Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG PHI CÔNG TRONG DOANH NGHIỆP HÀNG KHÔNG 1. Một số khái niệm liên quan 1. Tuyển dụng Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng nguồn nhân lực. Bởi lẽ nhân lực là tiềm lực, là nguồn tài nguyên tri thức vô hạn của doanh nghiệp.
Sự nghiệp thành hay bại là đều do con người. Do vậy, các doanh nghiệp hiện nay đang ngày càng quan tâm hơn đến công tác tuyển dụng nhân sự nhằm đảm bảo có được một đội ngũ nhân sự có chất lượng, đáp ứng yêu cầu của các mục tiêu chiến lược đề ra của doanh nghiệp. Coi trọng việc phát triển nguồn nhân lực là bước đột phá về chất cho sự phát triển bền vững lâu dài của tổ chức. Như vậy, với mục đích rất rõ ràng, tuyển dụng nhằm tìm ra một hoặc một số người phù hợp nhất với các tiêu chuẩn và yêu cầu của các vị trí cần tuyển trong số những người tham gia dự tuyển.
Đã có rất nhiều khái niệm về tuyển dụng nhân lực được đưa ra. Theo nghĩa hẹp: “Tuyển dụng là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổchức. Đồng thời, là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được” [2]. Theo nghĩa rộng: “Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm, thu hút, lựa chọn và sử dụng người lao động.
Như vậy, có thể hiểu quá trình tuyển dụng bắt đầu từ khi thu hút ứng viên đến khi chấm dứt hợp đồng lao động” [2]. “Tuyển dụng nhân lực chính là một quá trình tìm kiếm và lựa chọn nhân lực để thỏa mãn nhu cầu sử dụng của tổ chức và bổ sung lực lượng lao động cần thiết để thực hiện các mục tiêu của tổ chức” [4]. Tuyển dụng là tập hợp các hoạt động mà tổ chức sử dụng để thu hút các 11 ứng viên tìm việc có các khả năng và phẩm chất cần thiết để giúp tổ chức hoàn thành mục tiêu. Tuyển dụng nhân lực là một quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn những người có đủ các tiêu chuẩn thích hợp cho các công việc và các chức danh cần người trong tổ chức.
Qua các khái niệm trên có thể thấy, về bản chất, tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp là quá trình thu hút và tuyển chọn những người có đủ sức khỏe, trình độ và năng lực vào làm việc cho doanh nghiệp. Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm, thu hút, động viên, khuyến khích các cá nhân trong và ngoài doanh nghiệp đủ tiêu chuẩn thích hợp đăng ký tham gia dự tuyển và lựa chọn, sàng lọc ra những ứng viên đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp. Tuyển dụng nhân lực không chỉ là công việc đơn giản bổ sung người lao động cho doanh nghiệp, mà đó thực sự là quá trình tìm kiếm và lựa chọn cẩn thận. Nó đòi hỏi phải có sự kết hợp giữa các bộ phận trong doanh nghiệp với nhau, phải có sự định hướng rõ ràng, phù hợp của lãnh đạo doanh nghiệp.
Quá trình tuyển dụng nhân lực có ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp sau này. Khi doanh nghiệp thu hút được nhiều người ứng tuyển và tuyển chọn được những người phù hợp với doanh nghiệp, thì chất lượng nhân sự sẽ được nâng lên rất nhiều. Từ đó, hiệu quả công việc của doanh nghiệp cũng sẽ được thay đổi. Phi công Theo Từ điển Tiếng Việt: “Phi công là người lái, điều khiển máy bay hoặc thiết bị bay bằng lực đẩy động cơ” [7].
Từ này áp dụng cho người lái và chỉ huy tổ bay trên máy bay nhiều người điều khiển. Là một nghề nghiệp phức tạp và yêu cầu cao, phi công phải được đào tạo và vượt qua các kỳ thi, kiểm tra về thể lực, kiến thức và kỹ năng điều khiển máy bay. "Phi công" còn được dùng để chỉ nhà du hành vũ trụ điều khiển phi thuyền không gian. Công việc chính của phi công là chuẩn bị, trình hoặc kiểm tra các kế 12 hoạch bay; kiểm tra số lượng hành khách và khối lượng hàng hóa, nhận định lượng nhiên liệu cần thiết, kiểm tra tình trạng thiết bị để xác nhận sự đảm bảo của quy trình bảo dưỡng; kiểm tra các thiết bị điều khiển máy bay.
Trong quá trình bay, phi công bằng các biện pháp nghiệp vụ kỹ thuật của mình điều khiển máy bay theo sự chỉ dẫn của trạm không lưu, theo đúng quy trình an toàn. Ngoài ra, phi công còn là người cung cấp cho hành khách các thông tin về chuyến bay, điều kiện thời tiết và các bến đỗ trong hành trình; điều hành tổ lái và tổ tiếp viên; báo cáo về quá trình bay với đài kiểm soát không lưu. Sau mỗi chuyến bay, các phi công luôn chú ý viết báo cáo và lưu giữ nhật ký chuyến bay… Đối với các nhân viên, phi công cũng là người điều hành các tổ hay bộ phận trong vận hành, buồng lái và cả các bộ phận phục vụ hành khách trên chuyến bay, tổ tiếp viên. Đối với hành khách, phi công cũng là người thực hiện việc thông báo, chỉ dẫn trên chuyến bay với các thông tin cụ thể về thời gian bay, thời gian hạ cánh, các lưu ý và tình trạng thời tiết, đảm bảo cho hàng khách trên chuyến bay có thông tin cụ thể về tình trạng bay.
Công việc thực hiện đối với trạm kiểm soát không lưu, phi công luôn phải tiếp nhận các thông báo, trả lời báo cáo, báo cáo về tình hình đường bay từ khi bắt đầu đến khi kết thúc để đảm bảo sự an toàn tuyệt đối và tránh rủi ro. Như vậy, theo tác giả: Phi công là người chuyên thực hiện các công việc điều khiển, lái, vận hành máy bay. Công việc đòi hỏi cao về các kiến thức chuyên môn, kỹ năng về điều khiển, lái và vận hành máy bay cùng các kỹ năng khác có liên quan trực tiếp đến công việc phi công. Tuyển dụng phi công Trong số nhân viên hàng không có đội ngũ lao động đặc thù, có chức năng, nhiệm vụ trực tiếp lái bay, đó là các phi công.
Phi công là những người trực tiếp chỉ huy, điều khiển bay trên các chuyến bay. Phi công đòi hỏi phải có sức khoẻ tốt, thị lực tốt, thính lực tốt, không có bệnh về tim và các bệnh 13 mãn tính. Ngoài ra, họ còn cần khả năng phối hợp và giao tiếp tốt, óc tổ chức, lên kế hoạch, kỹ năng định hướng, dẫn đường, khả năng tập trung cao độ trong một thời gian dài. Phi công cũng đòi hỏi phải là người có trách nhiệm, điềm đạm, bình tĩnh, tự tin.
Ngày nay, người có thể trở thành phi công dân dụng phải có đầy đủ các loại loại chứng chỉ, giấy phép, giấy chứng nhận theo quy định của Luật Hàng không dân dụng. Do đó, để đảm bảo đủ về số lượng và chất lượng phi công, các hãng hàng không thực hiện tuyển dụng phi công, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp. Theo tác giả, tuyển dụng phi công là quá trình các hãng hàng không tìm kiếm, thu hút các ứng cử viên phi công từ những nguồn khác nhau ðến tham dự tuyển vào vị trí phi công của hãng hàng không và lựa chọn trong số họ những phi công đáp ứng tốt yêu cầu công việc đặt ra của hãng hàng không. Các hãng hàng không tuyển dụng phi công đủ về số lượng và đảm bảo về chất lượng.
Về số lượng phi công: Số lượng phi công phụ thuộc vào nhu cầu phi công của hãng hàng không, tổng số phi công của hãng không hiện có; số phi công đang trong thời kỳ chuẩn bị hợp đồng với hãng hàng không và chính sách tuyển dụng phi công, chế độ đãi ngộ của hãng hàng không đối với các phi công. Chất lượng lái của phi công có ý nghĩa quyết định một hãng hàng không và ngành hàng không tồn tại và tăng trưởng ra sao. Nếu đội ngũ phi công kém hoặc nhiều sai sót có thể làm cho hình ảnh, thương hiệu toàn ngành hàng không của một nước đứng trước nguy cơ phá sản. Chất lượng phi công được đánh giá chủ yếu qua ba tiêu chí là thể lực, trí lực và tâm lực.
Thể lực của phi công là vấn đề rất quan trọng. Tùy theo quy định cụ thể của từng quốc gia, tiêu chí về chiều cao, cân nặng của phi công có thể khác nhau. Để trở thành phi công ứng viên phải có những khả năng phù hợp về độ nhạy của các cơ quan cảm giác. Thông thường đối với từng phi công, tất cả các cơ quan về mắt, mũi, tai, răng miệng, bề mặt da của cơ thể đều phải đạt 14 chuẩn.
Hệ thần kinh và các hệ thống khác trong cơ thể phải hoạt động nhịp nhàng và ở cấp độ từ khá trở lên. Ví dụ như: Thị lực phải đạt mức 10/10. Hệ thống chỉ số đánh giá trí lực hay năng lực trí tuệ của phi công thông thường bao gồm trình độ học vấn, trình độ tiếng Anh, Chỉ số IQ/EQ và các chứng chỉ hoàn thành các môn học, khóa học phi công theo quy định. Tâm lực của phi công thể hiện bản lĩnh, động cơ, trách nhiệm, tinh thần kỷ luật lao động, tác phong làm việc chuyên nghiệp, tinh thần hợp tác… Việc điều khiển những máy bay hiện đại đòi hỏi ở phi công hàng loạt năng lực cần thiết như: Có kỷ luật tự giác, biết tiết kiệm thời gian, có tinh thần trách nhiệm trong đảm bảo thực hiện đúng kế hoạch bay, đảm bảo an toàn cho hành khách trên các chuyến bay.
Vai trò của tuyển dụng phi công Tuyển dụng phi công là một hoạt động của quản trị nhân lực, có vai trò và ý nghĩa vô cùng to lớn đối với chất lượng và số lượng nhân lực của các doanh nghiệp hàng không. Trong sự cạnh tranh gay gắt hiện nay, công tác tuyển dụng phi công sẽ đảm bảo tính cạnh tranh của doanh nghiệp hàng không trên thị trường. - Đối với doanh nghiệp hàng không: + Tuyển dụng phi công bổ sung nguồn phi công phù hợp với yêu cầu của hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Hoạt động tuyển dụng phi công được thực hiện tốt thì trong tương lai doanh nghiệp hàng không sẽ có một đội ngũ phi công có chuyên môn cao, đáp ứng được yêu cầu công việc, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
+Tuyển dụng phi công tốt sẽ tạo cho doanh nghiệp hàng không có một lợi thế cạnh tranh về nguồn nhân lực phi công so với các doanh nghiệp hàng không khác.