BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ------oOo------ HUỲNH ĐỨC VƢƠNG ỨNG DỤNG STRESS TEST KIỂM TRA SỨC CHỊU ĐỰNG RỦI RO THANH KHOẢN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh, Năm 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ------oOo------ HUỲNH ĐỨC VƢƠNG ỨNG DỤNG STRESS TEST KIỂM TRA SỨC CHỊU ĐỰNG RỦI RO THANH KHOẢN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM Chuyên ngành: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG Mã số ngành : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS. TRẦN THỊ MỘNG TUYẾT TP. Hồ Chí Minh, Năm 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan, nội dung và số liệu sử dụng để phân tích trong Luận văn này là kết quả nghiên cứu độc lập của tác giả với sự giúp đỡ của Cô hƣớng dẫn. Số liệu trong Luận văn có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy và kết quả nghiên cứu của Luận văn chƣa đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 14 tháng 04 năm 2016 Tác giả Huỳnh Đức Vƣơng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU LUẬN VĂN CAO HỌC KINH TẾ .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Câu hỏi nghiên cứu .4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .5 Phƣơng pháp nghiên cứu .6 Kết cấu của đề tài .7 Những đóng góp của đề tài .3 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1. 5 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ KIỂM TRA SỨC CHỊU ĐỰNG RỦI RO THANH KHOẢN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI .1 Tổng quan về rủi ro thanh khoản .1 Khái niệm rủi ro thanh khoản .2 Các dấu hiệu nhận biết rủi ro thanh khoản .3 Các nguyên nhân dẫn đến rủi ro thanh khoản .8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4 Các phƣơng pháp đo lƣờng rủi ro thanh khoản .2 Tổng quan về kiểm tra sức chịu đựng (Stress Test) .1 Khái niệm kiểm tra sức chịu đựng (Stress Test) .2 Khái niệm kiểm tra sức chịu đựng thanh khoản (Liquidity Stress Test) .2 Phân loại kiểm tra sức chịu đựng .3 Ý nghĩa của kiểm tra sức chịu đựng .1 Nắm bắt đƣợc các tác động lên ngân hàng khi các sự kiện không thƣờng xuyên xảy ra và gây nên tổn thất lớn .2 Xác định và kiểm soát rủi ro .3 Đánh giá rủi ro của ngân hàng .4 Đƣa ra quyết định về mức độ chịu đựng rủi ro và phân bổ nguồn lực .4 Các kỹ thuật xây dựng kịch bản .1 Kịch bản thanh khoản .2 Nguyên tắc xây dựng kịch bản thanh khoản .3 Các dạng kịch bản thanh khoản .4 Các giả định khi thực hiện kiểm tra sức chịu đựng rủi ro thanh khoản .5 Quy trình thực hiện kiểm tra sức chịu đựng rủi ro thanh khoản .6 Kết quả của kiểm tra sức chịu đựng và công bố thông tin về kết quả kiểm tra sức chịu đựng .1 Kết quả của kiểm tra sức chịu đựng.2 Công bố thông tin về kết quả kiểm tra sức chịu đựng .17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.7 Hạn chế của kiểm tra sức chịu đựng .3 Tổng quan các kết quả nghiên cứu trƣớc đây .1 Trên thế giới .2 Tại Việt Nam .4 Kinh nghiệm hạn chế rủi ro thanh khoản của một số ngân hàng trên thế giới và bài học cho Việt Nam .1 Kinh nghiệm hạn chế rủi ro thanh khoản của một số ngân hàng trên thế giới .1 Rủi ro thanh khoản của các Ngân hàng ở Agentina năm 2001 .2 Rủi ro tại các ngân hàng Nga năm 2004 .3 Rủi ro thanh khoản và danh tiếng tại Northern Rock năm 2007 .2 Bài học cho Việt Nam .1 Bài học rút ra từ cuộc khủng hoảng của các ngân hàng Argentina và Nga .2 Bài học rút ra từ ngân hàng Northern Rock .27 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. 29 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG KIỂM TRA SỨC CHỊU ĐỰNG RỦI RO THANH KHOẢN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM .1 Thực trạng thanh khoản của các Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Việt Nam .1 Thực trạng thanh khoản của các ngân hàng thƣơng mại năm 2008 .2 Thực trạng thanh khoản của các ngân hàng thƣơng mại năm 2009 - 2010 .3 Thực trạng thanh khoản của các ngân hàng thƣơng mại năm 2011 - 2013 .4 Thực trạng thanh khoản của các ngân hàng thƣơng mại năm 2014 .37 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Thực trạng về kiểm tra sức chịu đựng tại Việt Nam .1 Thực trạng kiểm tra sức chịu đựng tại Ngân hàng nhà nƣớc .1 Về cơ sở pháp lý .2 Về chất lƣợng dữ liệu .3 Về chất lƣợng nhân sự .4 Về hệ thống công nghệ hỗ trợ .2 Thực trạng về kiểm tra sức chịu đựng tại các ngân hàng thƣơng mại cổ phần Việt Nam.3 Đánh giá chung thực trạng thanh khoản của các Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Việt Nam .1 Những kết quả đạt đƣợc .2 Những tồn tại, hạn chế .45 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3. 46 CHƢƠNG 4: ỨNG DỤNG MÔ HÌNH KIỂM TRA SỨC CHỊU ĐỰNG RỦI RO THANH KHOẢN VÀO CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM.1 Giới thiệu sơ lƣợc về mô hình .2 Phƣơng pháp nghiên cứu của mô hình .3 Ba loại hình tác động của các cú sốc vào bảng cân đối kế toán của các Ngân hàng .4 Các bƣớc thực hiện mô hình .1 Sự hình thành thiếu hụt thanh khoản trong bảng cân đối kế toán .1 Dòng tiền ra.2 Sự gia tăng danh mục cho vay của ngân hàng: .2 Phản ứng của các ngân hàng .53 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Hiệu ứng phản hồi của các cú sốc .5 Dữ liệu nghiên cứu .6 Xây dựng kịch bản Stress Test .8 Một vài hạn chế của mô hình .68 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4. 70 CHƢƠNG 5: GIẢI PHÁP NÂNG CAO KIỂM TRA SỨC CHỊU ĐỰNG RỦI RO THANH KHOẢN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM.1 Đối với Ngân hàng Nhà nƣớc .2 Đối với các Ngân hàng thƣơng mại cổ phần .3 Kiến nghị lộ trình thực hiện kiểm tra sức chịu đựng rủi ro thanh khoản cho các Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Việt Nam .1 Mục đích thực hiện .2 Đối tƣợng thực hiện .3 Phƣơng pháp thực hiện và cách thức tiến hành .1 Khái quát về chƣơng trình thực hiện .2 Cách thức tiến hành.3 Quy mô các cú sốc .4 Thảo luận và hƣớng phát triển của đề tài.76 KẾT LUẬN CHƢƠNG 5. 78 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BCĐKT : Bảng cân đối kế toán BCTC : Báo cáo tài chính BCTN : Báo cáo thƣờng niên NHNN : Ngân hàng Nhà nƣớc NHTM : Ngân hàng thƣơng mại NHTMCP : Ngân hàng thƣơng mại cổ phần NHTMNN : Ngân hàng thƣơng mại nhà nƣớc NHTW : Ngân hàng trung ƣơng SEACEN : Ngân hàng trung ƣơng các quốc gia Đông Nam Á SÉC : Cộng hòa Cezh ST : Stress Test, kiểm tra sức chịu đựng TPCP : Trái phiếu chính phủ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Sự tham gia, mức độ thƣờng xuyên và phổ biến của ST tại một số nền kinh tế SEACEN .1 Kết quả khảo sát việc thực hiện Stress Test tại các TCTD.1 Thành phần bộ đệm thanh khoản của các NHTMCP Việt Nam .2 Thành phần bộ đệm thanh khoản theo quy mô ngân hàng .3 Kịch bản thanh khoản và quy mô các cú sốc .4 Sự phụ thuộc của các cú sốc thanh khoản đƣợc lựa chọn dựa vào ƣớc lƣợng các chỉ số trên BCĐKT của các ngân hàng thực hiện Stress Test . Trang 65 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ Hình 2.1: Stress Test và các sự kiện bất ngờ có tầm ảnh hƣởng lớn .1: Tốc độ tăng trƣởng cho vay và huy động của các NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2009-2013 .2: Hệ số cho vay trên tiền gửi theo quy mô ngân hàng .3: Hệ số tài sản dễ chuyển hoán và hệ số tiền gửi dùng để cho vay của các NHTMCP Việt Nam .4: Hệ số an toàn vốn CAR của các NHTMCP Việt Nam .5: Hệ số tiền gửi dùng để cho vay .6: Cấu trúc nợ và tài sản của các NHTMCP Việt Nam .1: Bộ đệm thanh khoản trƣớc và sau khi bị ảnh hƣởng bởi các cú sốcTrang 66 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU LUẬN VĂN CAO HỌC KINH TẾ 1.1 Lý do chọn đề tài Năm 2008 là một năm cực kỳ khó khăn với nền kinh tế toàn cầu xuất phát từ cuộc khủng hoảng tài chính bắt nguồn từ sự vỡ nợ của các Ngân hàng Mỹ, sau đó lan rộng sang các tổ chức tài chính khác theo hiệu ứng dây chuyền với một tốc độ chóng mặt. Các Ngân hàng trên thế giới đối mặt với phá sản do mất khả năng thanh khoản. Tại Việt Nam, đã xuất hiện tình trạng căng thẳng về thanh khoản trong hệ thống NHTM khi nền kinh tế Việt Nam có nhiều biến động. Chúng ta không thực sự thấy đƣợc tầm quan trọng của hệ thống ngân hàng cho đến khi chúng bắt đầu đổ vỡ, một sự sụp đổ của toàn bộ hệ thống là có thể tránh đƣợc nhƣng những tổn thất xảy đến với nền kinh tế nói chung và các ngân hàng thƣơng mại nói riêng là vô cùng to lớn. Do đó, thay vì đợi đến khi ngân hàng tổn thất do gặp rủi ro thanh khoản thì chúng ta cần có kế hoạch nâng cao sức chịu đựng của hệ thống ngân hàng, giúp nó chống chọi tốt hơn trƣớc những cú sốc bất lợi từ bên ngoài. Thuật ngữ “kiểm tra sức chịu đựng” đƣợc nhắc đến khá nhiều trong các hội thảo, diễn đàn về quản trị rủi ro ngân hàng nhƣng số lƣợng công trình nghiên cứu về chủ đề này còn khá khiêm tốn. Nhƣ vậy, một cách cảm tính có thể kết luận “kiểm tra sức chịu đựng” đang đƣợc các Ngân hàng rất quan tâm nhƣng lại chƣa có nghiên cứu toàn diện nào đƣợc thực hiện nhằm đƣa ra những ƣớc tính cụ thể về khả năng chịu đựng các cú sốc bất lợi của các ngân hàng và mức độ ứng dụng của chúng ngay ở Ngân hàng nhà nƣớc còn rất hạn chế. Chính vì vậy, xuất phát từ lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài “Ứng dụng Stress Test Kiểm tra sức chịu đựng rủi ro thanh khoản của các Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Việt Nam” làm đề tài luận văn thạc sĩ.2 Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu tổng quát: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
