CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Một số khái niệm bản 1.1 Khái niệm nhân lực Một doanh nghiệp muốn thành công phải cần rất nhiều yếu tố như: nguồn vốn, cơ sở vật chất đủ mạnh để doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận với những dự án kinh doanh lớn và hoạt động sản xuất kinh doanh được ổn định; có mục tiêu rõ ràng để doanh nghiệp đi đúng hướng, thúc đẩy quá trình phát triển kinh doanh, … Nhưng dù nguồn vốn có lớn đến đâu, mục tiêu có rõ ràng đi nữa thì một yếu tố mà bất cứ một doanh nghiệp nào cũng không thể thiếu đó là nhân lực. Không một doanh nghiệp nào có thể tồn tại nếu không có nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu của công ty để vận hành bộ máy của công ty. Vậy để biết tại sao nhân lực lại có vai trò đặc biệt đối với mỗi doanh nghiệp như thế ta sẽ đi tìm hiểu thế nào là nhân lực. Theo Trần Xuân Cầu và Mai Quốc Chánh (2008), Nhân lực là sức lực nằm trong mỗi con người, để con người có thể hoạt động.
Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người. Cho đến một mức độ nào đó, con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động hay còn gọi là con người có sức lao động. Nguồn nhân lực được hiểu là tổng thể nguồn nhân lực của từng cá nhân con người. Với tư cách là một nguồn nhân lực của quá trình phát triển, nguồn nhân lực là nguồn lực con người có khả năng sáng tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội được biểu hiện là số lượng và chất lượng nhất định tại một thời điểm nhất định.
Đồng thời nguồn nhân lực nằm trong bản thân con người, đó cũng là sự khác nhau cơ bản giữa nguồn lực con người và các nguồn lực khác. Theo Giáo trình Quản trị nhân lực (2014), Nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này gồm có thể lực và trí lực. Thể lực 9 chỉ sức lực, sức khỏe của con người. Thể lực phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như: tuổi tác, giới tính, tình trạng sức khỏe, chiều cao, cân nặng, mức sống, chế độ ăn uống, luyện tập, chế độ làm việc nghỉ ngơi, chế độ chăm sóc sức khỏe… Trí lực chỉ khả năng làm việc, trí óc, sự nhận thức, hiểu biết, và năng khiếu của từng con người áp dụng vào cuộc sống, cũng như công việc.
Nhân lực trong tổ chức được hiểu là toàn bộ những người làm việc trong tổ chức được trả công, khai thác và sử dụng có hiệu quả nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức (Mai Thanh Lan, Nguyễn Thị Minh Nhàn (2016). Nhân lực là toàn bộ những người làm việc trong tổ chức do vậy những người nhận việc của tổ chức về nhà làm hoặc những người đang học nghề được các trung tâm đào tạo gửi đến thực tập mà tổ chức không quản lý thì đó không phải nguồn nhân lực của tổ chức. Tổ chức cần đầu tư khai thác và sử dụng có hiệu quả nguồn lực đó để đem lại lợi ích cho mình. Theo quan điểm quản trị nhân lực hiện đại thì nhân lực là toàn bộ năng lực bao gồm kiến thức, kỹ năng, khả năng ứng xử và giá trị đạo đức mà các cá nhân sử dụng vào quá trình hoạt động của doanh nghiệp.
Qua tham khảo từ các tài liệu liên quan, tác giả tổng hợp khái niệm nhân lực có thể hiểu như sau: Nhân lực trong doanh nghiệp bao gồm toàn bộ những người làm việc trong doanh nghiệp được doanh nghiệp trả công, khai thác và sử dụng có hiệu quả nhằm thực hiện các mục tiêu của doanh nghiệp. Trong khái niệm trên, những người làm việc cho doanh nghiệp được trả công theo quy định, chính sách bảng lương của doanh nghiệp đồng thời tuân thủ theo quy định của luật lao động. Doanh nghiệp tạo điều kiện cho nhân viên phát huy tối đa các năng lực cá nhân, được kích thích, động viên nhiều nhất tại nơi làm việc, sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực nhằm tăng năng suất lao động và nâng cao tính hiệu quả của tổ chức hoặc để thực hiện các mục tiêu khác của doanh nghiệp.2 Khái niệm tuyển dụng nhân lực Theo Hoàng Văn Hải, Vũ Thùy Dương (2010), Tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn nhân lực để thảo mãn nhu cầu sử dụng và bổ sung lực lượng lao động cần thiết nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức, doanh nghiệp. Qua khái niệm trên có thể thấy tuyển dụng nhân lực bao gồm 3 giai đoạn đó là tìm kiếm, thu hút và cuối cùng là lựa chọn nhân lực phù hợp.
Các giai đoạn này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, giai đoạn trước là cơ sở để các giai đoạn sau được tiến hành thuận lợi, giúp doanh nghiệp tuyển dụng được nhân lực một cách hợp lý. Tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm kiếm, thu hút tuyển chọn từ những nguồn khác nhau những nhân viên đủ khả năng đảm nhiệm những vị trí mà doanh nghiệp cần (Nguyễn Ngọc Quân, Nguyễn Vân Điềm (2007)). Như vậy qua khái niệm trên có thể thấy khi doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng, sẽ có rất nhiều nguồn tuyển dụng khác nhau. Tuyển dụng nhân lực là tìm kiếm các ứng viên từ những nguồn lực khác nhau đó, sau đó doanh nghiệp sẽ dùng các biện pháp để thu hút các ứng viên ứng tuyển vào doanh nghiệp để doanh nghiệp lựa chọn ra người phù hợp nhất với với vị trí mà doanh nghiệp đang cần.
Tuyển dụng nhân lực là quá trình thu hút các cá nhân trong và ngoài tổ chức có đủ tiêu chuẩn thích hợp tham gia dự tuyển để lựa chọn ra những ứng viên có đầy đủ các điều kiện đáp ứng được nhu cầu của tổ chức. Sau đó định hướng nhân viên, hướng dẫn nhân viên mới hòa nhập với môi trường của tổ chức. Tuyển dụng nhân lực cho doanh nghiệp là quá trình gồm hai giai đoạn là tuyển mộ và tuyển chọn nhân lực. Tuyển mộ là quá trình thu hút các ứng viên về phía các tổ chức để các nhà tuyển dụng lựa chọn và sàng lọc những người đủ điều kiện vào làm việc tại một vị trí nào đó trong tổ chức.
Tuyển chọn là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau, dựa vào các 11 yêu cầu của công việc, trong số những người đã thu hút qua tuyển mộ. Quá trình tuyển mộ và tuyển chọn có vai trò quan trọng trong tuyển dụng nhân lực, nếu tuyển mộ và tuyển chọn được thực hiện tốt sẽ giúp doanh nghiệp có được những nhân lực phù hợp với sự phát triển của tổ chức, doanh nghiệp trong tương lai. Có thể thấy các khái niệm trên về mặt ngôn từ thì có khác nhau nhưng đều phản ánh một nội dung là tìm kiếm, thu hút những người có khả năng, có năng lực từ nhiều nguồn khác nhau để làm những công việc phù hợp còn trống trong tổ chức, doanh nghiệp. Sau khi tìm hiểu các quan điểm khác nhau về tuyển dụng nhân lực, trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, có thể hiểu như sau: Tuyển dụng nhân lực là quá trình thu hút, tìm kiếm, lựa chọn các ứng viên phù hợp với yêu cầu của tổ chức, doanh nghiệp và sẵn sàng tham gia vào doanh nghiệp.2 Cá nguyên tắ trong tuyển dụng nh n lự Để tuyển dụng nhân lực được hiệu quả ngoài các nội dung đã nêu trên thì nhà tuyển dụng cần phải tuân thủ theo các nguyên tắc tuyển dụng sau.
Thứ nhất, tuyển dụng phải theo nhu cầu thực tiễn: Mỗi tổ chức doanh nghiệp khi có nhu cầu tuyển dụng phải dựa trên thực tế của tổ chức, doanh nghiệp. Điều này thể hiện qua các báo cáo và kế hoạch tuyển dụng của các phòng ban trong doanh nghiệp khi cần bù đắp những vị trí còn trống không thành công. Thứ hai, tuyển dụng phải thực hiện khách quan, công bằng: Để đảm bảo cho tất cả các cá nhân có đủ năng lực, kinh nghiệm, kỹ năng đều có thể ứng tuyển vào những vị trí đang còn thiếu thì việc tuyển dụng phải được công khai. Bất kỳ vị trí nào trong doanh nghiệp đang cần tuyển dụng phải nêu rõ số lượng, yêu cầu cụ thể để những người có nhu cầu đều được bình đẳng trong việc ứng cử.
Các lãnh đạo trong công ty cần thay đổi các tư tưởng lạc hậu, 12 hạn chế tình trạng con ông cháu cha, người quen để những người có năng lực có thể ứng tuyển vào vị trí phù hợp với khả năng của họ. Thứ ba, tuyển dụng qua thi tuyển. Hiện nay nhiều tổ chức doanh nghiệp thường bỏ qua bước thi tuyển mà chỉ tiến hành phỏng vấn, điều này có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ nhiều nhân lực có tài năng khác. Tuyển dụng trong thi tuyển giúp doanh nghiệp có cơ hội thu hút, chiêu mộ nhiều người tham gia vào quá trình tuyển dụng và chọn ra được người phù hợp nhất.
Thứ tư, tuyển dụng phải có tiêu chí rõ ràng. Mỗi vị trí tuyển dụng cần có những tiêu chí cụ thể, riêng biệt để giúp nhà tuyển dụng lựa chọn ứng viên dễ hơn, đồng thời tránh được trường hợp chủ quan theo cảm tính của cán bộ tuyển dụng. Thứ năm, công tác tuyển dụng phải diễn ra công khai, minh bạch. Thông tin tuyển dụng phải được thông báo công khai trên website của công ty hoặc các phương tiện thông tin đại chúng để mọi ứng viên đều nắm bắt được thông tin.3 Nội dung tuyển dụng nh n lự trong do nh nghiệp 1.1 Xây dựng kế hoạch tuyển dụng nhân lực Xây dựng kế hoạch tuyển dụng nhân lực là quá trình xác định mục tiêu và các biện pháp thực hiện mục tiêu tuyển dụng nhân lực.
Xây dựng kế hoạch tuyển dụng đóng vai trò vô cùng quan trọng, giúp doanh nghiệp tuyển được nhân lực đáp ứng nhu cầu đặt ra. Trong kế hoạch tuyển dụng của doanh nghiệp thường có những nội dung cơ bản sau: - Xác định nhu cầu tuyển dụng và mục tiêu tuyển dụng Trước khi thực hiện các bước trong quy trình tuyển dụng các doanh nghiệp phải xác định rõ vị trí cần tuyển dụng, số người cần tuyển dụng, yêu cầu về trình độ, kinh nghiệm, kỹ năng như thế nào. Việc này nhằm đảm tuyển dụng đáp ứng được nhu cầu trước mắt và lâu dài cho doanh nghiệp. 13 Xác định nhu cầu tuyển dụng bao gồm: xác định số lượng, xác định chất lượng, xác định thời gian cần có nhân lực tại doanh nghiệp.
Trong đó xác định nhu cầu về chất lượng đóng vai trò rất quan trọng nhất.
