CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG CÔNG CHỨC CẤP XÃ 1. Công chức cấp xã 1. Khái niệm công chức cấp xã Cùng với quá trình phát triển của đất nước, ngày 13 tháng 11 năm 2008, Luật Cán bộ, Công chức được Quốc Hội thông qua là bước phát triển mới, là kết quả của quá trình nghiên cứu của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền tập hợp, sắp xếp các quy phạm pháp luật, các chế định luật, các văn bản quy phạm pháp luật trong ngành luật theo trình tự nhất định, loại bỏ những mâu thuẫn chồng chéo, các quy định lỗi thời và bổ sung những quy định mới trên cơ sở kế thừa và phát triển các quy phạm pháp luật cũ mà điển hình là các bộ luật - pháp điển các quy định của pháp luật về cán bộ, công chức; tạo cơ sở pháp lý cho việc cải cách nền công vụ Việt Nam hiện nay. Khái niệm “Công chức ở các xã, phường, thị trấn, gọi chung là công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước (Điều 3, Nghị định 92/2009/NĐ-CP ngày 22 tháng 10 năm 2009).
Tiếp đó là sự ra đời của các văn bản quy phạm pháp luật cụ thể hóa các quy định của Luật Cán bộ, Công chức năm 2008 về công chức như: Nghị định 06/2010/NĐ-CP ngày 25 tháng 01 năm 2010 của Chính Phủ về Quy định những người là công chức; Nghị định 112/2011/NĐ-CP ngày 05 tháng 12 năm 2011 của Chính Phủ Về công chức xã, phường, thị trấn và một số văn bản dưới luật khác có liên quan. Đặc điểm công chức cấp xã Ngoài những đặc điểm cơ bản nói chung về Công chức trong hệ thống CQNN, với đặc điểm chính quyền cấp xã là cầu nối giữa NN với các tổ chức, cá nhân, tổ chức triển khai và thực hiện những chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật NN tại xã nên CC cấp xã có những đặc trưng cơ bản sau: 6 Một là, Công chức cấp xã được tuyển dụng, bổ nhiệm vào một chức danh nhất định. Công chức cấp xã được bố trí công việc theo hình thức tuyển dụng vào một chức danh cụ thể (theo Điều 61 Luật CB,CC), chịu trách nhiệm tham mưu, giúp việc cho UBND cấp xã các nội dung công tác liên quan đến phạm vi, lĩnh vực phụ trách. Do đó, TDCC cấp xã là nhiệm vụ rất cần thiết để lựa chọn những người đủ tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, lý luận chính trị… để bổ nhiệm vị trí công chức tại UBND cấp xã.
Hai là, Công chức cấp xã là người trực tiếp áp dụng các quy định pháp luật vào việc triển khai đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến với nhân dân. Chính quyền cấp xã là cấp trực tiếp có giải pháp tuyên truyền, triển khai đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến với nhân dân và đảm bảo thực hiện hiệu quả, đúng quy định. Theo đó, Công chức cấp xã vừa với vai trò là chủ thể, thông qua hoạt động công vụ, áp dụng, thực thi việc phổ biến, tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến với nhân dân; vừa là cầu nối giữa nhân dân với bộ máy chính quyền, ghi nhận những phản ánh, kiến nghị hợp lý, chính đáng của người dân, nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Ba là, Công chức cấp xã trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách NN, các chế độ, chính sách theo quy định.
Công chức cấp xã là đối tượng tham gia BHXH, được hưởng những quyền lợi, chính sách, chế độ theo Luật CB,CC quy định, được đào tạo, bồi dưỡng phù hợp với từng chức danh cụ thể theo quy định, đồng thời cũng sẽ phải chịu các hình thức kỷ luật khi có hành vi vi phạm pháp luật (nếu có) 1. Vai trò của công chức cấp xã Thứ nhất, Công chức cấp xã trực tiếp thực hiện triển khai chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. 7 Là người được nhà nước trao một số quyền nhất định để thực hiện chức năng quản lý nhà nước tại địa phương (trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa- xã hội, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội…); đảm bảo cho các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của NN được triển khai thực hiện; Trong quá trình thực thi công vụ, công chức cấp xã nhìn nhận sự bất cập về những quy định, chính sách và phản ánh kịp thời, điều này góp phần vào việc hoàn thiện các quy định, chính sách ngày một tốt hơn. Thứ hai, Công chức xã trực tiếp tiếp xúc với nhân dân, phản ánh ý kiến, tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân.
Công chức cấp xã được xem là “bộ mặt” của chính quyền cấp xã vì vậy mọi hoạt động của công chức cấp xã đều có ảnh hưởng đến cách nhìn của nhân dân đối với chính quyền cấp cơ sở. Thông qua việc thực hiện công tác chuyên môn, nghiệp vụ, công chức cấp xã phải xây dựng những hình mẫu, uy tín để tạo được niềm tin trong nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Bên cạnh việc thực hiện việc tuyên truyền, phổ biến các quy định, Công chức cấp xã còn đẩy mạnh việc vận động nhân dân tuân thủ các quy định pháp luật. Thứ ba, Công chức cấp xã trực tiếp thực hiện công tác chuyên môn, tham mưu cho lãnh đạo giải quyết công việc theo đúng quy định pháp luật.
Việc tham mưu của công chức cấp xã cần phải đảm bảo tính hợp pháp theo đúng định hướng, đường lối của Đảng và Nhà nước, phù hợp với thực tiễn địa phương. Công chức cấp xã chịu trách nhiệm thực thi chính sách, pháp luật tại địa phương, nên việc nắm bắt thông tin đối với các lĩnh vực liên quan là điều cần thiết và thực hiện chế độ báo cáo kịp thời và chính xác với cán bộ lãnh đạo trực tiếp quản lý. Trên cơ sở đó, chính quyền các cấp kịp thời điều chỉnh cho phù hợp với tình hình địa phương, góp phần xây dựng bộ máy nhà nước ngày một tốt hơn. Tuyển dụng công chức cấp xã 1.
Khái niệm tuyển dụng công chức cấp xã Tuyển dụng công chức là quá trình bổ sung những người đủ tiêu chuẩn, điều kiện vào đội ngũ công chức. Đây là một quá trình thường xuyên và cần thiết để xây dựng và phát triển đội ngũ công chức. Tuyển dụng là nội dung quan trọng trong hoạt động quản lý, cung cấp, bổ sung nhân sự cho cơ quan, tổ chức nhằm đảm bảo hoạt động của tổ chức được liên tục. Thông qua tuyển dụng, lựa chọn được người phù hợp nhất với vị trí cần tuyển.
Tuyển dụng bao gồm tuyển chọn và tuyển mộ, đây là hai nội dung quan trọng của quá trình tuyển dụng nguồn nhân lực cho bất kỳ tổ chức. Đây là quá trình nhằm thu hút nguồn lực và phát hiện nguồn nhân lực tồn tại trong tổ chức có năng lực và phẩm chất tốt đáp ứng các tiêu chuẩn đặt ra. Như vậy, hoạt động tuyển dụng công chức là hoạt động không thể thiếu trong vận hành, duy trì tính quản lý hành chính được đảm bảo liên tục và hướng đến cải cách hành chính nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân trong bộ máy chính quyền cấp xã. Đặc điểm tuyển dụng công chức cấp xã Tuyển dụng công chức cấp xã là khâu đầu tiên, giữ vai trò quan trọng, ảnh hưởng quyết định đến chất lượng hoạt động quản lý cán bộ, công chức nói riêng, hoạt động của bộ máy chính quyền địa phương nói chung.
Ở mỗi một giai đoạn nhất định, việc tuyển dụng công chức cấp xã có những đặc điểm, yêu cầu cụ thể khác nhau. Vì vậy, để lựa chọn được nguồn nhân sự chất lượng, Nhà nước phải thường xuyên cập nhật, đổi mới các quy định, cách thức tuyển dụng. Gần đây nhất, ngày 24/4/2019, Chính phủ ban hành Nghị định số 34/2019/NĐ-CP về việc sửa đổi, bổ sung một số quy định về cán bộ, công chức cấp xã và người hoạt động không chuyên trách cấp xã, ở thôn, tổ dân phố, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 25/6/2019. Nghị định đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 92/2009/NĐ-CP, Nghị định số 112/2011/NĐ-CP, về số lượng, chế độ tiền 9 lương, phúc lợi, công tác tuyển dụng,.
đối với cán bộ, công chức cấp xã và những người hoạt động không chuyên trách. Tầm quan trọng của tuyển dụng công chức cấp xã đối với hoạt động quản lý nhà nước. Thứ nhất, tác động đến việc triển khai chính sách, pháp luật và phát huy dân chủ cơ sở. TDCC cấp xã quyết định năng lực hiểu biết và khả năng tuyên truyền, phổ biến các đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước của công chức cấp xã được tuyển dụng và vận dụng các quy định một cách hiệu quả tại địa phương.
Hiệu quả thực thi các đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước sẽ được nâng cao, nếu như TDCC cấp xã được thực hiện nghiêm túc. Ngược lại, việc triển khai, thực thi các chính sách vào thực tiễn sẽ gặp nhiều vướng mắc, tác động trực tiếp đến hoạt động quản lý nhà nước tại địa phương. TDCC cấp xã để lựa chọn người có năng lực, phẩm chất và khả năng giao tiếp tốt với nhân dân, lắng nghe và truyền đạt ý kiến của nhân dân đến chính quyền các cấp, góp phần phát huy dân chủ cơ sở tại địa phương. Thứ hai, tác động trực tiếp đến hiệu lực, hiệu quả hoạt động QLNN tại địa phương Với việc tuyển chọn người có năng lực và phẩm chất vào các chức danh cụ thể, tuyển dụng công chức cấp xã cần phải đảm bảo các nội dung và yêu cầu đặt ra.
Hiệu lực, hiệu quả của hoạt động quản lý nhà nước tại cấp xã được phản ánh thông qua các hoạt động công vụ của đội ngũ CB, CC. Nếu tuyển dụng được thực hiện hiệu quả, đội ngũ công chức cấp xã có phẩm chất đạo đức tốt và năng lực chuyên môn cao đáp ứng được yêu cầu công việc, góp phần đảm bảo tính hợp pháp, hợp lý của hoạt động quản lý nhà nước tại địa phương. 10 Ngược lại, TDCC cấp xã không được thực hiện hiệu quả, chất lượng đội ngũ công chức cấp xã được tuyển dụng không cao, tồn tại nhiều hạn chế tác động đến chất lượng hoạt động quản lý nhà nước tại địa phương.