Luận Văn Thạc Sĩ: Ước Lượng Suất Sinh Lợi Của Việc Sử Dụng Điện Tại Nông Thôn Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh ước lượng suất sinh lợi của việc sử dụng điện luận văn thạc sĩ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Trần Tiến Khai
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Ước Lượng Suất Sinh Lợi Từ Việc Sử Dụng Điện Tại Nông Thôn Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Lời cám ơn
• Lời cam đoan
• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục hình vẽ và bảng biểu
• Tóm tắt kết quả nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Giới hạn và phạm vi của nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu của nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Lược khảo tài liệu
• 2.1.1. Các tác động của điện đối với thu nhập
• 2.2. Các phương pháp đánh giá tác động của điện đối với đời sống của người dân vùng nông thôn
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mẫu nghiên cứu
• 3.2. Cách thức chọn mẫu và cơ cấu mẫu
• 3.3. Đơn vị nghiên cứu
• 3.4. Đơn vị thu thập thông tin
• 3.5. Bảng câu hỏi
• 3.6. Mô tả dữ liệu
• 3.6.1. Thu nhập hộ gia đình
• 3.6.2. Quy mô hộ gia đình
• 3.6.3. Số người phụ thuộc
• 3.6.4. Trình độ học vấn
• 3.6.5. Tuổi chủ hộ
• 3.6.6. Giới tính chủ hộ
• 3.6.7. Diện tích đất canh tác
• 3.6.8. Có thuộc dự án hay không
• 3.7. Kết quả ước lượng mô hình hồi quy
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• 4.1. Gợi ý chính sách
• 4.2. Những hạn chế của nghiên cứu
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ước Lượng Suất Sinh Lợi Từ Điện Nông Thôn

Điện năng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống tại nông thôn Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm ước lượng suất sinh lợi từ việc sử dụng điện, đặc biệt là trong bối cảnh phát triển nông thôn. Việc điện khí hóa không chỉ cải thiện điều kiện sống mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế cho các hộ gia đình. Theo nghiên cứu của WB, điện góp phần làm tăng 28,5% thu nhập bình quân đầu người tại các vùng nông thôn.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Điện Năng Tại Nông Thôn

Điện năng là yếu tố thiết yếu cho sự phát triển bền vững tại nông thôn. Nó không chỉ cung cấp ánh sáng mà còn hỗ trợ trong sản xuất nông nghiệp và các hoạt động kinh tế khác.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Về Suất Sinh Lợi

Mục tiêu chính của nghiên cứu là ước lượng suất sinh lợi từ việc sử dụng điện, từ đó đưa ra các khuyến nghị chính sách phù hợp cho việc phát triển nông thôn.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Việc Sử Dụng Điện Nông Thôn

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong việc cung cấp điện cho nông thôn, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Khoảng 230 xã và gần 1 triệu hộ dân vẫn chưa có điện. Giá điện cao và tình trạng mất điện thường xuyên là những vấn đề lớn. Những thách thức này ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận điện năng của người dân, từ đó tác động đến thu nhập và chất lượng cuộc sống.

2.1. Tình Trạng Thiếu Điện Tại Nông Thôn

Nhiều khu vực nông thôn vẫn chưa được kết nối với lưới điện quốc gia, gây khó khăn cho người dân trong việc phát triển kinh tế.

2.2. Chi Phí Điện Năng Cao

Giá điện tại nông thôn thường cao hơn so với khả năng chi trả của người dân, dẫn đến việc họ không thể sử dụng điện một cách hiệu quả.

III. Phương Pháp Đánh Giá Suất Sinh Lợi Từ Điện

Nghiên cứu sử dụng phương pháp khác biệt trong khác biệt kết hợp với mô hình hồi quy OLS để ước lượng suất sinh lợi từ việc sử dụng điện. Phương pháp này cho phép phân tích tác động của điện đến thu nhập bình quân đầu người một cách chính xác. Các yếu tố như trình độ học vấn, tình trạng sức khỏe cũng được xem xét trong nghiên cứu.

3.1. Phương Pháp Khác Biệt Trong Khác Biệt

Phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa việc sử dụng điện và thu nhập, từ đó đưa ra các kết luận chính xác về tác động của điện.

3.2. Mô Hình Hồi Quy OLS

Mô hình hồi quy OLS được sử dụng để phân tích dữ liệu và ước lượng các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân đầu người.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Suất Sinh Lợi Từ Điện

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc sử dụng điện có tác động tích cực đến thu nhập bình quân đầu người. Các hộ gia đình có điện có thu nhập cao hơn đáng kể so với những hộ không có điện. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng điện góp phần làm tăng năng suất lao động và cải thiện chất lượng cuộc sống.

4.1. Tác Động Đến Thu Nhập Bình Quân

Điện góp phần làm tăng 28,5% thu nhập bình quân đầu người, cho thấy sự quan trọng của điện trong phát triển kinh tế nông thôn.

4.2. Cải Thiện Chất Lượng Cuộc Sống

Việc sử dụng điện không chỉ nâng cao thu nhập mà còn cải thiện điều kiện sống, giáo dục và y tế cho người dân.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Chính Sách Cho Tương Lai

Nghiên cứu khẳng định rằng điện khí hóa nông thôn là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển kinh tế. Cần có các chính sách hỗ trợ để mở rộng mạng lưới điện và giảm giá điện cho người dân. Các khuyến nghị chính sách sẽ giúp cải thiện tình hình sử dụng điện tại nông thôn, từ đó nâng cao suất sinh lợi cho người dân.

5.1. Khuyến Nghị Chính Sách Hỗ Trợ Điện Nông Thôn

Cần có các chính sách hỗ trợ để mở rộng mạng lưới điện và giảm giá điện cho người dân nông thôn.

5.2. Tương Lai Của Điện Khí Hóa Nông Thôn

Điện khí hóa nông thôn sẽ tiếp tục là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội sau hơn hai thập kỷ Đổi Mới, với tốc độ tăng trưởng kinh tế ổn định và tỷ lệ đói nghèo giảm từ 58% năm 1993 xuống còn 20% năm 2004, trong khi dân số tăng từ 70,3 triệu lên 80 triệu người (WB, 2005). Một trong những chương trình trọng điểm của Chính phủ nhằm cải thiện đời sống người dân nông thôn là điện khí hóa, với mục tiêu nâng cao thu nhập, trình độ dân trí và điều kiện sống. Tính đến năm 2008, tỷ lệ xã nông thôn có điện lưới quốc gia đạt 97,26%, với trên 14 triệu hộ gia đình nông thôn được sử dụng điện, đạt gần 95% mục tiêu đề ra cho năm 2015 (WB, 2008).

Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 230 xã và gần 1 triệu hộ dân vùng sâu, vùng xa chưa có điện, đồng thời chất lượng dịch vụ điện còn nhiều hạn chế như giá cao, mất điện thường xuyên. Do đó, việc đánh giá tác động của chương trình điện khí hóa nông thôn là cần thiết để cung cấp thông tin chính xác cho các nhà hoạch định chính sách, giúp lựa chọn dự án phù hợp và xác định mức trợ giá hợp lý.

Nghiên cứu này tập trung ước lượng suất sinh lợi của việc sử dụng điện đối với thu nhập bình quân đầu người tại nông thôn Việt Nam, dựa trên bộ dữ liệu điều tra của Ngân hàng Thế giới, Bộ Công nghiệp và Viện Xã hội học tại 7 tỉnh với 1.260 hộ gia đình, trong đó 61% là dân tộc thiểu số. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2002-2005, nhằm so sánh sự thay đổi thu nhập trước và sau khi có điện. Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần làm rõ vai trò của điện trong nâng cao chất lượng cuộc sống và đề xuất chính sách phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế phát triển, trong đó:

• Lý thuyết vốn con người: Giáo dục và đào tạo được xem là đầu tư vào con người, giúp tăng năng suất lao động và thu nhập (Becker, 1962; Mincer, 1974). Suất sinh lợi của giáo dục tại Việt Nam được ước tính từ 2,9% đến 7,4% trong các giai đoạn khác nhau.

• Mô hình khác biệt trong khác biệt (Difference-in-Differences - DID): Phương pháp này so sánh sự thay đổi kết quả giữa nhóm có can thiệp (có điện) và nhóm không có can thiệp (không có điện) qua hai thời điểm, nhằm loại trừ các yếu tố biến động theo thời gian và đặc điểm cơ sở khác biệt giữa hai nhóm.

• Các khái niệm chính: Thu nhập bình quân đầu người, biến giả nhóm xử lý và kiểm soát, biến giả thời gian, các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập như trình độ học vấn, quy mô hộ, dân tộc, giới tính chủ hộ, diện tích đất sản xuất, nghề nghiệp, tài sản (xe máy, TV), số người phụ thuộc, số ngày ốm đau.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng bộ dữ liệu điều tra đánh giá tác động chương trình điện khí hóa nông thôn tại 7 tỉnh: Hà Giang, Lai Châu, Hòa Bình, Quảng Bình, Quảng Nam, Đắc Lắk và Sóc Trăng. Tổng số mẫu là 1.260 hộ, trong đó chọn 676 hộ làm mẫu phân tích gồm:

• Nhóm xử lý: 517 hộ không có điện năm 2002 và có điện năm 2005.
• Nhóm kiểm soát: 159 hộ không có điện năm 2002 và 2005.

Dữ liệu thu thập qua bảng hỏi gồm 48 trang, tập trung vào thông tin nhân khẩu, thu nhập, học vấn, tài sản, sức khỏe, nghề nghiệp. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 16 và Eviews 4.

Phương pháp phân tích chính là hồi quy OLS kết hợp với mô hình DID để ước lượng tác động của việc sử dụng điện lên thu nhập bình quân đầu người, đồng thời kiểm soát các biến giải thích khác. Mô hình hồi quy bán logarit được sử dụng để đánh giá sự thay đổi phần trăm của thu nhập khi các biến độc lập thay đổi.

Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2002-2005, so sánh trước và sau khi có điện, nhằm đánh giá tác động dài hạn của chương trình điện khí hóa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của điện đến thu nhập bình quân đầu người: Kết quả mô hình DID cho thấy việc sử dụng điện làm tăng thu nhập bình quân đầu người trung bình lên khoảng 28,5%. Thu nhập bình quân đầu người của nhóm có điện năm 2005 đạt 6,155 triệu đồng, cao hơn 48% so với nhóm không có điện (4,149 triệu đồng).

2. Ảnh hưởng của trình độ học vấn: Trình độ học vấn chủ hộ và trình độ học vấn cao nhất trong gia đình có mối quan hệ thuận chiều với thu nhập. Nhóm có điện có tỷ lệ chủ hộ có trình độ học vấn cấp 2, cấp 3 cao hơn đáng kể so với nhóm không có điện, góp phần làm tăng thu nhập.

3. Tác động của diện tích đất sản xuất: Diện tích đất sản xuất trung bình của nhóm không có điện lớn hơn nhóm có điện năm 2005 (18,77 nghìn m2 so với 10,6 nghìn m2), tuy nhiên nhóm có điện vẫn có thu nhập cao hơn, cho thấy điện góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất và năng suất lao động.

4. Các yếu tố khác ảnh hưởng đến thu nhập: Nghề nghiệp phi nông nghiệp, sở hữu tài sản như xe máy và TV, số người phụ thuộc, giới tính chủ hộ và dân tộc đều có ảnh hưởng đáng kể đến thu nhập bình quân đầu người. Ví dụ, hộ gia đình có chủ hộ là nữ thường có thu nhập thấp hơn so với nam giới; dân tộc thiểu số có thu nhập thấp hơn 13% so với dân tộc Kinh hoặc Hoa.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy điện không chỉ là nguồn năng lượng thiết yếu mà còn là yếu tố trung gian thúc đẩy tăng trưởng thu nhập thông qua nâng cao trình độ học vấn, cải thiện điều kiện làm việc và tiếp cận thông tin. Việc sử dụng phương pháp DID giúp loại trừ các yếu tố biến động theo thời gian và đặc điểm cơ sở khác biệt giữa nhóm có và không có điện, từ đó ước lượng chính xác tác động của điện.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mức tăng thu nhập do điện tại Việt Nam (28,5%) cao hơn mức tăng 16,4% tại Bangladesh và 8,4% tại Indonesia, phản ánh hiệu quả tích cực của chương trình điện khí hóa nông thôn Việt Nam. Tuy nhiên, sự khác biệt về diện tích đất và các yếu tố xã hội như dân tộc, giới tính chủ hộ vẫn là thách thức cần giải quyết để đảm bảo công bằng và hiệu quả phát triển.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh thu nhập bình quân đầu người giữa hai nhóm qua các năm, bảng phân tích hồi quy với các hệ số và mức ý nghĩa, cũng như biểu đồ phân bố trình độ học vấn và diện tích đất sản xuất.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Mở rộng và nâng cao chất lượng điện nông thôn: Tăng cường đầu tư nâng cấp hệ thống điện, giảm tỷ lệ mất điện và giá điện phù hợp với khả năng chi trả của người dân, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa trong vòng 3-5 năm tới do Bộ Công Thương phối hợp với các địa phương thực hiện.

2. Tăng cường giáo dục và đào tạo kỹ năng: Đẩy mạnh các chương trình nâng cao trình độ học vấn và đào tạo nghề cho người dân nông thôn, nhằm tận dụng tối đa lợi ích từ việc có điện, nâng cao năng suất lao động và thu nhập, do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các tổ chức xã hội triển khai trong 5 năm tới.

3. Hỗ trợ phát triển đa dạng nghề nghiệp phi nông nghiệp: Khuyến khích phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp tại nông thôn để tạo thêm việc làm và nguồn thu nhập ổn định, giảm phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp, do các cơ quan quản lý địa phương và Bộ Kế hoạch và Đầu tư thực hiện trong 3 năm tới.

4. Chính sách hỗ trợ đặc thù cho dân tộc thiểu số và hộ nghèo: Xây dựng các chính sách ưu đãi về tín dụng, đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật nhằm giảm khoảng cách thu nhập giữa các nhóm dân tộc, do Ủy ban Dân tộc phối hợp với các địa phương triển khai liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng và điều chỉnh các chính sách phát triển điện nông thôn, giảm nghèo và phát triển kinh tế vùng sâu, vùng xa.

2. Các tổ chức phát triển và viện nghiên cứu: Áp dụng phương pháp và kết quả nghiên cứu để đánh giá tác động các chương trình phát triển tương tự, đồng thời phát triển các nghiên cứu tiếp theo về năng lượng và phát triển bền vững.

3. Doanh nghiệp ngành điện và năng lượng: Tham khảo để hiểu rõ hơn về tác động xã hội của việc cung cấp điện, từ đó tối ưu hóa kế hoạch đầu tư và dịch vụ khách hàng.

4. Cộng đồng học thuật và sinh viên: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu về kinh tế phát triển, chính sách công và các lĩnh vực liên quan đến năng lượng và xã hội học.

Câu hỏi thường gặp

1. Điện ảnh hưởng như thế nào đến thu nhập của hộ gia đình nông thôn?
   Điện giúp tăng thu nhập bình quân đầu người khoảng 28,5% thông qua việc nâng cao trình độ học vấn, cải thiện điều kiện làm việc và tiếp cận thông tin, từ đó tăng năng suất lao động và đa dạng hóa nghề nghiệp.

2. Phương pháp khác biệt trong khác biệt (DID) là gì và tại sao được sử dụng?
   DID là phương pháp so sánh sự thay đổi giữa nhóm có và không có can thiệp qua hai thời điểm, giúp loại trừ các yếu tố biến động theo thời gian và đặc điểm cơ sở khác biệt, từ đó ước lượng chính xác tác động của chính sách hoặc chương trình.

3. Các yếu tố nào khác ngoài điện ảnh hưởng đến thu nhập?
   Trình độ học vấn, diện tích đất sản xuất, nghề nghiệp phi nông nghiệp, dân tộc, giới tính chủ hộ, số người phụ thuộc và tài sản như xe máy, TV đều có ảnh hưởng đáng kể đến thu nhập.

4. Tại sao diện tích đất sản xuất lớn hơn không đồng nghĩa với thu nhập cao hơn?
   Mặc dù nhóm không có điện có diện tích đất lớn hơn, nhưng nhóm có điện có thu nhập cao hơn do điện giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng năng suất và đa dạng hóa nguồn thu nhập.

5. Nghiên cứu có giới hạn gì?
   Nghiên cứu tập trung vào 7 tỉnh và giai đoạn 2002-2005, chỉ ước lượng tác động của điện đến thu nhập bình quân đầu người, chưa đánh giá toàn diện các khía cạnh khác như sức khỏe, giáo dục hay môi trường.

Kết luận

• Điện khí hóa nông thôn góp phần làm tăng 28,5% thu nhập bình quân đầu người, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
• Trình độ học vấn, diện tích đất sản xuất, nghề nghiệp và các yếu tố xã hội khác có ảnh hưởng đáng kể đến thu nhập.
• Phương pháp khác biệt trong khác biệt kết hợp hồi quy OLS là công cụ hiệu quả để ước lượng tác động chính sách.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển điện nông thôn và giảm nghèo.
• Các bước tiếp theo cần mở rộng nghiên cứu về các tác động đa chiều của điện và phát triển các giải pháp hỗ trợ đồng bộ cho người dân nông thôn.

Hành động ngay: Các nhà hoạch định chính sách và tổ chức phát triển nên áp dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa chương trình điện khí hóa, đồng thời thúc đẩy các chính sách hỗ trợ giáo dục và phát triển nghề nghiệp nhằm nâng cao thu nhập bền vững cho người dân nông thôn Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề; giới hạn và phạm vi của nghiên cứu; mục tiêu nghiên cứu; câu hỏi nghiên cứu và kết cấu của luận văn. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và Phương pháp nghiên cứu. Phần đầu, tác giả lược khảo các tài liệu có liên quan. Phần tiếp theo là phần giới thiệu các phương pháp được sử dụng trong luận văn, trong đó chú trọng đến phương pháp: Khác biệt trong khác biệt - Phương pháp chính của luận văn.

Chương 3: Kết quả của nghiên cứu. Bước đầu bằng phương pháp thống kê mô tả, tác giả mô tả bộ dữ liệu trong đó đặc biệt chú trọng đến các biến số sẽ được sử dụng trong mô hình hồi quy. Các số liệu thống kê mô tả giúp người đọc hình dung ra những khác biệt trong đặc điểm cơ sở của hai nhóm hộ gia đình được sử dụng để phân tích trong nghiên cứu này. Phần cuối cùng là phần trình bày kết quả ước lượng khác biệt về mặt thu nhập của hai nhóm hộ bằng phương pháp khác biệt trong khác biệt kết hợp mô hình hồi quy OLS.

Chương 4 cũng là chương cuối cùng của luận văn. Nội dung của chương này bao gồm phần tóm tắt các phát hiện chính của nghiên cứu và nêu các gợi ý về mặt chính sách. Đồng thời trong chương này, tác giả cũng nêu những hạn chế của luận văn và những gợi ý cho các nghiên cứu tiếp theo. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Page |6 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1.

Lược khảo tài liệu 1.1 Các tác động của điện đối với thu nhập Cho đến nay, điện vẫn là nguồn năng lượng chưa thể thay thế, đóng vai trò thiết yếu đối với sự phát triển của bất cứ quốc gia nào trên thế giới. Các nghiên cứu đi trước cũng đã chỉ ra rằng, có một mối liên hệ chặt chẽ giữa việc phát triển và sử dụng nguồn điện đối với những nỗ lực nhằm nâng cao mức sống cho người dân, đặc biệt cho người dân nông thôn ở các vùng sâu, vùng xa và nhóm người thuộc các dân tộc thiểu số. Ở Việt Nam, trước khi cuộc điều tra đánh giá về tác động của chương trình điện khí hóa nông thôn do WB, MOI và Viện XHH tiến hành, chưa có một nghiên cứu sâu và cụ thể về vấn đề này. Tuy nhiên trên thế giới, các công trình nghiên cứu liên quan cho thấy, năng lượng điện đóng vai trò không thể thiếu cho sự phát triển bền vững của bất cứ một quốc gia nào.

Theo ADB (2003) việc cung cấp điện năng một cách hiệu quả đã giúp (i) cải thiện điều kiện sống của người dân, nâng cao dân trí và mở rộng hệ thống y tế và (ii) giúp nông dân nghèo nâng cao năng lực sản xuất, tăng năng suất cây trồng, tạo thêm nhiều việc làm mới và cải thiện nguồn thu nhập. WB (2002) cũng đưa ra các kết luận khi nghiên cứu tác động của chương trình điện khí hoá nông thôn tại Bangladesh. Theo đó, trong phạm vi hộ gia đình, chương trình đã mang lại nhiều ảnh hưởng tích cực đối với người dân thông qua việc môi trường sống được cải thiện một cách rõ rệt, mức thu nhập được nâng cao. Các yếu tố khác như trình độ văn hóa, khả năng tiếp cận thông tin, y tế giáo dục v.

cũng đều có những chuyển biến tích cực. Nếu chỉ tính riêng về mặt thu nhập, thu nhập trung bình của hộ gia đình có điện thuộc xã có dự án cao hơn thu nhập của những hộ không có điện trong các xã không có dự án là 64,5% và cao hơn 126,1% so với LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Page |7 những hộ gia đình trong cùng xã nhưng không sử dụng điện. Ngoài ra nghiên cứu còn đi đến các kết luận là: (i) 9,3 % tổng thu nhập trong các hộ gia đình nông thôn ở Bangladesh là do đóng góp của việc có sử dụng điện và (ii) giả định rằng, tất cả các hộ gia đình nông thôn đều có điện thì tổng thu nhập - theo thời giá hiện hành - sẽ tăng lên tới 1. trong khi hiện tại con số đó chỉ là 1.

Như vậy thu nhập ròng hàng năm sẽ tăng thêm 671 tỷ Tk. (trong đó 290,8 tỷ Tk.hay 43,3% giá trị tăng thêm đó là do có điện). Ước tính thu nhập ròng hàng năm do 100% số hộ gia đình được điện khí hóa sẽ tương đương với 26% GDP hiện tại (khoảng 2. - tính theo tỷ giá thời điểm tiến hành nghiên cứu).

Đồng thời, nghiên cứu cũng kết luận, điện làm gia tăng 16,4% trong tổng thu nhập của các hộ gia đình sử dụng điện trong khi nó chỉ làm gia tăng 12% đối với các hộ không sử dụng điện (thuộc các xã có dự án) (Ngoại tác tích cực). Tại Indonesia, từ 1989-90 đến 2000-01, chương trình điện khí hóa nông thôn đã góp phần làm tăng thu nhập trung bình hằng năm 8,4% cho mỗi hộ gia đình, đồng thời góp phần tạo thêm các cơ hội việc làm và tăng thu nhập cho 31% số người trả lời (JBIC, 2002). Nghiên cứu của tổ chức JICA tại Vanuatu cho thấy, có điện, cuộc sống của người dân đã thay đổi một cách rõ rệt. Thu nhập của hộ gia đình được cải thiện đáng kể do thời gian làm việc được kéo dài hơn (JICA, 2000).

Kết quả của Báo cáo: Đói nghèo và bất bình đẳng ở Việt Nam (IDS, 2005) cho thấy, điện là yếu tố có ý nghĩa thống kê trong phân tích thu nhập và chi tiêu của các hộ gia đình nông thôn, nơi 71% hộ gia đình có điện. Tuy nhiên ở thành thị, nơi có 98% hộ có điện thì ngược lại, điện không phải là yếu tố ảnh hưởng nhiều đến chi tiêu và thu nhập. Từ kết quả của các nghiên cứu trong và ngoài nước cho thấy điện đóng vai trò lớn trong việc góp phần nâng cao thu nhập của hộ gia đình nói chung và bản thân các cá nhân nói riêng. Tuy nhiên để ước lượng suất sinh lợi của việc sử dụng điện, những phương pháp nghiên cứu nào đã và đang được sử dụng? Phần tiếp sau đây sẽ đề cập đến vấn đề này.

1 Đơn vị tiền tệ của Bangladesh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Các phương pháp đánh giá tác động của điện đối với đời sống của người dân vùng nông thôn Trước đây trong các nghiên cứu của mình, Ngân hàng Thế giới thường dùng hai chỉ số chi tiêu (expenditures) và chi phí tiết kiệm được (cost savings) để đo lường lợi ích. Tuy nhiên trong một số nghiên cứu khác, thuế được sử dụng như là công cụ đo lường. Lý luận của việc sử dụng thuế dựa trên giả định rằng người ta sẵn lòng trả cho các dịch vụ điện ít nhất bằng với mức thuế phải trả.

Việc sử dụng thước đo này có thể là một cách dễ dàng để lượng hóa các lợi ích nhưng nó cũng rất dễ dẫn tới những sai lầm không đáng có. Nếu trong thuế đã bao gồm cả phần trợ cấp của chính phủ thì sử dụng thuế để đo lường lợi ích sẽ dẫn tới sai lầm nghiêm trọng. Trong trường hợp này, tổng lợi ích của xã hội không bằng với tổng lợi ích của tất cả người tiêu dùng. Trong một số nghiên cứu khác, WB sử dụng khái niệm thặng dư người tiêu dùng để ước lượng tổng lợi ích của việc sử dụng điện.

Tuy nhiên, thặng dư người tiêu dùng chỉ được tối đa hoá trong môi trường cạnh tranh hoàn hảo. Nếu giá thị trường được quyết định bởi một nhà độc quyền hoặc sản phẩm đó là một hàng hóa công được chính phủ trợ cấp thì việc dùng thước đo thặng dư người tiêu dùng để đo lợi ích sẽ là không thỏa đáng. Cả hai điều này lại rất đúng với hàng hoá là điện tại Việt Nam. Do đó sẽ không chính xác khi tính lợi ích của người tiêu dùng điện ở Việt Nam thông qua việc tính toán mức thặng dư người tiêu dùng.

Mặt khác, nếu có thể quan sát tất cả các mức tiêu thụ điện của các hộ gia đình ở các mức giá khác nhau, thì diện tích dưới đường cầu chính là tổng lợi ích của người tiêu dùng. Giả định rằng mức sẵn lòng chi trả bằng ít nhất với tổng lợi ích nhận được thì đường cầu cung cấp một thang đo lợi ích tại mỗi mức tiêu thụ điện. Như vậy lợi ích của dự án chính là mức thặng dư người tiêu dùng. Thang đo này được dùng để đánh giá hiệu quả tiềm năng của dự án.

Song việc dùng thang đo thặng dư người tiêu dùng cũng làm nảy sinh một số vấn đề sau: Thứ nhất: rất khó có thể quan sát các mức tiêu dùng tại các mức giá khác nhau. Thứ hai: phương pháp trên giả định mức tiêu dùng không phụ thuộc vào độ lớn của thu nhập. Thêm một giả định hợp lý nữa là đường cầu sẽ dịch chuyển lên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Page |9 trên về phía bên phải khi thu nhập tăng lên. Như vậy tại một mức giá bất kỳ, người có mức thu nhập cao hơn sẽ có xu hướng tiêu dùng nhiều điện năng hơn.

Ngoài ra trong trường hợp giá điện giảm, mức tiêu thụ này còn ảnh hưởng do tác động thay thế và tác động thu nhập. Theo cách tiếp cận này, tác động thay thế và tác động thu nhập bị bỏ qua. Thứ ba: cách tiếp cận trên giả định đường cầu không phụ thuộc vào mức giá cũng như mức tiêu thụ của hàng hóa và dịch vụ thay thế. Đường cầu sẽ dịch chuyển ra bên ngoài nếu giá của các mặt hàng phụ trợ trở nên rẻ một cách tương đối.

Ngược lại, đường cầu sẽ dịch chuyển vào bên trong nếu sản phẩm thay thế trở nên rẻ hơn v. Về mặt nguyên tắc, để ước lượng lợi ích mà chương trình mang lại, người ta sẽ tính toán sự khác nhau trong lợi ích được hưởng thụ của cả hộ có và không sử dụng điện. Cộng tổng các mức lợi ích đó lại - tương đương với mức sẵn lòng chi trả của các hộ gia đình - willing to pay - (WTP) sẽ ra tổng lợi ích của việc sử dụng điện. Do đó trong một số nghiên cứu liên quan đến đo lường lợi ích, WB cũng áp dụng cách tính toán mức WTP dựa trên giả định số tiền người tiêu dùng sẵn sàng chi trả để đổi lấy việc được tiêu dùng điện chính là lợi ích của việc sử dụng điện.

Song thước đo WTP chỉ chính xác khi đi kèm với nó là những giả định chặt chẽ, rất khó đáp ứng được trên thực tế.