Intergovernmental Hội nghị Liên chính phủ Conference (EU) 32. IMF International Monetary Quỹ tiền tệ thế giới Fund 33.

INF Intermediate-Range Các Lực lượng Hạt nhân tầm trung Nuclear Forces Treaty 34. ISAF International Security Lực lượng quốc tế bảo vệ Assistance Force Afghanistan 35. LB Liên bang 36. LHQ Liên Hợp quốc 37.

NATO North Atlantic Treaty Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Organization Tây Dương 38. ODA Official Development Vốn Hợp tác phát triển chính thức Assistant 39. OECD The Organisation for Tổ chức Hợp tác và Phát triển Economic Co-operation Kinh tế and Development 40. OSCE Organization for Security Tổ chức An ninh và Hợp tác and Co-operation in châu Âu Europe Ký tự Nguyên văn tiếng Anh STT Nguyên văn tiếng Việt viết tắt (nếu có) 41.

PESCO Permanent Structured Thỏa thuận hợp tác cấu trúc thường Cooperation trực về quốc phòng 42. PIIGS Portugal, Italia, Ireland, Khối các nước bị khủng hoảng nợ Greece, Spain công ở EU sau năm 2008 bao gồm Bồ Đào Nha, Italia, Ailen, Hy Lạp và Tây Ban Nha 43. QMV Qualified Major Voting Quyền bỏ phiếu đa số đủ điều kiện 44. TEU Treaty of Europe Union Hiệp ước về Liên minh châu Âu 45.

USD United States dollar Đô la Mỹ DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH, BẢNG Biểu đồ: Biểu đồ 1.1: Phân loại quyền lực .1: Số người nhập cư trung bình ở một số nước trong EU giai đoạn 2001- 2019 .1: Lý thuyết vai trò trong Mô hình Nhận thức của mối quan hệ Tác nhân- Cấu trúc. Phương thức vận hành công cụ sử dụng trong các loại hình quyền lực và kiểu lãnh đạo tương ứng. Lý do lựa chọn đề tài Lịch sử nhân loại trong thế kỷ XXI đã mở ra trang mới với nhiều biến động ở khắp nơi trên thế giới, trong đó vấn đề về trật tự thế giới, khu vực và các chủ thể có ảnh hưởng lớn đối với chính trị, an ninh và kinh tế toàn cầu là đề tài dành được sự quan tâm lớn của dư luận cũng như trong giới học giả. Là một thực thể quan trọng trong quan hệ quốc tế, Liên minh châu Âu (EU) đã trải qua sự phát triển đáng kể trong vài thập kỷ qua, đặc biệt là trong 20 năm đầu tiên của thế kỷ XXI khi chứng kiến nhiều thay đổi quan trọng diễn ra toàn diện trên khắp các lĩnh vực.

Tuy nhiên, nếu sự mở rộng và hoàn thiện thể chế đem lại nhiều thành tựu hội nhập cho khu vực thì những cuộc khủng hoảng đe dọa an ninh, chính trị, kinh tế, văn hóa và sự đoàn kết của các quốc gia là thách thức không nhỏ với EU thời gian vừa qua. Cộng hòa Liên bang (CHLB) Đức là một quốc gia nằm ở trung tâm của châu Âu với dân số đông nhất và là nền kinh tế lớn nhất trong khu vực. Là nước có đường biên giới với nhiều quốc gia nhất ở châu Âu, Đức có điều kiện thuận lợi trong việc phát triển các mối quan hệ chính trị và kinh tế mạnh mẽ với các nước láng giềng, đồng thời trở thành một nhân tố chủ chốt trong nền chính trị khu vực. Hình ảnh tiêu cực của nước Đức trong các cuộc chiến tranh thế giới và đặc biệt là thảm họa diệt chủng Holocaust đã có tác động lâu dài đến mối quan hệ của Đức với các nước châu Âu khác.

Để khắc phục những sai lầm trong quá khứ, sau thế chiến II, Đức trở thành một trong sáu quốc gia thành viên xây dựng Cộng đồng Than thép châu Âu, tiền thân của Liên minh châu Âu ngày nay với mục tiêu xây dựng hòa bình, ổn định về kinh tế và sau đó là chính trị ở khu vực. Với nỗ lực xóa bỏ những nghi ngại với các nước láng giềng và lấy lại uy tín toàn cầu, Đức đã trở thành một tấm gương tốt trong việc hòa giải với các nước trong khu vực và thể hiện là quốc gia có trách nhiệm trên thế giới qua sự ủng hộ nhiệt tình cho các chính sách hòa bình của Liên minh châu Âu. 2 Đặc biệt từ đầu thế kỷ XXI đến nay, vai trò lãnh đạo của Đức ở EU được kiểm chứng rõ nét qua các sự kiện gắn liền với quá trình phát triển của khu vực như: Thứ nhất, về thúc đẩy cải cách và mở rộng thể chế thông qua Hiệp ước Nice (2001) và sau đó là Hiệp ước Lisbon (2007) thay thế cho Hiến pháp EU bị bỏ phiếu thất bại; phát triển Chính sách Đối ngoại và An ninh chung của EU (CFSP); sự mở rộng EU về hướng Đông nâng tổng số thành viên của EU từ 15 nước lên 28 nước (2004-2013); Thứ hai, về giải quyết khủng hoảng nội khối như: khủng hoảng nợ công ở Hy Lạp và một số nước khác trong khu vực; khủng hoảng nhập cư từ Trung Đông và Bắc Phi; khủng hoảng Brexit khi nước Anh bỏ phiếu trưng cầu dân ý về việc rời khỏi EU. Tuy nhiên, vai trò thực sự của Đức ở EU là chủ đề còn gây nhiều tranh cãi.

Nhiều học giả cho rằng Đức né tránh việc đảm nhận vai trò lãnh đạo và khẳng định quyền lực khi đề cập tới chính sách đối ngoại, đồng thời nhấn mạnh đến việc kiềm chế quyền lực của Đức, thể hiện cách tiếp cận quyền lực chia sẻ và có trách nhiệm trong mối quan hệ với các cường quốc khác trong khu vực, đặc biệt là Pháp. Cách tiếp cận này cũng có xu hướng nhấn mạnh tính kế thừa trong chính sách đối ngoại của Đức thời hậu chiến tranh Lạnh. Mặt khác, có nhiều ý kiến cho rằng quyền lực và vị trí trung tâm của Đức mang lại cho nước này một vai trò thống trị, bá quyền trong các vấn đề của EU… Là một trong những thành viên có ảnh hưởng nhất của EU, các chính sách và quyết định của Đức có ảnh hưởng sâu rộng đối với toàn khối, trong đó có quan hệ với các nước bên ngoài EU như Việt Nam. Cả Đức và EU đều là các đối tác chiến lược của Việt Nam với sự hợp tác ngày càng chặt chẽ, sâu rộng trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế.

Việc xác định rõ vai trò của Đức trong quá trình phát triển của khu vực do vậy là chủ đề cần được tìm hiểu trong nghiên cứu về Liên minh châu Âu nói riêng và nghiên cứu về quốc gia trong trật tự khu vực nói chung.