Chương 1.1 GIỚI THIỆU CHUNG Trong những năm gần day.nén kinh tế Việt Nam có những bước tiễn đáng kế với tốc độ tương đối cao, đặt biệt sau khi gia nhập tổ chức thương mại thế giới WTO , nền kinh tế Việt Nam phát triển với tốc độ rất cao. Năm 2012 , mặc dù nền kinh tế thé giới đang lâm vào tình trạng khủng hoảng quy mô lớn , nhưng GDP trong năm vẫn đạt mức tăng trưởng 5.03% và dự báo trong năm 2013 sẽ đạt mức 5. Điều này chứng tỏ sự nỗ lực vượt bậc của dat nước trong bôi cảnh suy thoái toàn câu.1 : Tăng trưởng GDP Việt Nam từ năm 2003 đến 2012 Cùng với sự phát triển của ngành kinh tế thi mức đầu tư vào ngành Công nghiệp- Xây dựng cũng ngày càng tăng. Năm 2003 ngành đã tăng trưởng nhanh chóng và chiếm tỷ trọng 39.9% , và tiếp tục đạt tỷ trong 41.
Vì vậy cho thay,nganh Xây dựng là một trong những ngành công nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nền kinh tế. Mức độ thành công của dự án xây dựng, đặc biệt các dự án quy mô lớn đều phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố: chi phí , chất lượng , tiền độ. Để bao đảm được các yêu câu trên, cần phải có sự phối hợp rất tốt của các bên tham gia dự án(DA): Chủ đầu tu,don vị thi công, đơn vị thiết kế,đơn vi Tư van quản lí dự án( TVQLDA). Trên thực tế có nhiều dự án xây dựng có qui mô đầu tư lớn,với những công nghệ hiện dai.Vi dụ như: Dự án Keangnam Hanoi Landmark Tower, với tong vốn dau tư 1,05 tỷ USD; Dự án đường cao tốc TPHCM — Long Thành — Dau Dây có tổng mức dau tư: HVTH: TRAN THANH HA.K2011 Page 1 LUẬN VĂN THẠC SĨ 938,2 triệu USD; Dự án xây dựng khu liên hợp gang thép và cảng Sơn Dương Formosa(Hà Tĩnh), tong diện tích mặt đất và mat biển trên 3.000 ha, vốn giai đoạn | lên tới 78 tỷ USD; Dự án tuyến TPHCM — Trung Luong: 624 triệu USD; Dự án Bitexco Financial Tower có tổng số vốn 270 triệu USD; Saigon M&C Tower có tổng số vốn 200 triệu USD; Cảng hàng không quốc tế Long Thành có tổng số vốn 3 tỷ USD; Nhà máy lọc dầu số 1 Dung Quất(Quãng Ngãi) có tong số vốn 3 tỷ USD ee Những dự án như trên đã một mặt nào làm hai lòng khách hàng,cũng như chủ dau tu do có sự quản lí tốt từ các bên tham gia DA.Nhưng bên cạnh đó ,có một thực trạng đáng ghi nhận trong thời gian gan đây,đó là có những DA bị chậm tiễn độ,kém chất lượng,chi phí vượt tong mức đầu tư.Có nhiều nguyên nhân đã được mồ xẻ ,phân tích tai sao lại xảy ra tình trạng như vay.Trong đó,sự yếu kém về công tác QLDA của đơn vị TVQLDA là một van dé then chét.Van dé nay đã được các cơ quan chức năng vào cuộc,và dư luận phan ánh sâu sắc.
Trong bài đăng trên báo Vietnamnet,Vũ Diép(18/1/2013) có viết “Trong khi do, tư vấn giám sát (TVGS) chưa thé hiện hết chức trách, nhiệm vụ của mình, chưa kiểm soát tốt chất lượng công trình trong quá trình thi công” va gan đây nhất là các vụ vỡ đập thủy điện Dak Mek 3(Kontum); Dak Rông 3 (sông Dak Rông — Quang Tri); vụ vỡ đập thủy điện Ia Krél 2,Gia Lai “Sở Xây đựng tỉnh Gia Lai cho biết, nguyên nhân chính dan đến sự cô vỡ đập thủy điện la Krél 2 (Gia Lai) vào rạng sáng 12-6-2013, do chủ dau tue thiếu hiểu biết, không thuê đơn vị có kinh nghiệm dé tư vấn và thi công ẩu (Đức Trung,2013) ””. Hay dự án metro Bến Thành — Suối Tiên tăng từ 1,09 tỷ USD lên 2,5 tỷ USD; dự án Đại lộ Đông Tây cũng tăng thêm 3. Tiếp đến là dự án đường cao tốc TPHCM — Trung Lương, sau khi bị Thanh tra Chính phủ làm việc đã có kết luận: “Chất lượng chuẩn bị dau tư thấp, thực hiện không đúng quy định về quan lý chi phí, làm tăng tong mức đầu tư từ 6. Thảo, 201 1) * http://www.info/C6A669/nhung-toa-nha-cao-nhat-viet-nam.html%87t_Nam *“http://m.vn/vn/xa-hoi/105321/bo-gtvt--tu-van-giam-sat-bi-chu-dau-tu--lan-san--.html http://www.vn/thongtincanuoc/2013/6/321933/ HVTH: TRAN THANH HA.K2011 Page 2 LUẬN VĂN THẠC SĨ Tat cả những rủi ro,sai lầm trên đều có thé được kiểm soát,nếu các bên liên quan DA là những thành phan tốt nhất,đặc biệt chủ đầu tư phải có được một đơn vị TVQLDA kinh nghiém,lam việc hiệu quả nhat.Ma điều này.thì đã và đang được các CDT xem xét hết sức trước khi thực hiện DA của mình.
Trích lời Ông Vũ Quang Hội- chủ tịch Tập đoàn Bitexco (2010)““Với mong muốn xây dựng một công trình tiêu chuẩn quốc tế, bên cạnh việc mời kiến trúc sư, nhà thầu xây dựng, đơn vị tư van thiết kế noi tiéng,kinh nghiém—thi việc chon đơn vi quan lý DA Turner International — don vi quan lý thành công dự án Burj Khalifa tai Dubai đến từ Mỹ, cũng rất quan trọng cho việc phát triển cho dự án Bitexco Financial Tower này” (http://www.vn/doanhnghiepvaphattrien/2010/10/241458/ ) Điều này cho thấy,những hoạt động quản lí dự án cơ bản như là lập kế hoạch và kiểm soát tốt sẽ trở nên rất hiệu quả khi thi công các dự án phức tap,doi hỏi các qui định khắt khe về kĩ thuật,chất luong,nhung đồng thời cũng phải đảm bảo được tiễn độ và kiểm soát chi phí của dự án một cách tối ưu nhất.Vì vậy, việc quản lí dự án để đem đến sự thành công cho dự án là vấn đề rất thiết thực. Để thực hiện được điều này đòi hỏi các chủ đầu tư các chủ dự án tìm ra một nhà Tư Vấn Quản Lý Dự Án(TVQLDA) đây đủ năng lực và kinh nghiệm ,am hiểu tất cả các luật lệ cũng như thủ tục xây dựng nhằm điều hành dự án một cách hiệu quả nhât,đáp ứng được các mục tiêu mong đợi của chủ dau tư 1.2 XÁC ĐỊNH VAN DE NGHIÊN CỨU Nhiều dé tai trong và ngoài nước cũng đã nghiên cứu về van dé lựa chọn một nhà Tư Vấn Quản Lý Dự Án(TVQLDA) day đủ năng lực và kinh nghiệm để giúp chủ đầu tư ,các chu dự án ; như Ofori (2003) ; Lambropoulos(2007);Cheng and Heng Li(2004); José Ramon San Cristóbal(2012). Trong một nghiên cứu cua minh về việc chọn lựa đơn vị Tư Vẫn Quản Lý Dự Án,xét trường hợp DA ở Hồng Kéng,S.Thomas Ng và ccs(2001) cho răng: “Càng ngày có càng nhiều các chủ đầu tư tô chức các cuộc dau thầu để tiễn hành lựa chon đơn vị Tư Van Quản Lý Dự Án.Tuy nhiên,việc chỉ dựa vào đơn giá bỏ thầu thấp nhất của nhà thầu để chọn thau,thi không được hợp lí lắm.Vì họ có thé sẽ hoàn thành các công việc một cách cau tha, HVTH: TRAN THANH HA.K2011 Page 3 LUẬN VĂN THẠC SĨ lam CDT không hài lòng. Và từ đó những phát sinh,sai phạm sẽ đội chi phí lên làm nhiều lần so với việc tiết kiệm được từ việc thuê nhà TVQLDA giá rẻ”.Tầm quan trọng của các đơn vị TVQLDA cũng rat được chú trọng,giúp ích rất nhiều cho CĐT,đặc biệt là những CĐT không có kinh nghiệm nhiều trong việc QLDAXD,Chan et al(2004) cho rang: “Việc lựa chọn và ủy thác cho đơn vị TVQLDA là một trong những quyết định mang tính chất cốt lõi của CĐT khi bắt đầu hoạch định một DA mới ” Theo nghiên cứu của N.Long,Ogunlala và ces(2004)):thì một trong các yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến sự thành công của các DA tại Việt Nam là Ban Quản Li DA yeu tố này xếp hang thứ 3,chi sau các yếu tố: Chủ nhiệm DA; Day đủ tai chính để hoàn thành DA.Điều này chứng tỏ rằng tầm quan trọng của việc lựa chọn một đơn vị TVQLDA phù hợp nhất cho CĐT là rất thiết thực Tại Việt Nam,cac qui định về hình thức quan lí dự án đầu tư xây dựng công trình cũng được qui định tại “khoản 2 Điều 45 của Luật Xây dựng 16-2003 (hay Nghị định số 12- 2009/NĐ-CP).Quy định chỉ có hai hình thức quan lý dự án đó là: CDT trực tiếp quản lý dự án va CDT thuê tô chức tư vẫn quản lý điều hành dự án.Nhưng chưa có qui định nào cụ thé về việc: trong trường hợp nào thì chon lựa loại hình thức quản lí gi?Trach nhiệm quyền hạn,tính độc lập với chủ đầu tư của đơn vị quản lí dự án như thế nao?T6 chức tư van có năng lực phù hop(thé nào là phù hợp)?hay Tổ chức tư vấn độc lập(thế nao là độc lập).và điều nay đã dẫn đến tình trạng.có một số các Dự án tôn tại các đơn vị Tư Van Quản Lý Dự Án yếu kém.Mặc dù,vẫn có qui trình dau thầu dé chọn lựa(theo Luật Đấu Thau 2005).
“7hậm chi, chủ đấu tư còn lan sâu hoặc làm thay chức năng của tư van giám sát, làm cho các quyết định không đảm bảo được yêu câu kỹ thuật, can thiệp trong việc sử dụng vật liệu trong thi công thiên về tiễn độ, giá thành mà không tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật” Trích lời Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Ngọc Đông cho biét(2013) * Nguồn: http://bptv.vn/?p=28383 HVTH: TRAN THANH HA.K2011 Page 4 LUẬN VĂN THẠC SĨ Mặc dù đã có những qui định về van đề lựa chon các Ban Quản Lí DA,theo qui định của pháp luật Việt Nam,nhung dường như các qui định dau thầu van còn rất chung chung,mo hồ.Điều đó chính là một thử thách lớn cho các CDT dé lựa chon một đơn vị TVQLDA phù hợp.Bên cạnh đó,việc đầu thầu lựa chọn đơn vị TVQLDA thường dựa vào kinh nghiệm va đánh giá chủ quan của các nhà ra quyết định.Và „quá trình đánh giá thầu là một quá trình đánh giá dựa vào nhiều tiêu chuẩn,là một quá trình phức tạp,những thông tin không rõ ràng. Vì thế việc ứng dụng lý thuyết mờ để giải quyết những vẫn đề phức tạp, không rõ ràng là hợp lí và thiết thực. Như vậy từ thực trạng của các đơn vị TVQLDA ở Việt Nam,cùng với những nghiên cứu trên thế giới về tầm quan trọng của TVQLDA.Dé giúp cho CDT, lựa chon một đơn vi TVQLDA phù hợp nhất ,thông qua qui trình dau thâu là điều mà luận văn hướng tới 1.3 CÁC MỤC TIEU NGHIÊN CỨU Y Xác định các nhân tố ,tiêu chí ảnh hưởng đến công tác đấu thầu,chọn thầu của đơn vị Tư Vấn Quản Lý Dự Án Xây Dựng Xây dựng một qui trình có tính hệ thông.logic dựa trên giả thuyết tập mờ ,từ đó áp dụng vào công tác dau thầu theo nhiễu tiêu chí đánh giá v Đánh giá ,lựa chọn thích hợp đơn vị Tư Vấn Quản Lý Dự Án Xây Dựng tại Việt Nam 14 PHAM VI NGHIÊN CỨU Thông qua các giới hạn về: -Thời gian nghiên cứu : từ 01/01/2013 đến 30/12/2013 -Địa điểm nghiên cứu :được thực hiện tại Việt Nam.