CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN: MỘT SỐ LÝ LUẬN VỀ ƯỚC LƯỢNG HÀM SẢN XUẤT VÀ CHI PHÍ SẢN XUẤT TẠI MỘT DOANH NGHIỆP. CHƯƠNG III: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN BIA HÀ NỘI - HẢI DƯƠNG TRONG GIAI ĐOẠN 2014 – 2022. CHƯƠNG IV: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN BIA HÀ NỘI – HẢI DƯƠNG TRONG TƯƠNG LAI. GIẢI QUYẾT BÀI TOÁN ĐỂ LỰA CHỌN ĐẦU VÀO LAO ĐỘNG VÀ VỐN TỐI ƯU CHO CÔNG TY 9| NHÓM 10 – KINH TẾ HỌC QUẢN LÝ CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN: MỘT SỐ LÝ LUẬN VỀ ƯỚC LƯỢNG HÀM SẢN XUẤT VÀ CHI PHÍ SẢN XUẤT TẠI MỘT DOANH NGHIỆP 2.
Một số định nghĩa, khái niệm cơ bản Toàn bộ các lý thuyết được đề cập ở dưới, nhóm thảo luận khai thác dự trên cuốn Giáo trình kinh tế học quản lý của Trường Đại học Thương Mại được Nhà Xuất bản Thống kê xuất bản năm 2019 với hai đồng chủ biên là PGS. Phan Thế Công và TS. Phạm Thị Minh Uyên * Sản xuất Sản xuất được hiểu đơn giản là quá trình tạo ra các yếu tố đầu ra (hàng hóa, dịch vụ) từ các yếu tố đầu vào hay các nguồn lực. Điều doanh nghiệp quan tâm là sẽ sử dụng các yếu tố đầu vào ra sao để có thể tạo ra các hàng hóa, dịch vụ có hiệu quả nhất.
* Hàm sản xuất Mối quan hệ giữa yếu tố đầu vào và yếu tố đầu ra được thể hiện thông qua một hàm số gọi là hàm sản xuất. Hàm sản xuất là một mô hình toán học cho biết lượng đầu ra tối đa có thể thu được từ các tập hợp khác nhau của các yếu tố đầu vào tương ứng với một trình độ công nghệ nhất định tại một thời kỳ nhất định. Khi phân tích hàm sản xuất cần phải lưu ý ba vấn đề cơ bản sau: Thứ nhất, hàm sản xuất thể hiện lượng đầu ra tối đa, có nghĩa là hàm sản xuất đều thể hiện các phương án hiệu quả về mặt kỹ thuật. Thứ hai, hàm sản xuất thể hiện mối quan hệ giữa các yếu tố đầu vào và sản lượng đầu ra tối đa là hàng hóa, dịch vụ, chứ không phải là mối quan hệ của sản lượng đầu ra với các yếu tố khác.
Thứ ba, khi nói tới hàm sản xuất cần nhớ rằng trong thời gian nghiên cứu chúng ta phân tích trong điều kiện một trình độ công nghệ nhất định. Điều này có nghĩa rằng, doanh nghiệp muốn thay đổi mức sản lượng sản xuất ra thì sẽ phải thay đổi các yếu tố đầu vào chứ không thể thay đổi công nghệ sản xuất trong giai đoạn nghiên cứu Hàm sản xuất có dạng tổng quát: Q = f (𝑋1, 𝑋2, … 𝑋𝑛 ) Trong đó: Q là mức sản lượng đầu ra tối đa mà doanh nghiệp có thể thu được.𝑋𝑛 là số lượng các yếu tố đầu vào được sử dụng trong quá trình sản xuất 10| NHÓM 10 – KINH TẾ HỌC QUẢN LÝ Có 4 dạng hàm sản xuất thông thường - Hàm sản xuất tuyến tính: Q = f (K, L) = aK + bK - Hàm sản xuất Leontief: Q = f (K, L) = min (aK, bK) - Hàm sản xuất Cobb - Douglas: Q= f(K,L) = 𝐚. 𝐊 ∝ 𝐋𝛃 (A, ∝, 𝛃 >0) - Hàm sản xuất CES: 𝛄 Q= f(K,L)= (𝐊 𝐏 + 𝐋𝐏 ) 𝐩 với p≤1, p ≠ 0, γ>0 * Phân biệt ngắn hạn và dài hạn: Ngắn hạn được hiểu là khoảng thời gian khi có ít nhất một yếu tố đầu vào không thể thay đổi được hay được gọi là cố định. Vì vậy, để có thể thay đổi mức sản lượng trong ngắn hạn, doanh nghiệp cần phải tiến hành thay đổi các yếu tố đầu vào biến đổi.
Khi đó, nếu các nhà quản lý muốn mở rộng sản xuất thì họ sẽ phải sử dụng nhiều thời gian làm việc hơn cùng với các yếu tố đầu vào khác, với điều kiện nhà xưởng và trang thiết bị hiện có (cố định). Ngược lại, nếu họ muốn thu hẹp sản xuất, họ có thể loại bỏ chỉ một số yếu tố đầu vào nhất định. Dài hạn là khoảng thời gian đủ để tất cả các yếu tố đầu vào đều có thể thay đổi được. Cho nên, trong dài hạn doanh nghiệp muốn thay đổi mức sản lượng thì các nhà quản lý có thể thay đổi tất cả các yếu tố đầu vào mà họ sử dụng.
Cụ thể, nghiên cứu ở đây là khi doanh nghiệp có thể thay đổi cả hai yếu tố đầu vào là vốn và lao động. Trong ngắn hạn, các nhà quản lý khi đưa ra quyết định thay đổi sản lượng sản xuất sẽ phải tiến hành những thay đổi liên quan đến yếu tố đầu vào biến đổi, nhưng do có yếu tố đầu vào cố định nên quá trình thay đổi quy mô sản xuất sẽ diễn ra lâu hơn. Còn đối với dài hạn, các nhà quản lý đưa ra quyết định với điều kiện tất cả các yếu tố đầu vào đều có thể thay đổi, họ có thể lựa chọn các phương án khác nhau để sản xuất ra cùng một mức sản lượng đầu ra. Dài hạn bao gồm tất cả các phương án trong ngắn hạn có thể xảy ra mà doanh nghiệp có thể lựa chọn khi sản xuất ra một mức sản lượng đầu ra nhất định.
Chính vì vậy, giai đoạn sản xuất dài hạn còn được gọi là giai đoạn lập kế hoạch của doanh nghiệp. Trong thời gian này, nhà quản lý sẽ lựa chọn mức vốn có lợi nhất để có được sản lượng như mong muốn, nhưng do có sự thay đổi trong mức độ sản xuất trong ngắn hạn nên doanh nghiệp có thể nhận thấy mình có quá nhiều hay quá ít vốn. Phần tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu rõ hơn về thế nào là sản xuất trong ngắn hạn và sản xuất trong dài hạn. 11| NHÓM 10 – KINH TẾ HỌC QUẢN LÝ * Phân biệt sản xuất ngắn hạn và sản xuất dài hạn - Sản xuất trong ngắn hạn Sản xuất trong ngắn hạn: Là quá trình tạo ra hàng hóa hay dịch vụ từ các đầu vào hoặc nguồn lực, trong đó có ít nhất một yếu tố đầu vào của sản xuất là không thể thay đổi được.
Hàm sản xuất sẽ chỉ nghiên cứu ở dạng đơn giản đó là sản lượng chỉ phụ thuộc vào hai yếu tố đầu vào là vốn và lao động, khi đó hàm sản xuất có dạng: Q = f (L, K). Trong ngắn hạn, yếu tố đầu vào vốn thường là yếu tố cố định, vì vậy sản lượng sản xuất ra chỉ phụ thuộc vào yếu tố đầu vào lao động biến đổi. Hàm sản xuất lúc này sẽ có dạng đơn giản là: ̅)= f (L). Q = f (L,K Hàm ý được thể hiện đó là trong ngắn hạn doanh nghiệp đã lựa chọn một mức vốn đầu tư cố định, doanh nghiệp sẽ chỉ có một cách duy nhất để thay đổi mức sản lượng đó là thay đổi lượng lao động được thuê.
Sản phẩm trung bình và sản phẩm cận biên Kinh tế học cần đánh giá hiệu quả sử dụng hay sự đóng góp của lao động và các nguồn lực khác trong quá trình sản xuất của doanh nghiệp bằng cách tính các chỉ tiêu năng suất. Đó là “sản phẩm bình quân” và “sản phẩm cận biên” theo lao động. Sản phẩm trung bình của lao động (APL) là số sản phẩm bình quân do một đơn vị đầu vào lao động tạo ra trong một giai đoạn nhất định. Sản phẩm bình quân của lao động được tính bằng cách chia tổng sản lượng Q cho tổng số lượng lao động mà doanh nghiệp sử dụng trong quá trình sản xuất.
Công thức tính của sản phẩm trung bình của lao động là: Q APL = L Chỉ tiêu thứ hai đánh giá hiệu quả của việc sử dụng lao động là sản phẩm cận biên của lao động (𝑀𝑃𝐿 ). Sản phẩm cận biên của lao động đó là sự thay đổi trong tổng sản lượng khi sử dụng thêm một đơn vị đầu vào là lao động. Tính bằng cách chia sự thay đổi trong lượng lao động mà doanh nghiệp sử dụng ∆Q cho sự thay đổi trong lượng lao động mà doanh nghiệp sửa dụng ∆L. Công thức tính là: ∆Q MPL = = Q′(L) ∆L Sản phẩm cận biên của lao động còn được hiểu là số sản phẩm riêng có do từng đơn vị lao động tạo ra, thể hiện cho năng suất của từng lao động nên còn gọi là năng suất lao động.
Sản phẩm bình quân hay sản phẩm cận biên theo một đầu vào này sẽ phụ thuộc vào số lượng đầu vào khác đang được sử dụng. 12| NHÓM 10 – KINH TẾ HỌC QUẢN LÝ Quy luật sản phẩm cận cận biên giảm dần (quy luật hiệu suất sử dụng các yếu tố đầu đầu vào có xu hướng giảm dần) được phát biểu như sau: Sản phẩm cận biên của một đầu vào biến đổi sẽ bắt đầu giảm tại một điểm nào đó khi có càng nhiều đầu vào này được sử dụng với một lượng cổ định các đầu vào khác. Đối với hầu hết các quá trình sản xuất, sản phẩm cận biên của lao động giảm dần, điều này cũng đúng với sản phẩm cận biên của các yếu tố đầu vào khác. Khi một yếu tố đầu vào được sử dụng ngày càng nhiều hơn (với các đầu vào không phải là đầu vào cố định), thì sản phẩm cận biên của yếu tố đầu vào đó tới một điểm nào đó sẽ không tăng thêm mà sẽ giảm đi.
Năng suất của một yếu tố đầu vào phụ thuộc vào số lượng của các yếu tố đầu vào khác cùng sử dụng với nó. Điều này có nghĩa là ban đầu, chúng ta gia tăng số lượng đầu vào biến đổi với số lượng các đầu vào khác là cố định thì sản lượng sẽ tăng đáng kể, do có thể tiến hành chuyên môn hóa các công việc. Nhưng khi càng gia tăng yếu tố vào biến đổi trong khi cố định các đầu vào khác, tỷ lệ đầu vào cố định so với đầu vào biến đổi càng giảm dần khi đó năng suất của yêis tố đầu vào biến đổi không tăng lên mà còn giảm dần. Tức là khi càng tăng số lượng lao động thì tổng sản lượng không phải cứ tăng mãi mà sẽ có xu hướng giảm dần, điều này là do quá trình sản xuất chịu sự tác động của quy luật sản phẩm cận biên giảm dần.
Giải thích cho quá trình tạo ra các sản lượng đầu ra tương ứng khi lao động thay đổi còn cố định các yếu tố đầu vào khác trong ngắn hạn.