Tỷ lệ và yếu tố nguy cơ gây thiếu máu ở sinh viên nữ dân tộc thiểu số tại tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Prevalence and risk factors for anemia among female students of ethnicminorities in thai nguyen, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Miss Hoa Thi Hong Hanh
• Người hướng dẫn: Assoc. Kanokwan Sanchaisuriya
• Trường học: Khon Kaen University
• Chuyên ngành: Medical Science
• Đề tài: Tỷ lệ và yếu tố nguy cơ gây thiếu máu ở sinh viên nữ dân tộc thiểu số tại tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Khon Kaen

Mục lục chi tiết

• ABSTRACT
• ACKNOWLEDGEMENTS
• 1. CHAPTER I: INTRODUCTION
• 1.1. Background and rationale
• 2. CHAPTER II: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Part I: General consideration of anemia, ID and IDA
• 2.1.1. Anemia
• 2.1.2. Iron deficiency (ID) and iron deficiency anemia (IDA)
• 2.2. Part II: Related research
• 2.2.1. Prevalence and risk factors for anemia in Vietnam
• 3. CHAPTER III: RESEARCH METHODOLOGY
• 3.1. Data collection & tools
• 3.2. Scope and limitation of the study
• 4. CHAPTER IV: RESULTS
• 4.1. General characteristics of the study population
• 4.2. Prevalence of anemia, IDA, and thalassemia among 275 women of ethnic minorities
• 4.3. Hematologic features among anemic and non-anemic women
• 4.4. Factors associated with anemia among 275 women of ethnic minorities
• 4.5. Distribution of thalassemia among different ethnic groups
• 5. CHAPTER V: DISCUSSION
• 6. CHAPTER VI: CONCLUSION
• APPENDIX A: INFORMATION SHEET
• APPENDIX B: QUESTIONNAIRE FORM
• APPENDIX C: ETHICAL APPROVAL FORM
• APPENDIX D: RESEARCH PRESENTATION
• LIST OF TABLES
• LIST OF ABBREVIATIONS

Tóm tắt

I. Thiếu Máu ở Sinh Viên Dân Tộc Tổng Quan Vấn Đề Nhức Nhối

Tình trạng thiếu máu là một vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến năng suất làm việc và chất lượng cuộc sống. Đặc biệt, sinh viên nữ dân tộc thiểu số là một nhóm đối tượng dễ bị tổn thương do nhiều yếu tố khác nhau như điều kiện kinh tế xã hội, chế độ dinh dưỡng, và tiếp cận dịch vụ y tế hạn chế. Nghiên cứu về tỷ lệ và yếu tố nguy cơ gây thiếu máu ở nhóm đối tượng này tại tỉnh Thái Nguyên là vô cùng cần thiết để đưa ra các giải pháp can thiệp hiệu quả. Theo WHO, khoảng 50% dân số Đông Nam Á bị thiếu máu, chủ yếu do thiếu sắt. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng, ở Việt Nam, các bệnh lý về hemoglobin như thalassemia cũng đóng vai trò quan trọng.

1.1. Thực trạng thiếu máu tại Việt Nam và tầm quan trọng của nghiên cứu

Việt Nam là quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc khác nhau, trong đó người Kinh chiếm đa số. Các dân tộc thiểu số thường sinh sống ở vùng núi, nơi điều kiện kinh tế và tiếp cận dịch vụ y tế còn hạn chế. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra tỷ lệ thalassemia và các bệnh lý hemoglobin khác khá cao ở một số dân tộc thiểu số. Vì vậy, việc nghiên cứu thiếu máu ở nhóm đối tượng này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về nguyên nhân mà còn cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng chương trình can thiệp phù hợp. Nghiên cứu của Nguyễn và cộng sự năm 1995 cho thấy tỷ lệ thiếu máu cao ở trẻ em (60%) và phụ nữ mang thai (53%) tại khu vực nông thôn.

1.2. Vị trí của Đại học Y Dược Thái Nguyên trong bối cảnh nghiên cứu

Đại học Y Dược Thái Nguyên đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo đội ngũ y bác sĩ cho các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam. Trường có số lượng lớn sinh viên dân tộc thiểu số đến từ các vùng có tỷ lệ suy dinh dưỡng cao. Do đó, nhóm sinh viên nữ dân tộc thiểu số tại trường có nguy cơ cao mắc thiếu máu. Nghiên cứu này sẽ cung cấp thông tin quan trọng để nhà trường và các cơ quan chức năng có thể triển khai các biện pháp phòng ngừa và điều trị thiếu máu hiệu quả cho sinh viên. Nghiên cứu sẽ tập trung vào xác định tỷ lệ thiếu máu và các yếu tố nguy cơ liên quan trong nhóm sinh viên này.

II. Khám Phá Các Yếu Tố Nguy Cơ Bí Quyết Chống Thiếu Máu

Các yếu tố nguy cơ gây thiếu máu rất đa dạng, bao gồm cả yếu tố dinh dưỡng, kinh tế xã hội, và các bệnh lý tiềm ẩn. Thiếu sắt là nguyên nhân phổ biến nhất, nhưng các yếu tố khác như nhiễm ký sinh trùng, thiếu vi chất dinh dưỡng (selenium, zinc, copper, vitamin A) và các bệnh lý di truyền như thalassemia cũng đóng vai trò quan trọng. Việc xác định các yếu tố nguy cơ cụ thể ở sinh viên nữ dân tộc thiểu số tại Thái Nguyên sẽ giúp xây dựng các biện pháp can thiệp phù hợp và hiệu quả. Theo WHO, phụ nữ không mang thai trong độ tuổi sinh sản cũng có nguy cơ do mất máu hàng tháng.

2.1. Ảnh hưởng của dinh dưỡng và kinh tế xã hội đến tình trạng thiếu máu

Chế độ dinh dưỡng nghèo nàn, thiếu các thực phẩm giàu sắt như thịt, cá, trứng và rau xanh là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây thiếu máu. Điều kiện kinh tế xã hội khó khăn cũng hạn chế khả năng tiếp cận các thực phẩm bổ dưỡng và dịch vụ y tế. Bên cạnh đó, các thói quen ăn uống không hợp lý, như ăn chay trường hoặc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm cản trở hấp thu sắt, cũng có thể góp phần vào tình trạng thiếu máu. Nghiên cứu cần đánh giá chi tiết về thói quen ăn uống và điều kiện kinh tế xã hội của sinh viên.

2.2. Vai trò của nhiễm ký sinh trùng và thiếu vi chất dinh dưỡng

Nhiễm ký sinh trùng, đặc biệt là giun móc, có thể gây mất máu mãn tính và dẫn đến thiếu máu. Tình trạng vệ sinh kém và thiếu nước sạch làm tăng nguy cơ nhiễm ký sinh trùng. Ngoài ra, thiếu các vi chất dinh dưỡng như selenium, zinc, copper và vitamin A cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình tạo máu. Nghiên cứu cần đánh giá tình trạng nhiễm ký sinh trùng và mức độ thiếu vi chất dinh dưỡng của sinh viên để xác định vai trò của các yếu tố này trong gây thiếu máu.

III. Giải Pháp Hiệu Quả Phương Pháp Nghiên Cứu và Đánh Giá Chi Tiết

Nghiên cứu cần sử dụng phương pháp khoa học để thu thập và phân tích dữ liệu một cách chính xác và khách quan. Việc lựa chọn mẫu nghiên cứu đại diện, sử dụng các công cụ đánh giá tin cậy và áp dụng các phương pháp phân tích thống kê phù hợp là rất quan trọng. Nghiên cứu cần tập trung vào đánh giá tình trạng thiếu máu, xác định các yếu tố nguy cơ và phân tích mối liên hệ giữa các yếu tố này. Dựa trên kết quả nghiên cứu, các giải pháp can thiệp hiệu quả có thể được đề xuất để cải thiện tình trạng thiếu máu ở sinh viên nữ dân tộc thiểu số.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và phương pháp thu thập dữ liệu

Nghiên cứu nên sử dụng thiết kế cắt ngang (cross-sectional) để đánh giá tỷ lệ thiếu máu và các yếu tố nguy cơ tại một thời điểm nhất định. Mẫu nghiên cứu cần được chọn ngẫu nhiên và đại diện cho sinh viên nữ dân tộc thiểu số tại Đại học Y Dược Thái Nguyên. Dữ liệu nên được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp, sử dụng bảng hỏi được chuẩn hóa và kiểm tra tính tin cậy. Ngoài ra, cần lấy mẫu máu để xét nghiệm huyết học, đánh giá tình trạng thiếu máu, sắt, ferritin và các bệnh lý hemoglobin.

3.2. Các chỉ số huyết học và xét nghiệm đánh giá thiếu máu và thalassemia

Các chỉ số huyết học cần được đánh giá bao gồm hemoglobin (Hb), hematocrit (Hct), MCV (mean corpuscular volume), MCH (mean corpuscular hemoglobin) và MCHC (mean corpuscular hemoglobin concentration). Xét nghiệm ferritin cần được thực hiện để đánh giá tình trạng dự trữ sắt. Nếu nghi ngờ có thalassemia, cần thực hiện điện di hemoglobin để xác định các biến thể hemoglobin bất thường. Các xét nghiệm này cần được thực hiện tại phòng xét nghiệm đạt chuẩn và được kiểm soát chất lượng chặt chẽ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Can Thiệp và Phòng Ngừa Thiếu Máu Hiệu Quả

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng các chương trình can thiệp và phòng ngừa thiếu máu hiệu quả cho sinh viên nữ dân tộc thiểu số tại Thái Nguyên. Các chương trình này cần tập trung vào cải thiện chế độ dinh dưỡng, tăng cường tiếp cận dịch vụ y tế, và phòng ngừa các bệnh lý nhiễm trùng. Bên cạnh đó, cần nâng cao nhận thức của sinh viên về tầm quan trọng của việc phòng ngừa thiếu máu và các biện pháp tự chăm sóc sức khỏe.

4.1. Cải thiện chế độ dinh dưỡng và bổ sung sắt cho sinh viên

Chương trình cần cung cấp thông tin về chế độ dinh dưỡng cân bằng, giàu sắt và các vi chất dinh dưỡng cần thiết cho tạo máu. Các biện pháp có thể bao gồm tư vấn dinh dưỡng cá nhân, cung cấp thực phẩm bổ dưỡng, và bổ sung sắt đường uống cho những sinh viên có nguy cơ cao. Cần khuyến khích sinh viên tiêu thụ các thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, gan, trứng, rau xanh đậm và đậu đỗ.

4.2. Nâng cao nhận thức và tiếp cận dịch vụ y tế cho sinh viên

Cần tổ chức các buổi nói chuyện, hội thảo và chiến dịch truyền thông để nâng cao nhận thức của sinh viên về tầm quan trọng của việc phòng ngừa thiếu máu. Các biện pháp có thể bao gồm cung cấp thông tin về các yếu tố nguy cơ, triệu chứng và hậu quả của thiếu máu, cũng như các biện pháp phòng ngừa và điều trị. Cần tạo điều kiện thuận lợi để sinh viên tiếp cận các dịch vụ y tế như khám sức khỏe định kỳ, xét nghiệm máu và tư vấn dinh dưỡng.

V. Kết Luận và Tương Lai Hướng Nghiên Cứu Mới Về Thiếu Máu

Nghiên cứu về tỷ lệ và yếu tố nguy cơ gây thiếu máu ở sinh viên nữ dân tộc thiểu số tại Thái Nguyên là một bước quan trọng để cải thiện sức khỏe cho nhóm đối tượng này. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng các chương trình can thiệp và phòng ngừa thiếu máu hiệu quả. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu sâu hơn để hiểu rõ hơn về các yếu tố nguy cơ cụ thể và đánh giá hiệu quả của các chương trình can thiệp. Nghiên cứu cũng có thể mở rộng sang các nhóm đối tượng khác, như phụ nữ mang thai và trẻ em dân tộc thiểu số.

5.1. Tổng kết kết quả nghiên cứu và ý nghĩa đối với cộng đồng

Nghiên cứu cần tổng kết các kết quả chính, bao gồm tỷ lệ thiếu máu, các yếu tố nguy cơ quan trọng và mối liên hệ giữa các yếu tố này. Kết quả nghiên cứu cần được trình bày một cách rõ ràng và dễ hiểu để có thể sử dụng để xây dựng các chương trình can thiệp và phòng ngừa thiếu máu hiệu quả. Nghiên cứu cũng cần thảo luận về ý nghĩa của kết quả đối với cộng đồng sinh viên nữ dân tộc thiểu số và các nhóm đối tượng khác.

5.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo và chính sách hỗ trợ

Nghiên cứu cần đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo, như đánh giá hiệu quả của các chương trình can thiệp, nghiên cứu về các yếu tố nguy cơ mới và mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các nhóm đối tượng khác. Nghiên cứu cũng cần đề xuất các chính sách hỗ trợ, như tăng cường tiếp cận dịch vụ y tế, cung cấp thực phẩm bổ dưỡng và nâng cao nhận thức về sức khỏe cho sinh viên dân tộc thiểu số. Cần nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đầu tư vào nghiên cứu và chính sách để cải thiện sức khỏe cho các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Anemia là một vấn đề sức khỏe phổ biến ảnh hưởng đến nhiều nhóm dân cư trên thế giới, đặc biệt là các nhóm dân tộc thiểu số tại các vùng núi. Tại Việt Nam, có khoảng 54 nhóm dân tộc thiểu số sinh sống chủ yếu ở các khu vực miền núi phía Bắc, trong đó tỷ lệ thiếu máu được ghi nhận khá cao. Nghiên cứu này được thực hiện trên 275 nữ sinh viên y khoa thuộc các nhóm dân tộc thiểu số đang học tập tại Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên nhằm xác định tỷ lệ mắc thiếu máu và các yếu tố nguy cơ liên quan. Mục tiêu cụ thể bao gồm đánh giá tỷ lệ thiếu máu, thiếu máu do thiếu sắt (IDA), và các dạng bệnh thalassemia phổ biến (α0-thal, β-thal, Hb E), đồng thời phân tích mối liên quan giữa các yếu tố này với tình trạng thiếu máu. Nghiên cứu được tiến hành trong năm 2018 tại Thái Nguyên, một tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam, nơi có tỷ lệ suy dinh dưỡng cao và điều kiện chăm sóc y tế còn hạn chế. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng các chương trình phòng chống thiếu máu và các bệnh huyết sắc tố di truyền, góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng và hiệu quả lao động của nhóm nữ trong độ tuổi sinh sản thuộc các dân tộc thiểu số.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

- **Lý thuyết về thiếu máu và các nguyên nhân chính**: Thiếu máu được định nghĩa khi nồng độ hemoglobin (Hb) thấp hơn ngưỡng chuẩn theo WHO (Hb < 12 g/dL đối với nữ không mang thai). Thiếu máu có thể do thiếu sắt, các bệnh huyết sắc tố di truyền như thalassemia, hoặc các nguyên nhân khác như mất máu mãn tính, nhiễm ký sinh trùng.
- **Mô hình bệnh thalassemia và ảnh hưởng đến huyết học**: Thalassemia là nhóm bệnh di truyền ảnh hưởng đến tổng hợp globin, gây thiếu hụt hoặc biến đổi cấu trúc hemoglobin, dẫn đến thiếu máu vi thể hoặc tan máu.
- **Khái niệm về thiếu máu do thiếu sắt (IDA)**: Thiếu sắt là nguyên nhân phổ biến nhất gây thiếu máu dinh dưỡng, được xác định qua chỉ số ferritin huyết thanh < 15 ng/ml.
- **Các chỉ số huyết học quan trọng**: MCV (thể tích trung bình hồng cầu), MCH (lượng hemoglobin trung bình trong hồng cầu), RDW (độ phân bố kích thước hồng cầu) được sử dụng để phân loại và đánh giá mức độ thiếu máu.
- **Mối liên hệ giữa yếu tố xã hội, dinh dưỡng và bệnh lý di truyền**: Các yếu tố như thu nhập gia đình, chế độ ăn uống, tiền sử bệnh lý và nhóm dân tộc ảnh hưởng đến nguy cơ thiếu máu.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Thiết kế nghiên cứu**: Nghiên cứu cắt ngang được thực hiện tại Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên trong năm 2018.
- **Đối tượng nghiên cứu**: 275 nữ sinh viên y khoa thuộc các nhóm dân tộc thiểu số, tuổi từ 18-35, không mang thai, được chọn ngẫu nhiên từ tổng số 829 sinh viên dân tộc thiểu số.
- **Thu thập dữ liệu**: Phỏng vấn trực tiếp bằng bảng câu hỏi để thu thập thông tin nhân khẩu học, tiền sử bệnh, thói quen ăn uống và các yếu tố liên quan.
- **Xét nghiệm huyết học**: Lấy mẫu máu tĩnh mạch 3 ml, đo công thức máu toàn phần tại Bệnh viện Đa khoa Thái Nguyên, xác định thiếu máu theo tiêu chuẩn WHO (Hb < 12 g/dL).
- **Xác định thiếu máu do thiếu sắt**: Xét nghiệm ferritin huyết thanh trên các trường hợp thiếu máu, chẩn đoán IDA khi ferritin < 15 ng/ml.
- **Chẩn đoán thalassemia**: Mẫu máu được gửi sang Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Phòng xét nghiệm Y học, Đại học Khon Kaen, Thái Lan để xác định các dạng thalassemia α0-thal, β-thal và Hb E bằng phương pháp điện di hemoglobin và PCR đa mồi.
- **Phân tích số liệu**: Sử dụng phần mềm SPSS 20.0, phân tích tần suất, tỷ lệ phần trăm, kiểm định Chi-square và hồi quy logistic đa biến để xác định các yếu tố liên quan đến thiếu máu. Mức ý nghĩa thống kê p < 0.05.
- **Thời gian nghiên cứu**: Toàn bộ quá trình thu thập và phân tích dữ liệu diễn ra trong năm 2018.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- Tỷ lệ thiếu máu ở nữ sinh viên dân tộc thiểu số là 31.6% (87/275), trong đó thiếu máu do thiếu sắt chiếm 7.6%.
- Tỷ lệ mang gen thalassemia (α0-thal, β-thal, Hb E) là 20.7% (57/275), với β-thal chiếm 11.7% và α0-thal chiếm 11.6%.
- Trong số các nữ sinh bị thiếu máu, 42.5% mang gen thalassemia, 17.2% bị thiếu máu do thiếu sắt, và 8% có đồng thời thalassemia và thiếu sắt.
- Phân tích hồi quy logistic cho thấy β-thal có ảnh hưởng mạnh nhất đến nguy cơ thiếu máu với OR điều chỉnh = 66.7, α0-thal cũng có liên quan đáng kể với OR = 25. Hb E không có liên quan thống kê rõ ràng.
- Phân bố thalassemia theo dân tộc: Tay có tỷ lệ α0-thal cao nhất (12.9%) và β-thal (6%), Muong có tỷ lệ Hb E cao nhất (26%), Nung cũng có tỷ lệ β-thal đáng kể (4%).

### Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy thiếu máu vẫn là vấn đề sức khỏe nghiêm trọng ở nữ sinh viên dân tộc thiểu số tại Thái Nguyên, với tỷ lệ cao hơn mức trung bình của phụ nữ trong độ tuổi sinh sản tại Việt Nam (khoảng 14-19%). Mặc dù thiếu máu do thiếu sắt là nguyên nhân phổ biến trên thế giới, nghiên cứu này chỉ ra rằng thalassemia đóng vai trò chính trong nhóm dân tộc thiểu số này. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây tại khu vực Đông Nam Á, nơi các bệnh huyết sắc tố di truyền phổ biến và ảnh hưởng lớn đến tình trạng thiếu máu. Sự khác biệt về tỷ lệ thalassemia giữa các nhóm dân tộc phản ánh sự đa dạng di truyền và có thể liên quan đến lịch sử di cư và hôn nhân cận huyết. Việc đồng thời tồn tại thalassemia và thiếu sắt làm tăng mức độ nghiêm trọng của thiếu máu, thể hiện qua các chỉ số huyết học như giảm MCV, MCH và tăng RDW. Kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân biệt nguyên nhân thiếu máu để có chiến lược điều trị phù hợp, tránh việc bổ sung sắt không cần thiết cho người mang gen thalassemia. Các dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ thiếu máu, IDA và thalassemia theo từng nhóm dân tộc, cũng như bảng so sánh các chỉ số huyết học giữa các nhóm bệnh lý.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Xây dựng chương trình sàng lọc thalassemia** cho nữ sinh viên và cộng đồng dân tộc thiểu số tại Thái Nguyên nhằm phát hiện sớm các trường hợp mang gen bệnh, giảm thiểu sinh con mắc bệnh nặng. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Sở Y tế, Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên.
- **Tổ chức các chiến dịch giáo dục sức khỏe** về nguyên nhân và phòng tránh thiếu máu, đặc biệt nhấn mạnh sự khác biệt giữa thiếu máu do thiếu sắt và do thalassemia. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Trung tâm Y tế dự phòng, các trường học.
- **Phát triển hướng dẫn điều trị và quản lý thiếu máu phù hợp** dựa trên nguyên nhân, tránh bổ sung sắt không cần thiết cho người mang gen thalassemia. Thời gian: 6-12 tháng; Chủ thể: Bệnh viện, phòng khám.
- **Khuyến khích nghiên cứu sâu hơn về các dạng thalassemia khác và các yếu tố dinh dưỡng bổ trợ** nhằm hoàn thiện bức tranh nguyên nhân thiếu máu trong cộng đồng dân tộc thiểu số. Thời gian: 2-3 năm; Chủ thể: Các viện nghiên cứu, trường đại học.
- **Hỗ trợ chính sách y tế và tài chính** cho nhóm dân tộc thiểu số trong việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe và xét nghiệm chẩn đoán. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Bộ Y tế, chính quyền địa phương.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Nhân viên y tế và cán bộ y tế dự phòng**: Nắm bắt thông tin về tỷ lệ và nguyên nhân thiếu máu để xây dựng chương trình can thiệp hiệu quả.
- **Nhà hoạch định chính sách y tế**: Sử dụng dữ liệu để phát triển chính sách phòng chống thiếu máu và bệnh huyết sắc tố phù hợp với đặc điểm dân cư.
- **Giảng viên và sinh viên ngành y, dinh dưỡng**: Là tài liệu tham khảo học thuật về mối liên hệ giữa thiếu máu, thiếu sắt và thalassemia trong cộng đồng dân tộc thiểu số.
- **Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân tộc thiểu số**: Hiểu rõ nguyên nhân và cách phòng tránh thiếu máu, từ đó nâng cao nhận thức và sức khỏe cộng đồng.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Thiếu máu là gì và tại sao nó quan trọng?**  
Thiếu máu là tình trạng giảm nồng độ hemoglobin trong máu, gây mệt mỏi, giảm khả năng lao động và ảnh hưởng sức khỏe lâu dài. Ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, thiếu máu có thể ảnh hưởng đến thai kỳ và sức khỏe mẹ con.

2. **Nguyên nhân chính gây thiếu máu ở nữ sinh viên dân tộc thiểu số là gì?**  
Ngoài thiếu sắt, thalassemia – một bệnh huyết sắc tố di truyền – là nguyên nhân chính gây thiếu máu trong nhóm này, chiếm tỷ lệ cao hơn so với thiếu máu do thiếu sắt.

3. **Thalassemia ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe?**  
Thalassemia làm giảm khả năng sản xuất hemoglobin bình thường, dẫn đến thiếu máu vi thể hoặc tan máu, gây mệt mỏi, suy giảm chức năng cơ thể và có thể gây biến chứng nghiêm trọng nếu không được quản lý.

4. **Làm thế nào để phân biệt thiếu máu do thiếu sắt và do thalassemia?**  
Phân biệt dựa trên xét nghiệm huyết học và xét nghiệm ferritin huyết thanh, cùng với các xét nghiệm di truyền để xác định các dạng thalassemia.

5. **Có thể phòng ngừa thiếu máu do thalassemia không?**  
Có thể phòng ngừa bằng sàng lọc trước hôn nhân, tư vấn di truyền và quản lý thai kỳ, nhằm giảm thiểu sinh con mắc bệnh nặng.

## Kết luận

- Tỷ lệ thiếu máu ở nữ sinh viên dân tộc thiểu số tại Thái Nguyên là khoảng 31.6%, cao hơn mức trung bình quốc gia.  
- Thalassemia, đặc biệt là β-thal và α0-thal, là nguyên nhân chính gây thiếu máu trong nhóm nghiên cứu.  
- Thiếu máu do thiếu sắt chiếm tỷ lệ thấp hơn, chỉ khoảng 7.6%.  
- Phân bố thalassemia khác nhau giữa các nhóm dân tộc, với tỷ lệ Hb E cao ở nhóm Muong và α0-thal cao ở nhóm Tay.  
- Cần triển khai các chương trình sàng lọc, giáo dục và quản lý thiếu máu phù hợp để cải thiện sức khỏe cộng đồng dân tộc thiểu số.

- Triển khai chương trình sàng lọc thalassemia tại các trường đại học và cộng đồng dân tộc thiểu số trong vòng 1-2 năm tới.  
- Phát triển tài liệu hướng dẫn điều trị thiếu máu dựa trên nguyên nhân.  
- Khuyến khích nghiên cứu mở rộng về các yếu tố dinh dưỡng và bệnh lý liên quan.  
- Kêu gọi sự phối hợp giữa các cơ quan y tế, giáo dục và chính quyền địa phương để thực hiện các giải pháp phòng chống thiếu máu hiệu quả.

**Hãy hành động ngay để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho các nhóm dân tộc thiểu số!**

Trích đoạn nội dung tài liệu

PREVALENCE AND RISK FACTORS FOR ANEMIA AMONG FEMALE STUDENTS OF ETHNIC MINORITIES IN THAI NGUYEN PROVINCE, VIETNAM MISS HOA THI HONG HANH A THESIS FOR DEGREE OF MASTER OF SCIENCE KHON KAEN UNIVERSITY 2018 PREVALENCE AND RISK FACTORS FOR ANEMIA AMONG FEMALE STUDENTS OF ETHNIC MINORITIES IN THAI NGUYEN PROVINCE, VIETNAM MISS HOA THI HONG HANH A THESIS SUBMITTED IN PARTIAL FULFILLMENT OF THE REQUUIREMENTS FOR THE DEGREE OF MASTER OF SCIENCE GRADUATED SCHOOL KHON KAEN UNIVERSITY 2018 THESIS APPROVAL KHON KAEN UNIVERSITY FOR MASTER OF SCIENCE IN MEDICAL SCIENCE Thesis title: Prevalence and risk factors for anemia among female students of ethnic minorities in Thai Nguyen province, Vietnam. Author: Miss Hoa Thi Hong Hanh Thesis Examination committee Prof. Sastri Saowakhontha Chairperson Assoc. Kanokwan Sanchaisuriya Member Assist.

Pattara Sanchaisuriya Member Prof. Supan Fucharoen Member Assoc. Goonnapa Fucharoen Member Prof. Arunee Jetsrisuparp Member Thesis Advisers ………………………………………………….

Co-Advisor (Assist. Surasukdi Wongratanacheewin) (Assoc. Patcharee Jearanaikoon) Dean, Graduated School Dean, Faculty of Associated medical Science Copyright of Khon Kaen University i Hoa Thi Hong Hanh.ภัทระ แสนไชยสุรยิ า อาจารย ์ทีปรึ บทคัดย่อ ภ า ว ะ เ ลื อ ด จ า ง เ ป็ น ห นึ่ ง ใ น ปั ญ ห า สุ ข ภ า พ ข อ ง ช น ก ลุ่ ม น้ อ ย ป ร ะ เ ท ศ เ วี ย ด น า ม เ ป็ น ป ร ะ เ ท ศ ที่ มี ช น ก ลุ่ ม น้ อ ย ม า ก ถึ ง ช น เ ผ่ 5 4 า ก า ร ศึ ก ษ า ค ร ั้ ง นี ้ มีวต ่ ั ถุประสงค ์เพือประเมิ ่ นความชุกและหาปัจจัยเสียงของการเกิ ดภาวะเลือดจางในหญิงวัยเจริญพันธุ ์ชนกลุ่มน้อยในตอ นเหนื อของประเทศ อาสาสมัครเป็ นนักศึกษาแพทย ์กลุ่มชาติพน ่ าลังศึกษา ณ มหาวิทยาลัยไทเหงียน จานวน ั ธุ ์ต่างทีก ร า ย ท า ก า ร เ ก็ บ ข ้ อ มู ล พื ้ น 2 7 5 ฐ า น ทั่ ว ไ ป แ ล ะ ข ้ อ มู ล สุ ข ภ า พ โ ด ย ก า ร สั ม ภ า ษ ณ์ และเก็ บตัวอย่างเลือดหลังจากอาสาสมัครลงนามในแบบคายินยอม ในเบืองต ้ น ้ ตัวอย่างเลือดทุกรายถูกนาไปตรวจ complete blood count ณ โ ร ง พ ย า บ า ล ป ร ะ จ า จั ง ห วั ดไ ท เ ห งี ย น เ พื่ อ คั ด ตั ว อ ย่ า ง เ ลื อ ด ที่ ต ร ว จ พ บ ภ า ว ะ เ ลื อ ด จ า ง ไ ป ต ร ว จ วั ด ร ะ ดั บ เ ฟ อ ร ์ ไ ร ทิ นใ น ซี ร ั ม หลัง จากนั้ นจึง น าตัว อย่ า งเลือ ดที่เหลือ ทุ ก รายมาตรวจวินิ จ ฉั ย ธาลัส ซีเมีย ณ ประเทศไทย จากตัว อย่า ง 275 ราย พบความชุกภาวะเลือดจาง และ ภาวะเลือดจางจากการขาดธาตุเหล็ กเท่ากับ ร ้อยละ 31.5) ่ เมือวิเคราะห ์ความสัมพันธ ์ระหว่างธาลัสซีเมียกับชาติพน ั ธุ ์ พบว่า ชาติพน ่ ั ธุ ์ทีมีสด ั ส่วนของ 0 -thal และ -thal สูง คือ Tay ( 0-thal ร ้อยละ 12.5) และชาติพน ่ ั ธุ ์ทีพบสั ดส่วน Hb E สูงสุด คือ Muong (ร ้ อ ย ล ะ 2 6 ) ผลการศึกษามีประโยชน์สาหร ับกาหนดมาตรการควบคุมภาวะเลือดจางและป้ องกันการแพร่กระจายของโรคธาลัสซีเมีย ชนิ ดรุนแรงในภูมภ ิ าค ii Hoa Thi Hong Hanh .Prevalence and risk factors for anemia among female students of ethnic minorities in Thai Nguyen province, Vietnam. Master of Science Thesis in Medical Sciences, Graduate School, KhonKaen University.

Thesis Advisor: Assoc. Kanokwan Sanchaisuriya Co-Advisor: Asst. Dr Pattara Sanchaisuriya ABSTRACT Anemia is one of the health problems among ethnic minorities. In Vietnam, there are up to 54 ethnic minority groups residing in mountainous regions of the country.

This study aimed to determine the prevalence and risk factors for anemia among reproductive-age women of ethnic minorities in northern Vietnam. Participants included 275 medical female students of various minority groups studying at Thai Nguyen University. Information on socio-demographic and health status was collected by means of interview. After getting written informed-consent, blood samples were collected.

Complete blood count was measured initially at Thai Nguyen General Hospital. Blood samples of anemic individuals were determined further for serum ferritin. The remaining blood samples were then carried to Thailand for investigation of thalassemia (thal). Of the 275 women, the prevalence of anemia and iron deficiency anemia (IDA) was 31.

The three forms of thalassemia, including α0-thal, β-thal, and Hb E were identified in 57/275 women (20. Amongst anemic women, 42.5% had thalassemia, and 17. Coincident of thal with ID was found in 7 women (8. Applying multiple logistic regression revealed that types of thalassemia that associated significantly with anemia were -thal [adjusted OR (AOR) = 66.7)] and -thal (AOR = 25.

Additional analysis of thalssemia in relation with ethnicities revealed the high proportions of α0-thal and -thal among the Tay (12.9% 0-thal and 6% -thal), Muong (10.2% -thal), and Nung (12. A highest proportion of Hb E (26%) was detected in the Muong group. The results are useful for implementing appropriate measures to control anemia and prevent the spread of severe thalassemia syndromes in this region. iii Goodness portion of the present thesis is dedicated to my parents, my thesis advisory committee and the entire teaching staff iv ACKNOWLEDGEMENTS I would like to express my deepest and sincere gratitude to my research advisor, Associate Professor Kanokwan Sanchaisuriya, and my co-advisor, Assistant Professor Pattara Sanchaisuriya for their kindness to provide me an opportunity to be their advisee and for their valuable motivation, suggestions, and guidance throughout my study.

I would like to express my greatest appreciation and sincere to Faculty of Associated Medical Sciences, Khon Kaen university and Khon Kaen University for giving me a scholarship for studying here. I would like to take this opportunity to thank all the professors in the Faculty of Associated Medical Sciences for providing me valuable knowledge and experience during my study. I am also very grateful to Prof. Sastri Saowakhontha, Prof.

Supan Fucharoen, Assoc. Goonnapa Fucharoen, Prof. Arunee Jetsrisuparp for being as examination committee and for their valuable suggestions as well as encouragement. I would like to thank Dr.

Attawut Chaibunruang, Assist. Supawadee Yamsri, Dr. Hataichanok Sriwarakun, Miss Jutatip Jamnok, Mr Phongsathorn Wichian, Miss Benchawan Kingchaiyaphum, graduate students of Thalassemia Group and other graduate students. Faculty of Associated Medical Sciences, Khon Kaen University as well as my family for the suggestion, support, consolation, helpful, cheerfulness and friendliness.

Finally, I deeply appreciate the financial support from the Centre for Research and Development of Medical Diagnostic Laboratories (CMDL), Faculty of Associated Medical Sciences, Khon Kaen University. Hoa Thi Hong Hanh v TABLE OF CONTENTS ABSTRACT. ii LIST OF TABLES. vii LIST OF ABBREVIATIONS.

viii CHAPTER I INTRODUCTION. Background and rationale. 3 CHAPER II LITERATURE REVIEW. 4 Part I: General consideration of anemia, ID and IDA.

5 Part II: Related research. Prevalence and risk factors for anemia in Vietnam. Prevalence of thalassemia and hemoglobinopathies in Vietnam. 11 CHAPTER III RESEARCH METHODOLOGY.

Data collection & tools. Scope and limitation of the study. 14 CHAPTER IV RESULTS. General characteristics of the study population.

Prevalence of anemia, IDA, and thalassemia among 275 women of ethnic minorities. Hematologic features among anemic and non-anemic women. Factors associated with anemia among 275 women of ethnic minorities. Distribution of thalassemia among different ethnic groups.

17 vi CHAPER V DISCUSSION. 26 CHAPER VI CONCLUSION. 30 APPENDIX A INFORMATION SHEET. 34 APPENDIX B QUESTIONNAIRE FORM.

39 APPENDIX C ETHICAL APPROVAL FORM. 44 APPENDIX D RESEACH PRESENTATION. 45 vii LIST OF TABLES Page Table 1 Classification of anemia by age and gender 4 Table 2 Causes of iron deficiency 6 Table 3 Prevalence of anemia in Vietnam 8 Table 4 Prevalence of the three clinically significant thalassemia in Vietnam 10 Table 5 Socio-demographic characteristics of the 275 participants 18 Table 6 Basic information on health status of the 275 participants 19 Table 7 Prevalence of anemia, IDA, and thalassemia among 275 women of 20 ethnic minorities Table 8 Prevalence of the three clinically significant thalassemia among 275 21 reproductive-age women of ethnic minorities Table 9 Proportions of factors explaining anemia among 87 women 22 Table 10 Hematological characteristics of anemic and non-anemic women; 23 categorized by thalassemia and iron status Table 11 Effect of thalassemia types on anemia 24 Table 12 Distribution of the 3 clinically significant thalassemia among 275 25 reproductive-age women with different ethnicities viii LIST OF ABBREVIATIONS CHC Commune health center CI Confident interval EDTA Ethylenediaminetetraacetic acid DCIP Dichlorophenol-indophenol DHC District Health Center GDP Gross Domestic Products Hb Hemoglobin Hct Hematocrit ID Iron deficiency IDA Iron deficiency anemia MCV Mean corpuscular volume MCH Mean corpuscular hemoglobin MCHC Mean corpuscular hemoglobin concentration RBC Red blood cell RDW Red blood cell distribution width 1 CHAPTER I INTRODUCTION 1. Background and rationale Anemia is a condition in which hemoglobin (Hb) and/or red blood cell (RBC) production is reduced.

Anemia is defined as Hb concentration less than cutoff value adjusted for age and sex; i. Hb < 11 g/dl for pregnant women and Hb < 12 g/dl for non-pregnant women [1]. Individuals with anemia may have unpleasant outcomes that lead to reduced work performance such as fatigue, dizziness, headache and shortness of breath. When anemia becomes severe (Hb < 7.0 g/dL), heart failure may occur [2].

Therefore, it is necessary to implement prevention program for anemia among the high risk population. Population in developing countries are considered at high risk due partly to the low socio- economic status. According to the World Health Organization (WHO), approximately 50% of Southeast Asian populations are anemic [1]. It is assumed that iron deficiency (ID) is the main cause.

Poor consumption of dietary iron is thought to be related to anemia, the so-called iron deficiency anemia (IDA). While preschool-age children and pregnant women are at high risk because of the increased requirement of iron, non-pregnant women of reproductive age are also at-risk due to regular blood loss [2]. Other causes include parasitic infections and micronutrient deficiency as well as inherited hemoglobin disorders, thalassemia and hemoglobinopathies. Several studies conducting in this region have shown that the inherited disorders rather than ID are associated with anemia [3-6].

Vietnam is one of developing countries in Southeast Asia where there are up to 54 different ethnic groups. Amongst these ethnicities, the Kinh (Viet) is the majority group, accounting for nearly 86% of Vietnamese population [7]. Other minority groups reside in mountainous areas where health care accessibility is limited. Previous studies conducting in the country have demonstrated the high prevalence of thalassemia and hemoglobinopathies in several groups of ethnic minorities [8-11].

It is therefore of interest to investigate the prevalence of anemia and its risk factors among the minorities. 2 Thai Nguyen University of Medicine and Pharmacy (TUMP) is in the Northeast of Vietnam and plays a key role in producing medical doctors for the mountainous provinces of Vietnam. TUMP has approximate five thousand students, of which more than a third are ethnic minority students. They come from different areas of the northeastern region where the rate of malnutrition is high [12-14].

Being reproductive-age females of ethnic minorities, the risk of anemia is thought to be high. This study aims to determine the prevalence and risk factors for anemia among females of ethnic minorities studying at the TUMP. Information gained will be useful for implementing appropriate control program for anemia among the reproductive-age female of ethnic minorities.1 What is the prevalence of anemia among females of ethnic minorities studying at TUMP? 2.2 What are the factors associated with anemia among females of ethnic minorities studying at TUMP? 3.1 General objective To determine the prevalence of anemia among female students of ethnic minorities studying at TUMP 3.1 To determine the prevalence of anemia, IDA, and the 3 clinically significant thalassemia, i. α0-thal, β-thal, and Hb E among female students of ethnic minorities studying at TUMP 3.2 To compare the proportions of ID and thalassemia among anemic women studying at TUMP 3.