Đặt vấn đề Đất đai là một vấn đề ngày càng nóng bỏng và giá trị của đất đai ngày càng khó kiểm soát. Với mỗi quốc gia mỗi cá nhân đất đai là một phần không thể thiếu. Không chỉ là nơi để ở, đất đai còn là nơi để sản xuất, là nguồn sống của nhân dân, là nơi xây dựng môi trường sống phân bố dân cư từ đó phát triển các cơ sở kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng. Vì thế nhu cầu về sử dụng đất của mỗi cá nhân ngày càng cao, nhà nước nếu quản lý không hiệu quả sẽ dẫn đến tình trạng lợi ích chung bị suy giảm, cũng dẫn đến phân bố các nhu cầu sử dụng và bảo vệ quỹ đất cũng sẽ bị ảnh hưởng theo.
Chính vì thế, Nhà nước cần có các chính sách quản lý, can thiệp vào lĩnh vực đất đai để nó phát huy hết giá trị của mình. Hiện nay còn nhiều nơi nhà nước chưa thành lập được bản đồ để quản lý chặt chẽ về tài nguyên đất dẫn đến tình trạng sử dụng tài nguyên đất không hợp lý gây lãng phí tài nguyên. Được sự quan tâm của nhà nước Cấm Sơn là xã vùng cao thuộc địa bàn “đặc biệt khó khăn” của huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang, cách trung tâm huyện Lục Ngạn 40km về phía Đông Bắc. Với tổng số 1084 hộ, 5157 khẩu sinh sống trong 7 thôn: thôn Bến, thôn Họa, thôn Mới, thôn Cấm, thôn Bả, thôn Ao Vường, thôn Chằm Khon.
Đến nay do chưa có bản đồ địa chính nên cơ bản việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Giấy chứng nhận của người dân đang sử dụng phần lớn được cấp từ năm 2003 và rất ít trường hợp được cấp sau thời gian đó. Diện tích trên giấy chứng nhận cũ chủ yếu được đo bằng thước dây nên không đảm bảo được sự chính xác về diện tích đặc biệt đối với những thửa đất to và nhiều góc cạnh. Tình trạng hồ sơ địa chính vẫn còn nhiều bất cập không đồng bộ do chưa có bản đồ địa chính.
Tuy khó khăn 2 là vậy nhưng xã cũng cơ bản hoàn thành việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, góp phần nâng cao vai trò quản lý nhà nước về đất đai. Nhận thấy việc thành lập bản đồ địa chính chính quy của xã Cấm Sơn là một việc cần thiết và cấp bách để đảm bảo việc quản lý, sử dụng đất đai một cách chặt chẽ, tiết kiệm và có hiệu quả. Hệ thống cơ sở dữ liệu địa chính chính là tiền đề cho việc quản lý, khai thác, sử dụng đất một cách hợp lý, có hiệu quả, thuận tiện trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai. Với mục đích nêu trên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của PGS.
Đàm Xuân Vận, tôi đã tiến hành thực tập tốt nghiệp tại Công ty TNHH một thành viên Kim Hoàng theo công trình: “Đo đạc bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất tại xã Cấm Sơn huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang”. Mục tiêu đề tài - Đo đạc và tiến hành thành lập bản đồ địa chính tại xã Cấm Sơn huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang theo yêu cầu của tỉnh Bắc Giang 1. Yêu cầu - Giúp nắm chắc được quỹ đất của xã Cấm Sơn huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang là tài liệu rất quan trọng và tiến hành phục vụ cho các công tác cũng như quản lý Nhà nước về đất đai của tỉnh Bắc Giang: + Phục vụ các công tác đăng ký QSD đất, thuê đất, cấp mới…. theo quy định của pháp luật.
+ Xác nhận các tình trạng hiện trạng, thể hiện các loại biến động về đất đai và phục vụ tất cả các yếu tố để cho chỉnh lý biến động của các loại thửa đất trong từng loại đất của đơn vị hành chính xã. 3 + Làm các yếu tố để thành lập các khu quy hoạch, kế hoạch đối với đối tượng sử dụng đất, quy hoạch cũng như xây dựng cho các khu dân cư, đường đi lại giao thông, đường thủy hệ cấp cũng như thoát nước, xây dựng một số các công trình sử dụng dành cho dân để và làm cơ sở để đo vẽ các dự án các công trình ngầm. + Làm hình thức xác định để rà soát tình hình sử dụng tài nguyên đất và tiến hành bố trí giải quyết các khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai. + Làm cơ sở để thống kê và kiểm kê đất đai.
- Xác nhận tình hình hiện tại về địa giới của khu vực hành chính xã, phường, xã; quận, huyện, thành phố thuộc tỉnh; tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. - Làm cơ sở để xây dựng cở sở dữ liệu đất đai các cấp. - Công việc đã thực hiện trong quá trình thực tập về đo đạc, thành lập bản đồ và xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính xã Cấm Sơn huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang: + Thành lập lưới khống chế đo vẽ. + Tiến hành đo đạc bản đồ Xã Cấm Sơn, Huyện Lục Ngạn, Tỉnh Bắc Giang.
+ Thực hiện công tác vẽ bản đồ trên phần mềm Microstation 8. + Thực hiện thành lập bản đồ địa chính 1/5000 của xã Cấm Sơn, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang 4 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Đo đạc, thành lập bản đồ và xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính 2. Khái niệm về đo đạc thành lập bản đồ Đo đạc bản đồ là hoạt động đo đạc địa hình và địa vật nằm trên bề mặt Trái Đất nhằm vẽ lên mặt phẳng giấy hay còn gọi là bản đồ và xử lý những số liệu đó.
Đo đạc địa chính là xác định ranh giới thửa đất trên thực địa phục vụ cho công tác quản lý đất đai. Các loại hoạt động đo đạc bản đồ : + Xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật + Thành lập các sản phẩm về đo đạc Các hoạt động điển hình của đo đạc bản đồ là: Thành lập và hiện chỉnh hệ thống bản đồ địa hình (quốc gia, hành chính toàn quốc và cấp tỉnh), và át lát quốc gia. Thành lập hệ tọa độ quy chiếu quốc gia và biến thành các số liệu gốc đo đạc của đất nước; Thành lập và tiến hành sửa chữa nếu sai sót của hệ thống điểm đo đạc cơ sở quốc gia; Xây dựng hệ thống không ảnh cơ bản; Xây dựng và cập nhật cơ sở dữ liệu địa lý quốc gia; Xây dựng, cập nhật, quản lý, khai thác hạ tầng dữ liệu không gian địa lý; Xây dựng hệ thống địa danh sử dụng trong đo đạc và bản đồ; Đo đạc và bản đồ về biên giới quốc gia; Đo đạc và bản đồ về địa giới hành chính; Nghiên cứu khoa học trái đất bằng phương pháp đo đạc và bản đồ. Các loại bản đồ địa chính Bản đồ địa chính được phân chia thành hai loại là bản đồ giấy mà bản đồ số hóa địa chính.
- Bản đồ địa chính giấy: là một loại bản đồ địa chính phổ biến đầy đủ các thông tin, dễ sử dụng bao gồm các kí hiệu và được ghi chú tất cả trên bản đồ - Bản đồ số hóa địa chính: tương tự với bản đồ địa chính giấy nhưng tất cả thông tin đều được mã hóa và lưu trữ. 5 Về căn bản bản đồ địa chính có 2 loại: Bản đồ địa chính gốc: Loại bản đồ được đo vẽ thể hiện hiện trạng sử dụng đất, làm tài liệu cho biên tập và biên vẽ. Hoặc sửa đổi bổ sung để thành lập bản đồ địa chính cấp xã. Bản đồ địa chính: thể hiện tất cả các thửa đất, những ranh giới, diện tích, loại đất và được hoàn chỉnh phù hợp với các số liệu trong hồ sơ địa chính.
Quy trình thành lập bản đồ địa chính a. Khái quát quy trình thành lập bản đồ địa chính Trong quá trình thành lập bản đồ địa chính bắt đầu từ công đoạn lập lưới khống chế địa chính, lưới khống chế đo vẽ, đo vẽ chi tiết, lập hồ sơ kỹ thuật thửa đất đến biên tập bản đồ địa chính gốc là do những người làm công tác đo đạc thực hiện, công tác này được tiến hành phần lớn ngoài thực địa. Dưới đây là Sơ đồ công nghệ thành lập bản đồ địa chính được thể hiện như sơ đồ dưới đây [13]. Xây dựng phương án kỹ thuật đo đạc thành lập bản đồ địa chính Thành lập lưới các cấp Chuẩn bị bản vẽ và các tư liệu liên quan Đo vẽ chi tiết ngoại nghiệp Lập hồ sơ kỹ Thành lập bản đồ gốc thuật thửa đất Tiếp biên bản vẽ, đánh số thửa, tính diện tích In nhân bản Biên tập bản đồ địa chính Giao diện tích thửa đất cho các chủ Đăng ký, thống kê, cấp giấy sử dụng chứng nhận QSDĐ Hoàn thiện bản đồ và hồ sơ địa chính, ký công nhận Lưu trữ, sử dụng 6 Hình 2.1: Sơ đồ công nghệ thành lập bản đồ địa chính Các công đoạn từ biên tập bản đồ địa chính, in bản đồ sẽ được thực hiện ở nội nghiệp.
Các công đoạn đăng ký, thống kê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chỉnh sửa nội dung bản đồ và lưu trữ hồ sơ đại chính là do những người làm công tác quản lý địa chính ở các cấp thực hiện. Trong sơ đồ công nghệ phải đảm bảo một nguyên tắc chung là: Sau mỗi công đoạn phải thực hiện kiểm tra nghiệm thu thì mới thực hiện công đoạn tiếp theo nhằm tránh những sai sót, nhầm lẫn. Xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính Việc xây dựng CSDL địa chính là yêu cầu cơ bản để để xây dựng hệ thống quản lý đất đai hiện đại. Các bước cơ bản để xây dựng CSDL địa chính bao gồm: Bước 1.
Thu thập tài liệu. Tiến hành thành lập các dữ liệu không gian địa chính. Tiến hành thành lập dữ liệu thuộc tính địa chính. Xây dựng siêu dữ liệu (metadata).
Xếp hạng cũng như phân tích đánh giá chất hiệu quả của cơ sở dữ liệu địa chính. Ra thành phẩm và bàn giao sản phẩm cơ sở dữ liệu địa chính. Đồng bộ các sản phẩm cơ sở dữ liệu địa chính đã chính xác vào Hệ thống thông tin đất đai.