lời mở đầu, danh mục bảng biểu, sơ đồ hình vẽ, danh mục từ viết tắt, tài liệu tham khảo, kết luận và phụ lục, đề án chia thành 03 chương: Phần 1: Cơ sở lý luận về tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp. Phần 2: Thực trạng và giải pháp nhằm hoàn thiện tuyển dụng nhân lực tại Công ty Cổ phần Grooo International. Phần 3: Các đề xuất và kiến nghị về tuyển dụng nhân lực tại Công ty Cổ phần Grooo International. 7 PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Nhân lực Theo Trần Xuân Cầu, Mai Quốc Chánh (2008, 13), “Nhân lực là sức lực con người, nằm trong mỗi con người và làm cho con người hoạt động.
Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người và đến một lúc nào đó, còn người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động – con người có sức lao động”. Theo Nguyễn Ngọc Quân (2012, 6), “Nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này gồm có thể lực và trí lực”. Thể lực là tình trạng sức khoẻ của con người (như chiều cao, cân nặng, sức bền.), nó phụ thuộc nhiều vào các yếu tố như tuổi tác, giới tính, mức sống, chế độ ăn uống, chế độ làm việc nghỉ ngơi, chế độ y tế. Trí lực là sự hiểu biết, khả năng học hỏi, suy nghĩ, tư duy vận dụng các kiến thức, kỹ năng, tài năng, quan điểm, lòng tin, nhân cách.
của từng con người. Dù tiếp cận theo hướng nào thì cũng có thể hiểu: nhân lực là tổng thể các tiềm năng của con người bao gồm thể lực, tâm lực, trí lực của người lao động, được đóng góp vào sự phát triển của nền kinh tế - xã hội nói chung và doanh nghiệp nói riêng.2 Nhân lực trong doanh nghiệp Theo Mai Thanh Lan và Nguyễn Thị Minh Nhàn (2016, 15), "Nhân lực trong doanh nghiệp được hiểu là toàn bộ những người làm việc trong doanh nghiệp được trả công khai thác và sử dụng có hiệu quả nhằm thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp”. Qua khái niệm, có thể thấy nhân lực trong doanh nghiệp bao gồm toàn bộ những người làm việc cho doanh nghiệp, được doanh nghiệp quản lý, sử dụng và trả công. Đối với tổ chức, nguồn nhân lực là yếu tố cơ bản cấu thành tổ chức, là điều kiện tồn tại và phát triển của tổ chức.
Vì vậy tiềm lực của tổ chức phụ thuộc phần lớn vào chất lượng nguồn nhân lực.3 Tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp Theo Nguyễn Ngọc Quân, Nguyễn Vân Điềm (2007, 11), “Tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm kiếm, thu hút và tuyển chọn từ những nguồn khác nhau những nhân viên đủ khả năng đảm nhiệm những vị trí mà doanh nghiệp cần tuyển”. 8 Theo Hà Thanh Hội (2010, 11), “Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm và lựa chọn đúng người để thoả mãn các nhu cầu lao động và bổ sung cho lực lượng lao động hiện có”. Theo Bùi Văn Danh, Nguyễn Văn Dung, Lê Quang Khôi (2011, 11), “Tuyển dụng là quá trình lựa chọn các cá nhân có đủ điều kiện cần thiết để đảm nhận các công việc trong tổ chức”. Theo Mai Thanh Lan (2014, 12), “Tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn nhân lực để thoả mãn nhu cầu sử dụng và bổ sung lực lượng lao động cần thiết nhằm thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp”.
Mặc dù có nhiều cách thể hiện khác nhau, nhưng nhìn chung các định nghĩa về tuyển dụng nhân lực đều hướng tới điểm chung là: tuyển dụng nhân lực là một quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn nhân lực từ các nguồn khác nhau nhằm mục đích đáp ứng nhu cầu về lực lượng lao động cần thiết để thực hiện các mục tiêu kinh doanh, kế hoạch của doanh nghiệp.4 Tuyển mộ nhân lực trong doanh nghiệp Theo Nguyễn Ngọc Quân, Nguyễn Vân Điềm (2007, 95), “Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức”. Theo Mai Thanh Lan (2014, 103), “Tuyển mộ nhân lực là quá trình tìm kiếm và thu hút ứng viên nhằm có một lực lượng ứng viên phù hợp với nhu cầu tuyển dụng nộp đơn ứng tuyển để doanh nghiệp lựa chọn”. Các khái niệm trên đều có những đặc điểm khác nhau trong cách tiếp cận. Trong đề án này, tác giả tiếp cận theo hướng như sau: Tuyển mộ nhân lực là quá trình, bao gồm các bước: tìm kiếm và thu hút ứng viên nhằm mục đích tạo một nguồn ứng viên đáp ứng nhu cầu tuyển dụng cho doanh nghiệp trong hiện tại và tương lai.5 Tuyển chọn nhân lực trong doanh nghiệp Theo Mai Thanh Lan (2014, 143), “Tuyển chọn nhân lực được hiểu là quá trình đánh giá năng lực của các ứng viên nhằm lựa chọn ứng viên phù hợp với nhu cầu cần tuyển của doanh nghiệp”.
Trong khuôn khổ đề án này, tác giả lựa chọn cách tiếp cận khái niệm tuyển chọn nhân lực của tác giả Mai Thanh Lan. Từ khái niệm trên, ta thấy: Đầu tiên, tuyển chọn nhân lực là quá trình nhằm mục tiêu đánh giá năng lực ứng viên thông qua nhiều phương pháp, hình thức khác nhau, tùy thuộc vào tính chất công việc, đặc thù của công ty; Hai là, tuyển chọn nhân lực 9 gắn liền với việc chọn lựa ứng viên phù hợp nhất, đáp ứng tối ưu nhất nhu cầu tuyển dụng; Ba là, tuyển chọn nhân lực căn cứ chặt chẽ vào nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp. Tuyển chọn nhân lực bao gồm các nội dung: Thu nhận và xử lý hồ sơ; thi tuyển; phỏng vấn tuyển dụng; ra quyết định tuyển dụng và hội nhập nhân lực mới.2 Nội dung nghiên cứu về tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp 1.1 Xây dựng kế hoạch tuyển dụng nhân lực a. Nguyên tắc tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp - Xuất phát từ yêu cầu: Kế hoạch tuyển dụng nhân lực cần được xây dựng, tổ chức thực hiện nhằm đảm bảo doanh nghiệp có đủ và đúng người với năng lực phù hợp để đạt mục tiêu kinh doanh.
Nguyên tắc đảm bảo kế hoạch tuyển dụng được triển khai đúng hướng, góp phần giảm thiểu thiệt hại về thời gian, chi phí do tuyển sai người, tuyển sai nhu cầu thực tế. - Đúng người đúng việc: Kế hoạch tuyển dụng cần đảm bảo lựa chọn ứng viên có năng lực phù hợp với vị trí cần tuyển thông qua các bước sàng lọc, chọn lựa phù hợp, khoa học. - Đúng tiêu chuẩn: Kế hoạch tuyển dụng cần được thiết kế khoa học, có tính áp dụng cao, các bước triển khai linh hoạt, logic nhằm đáp ứng chất lượng tuyển dụng đặt ra. - Công khai, công bằng, minh bạch: Kế hoạch tuyển dụng cần đảm bảo các thông tin liên quan được công bố rộng rãi, rõ ràng, đảm bảo sự cạnh tranh lành mạnh giữa các ứng viên.
Nguyên tắc này sẽ giúp doanh nghiệp có nhiều cơ hội chọn lựa ứng viên phù hợp, chiêu mộ thêm "nhân tố mới" giúp tạo ra các tác động tích cực tới doanh nghiệp. Xác định nhu cầu và mục tiêu tuyển dụng nhân lực Xác định nhu cầu và mục tiêu tuyển dụng nhân lực là bước quan trọng trong xây dựng kế hoạch tuyển dụng nhân lực. Xác định nhu cầu tuyển dụng là công tác xác định rõ nhu cầu trên 04 khía cạnh chính, gồm: số lượng, chất lượng, cơ cấu và thời gian đáp ứng. Trong đó, chất lượng là khía cạnh quan trọng nhất, được phản ánh qua tiêu chuẩn tuyển dụng, tác động trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực của doanh nghiệp.
Bởi vậy, khâu xác định tiêu chuẩn tuyển dụng, đặc biệt là bước làm rõ chân dung ứng viên cần sự phối hợp chặt chẽ và có trách nhiệm cao từ phía bộ phận có nhu cầu tuyển dụng, chuyên viên tuyển dụng và các nhà quản trị trong doanh nghiệp. Xác định mục tiêu tuyển dụng là công tác xác định điểm hướng đến của quá trình tuyển 10 dụng trong từng giai đoạn cụ thể. Mục tiêu tuyển dụng hướng trực tiếp tới việc đáp ứng sự thiếu hụt nhân lực đảm bảo kế hoạch kinh doanh hoặc các mục tiêu đi kèm khác như: phát triển văn hóa tổ chức, tái cấu trúc nhân lực, xây dựng và phát triển thương hiệu nhà tuyển dụng, thực hiện các mục tiêu kinh doanh mới trong giai đoạn tương lai,. Xây dựng kế hoạch tuyển dụng nhân lực chi tiết Kế hoạch tuyển dụng chi tiết là kế hoạch được xây dựng cho một lần tuyển dụng hay một đợt tuyển dụng cụ thể của doanh nghiệp.
Chính bởi vậy, nhu cầu tuyển dụng giữa các thời điểm, đợi tuyển dụng là khác nhau. Kế hoạch này được gắn với các vị trí tuyển dụng xác định và thời gian, địa điểm, quy trình triển khai,… Căn cứ để xây dựng kế hoạch tuyển dụng chi tiết gồm nhiều yếu tố, như: mục tiêu kinh doanh từng giai đoạn, tình hình nhân lực hiện có, đặc thù công việc, tình hình thị trường lao động, khả năng tài chính của doanh nghiệp,.2 Tuyển mộ nhân lực Tuyển mộ gồm hai khâu công việc chủ yếu: - Xác định nguồn tuyển mộ nhân lực: Đây là bước xác định các địa chỉ cung cấp ứng viên phù hợp đối với từng vị trí để xây dựng phương án tuyển mộ phù hợp. Có hai nguồn tuyển mộ cơ bản: nguồn nội bộ doanh nghiệp và nguồn bên ngoài doanh nghiệp. - Tiếp cận nguồn và thu hút ứng viên: Đây là bước cần sử dụng nhiều cách thức khác nhau nhằm tiếp cận được các địa chỉ cung cấp ứng viên và thu hút ứng viên nộp đơn ứng tuyển tại doanh nghiệp.3 Tuyển chọn nhân lực Tuyển chọn nhân lực cần trải qua các bước sàng lọc kỹ lưỡng, gồm: thu nhận và xử lý hồ sơ; thi tuyển; thu nhận và xử lý hồ sơ; quyết định tuyển dụng; hội nhập nhân sự mới.
Thu nhận và xử lý hồ sơ: nhà tuyển dụng sẽ tiếp nhận hồ sơ ứng viên ứng tuyển, thực hiện qua các công việc: xây dựng kế hoạch tiếp nhận hồ sơ ứng viên, tổ chức tiếp nhận và đánh giá việc tiếp nhận hồ sơ đảm bảo chất lượng, tiết kiệm chi phí và không thất lạc. Thi tuyển: đây là bước nhằm đánh giá sự phù hợp của kiến thức, kỹ năng, phẩm chất nghề nghiệp của ứng viên với vị trí cần tuyển. Thi tuyển có thể là cơ sở để loại hồ sơ hoặc được sử dụng để thu thập thông tin phục vụ cho giai đoạn đánh giá ứng viên sau phỏng vấn. Phỏng vấn tuyển dụng: mục đích chính của bước này là đánh giá năng lực và động cơ làm việc của ứng viên thông qua việc tiếp xúc với ứng viên.