Luận văn thạc sĩ hay ứng dụng công cụ gis ảnh viễn thám rs và các chỉ tiêu kinh tế sinh thái để quy hoạch phát triển lâm nghiệp tổng thể bền vững huyện yên thế tỉnh bắc giang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay ứng dụng công cụ gis ảnh viễn thám rs và các chỉ tiêu kinh tế sinh thái để quy hoạch phát triển, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngà
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Sỹ Động
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Ứng Dụng GIS Và Ảnh Viễn Thám Trong Quy Hoạch Lâm Nghiệp Bền Vững Tại Yên Thế, Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶC ĐIỂM ĐỐI TƯỢNG VÀ TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Đặc điểm khí hậu
• 1.1.1.3. Đặc điểm hệ thống thuỷ văn
• 1.1.2. Đặc điểm dân sinh, kinh tế - xã hội
• 1.1.3. Thực trạng phát triển kinh tế xã hội
• 1.1.4. Tình hình quản lý đầu nguồn huyện Yên Thế tỉnh Bắc Giang
• 1.2. Cơ sở khoa học
• 1.2.1. Cơ sở khoa học Viễn Thám (Remote sensing)
• 1.2.2. Hệ thống thông tin địa lý (Geography information system)
• 1.2.3. Lưu vực (Basin)
• 1.2.4. Hệ thống đầu nguồn (Watershed system)

Tóm tắt

I. Tổng quan về ứng dụng GIS và ảnh viễn thám trong quy hoạch lâm nghiệp

Ứng dụng GIS và ảnh viễn thám trong quy hoạch lâm nghiệp bền vững tại Yên Thế, Bắc Giang đang trở thành một xu hướng quan trọng. Công nghệ này giúp thu thập, phân tích và quản lý thông tin không gian một cách hiệu quả. Việc áp dụng công nghệ GIS không chỉ giúp cải thiện quy trình quy hoạch mà còn nâng cao khả năng quản lý tài nguyên rừng. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngà (2010), việc sử dụng ảnh viễn thám cho phép theo dõi sự thay đổi của diện tích rừng và đánh giá tình trạng sức khỏe của rừng một cách chính xác.

1.1. Khái niệm về GIS và ảnh viễn thám trong quy hoạch

GIS (Hệ thống thông tin địa lý) là công cụ giúp thu thập và phân tích dữ liệu không gian. Ảnh viễn thám là hình ảnh thu được từ vệ tinh hoặc máy bay, cung cấp thông tin về bề mặt trái đất. Sự kết hợp giữa hai công nghệ này tạo ra một nền tảng vững chắc cho việc quy hoạch lâm nghiệp bền vững.

1.2. Lợi ích của việc ứng dụng GIS và ảnh viễn thám

Việc ứng dụng GIS trong quy hoạch lâm nghiệp mang lại nhiều lợi ích như: tối ưu hóa quy trình quản lý tài nguyên, giảm thiểu rủi ro trong quy hoạch, và nâng cao khả năng ra quyết định. Ảnh viễn thám giúp theo dõi và đánh giá tình trạng rừng, từ đó đưa ra các biện pháp bảo vệ và phát triển hợp lý.

II. Thách thức trong quy hoạch lâm nghiệp bền vững tại Yên Thế

Quy hoạch lâm nghiệp bền vững tại Yên Thế đối mặt với nhiều thách thức. Sự suy giảm diện tích rừng, biến đổi khí hậu và áp lực từ phát triển kinh tế là những vấn đề cần được giải quyết. Theo số liệu thống kê, diện tích rừng tự nhiên đã giảm đáng kể trong những năm qua, điều này ảnh hưởng đến đa dạng sinh học và môi trường sống của người dân.

2.1. Suy giảm diện tích rừng và nguyên nhân

Diện tích rừng tại Yên Thế đã giảm từ 43% vào năm 1943 xuống còn 28,4% vào năm 1990. Nguyên nhân chủ yếu là do khai thác gỗ trái phép và chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Điều này đòi hỏi cần có các biện pháp quản lý hiệu quả hơn.

2.2. Biến đổi khí hậu và tác động đến lâm nghiệp

Biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động tiêu cực đến lâm nghiệp, như thay đổi lượng mưa và nhiệt độ. Điều này ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng và sức khỏe của rừng. Cần có các nghiên cứu và giải pháp ứng phó kịp thời.

III. Phương pháp ứng dụng GIS và ảnh viễn thám trong quy hoạch

Để ứng dụng GIS và ảnh viễn thám trong quy hoạch lâm nghiệp bền vững, cần thực hiện các bước cụ thể. Đầu tiên, thu thập dữ liệu từ các nguồn khác nhau, sau đó tiến hành phân tích và đánh giá. Cuối cùng, kết quả phân tích sẽ được sử dụng để đưa ra các quyết định quy hoạch hợp lý.

3.1. Thu thập dữ liệu và phân tích không gian

Quá trình thu thập dữ liệu bao gồm việc sử dụng ảnh viễn thám để xác định diện tích rừng, tình trạng sức khỏe của rừng và các yếu tố môi trường khác. Dữ liệu này sẽ được đưa vào GIS để phân tích không gian và tạo ra các bản đồ quy hoạch.

3.2. Đánh giá và ra quyết định quy hoạch

Sau khi phân tích dữ liệu, các nhà quản lý sẽ đánh giá các kịch bản quy hoạch khác nhau. Việc sử dụng công nghệ GIS giúp đưa ra các quyết định chính xác hơn, từ đó tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên rừng.

IV. Ứng dụng thực tiễn của GIS và ảnh viễn thám tại Yên Thế

Tại Yên Thế, việc ứng dụng GIS và ảnh viễn thám đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các dự án quy hoạch lâm nghiệp đã được triển khai thành công, giúp bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngà (2010) cho thấy rằng việc áp dụng công nghệ này đã cải thiện đáng kể hiệu quả quản lý tài nguyên rừng.

4.1. Các dự án quy hoạch lâm nghiệp thành công

Nhiều dự án quy hoạch lâm nghiệp tại Yên Thế đã được thực hiện với sự hỗ trợ của GIS và ảnh viễn thám. Những dự án này không chỉ giúp bảo vệ rừng mà còn nâng cao đời sống của người dân địa phương.

4.2. Kết quả nghiên cứu và đánh giá hiệu quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc ứng dụng công nghệ GIS đã giúp giảm thiểu tình trạng khai thác rừng trái phép và nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ tài nguyên rừng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của quy hoạch lâm nghiệp

Quy hoạch lâm nghiệp bền vững tại Yên Thế cần tiếp tục được cải thiện và phát triển. Việc ứng dụng GIS và ảnh viễn thám sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý tài nguyên rừng. Tương lai, cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ này để đảm bảo sự phát triển bền vững cho lâm nghiệp tại Yên Thế.

5.1. Tầm quan trọng của công nghệ trong quy hoạch

Công nghệ GIS và ảnh viễn thám sẽ tiếp tục là công cụ quan trọng trong quy hoạch lâm nghiệp. Việc áp dụng công nghệ này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng.

5.2. Định hướng phát triển lâm nghiệp bền vững

Định hướng phát triển lâm nghiệp bền vững tại Yên Thế cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức cộng đồng và áp dụng các công nghệ mới. Điều này sẽ giúp bảo vệ tài nguyên rừng và phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Rừng đóng vai trò quan trọng trong đời sống con người, đặc biệt là vùng trung du miền núi, nơi mà cuộc sống phụ thuộc nhiều vào tài nguyên rừng. Tại Việt Nam, diện tích và chất lượng rừng đang suy giảm nhanh chóng, từ 43% diện tích đất che phủ rừng năm 1943 xuống còn khoảng 28,4% năm 1990. Đến năm 2004, diện tích che phủ rừng chỉ còn khoảng 34,2% so với tổng diện tích đất tự nhiên. Tình trạng suy thoái rừng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái và phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang, nằm trong vùng trung du miền núi phía Bắc, có vai trò quan trọng trong điều hòa nguồn nước, bảo vệ đất và môi trường. Tuy nhiên, công tác quản lý tài nguyên rừng tại đây còn nhiều khó khăn do việc phân cấp quản lý đất rừng chưa hợp lý, dẫn đến suy giảm chất lượng rừng và hạn chế phát triển kinh tế - xã hội.

Mục tiêu nghiên cứu là ứng dụng công nghệ GIS, ảnh viễn thám (RS) và các chỉ tiêu kinh tế - sinh thái để quy hoạch phát triển lâm nghiệp tổng thể bền vững huyện Yên Thế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào tài nguyên thiên nhiên và các yếu tố kinh tế - xã hội của huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang, trong giai đoạn hiện tại và tương lai gần. Nghiên cứu nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc quản lý bền vững tài nguyên rừng, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Hệ thống thông tin địa lý (GIS): Công nghệ tích hợp, lưu trữ, xử lý và phân tích thông tin không gian và phi không gian, giúp đánh giá tổng thể các yếu tố tự nhiên và kinh tế - xã hội theo không gian và thời gian.
• Ảnh viễn thám (RS): Phương pháp thu thập dữ liệu từ xa qua vệ tinh hoặc máy bay, cung cấp thông tin chính xác về hiện trạng sử dụng đất, rừng và các trạng thái sinh thái.
• Mô hình kinh tế - sinh thái: Phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế và sinh thái nhằm đánh giá hiệu quả sử dụng tài nguyên và tác động môi trường.
• Khái niệm hệ thống đầu nguồn (Watershed system): Vùng diện tích đất mà toàn bộ nước mưa chảy về một điểm tập trung, là đơn vị quản lý tài nguyên thiên nhiên hiệu quả.
• Phân cấp đầu nguồn (Watershed classification): Phân chia hệ thống đầu nguồn thành các cấp khác nhau dựa trên đặc điểm địa hình, tài nguyên và điều kiện kinh tế - xã hội để quản lý bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng ảnh vệ tinh Landsat 7+ ETM (năm 2004, 2008), ảnh máy bay chụp năm 2007, bản đồ địa hình tỷ lệ 1/50.000, số liệu thống kê kinh tế - xã hội huyện Yên Thế, các báo cáo điều tra thực địa và tài liệu pháp luật liên quan.
• Phương pháp phân tích: Kết hợp phân tích viễn thám, GIS để xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất, phân loại rừng và phân cấp đầu nguồn. Phân tích kinh tế - sinh thái dựa trên các chỉ tiêu như NPV (giá trị hiện tại ròng), BCR (tỷ lệ lợi ích - chi phí), IRR (tỷ suất hoàn vốn nội bộ) và các chỉ số hiệu quả xã hội.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Thu thập dữ liệu tại 34 xã, thị trấn của huyện Yên Thế, với diện tích nghiên cứu khoảng 14.619,57 ha rừng, chiếm 48,5% tổng diện tích tự nhiên huyện.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2008-2010, bao gồm thu thập dữ liệu, xử lý ảnh, phân tích và xây dựng bản đồ, đánh giá kinh tế - sinh thái và đề xuất quy hoạch.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng sử dụng đất và rừng:

   • Diện tích rừng hiện có khoảng 14.619,57 ha, chiếm 48,5% tổng diện tích tự nhiên huyện.
   • Rừng phân bố không đồng đều, gồm 5 loại chính: rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới thấp (1.212 ha, 7,3%), rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới (1.415 ha, 67,1% diện tích rừng), rừng nghèo (785 ha, 5,37%), rừng phục hồi (1.013 ha, 6,94%) và rừng trống (12.014 ha, 82,3% diện tích rừng trống).
   • Sai số đánh giá hiện trạng rừng qua ảnh viễn thám và thực địa dao động từ 2,4% đến 10,4%, đảm bảo độ chính xác cao cho quy hoạch.

2. Phân cấp đầu nguồn:

   • Hệ thống đầu nguồn huyện Yên Thế được phân cấp dựa trên các nhân tố địa hình, độ dốc, loại đất và điều kiện kinh tế - xã hội.
   • Sử dụng mô hình DTM với độ phân giải 20m, phân chia đầu nguồn thành 5 cấp độ khác nhau, giúp xác định vùng ưu tiên bảo vệ và phát triển bền vững.
   • Phương trình phân cấp đầu nguồn được xây dựng dựa trên các biến số độ dốc, độ cao và loại đất, với hệ số tương quan R = 0,9982, cho thấy tính phù hợp cao.

3. Đánh giá tiềm năng sử dụng đất lâm nghiệp:

   • Đất có tiềm năng sản xuất lâm nghiệp được phân thành 4 cấp, trong đó cấp I có hiệu quả kinh tế - sinh thái cao nhất.
   • Các mô hình kinh tế - sinh thái cho thấy hiệu quả sử dụng đất lâm nghiệp có thể tăng lên 15-20% nếu áp dụng các biện pháp quản lý và kỹ thuật phù hợp.
   • Sai số đánh giá tiềm năng sử dụng đất lâm nghiệp nằm trong khoảng 7,2% đến 13,8%, đảm bảo độ tin cậy cho việc lập quy hoạch.

4. Hiệu quả kinh tế - xã hội của các mô hình canh tác:

   • Năng suất lúa trung bình đạt 5,7 tấn/ha/năm, với lao động nông nghiệp chiếm 87,6% tổng lao động huyện.
   • Phân tích chi phí - lợi ích (CBA) cho thấy các mô hình canh tác kết hợp lâm nghiệp và nông nghiệp có tỷ lệ lợi ích trên chi phí (BCR) cao hơn 1,2 lần so với canh tác truyền thống.
   • Tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR) của các mô hình này đạt trên 15%, phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững.

Thảo luận kết quả

Việc ứng dụng GIS và ảnh viễn thám đã giúp nâng cao độ chính xác trong đánh giá hiện trạng sử dụng đất và phân cấp đầu nguồn, khắc phục hạn chế của phương pháp truyền thống dựa trên bản đồ giấy và điều tra thực địa thủ công. Kết quả phân cấp đầu nguồn phù hợp với đặc điểm địa hình và điều kiện tự nhiên của huyện Yên Thế, tạo cơ sở khoa học cho việc quản lý tài nguyên rừng hiệu quả.

So sánh với các nghiên cứu tại các vùng trung du miền núi khác, tỷ lệ che phủ rừng và chất lượng rừng tại Yên Thế tuy còn thấp nhưng có xu hướng phục hồi nhờ các chính sách bảo vệ rừng và phát triển kinh tế nông lâm kết hợp. Việc đánh giá tiềm năng sử dụng đất lâm nghiệp dựa trên mô hình kinh tế - sinh thái giúp xác định rõ vùng đất ưu tiên phát triển rừng sản xuất và bảo tồn, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

Các mô hình canh tác kết hợp lâm nghiệp và nông nghiệp không chỉ tăng năng suất mà còn giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, phù hợp với xu hướng phát triển bền vững. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố diện tích rừng theo loại, bản đồ phân cấp đầu nguồn và bảng so sánh hiệu quả kinh tế các mô hình canh tác.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường ứng dụng GIS và ảnh viễn thám trong quản lý tài nguyên rừng:

   • Mục tiêu: Nâng cao độ chính xác và kịp thời trong đánh giá hiện trạng rừng và sử dụng đất.
   • Thời gian: Triển khai ngay trong 1-2 năm tới.
   • Chủ thể: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Bắc Giang phối hợp với các đơn vị nghiên cứu.

2. Phân cấp quản lý đầu nguồn theo mô hình khoa học:

   • Mục tiêu: Quản lý bền vững tài nguyên đất và nước, ưu tiên bảo vệ vùng đầu nguồn có nguy cơ cao.
   • Thời gian: 3 năm để hoàn thiện và áp dụng rộng rãi.
   • Chủ thể: UBND huyện Yên Thế, các phòng ban liên quan.

3. Phát triển mô hình canh tác lâm - nông kết hợp:

   • Mục tiêu: Tăng năng suất, giảm suy thoái đất và rừng, nâng cao thu nhập cho người dân.
   • Thời gian: 5 năm để nhân rộng mô hình.
   • Chủ thể: Trung tâm Khuyến nông, các hợp tác xã nông nghiệp.

4. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ rừng:

   • Mục tiêu: Tăng cường sự tham gia của người dân trong quản lý và bảo vệ rừng.
   • Thời gian: Liên tục, ưu tiên trong 2 năm đầu.
   • Chủ thể: UBND xã, các tổ chức đoàn thể địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về lâm nghiệp và tài nguyên môi trường:

   • Lợi ích: Cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, quy hoạch phát triển bền vững.
   • Use case: Lập kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng tại các huyện miền núi.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành lâm nghiệp, môi trường:

   • Lợi ích: Tham khảo phương pháp ứng dụng GIS, RS và mô hình kinh tế - sinh thái trong nghiên cứu.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu liên quan đến quản lý tài nguyên thiên nhiên.

3. Các tổ chức phi chính phủ và dự án phát triển nông lâm kết hợp:

   • Lợi ích: Đánh giá hiệu quả các mô hình canh tác và đề xuất giải pháp phù hợp.
   • Use case: Triển khai dự án phát triển bền vững tại vùng trung du miền núi.

4. Người dân và hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Yên Thế:

   • Lợi ích: Hiểu rõ tiềm năng và hạn chế của đất đai, áp dụng mô hình canh tác hiệu quả.
   • Use case: Tăng năng suất, cải thiện đời sống và bảo vệ môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao phải ứng dụng GIS và ảnh viễn thám trong quy hoạch lâm nghiệp?
   Ứng dụng GIS và RS giúp thu thập dữ liệu chính xác, cập nhật nhanh về hiện trạng rừng và sử dụng đất, từ đó hỗ trợ phân tích, đánh giá và lập kế hoạch quản lý tài nguyên hiệu quả hơn so với phương pháp truyền thống.

2. Phân cấp đầu nguồn có ý nghĩa gì trong quản lý tài nguyên?
   Phân cấp đầu nguồn giúp xác định các vùng ưu tiên bảo vệ và phát triển dựa trên đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội, từ đó phân bổ nguồn lực quản lý hợp lý, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

3. Các mô hình canh tác lâm - nông kết hợp có lợi ích gì?
   Mô hình này tăng năng suất cây trồng, cải thiện thu nhập cho người dân, đồng thời giảm áp lực khai thác rừng tự nhiên, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

4. Sai số trong đánh giá hiện trạng rừng có ảnh hưởng thế nào đến quy hoạch?
   Sai số nhỏ (dưới 10%) được coi là chấp nhận được, đảm bảo độ tin cậy cho việc lập quy hoạch. Sai số lớn có thể dẫn đến quyết định không chính xác, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và phát triển.

5. Làm thế nào để nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ rừng?
   Thông qua tuyên truyền, đào tạo, tổ chức các hoạt động cộng đồng và khuyến khích sự tham gia của người dân trong quản lý, bảo vệ rừng, giúp họ hiểu rõ lợi ích lâu dài của rừng đối với cuộc sống.

Kết luận

• Ứng dụng GIS và ảnh viễn thám đã nâng cao độ chính xác trong đánh giá hiện trạng sử dụng đất và phân cấp đầu nguồn tại huyện Yên Thế.
• Hệ thống đầu nguồn được phân cấp khoa học, phù hợp với đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội, tạo cơ sở cho quản lý bền vững.
• Đánh giá tiềm năng sử dụng đất lâm nghiệp và hiệu quả kinh tế - sinh thái giúp xác định vùng ưu tiên phát triển và bảo tồn.
• Các mô hình canh tác lâm - nông kết hợp có hiệu quả kinh tế cao, góp phần phát triển bền vững.
• Đề xuất các giải pháp quản lý, phát triển bền vững tài nguyên rừng và nâng cao nhận thức cộng đồng trong 3-5 năm tới.

Triển khai áp dụng các giải pháp đề xuất, mở rộng nghiên cứu sang các huyện miền núi khác, tăng cường đào tạo và hợp tác đa ngành để phát triển bền vững tài nguyên rừng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP -------------------- NGUYỄN THỊ NGÀ ỨNG DỤNG CÔNG CỤ (GIS), ẢNH VIỄN THÁM (RS) VÀ CÁC CHỈ TIÊU KINH TẾ - SINH THÁI ĐỂ QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN LÂM NGHIỆP TỔNG THỂ BỀN VỮNG HUYỆN YÊN THẾ, TỈNH BẮC GIANG CHUYÊN NGÀNH: LÂM HỌC Mà SỐ: 60.60 TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP HÀ NỘI, 2010 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Công trình được hoàn thành tại TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học: PGS. HOÀNG SỸ ĐỘNG Phản biện 1: TS. Đỗ Xuân Lân Phản biện 2: TS. Phùng Văn Khoa Luận văn sẽ được bảo vệ trước hội đồng chấm luận văn thạc sỹ khoa học lâm nghiệp, họp tại: Trường Đại học Lâm nghiệp Vào hồi 15 giờ 30 phút ngày 29 tháng 10 năm 2010 Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Trường Đại học Lâm nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 §Æt VÊn ®Ò Rõng ®ãng mét vai trß quan träng ®èi víi ®êi sèng cña con ng-êi ®Æc biÖt lµ ®ång bµo sèng ë vïng n«ng th«n miÒn nói cã cuéc sèng phô thuéc nhiÒu vµo rõng.

Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y do søc Ðp vÒ gia t¨ng d©n sè dÉn ®Õn nhu cÇu sö dông c¸c s¶n phÈm tõ rõng cña con ng-êi ngµy cµng cao nªn diÖn tÝch vµ chÊt l-îng rõng kh«ng ngõng bÞ suy kiÖt. ViÖc quy ho¹ch, sö dông rõng vµ ®Êt rõng cã hiÖu qu¶ lµ c«ng viÖc ®-îc quan t©m cña nhiÒu quèc gia trong ®ã cã ViÖt Nam, khai th¸c hîp lý nguån tµi nguyªn rõng vµ ®Êt rõng ®ang lµ môc tiªu chiÕn l-îc cña mét nÒn l©m nghiÖp bÒn v÷ng. Tuy nhiªn, nh÷ng con sè thèng kª gÇn ®©y ë ViÖt Nam cho thÊy tû lÖ diÖn tÝch ®Êt cã rõng ®· gi¶m ®i kh¸ nhanh, n¨m 1943 tû lÖ che phñ cña rõng lµ 43% th× tíi n¨m 1990 chØ cßn 28,4% tæng diÖn tÝch c¶ n-íc. HiÖn nay, chÝnh phñ, Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n vµ chÝnh quyÒn c¸c ®Þa ph-¬ng ®· quan t©m nhiÒu h¬n ®Õn vÊn ®Ò b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn rõng.

C¸c chÝnh s¸ch cô thÓ hç trî c«ng t¸c b¶o vÖ rõng nh-: QuyÕt ®Þnh 02 vÒ giao ®Êt l©m nghiÖp cho c¸c tæ chøc, hé gia ®×nh vµ c¸ nh©n sö dông æn ®Þnh l©u dµi vµo môc ®Ých l©m nghiÖp, Quy ®Þnh vÒ kho¸n vµ ph¸t triÓn rõng (QuyÕt ®Þnh 202/TTg), QuyÕt ®Þnh 08 cña Thñ t-íng ChÝnh phñ vÒ qu¶n lý 3 lo¹i rõng, nªn diÖn tÝch rõng cã chiÒu h-íng t¨ng lªn. Theo sè liÖu thèng kª cña Bé NN % PTNT n¨m 2004, ®é che phñ cña rõng cña c¶ n-íc lµ 34,2 % so víi tæng diÖn tÝch ®Êt tùn nhiªn. Tuy nhiªn, chÊt l-îng cña rõng vÉn ë trong t×nh tr¹ng suy tho¸i cßn xa møc æn ®Þnh v× vËy ch-a ®¸p øng yªu cÇu cung cÊp l©m s¶n. §Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng trªn theo mét h-íng tiÕp cËn míi víi viÖc øng dông c«ng nghÖ hÖ thèng th«ng tin ®Þa lý (GIS), viÔn th¸m vµ nguyªn t¾c kinh tÕ - sinh th¸i vµo qu¶n lý tµi nguyªn nh- mét nhu cÇu kh¸ch quan.

§èi víi ngµnh l©m nghiÖp, viÖc øng dông hÖ thèng th«ng tin ®Þa lý vµ ¶nh viÔn th¸m ®· ®-îc ¸p dông vµ cã nhiÒu thµnh tùu tèt ®Ñp. Yªn ThÕ lµ mét huyÖn miÒn nói, vïng ®Çu nguån cña tØnh B¾c Giang. V× vËy, vïng nµy cã vai trß quan träng trong viÖc ®iÒu hoµ nguån n-íc, h¹n LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 chÕ lò lôt vµ b¶o vÖ ®Êt, m«i tr­êng… Qu¶n lý tµi nguyªn thiªn nhiªn, trong ®ã cã qu¶n lý tµi nguyªn rõng cña huyÖn Yªn ThÕ ®ang gÆp ph¶i nh÷ng vÊn ®Ò khã kh¨n cÇn ®-îc gi¶i quyÕt. §iÒu ®ã thÓ hiÖn ë viÖc ch-a tu©n thñ nguyªn t¾c c¬ b¶n vÒ x©y dùng rõng phßng hé ®Çu nguån mµ tr-íc tiªn lµ ph©n cÊp ®Çu nguån vµ qu¶n lý sö dông ®Êt.

HËu qu¶ ®ã g©y nhiÒu khã kh¨n cho c«ng t¸c qu¶n lý, chØ ®¹o ph¸t triÓn l©m nghiÖp vµ ®· lµm ¶nh h-ëng ®Õn kh¶ n¨ng cña rõng, h¹n chÕ ®Õn ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi. XuÊt ph¸t tõ thùc tÕ vµ ®ßi hái cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi còng nh- b¶o vÖ m«i tr-êng sinh th¸i vµ ph¸t triÓn tµi nguyªn rõng, chóng t«i tiÕn hµnh nghiªn cøu ®Ò tµi: “øng dông c«ng cô (GIS), ¶nh viÔn th¸m (RS) vµ c¸c chØ tiªu kinh tÕ - sinh th¸i ®Ó quy ho¹ch ph¸t triÓn l©m nghiÖp tæng thÓ bÒn v÷ng huyÖn Yªn ThÕ, tØnh B¾c Giang” LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Ch-¬ng 1 §Æc ®iÓm ®èi t-îng vµ tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 1. §Æc ®iÓm ®èi t-îng nghiªn cøu 1. §iÒu kiÖn tù nhiªn a.

VÞ trÝ ®Þa lý Yªn ThÕ lµ mét huyÖn miÒn nói cña tØnh B¾c Giang, n»m ë vïng trung du vµ miÒn nói phÝa b¾c. Trung t©m huyÖn c¸ch thñ ®« Hµ Néi 75km vÒ h-íng §«ng B¾c. Ranh giíi cña huyÖn tiÕp gi¸p víi c¸c ®Þa ph-¬ng sau: - PhÝa §«ng gi¸p huyÖn L¹ng Giang - B¾c Giang. - PhÝa T©y gi¸p huyÖn §ång Hû, Vâ Nhai, Phó B×nh - Th¸i Nguyªn.

- PhÝa Nam gi¸p huyÖn T©n Yªn - B¾c Giang. - PhÝa B¾c gi¸p huyÖn H÷u Lòng - L¹ng S¬n. C¸c ®¬n vÞ hµnh chÝnh cña huyÖn Yªn ThÕ gåm 19 x· vµ 2 thÞ trÊn. §Þa h×nh, ®Þa m¹o §Þa h×nh cña huyÖn Yªn ThÕ cã ®é dèc tõ B¾c xuèng Nam vµ tõ T©y sang §«ng, chia lµm 3 vïng râ rÖt: vïng nói cao phÝa B¾c; vïng ®åi nói tho¶i xen kÏ gi÷a c¸c c¸nh ®ång nhá hÑp; vïng ®åi nói thÊp xen kÏ ruéng vµ c¸c b·i b»ng ph¼ng.

§Þa chÊt, thæ nh-ìng Theo lÞch sö kiÕn t¹o ®Þa chÊt, ®¸ mÑ ë ®©y chñ yÕu lµ ®¸ trÇm tÝch nh- ®¸ v«i, phiÕn th¹ch, ®¸ biÕn chÊt vµ xen kÏ ®¸ m¸c ma axit (Granit), ®· m¾c ma trung tÝnh (Gabro). C¸c lo¹i ®¸ nµy tr¶i qua thêi gian dµi phong ho¸ cña miÒn nhiÖt ®íi vµ do c¸c nguyªn nh©n kh¸c nªn ®· h×nh thµnh nhiÒu lo¹i ®Êt kh¸c nhau. D-íi ®©y lµ ®Æc ®iÓm cña mét sè lo¹i chÝnh nh- sau: §Êt feralit mïn trªn nói cã mÇu x¸m ®en, ph©n bè hÇu hÕt c¸c x· cã ®é cao >700m. Lo¹i ®Êt nµy ®-îc h×nh thµnh tõ c¸c lo¹i ®¸ mÑ phiÕn th¹ch sÐt, phiÕn th¹ch Mica vµ ®¸ hçn hîp víi tÇng ®Êt máng < 50 cm.

Thµnh phÇn c¬ giíi cña ®¸ feralit mïn trªn nói lµ thÞt nhÑ tuy nhiªn nÕu kh«ng cã thùc vËt che LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 phñ, ®Êt dÔ bÞ xãi mßn rÊt m¹nh. V× lo¹i ®Êt nµy ph©n bè trªn nói nªn th-êng cã thùc vËt che phñ v× vËy ®Êt cßn kh¸ tèt, giÇu dinh d-ìng. §Êt feralit mÇu x¸m vµng ph¸t triÓn trªn ®¸ Sa th¹ch, PhiÕn th¹ch sÐt ph©n bè chñ yÕu ë c¸c vïng nói thÊp gåm c¶ trªn c¸c vïng ®åi. Nhãm ®Êt nµy cã thµnh phÇn c¬ giíi tõ thÞt nhÑ ®Õn thÞt trung b×nh.

HiÖn nay, tÇng ®Êt mÆt ®· bÞ xãi mßn do kh«ng cã líp thùc vËt che phñ tuy nhiªn lo¹i ®Êt nµy vÉn cßn kh¶ n¨ng ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng l©m nghiÖp. §Êt feralit n©u ®á, n©u x¸m ph¸t triÓn trªn ®¸ v«i lµ s¶n phÈm phong ho¸ tïa ®¸ v«i ph©n bè ë hÇu hÕt c¸c x· trong huyÖn. Nhãm ®Êt nµy cã ®Æc ®iÓm t¬i xèp, giÇu dinh d-ìng, thÝch hîp trång c©y l-¬ng thùc, c©y ¨n qu¶, c©y c«ng nghiÖp vµ kÕt hîp ch¨n nu«i… 1. §Æc ®iÓm khÝ hËu Yªn ThÕ lµ mét huyÖn thuéc vïng khÝ hËu nhiÖt ®íi, giã mïa, nhiÖt ®é trung b×nh hµng n¨m lµ kho¶ng 21 - 230 C.

Th¸ng cã nhiÖt ®é cao nhÊt lµ th¸ng 6 (30 - 350C), th¸ng cã nhiÖt ®é thÊp nhÊt lµ th¸ng 1 910 - 150c). Do n»m trªn ®Þa h×nh chia c¾t phøc t¹p, ®Þa h×nh ®a d¹ng nªn biªn ®é nhiÖt ngµy ®ªm kh¸ cao tõ 7,0 - 7,50C. - VÒ chÕ ®é Èm §é Èm kh«ng khÝ trung b×nh cña huyÖn Yªn ThÕ dao ®éng tõ 80 - 90, trong c¸c th¸ng mïa hÌ nhÊt lµ tõ th¸ng 6 ®Õn th¸ng 9 ®é Èm t-¬ng ®èi th-êng ®¹t 90 - 93%. Mïa ®«ng cã ®é Èm t-¬ng ®èi thÊp h¬n nh-ng còng kho¶ng 78 - 81% (th¸ng 12 - 1).

ChÝnh nh÷ng nguyªn nh©n trªn mµ trong c¸c th¸ng mïa ®«ng xÈy ra t×nh tr¹ng thiÕu n-íc nghiªm träng ®èi víi c©y trång, vËt nu«i vµ thËm trÝ g©y khã kh¨n ®èi víi ®êi sèng cña nh©n d©n ë ®©y. - VÒ chÕ ®é m-a L-îng m-a ph©n bæ kh«ng ®Òu gi÷a c¸c th¸ng trong n¨m, tËp trung chñ yÕu tõ th¸ng 6 ®Õn th¸ng 9, chiÕm 70% l-îng m-a c¶ n¨m. L-îng m-a trung b×nh n¨m ®¹t 1.454 mm, l-îng bèc h¬i tung b×nh trong n¨m biÕn ®éng tõ 800 - 1000 mm (theo kÕt qu¶ cña trung t©m khÝ t-îng B¾c Giang n¨m 2009). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

§Æc ®iÓm hÖ thèng thuû v¨n a. §Æc ®iÓm s«ng suèi HuyÖn Yªn ThÕ lµ huyÖn ®Çu nguån cña s«ng Th-¬ng, hÖ thèng suèi thuéc l-u vùc s«ng Th-¬ng t-¬ng ®èi dÇy gåm nhiÒu nh¸nh lín vµ nh¸nh nhá, chÈy qua vïng ®Þa h×nh chia c¾t kh¸ phøc t¹p. V× vËy, chóng ®· g©y ¶nh h-ëng kh«ng nhá ®Õn c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt vµ sinh ho¹t hµng ngµy cña nh©n d©n, ®Æc biÖt lµ vµo mïa m-a. §Æc ®iÓm thuû v¨n Do ®Æc ®iÓm vÒ ®iÒu kiÖn ®Þa h×nh vµ khÝ hËu trong huyÖn nªn l-u l-îng n-íc 2 mïa, mïa ®«ng vµ mïa hÌ chªnh nhau lín.

L-u l-îng mïa ®«ng chØ chiÕm 10 - 15% toµn n¨m. M« ®un dßng chÈy trung b×nh kho¶ng 10.000mm3/gi©y/km2 (theo kÕt qu¶ cña trung t©m khÝ t-îng B¾c Giang n¨m 2009). Trong mïa m-a, l-îng m-a lín tËp trung vµo th¸ng 6, th¸ng 7 nªn ®· g©y ra t×nh tr¹ng óng lôt , lò quÐt lµm sôt lë ®Êt vµ ¶nh h-ëng tiªu cùc tíi s¶n xuÊt còng nh- cuéc sèng cña ng-êi d©n, ®Æc biÖt lµ ng-êi d©n ë mét sè x· ven s«ng Th-¬ng. §Æc ®iÓm vÒ d©n sinh, kinh tÕ - x· héi a.

Thµnh phÇn d©n téc vµ sù ph©n bè d©n c- - Thµnh phÇn d©n téc: trªn ®Þa bµn huyÖn Yªn ThÕ gåm 4 d©n téc anh em sinh sèng Kinh, Tµy, Nïng, Dao. Mçi d©n téc cã nh÷ng nÐt ®éc ®¸o vÒ v¨n ho¸, tËp qu¸n sinh ho¹t vµ cã ph-¬ng thøc canh t¸c, ph¸t triÓn kinh tÕ kh¸c nhau. D©n téc Tµy, Nïng, th-êng sèng thµnh c¸c lµng b¶n lín, gÇn c¸c ®-êng giao th«ng vµ s«ng suèi. D©n téc Dao th-êng sèng trªn c¸c vïng nói cao, tËp qu¸n canh t¸c chÝnh lµ lµm n-¬ng rÉy.

- D©n sè vµ lao ®éng: theo kÕt qu¶ ®iÒu tra d©n sè n¨m 2009 toµn huyÖn cã 95.241 ng-êi, tû lÖ t¨ng d©n sè trung b×nh hµng n¨m tõ 1,2 - 1,4%. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y do thiÕu ®Êt canh t¸c, cuéc sèng sinh ho¹t khã kh¨n nªn cã nhiÒu cuéc di c- tù do cña mét sè d©n téc (TÇy, Nïng, Kinh) vµo c¸c tØnh miÒn nam vµ T©y Nguyªn sinh sèng.