ĐẶT VẤN ĐỀ Đối với tất cả các quốc gia, đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là bộ phận hợp thành quan trọng của môi trường sống, là nơi mà các hệ sinh thái đã và đang tồn tại và phát triển, là địa bàn phân bố và tổ chức các hoạt động kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng. Khu căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng (được gọi tắt trong thời chiến là Căn cứ Mỹ Phước) căn cứ này được xây dựng trong khu rừng tràm thuộc xã Mỹ Phước. Trước đây, nơi đây chỉ là cánh đồng hoang vu đầy cỏ dại, rộng hàng chục ngàn ha, sau đó người dân đến đây khai phá, định cư và lập ấp. Pháp đẩy mạnh khai thác tài nguyên, chiếm đất nông sản, bắt nhân dân đào kênh gạch và trồng tràm.
Có thể nói Căn cứ Mỹ Phước lúc bấy giờ là nơi đứng chân chỉ đạo của Tỉnh ủy Sóc Trăng, góp phần quan trọng trong công cuộc kháng chiến chung của cả nước đánh bại chủ nghĩa thực dân Pháp. Với những giá trị và ý nghĩa lịch sử ngày 16/6/1992, Bộ văn hóa thông tin ra quyết định số 734/QĐ-BVHTT công nhận Khu căn cứ Tỉnh ủy là Di tích Lịch sử cách mạng cấp quốc gia. Rừng tràm có vai trò rất quan trọng là hệ sinh thái của nhiều loài động – thực vật sinh sống và phát triển vì rừng tràm có nhiều chất hữu cơ trong đất, có tác dụng thúc đẩy sự hoạt động của các vi khuẩn yếm khí trong đất (Võ Thị Gương, 2010). Nếu có sự thay đổi về đời sống thì nguy cơ đa dạng sinh học sẽ bị thay đổi theo.
Nguyên nhân sự thay đổi đó là do khai thác, săn bắt, biến đổi khí hậu hay sự xâm nhập của sinh vật ngoại lai, sự biến mất và xuống cấp môi trường sống tự nhiên là mối đe dọa lớn nhất đối với đa dạng sinh học. Bên cạnh đó, một số chất được sinh ra trong quá trình phân hủy chất hữu cơ dưới nước, trong điều kiện yếm khí cũng gây độc đối với đời sống sinh vật và thủy sinh, cản trở quá trình hô hấp của các loài thủy sản (Andrew Lazur, 2007). Từ sự biến đổi tính chất của đất sẽ tác động ngược lại đối với sự sinh trưởng và phát triển của thực vật, động vật theo chuỗi thức ăn dẫn đến mất môi trường sống và đồng thời mất đi sự đa dạng (gen). Trần Thị Loan Anh (MSSV: B1508920) 1 Luận Văn Tốt Nghiệp Ngành Quản Lý Tài Nguyên & Môi Trường Với những giá trị, ý nghĩa lịch sử của khu căn cứ và sự phát triển của rừng tràm thì đề tài “ Đánh giá hiện trạng chất lượng môi trường đất tại rừng tràm Mỹ Phước – Sóc Trăng.” được thực hiện nhằm để giúp cho công tác quản lý chất lượng đất và bảo tồn đa dạng sinh học tại rừng tràm Mỹ Phước được tốt hơn.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.1 Mục tiêu tổng quát Đánh giá hiện trạng chất lượng môi trường đất để làm cơ sở cho công tác quản lý và định hướng sử dụng đất tại rừng tràm Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng.2 Mục tiêu cụ thể Đánh giá hiện trạng chất lượng môi trường đất tại rừng tràm Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng.
Đề ra những phương hướng, giải pháp hợp lí để nâng cao chất lượng môi trường đất phục vụ cho công tác quản lý tại rừng tràm Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng.3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Thu thập thông tin từ ban quản lý về hiện trạng rừng, bản đồ nền và khảo sát sơ bộ về hiện trạng rừng, ghi nhận đặc điểm rừng tràm. Xác định vị trí dự kiến thu mẫu trên bản đồ, khảo sát thực địa các điểm đã chọn trên bản đồ và định vị bằng công cụ GPS. Sau đó, đưa vị trí khảo sát này lên bản đồ nền và căn cứ vào các tọa độ đã định vị ở lần khảo sát đó, để các lần thu mẫu sau có thể đến đúng vị trí tọa độ đã xác định. Thu mẫu và phân tích các chỉ tiêu: pH, độ dẫn điện (EC), Nitơ tổng, Photpho tổng, nhôm trao đổi, sắt tổng và chất hữu cơ.
Đánh giá hiện trạng chất lượng môi trường đất tại rừng tràm Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng. Đề xuất phương hướng quản lý đất tại rừng tràm Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng. Trần Thị Loan Anh (MSSV: B1508920) 2 Luận Văn Tốt Nghiệp Ngành Quản Lý Tài Nguyên & Môi Trường CHƯƠNG 2. LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU 2.1 GIỚI THIỆU VỀ HUYỆN MỸ TÚ 2.1 Điều kiện tự nhiên 2.1 Vị trí địa lý Huyện Mỹ Tú có tổng diện tích đất tự nhiên là 36.819,26 ha chiếm 11,12% diện tích đất tự nhiên của tỉnh, bao gồm 8 xã và 1 Thị trấn: Thị trấn Huỳnh Hữu Nghĩa, các xã Long Hưng, Hưng Phú, Mỹ Hương, Mỹ Tú, Mỹ Phước, Thuận Hưng, Mỹ Thuận và Phú Mỹ.
Huyện Mỹ Tú giáp ranh với 5 huyện thuộc 2 tỉnh, cụ thể như sau: - Phía Đông giáp với Thành phố Sóc Trăng, huyện Châu Thành và huyện Mỹ Xuyên. - Phía Tây giáp với huyện Long Mỹ (tỉnh Hậu Giang), huyện Ngã Năm và huyện Thạnh Trị. - Phía Nam giáp huyện Thạnh Trị, Ngã Năm và huyện Mỹ Xuyên. - Phía Bắc giáp với huyện Long Mỹ (tỉnh Hậu Giang) và huyện Châu Thành.1 Bản đồ hành chính huyện Mỹ Tú (Nguồn: báo cáo công tác bảo vệ môi trường năm 2017 huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng) Trần Thị Loan Anh (MSSV: B1508920) 3 Luận Văn Tốt Nghiệp Ngành Quản Lý Tài Nguyên & Môi Trường Toàn huyện có 4 nhóm đất chính rất thuận lợi để phát triển nông nghiệp: nhóm đất phèn chủ yếu sử dụng cho việc trồng tràm và một số cây chịu phèn như khóm, mía,… Nhóm đất phù sa là loại đất chịu ảnh hưởng của kênh xáng Phụng Hiệp không có phèn, mặn.
Nhóm đất giồng cát được cấu tạo bởi cát mịn thường có dạng vòng cung kéo dài và nhóm đất nhân tác được hình thành trong quá trình canh tác của con người và sự tác động cơ giới hóa,… Chủ yếu là thổ canh, thổ cư, đất vườn đã được lên líp, phân bố rộng khắp các xã trong huyện.2 Đặc điểm địa hình Huyện có địa hình đồng bằng thấp, cao 0,2 m so với mực nước biển; phía Tây Nam trũng ngập nước có rừng tràm, đất phèn.3 Khí hậu Huyện nằm trong khu vực ĐBSCL nên mang những nét đặc trưng của khí hậu đồng bằng châu thổ và chịu ảnh hưởng khí hậu nhiệt đới gió mùa, có 2 mùa mưa nắng rõ rệt, gió mùa Tây Nam được hình thành từ tháng 5 đến tháng 10; gió mùa Đông Bắc được hình thành từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Tốc độ gió trung bình/năm là 3,9 m/s, trung bình tháng lớn nhất là 4,9 m/s, trung bình tháng nhỏ nhất là 3,1 m/s.4 Sông ngòi Huyện có hệ thống kênh gạch chằn chịt, các kênh Quản lộ Phụng Hiệp và Nhu Gia là hệ thống cung cấp nước chủ yếu cho vùng. Trần Thị Loan Anh (MSSV: B1508920) 4 Luận Văn Tốt Nghiệp Ngành Quản Lý Tài Nguyên & Môi Trường 2.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 2.1 Điều kiện kinh tế Huyện Mỹ Tú có tài nguyên sinh vật đa dạng và phong phú, rất có ít cho sự phát triển kinh tế của vùng. Nổi bật nhất là tài nguyên thủy sản và tài nguyên rừng.
+ Tài nguyên thủy sản: nhờ hệ thống kênh mương chằn chịt với tổng chiều dài các tuyến kênh mương là 1. Do đó, tài nguyên thủy sản khá đa dạng và phong phú, đa số là các loại thủy sản nước ngọt, có một phần nhỏ thủy sản nước lợ như tôm sú được nuôi ở khu vực ngoài đê có lợi thế trong việc chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp trên phạm vị toàn huyện. Các loại thủy sản có giá trị kinh tế cao như cá tra, cá mè vinh, cá rô phi, cá rô đồng, cá trê lai, tôm càng xanh, tôm sú, ba ba, rùa,…. + Tài nguyên rừng: rừng được trồng trên diện tích đất lâm nghiệp kém hiệu quả với diện tích là 1.050 ha, tập trung ở các lâm trường thuộc các phân trường Sóc Trăng, Mỹ Phước, Phú Lợi và rải rác ở Long Hưng, Hưng Phú, chủ yếu là trồng tràm, bạch đàn, xà cừ; ngoài giá trị kinh tế, còn có giá trị rất lớn trong công tác phòng hộ và bảo vệ môi trường, là nơi cư trú của các loài sinh vật có giá trị như: ong, rùa, rắn và các loài cá, tôm, cua,…đặc biệt có mô hình trồng tràm kết hợp với nuôi ong cho hiệu quả kinh tế cao.
Mỹ Tú là huyện có diện tích sản xuất lúa lớn nhất tỉnh Sóc Trăng. Huyện tập trung khai thác lợi thế, tiềm năng để nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Nhất là chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, tăng cường phối hợp với các nhà khoa học hướng dẫn, tập huấn chuyên môn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật cho nông dân vào sản xuất; Thực hiện tái cơ cấu mùa vụ theo hướng giảm diện tích lúa thu đông và xuân hè để chuyển sang cây trồng khác, duy trì các mô hình cánh đồng sản xuất tập trung, tiếp tục mở rộng diện tích cánh đồng mẫu lớn. Nhờ vậy đã giúp nông dân phá thế độc canh cây lúa, làm ra nhiều sản phẩm chất lượng cao, góp phần cải thiện đời sống nhân dân và từng bước hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn theo hướng phát triển bền vững.
Ngoài ra, trên địa bàn huyện đã triển khai thực hiện các dự án như: Dự án sản xuất nông nghiệp bền vững VnSAT, dự án lúa đặc sản, kế hoạch nhân giống lúa xác nhận, dự án hỗ trợ nông nghiệp cacbon thấp; Hỗ trợ con giống thủy sản cho hộ dân Trần Thị Loan Anh (MSSV: B1508920) 5 Luận Văn Tốt Nghiệp Ngành Quản Lý Tài Nguyên & Môi Trường thuộc các xã vùng trũng thực hiện mô hình nuôi cá đồng để thay thế vụ lúa Thu đông không hiệu quả. Đã góp phần rất lớn vào việc triển khai thực hiện đề án tái cơ cấu nông nghiệp trên cây lúa của huyện.2 Điều kiện xã hội Giáo dục - Đào tạo: Hiện nay mầm non có 46 điểm, cấp tiểu học 58 điểm, cấp trung học cơ sở 10 điểm. Năm học 2017 - 2018, toàn huyện huy động 22.618 học sinh, đạt 102,39%. Trong đó, mầm non 3.994 học sinh, nhà trẻ 191 học sinh, tiểu học 10.045 học sinh, trung học cơ sở 6.221 học sinh, trung học phổ thông 2.217 học sinh Văn hóa - Thông tin: Tăng cường công tác tuyên truyền, thông tin tình hình kinh tế, chính trị và ý nghĩa các ngày lễ, tết trong năm.
Tổ chức các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao thiết thực mừng Đảng, mừng xuân.