Tư Tưởng Hồ Chí Minh Về Lãnh Đạo Công Tác Tư Tưởng – Giá Trị Lý Luận Và Thực Tiễn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tư tưởng hồ chí minh về lãnh đạo công tác tư tưởng giá trị lý luận và thực tiễn, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Trần Kim Hoàng
• Người hướng dẫn: GS.TS Phùng Hữu Phú
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học
• Đề tài: Tư Tưởng Hồ Chí Minh Về Lãnh Đạo Công Tác Tư Tưởng: Giá Trị Lý Luận Và Thực Tiễn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tư Tưởng Hồ Chí Minh Về Lãnh Đạo Tư Tưởng

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về cách mạng Việt Nam, kết hợp chủ nghĩa Mác-Lênin với truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại. Trong đó, lãnh đạo công tác tư tưởng đóng vai trò then chốt. Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò của tư tưởng trong mọi hoạt động cách mạng, khẳng định Đảng Cộng sản Việt Nam phải quan tâm đến giáo dục tư tưởng và lãnh đạo quá trình tư tưởng trong Đảng và xã hội. Người coi lãnh đạo tư tưởng là quan trọng nhất, bởi "tư tưởng thông suốt thì làm tốt, tư tưởng nhùng nhằng thì không làm được việc". Tư tưởng của Người không chỉ là lý luận suông mà còn là kim chỉ nam cho hành động, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. "Tư tưởng không đúng đắn thì công tác ắt sai lầm".

1.1. Khái niệm cơ bản về công tác tư tưởng theo Hồ Chí Minh

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, công tác tư tưởng là hoạt động nhằm xây dựng, củng cố và phát triển hệ tư tưởng của giai cấp công nhân, của Đảng Cộng sản Việt Nam trong toàn xã hội. Nó bao gồm việc tuyên truyền đường lối chính sách, giáo dục lý tưởng, định hướng giá trị, và đấu tranh chống lại các tư tưởng sai trái, thù địch. Công tác tư tưởng phải dựa trên nguyên tắc tính đảng, tính khoa học, và gắn liền với thực tiễn cuộc sống. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra sự thống nhất về tư tưởng và hành động trong toàn Đảng và toàn dân, để thực hiện thắng lợi sự nghiệp cách mạng. Công tác tư tưởng là tuyên truyền và giáo dục chính trị để định hướng tư tưởng.

1.2. Vai trò và tầm quan trọng của lãnh đạo công tác tư tưởng

Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh vai trò quyết định của lãnh đạo công tác tư tưởng. Người coi đây là nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, là yếu tố then chốt đảm bảo sự thành công của cách mạng. Lãnh đạo công tác tư tưởng giúp xây dựng tư tưởng chính trị vững chắc cho cán bộ, đảng viên và nhân dân, tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn. Nó cũng giúp ngăn chặn sự xâm nhập của các tư tưởng phản động, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Trong giai đoạn hiện nay, khi tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến động phức tạp, vai trò của lãnh đạo công tác tư tưởng càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Vai trò của tư tưởng Hồ Chí Minh là vô cùng quan trọng.

II. Thách Thức Vấn Đề Đặt Ra Trong Lãnh Đạo Công Tác Tư Tưởng

Bên cạnh những thành tựu to lớn, công tác tư tưởng hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức không nhỏ. Sự chống phá của các thế lực thù địch thông qua chiến lược "diễn biến hòa bình", sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên, và sự tác động tiêu cực của mặt trái kinh tế thị trường và toàn cầu hóa đang đặt ra những yêu cầu mới đối với lãnh đạo công tác tư tưởng. Cần nhận diện rõ những hạn chế, yếu kém để có giải pháp khắc phục kịp thời, nâng cao hiệu quả của công tác tư tưởng. Tình hình tư tưởng đang chịu tác động rất lớn từ bối cảnh quốc tế và trong nước. Cần phải có giải pháp phù hợp.

2.1. Thực trạng tư tưởng chính trị và đạo đức xã hội hiện nay

Thực tế cho thấy, bên cạnh những mặt tích cực, tình hình tư tưởng chính trị và đạo đức xã hội hiện nay còn nhiều vấn đề đáng lo ngại. Một bộ phận cán bộ, đảng viên có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, thậm chí có những hành vi tham nhũng, lãng phí, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Tình trạng xuống cấp về đạo đức, lối sống, văn hóa ứng xử cũng diễn ra ở một bộ phận giới trẻ. Điều này đòi hỏi công tác tư tưởng phải tập trung giải quyết, chấn chỉnh kịp thời. Cần phải tăng cường giáo dục chính trị và đạo đức Hồ Chí Minh.

2.2. Ảnh hưởng của thông tin sai lệch và luận điệu xuyên tạc

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin, các thế lực thù địch ra sức truyền bá thông tin sai lệch, luận điệu xuyên tạc, nhằm gây hoang mang dư luận, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước. Chúng lợi dụng internet, mạng xã hội để lan truyền những thông tin độc hại, kích động bạo lực, gây rối trật tự an toàn xã hội. Công tác tư tưởng cần chủ động đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, vạch trần âm mưu thủ đoạn của kẻ thù, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Cần phải có những biện pháp tuyên truyền hiệu quả để chống lại chính trị tư tưởng phản động.

2.3. Yếu kém trong công tác nắm bắt và định hướng dư luận

Công tác nắm bắt và định hướng dư luận xã hội còn nhiều hạn chế, chưa theo kịp diễn biến tình hình. Một số cấp ủy, chính quyền chưa thực sự quan tâm đến công tác này, chưa chủ động lắng nghe ý kiến của nhân dân, giải quyết kịp thời những vấn đề bức xúc, gây ảnh hưởng đến tư tưởng và niềm tin của nhân dân. Cần phải đổi mới phương thức nắm bắt và định hướng dư luận, tăng cường đối thoại, tạo sự đồng thuận trong xã hội. Cần phải chú trọng đến ý nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc định hướng dư luận.

III. Giải Pháp Vận Dụng Tư Tưởng Hồ Chí Minh Về Lãnh Đạo

Để nâng cao hiệu quả lãnh đạo công tác tư tưởng trong tình hình mới, cần quán triệt sâu sắc và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong đó, đặc biệt chú trọng đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức và năng lực; đổi mới nội dung và phương thức công tác tư tưởng; tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả công tác tư tưởng. Cần phát huy vai trò của các phương tiện thông tin đại chúng, các tổ chức chính trị - xã hội, và của mỗi cán bộ, đảng viên trong công tác tư tưởng. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh là giải pháp then chốt.

3.1. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng

Đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng đóng vai trò quyết định đến hiệu quả của công tác này. Cần xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, trình độ lý luận sâu rộng, và năng lực thực tiễn tốt. Cần thường xuyên bồi dưỡng, nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ này, đồng thời có cơ chế khuyến khích, động viên để họ yên tâm công tác, gắn bó với nghề. Tư tưởng về cán bộ của Hồ Chí Minh cần được quán triệt sâu sắc.

3.2. Đổi mới nội dung và phương thức công tác tư tưởng

Nội dung và phương thức công tác tư tưởng cần được đổi mới một cách toàn diện, phù hợp với yêu cầu của tình hình mới. Cần tập trung tuyên truyền đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa, đấu tranh chống lại các tư tưởng sai trái, thù địch. Phương thức công tác tư tưởng cần đa dạng, linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng, từng địa bàn. Cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội vào công tác tư tưởng, phát huy vai trò của báo chí, văn học nghệ thuật. Cần phải có phương pháp lãnh đạo mới để phù hợp với tình hình mới.

3.3. Tăng cường kiểm tra giám sát và đánh giá hiệu quả

Cần tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả công tác tư tưởng một cách thường xuyên, định kỳ. Kết quả kiểm tra, giám sát và đánh giá cần được công khai, minh bạch, làm cơ sở để khen thưởng, kỷ luật, và điều chỉnh công tác tư tưởng. Cần xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác tư tưởng một cách khoa học, khách quan, phù hợp với thực tiễn. Cần phải có sự lãnh đạo công tác tư tưởng sát sao để đảm bảo hiệu quả.

IV. Thực Tiễn Ứng Dụng Tư Tưởng Hồ Chí Minh Về Tư Tưởng

Thực tiễn cho thấy, nhiều địa phương, đơn vị đã vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về lãnh đạo công tác tư tưởng và đạt được những kết quả đáng khích lệ. Các mô hình như "Tổ tư vấn cộng đồng", "Câu lạc bộ lý luận trẻ", "Diễn đàn tư tưởng" đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao nhận thức, tư tưởng, và tình cảm cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân. Cần tổng kết, nhân rộng những mô hình hay, cách làm sáng tạo để tư tưởng Hồ Chí Minh thực sự đi vào cuộc sống. Giá trị thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh là rất lớn.

4.1. Kinh nghiệm thành công từ các địa phương và đơn vị

Nhiều địa phương và đơn vị đã có những kinh nghiệm thành công trong việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về lãnh đạo công tác tư tưởng. Chẳng hạn, một số địa phương đã xây dựng được đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên có chất lượng cao, thường xuyên xuống cơ sở để tuyên truyền, vận động nhân dân. Một số đơn vị đã tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao để thu hút đoàn viên, thanh niên tham gia, qua đó giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống. Những kinh nghiệm này cần được tổng kết, nhân rộng. Cần học hỏi kinh nghiệm lãnh đạo công tác tư tưởng từ các đơn vị điển hình.

4.2. Các mô hình sáng tạo trong công tác tuyên truyền và giáo dục

Nhiều mô hình sáng tạo đã được triển khai trong công tác tuyên truyền và giáo dục, góp phần nâng cao hiệu quả của công tác tư tưởng. Chẳng hạn, mô hình "Tổ tư vấn cộng đồng" giúp giải quyết kịp thời những vấn đề bức xúc trong nhân dân. Mô hình "Câu lạc bộ lý luận trẻ" tạo diễn đàn để đoàn viên, thanh niên trao đổi, tranh luận về các vấn đề lý luận. Mô hình "Diễn đàn tư tưởng" giúp cán bộ, đảng viên nâng cao nhận thức về đường lối chính sách của Đảng. Những mô hình này cần được nhân rộng, phát triển. Cần phải có sự sáng tạo trong tuyên truyền và giáo dục chính trị.

V. Kết Luận Giá Trị Lý Luận Và Thực Tiễn Của Tư Tưởng

Tư tưởng Hồ Chí Minh về lãnh đạo công tác tư tưởng có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc, là kim chỉ nam cho hành động của Đảng và nhân dân ta trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong bối cảnh hiện nay, việc quán triệt sâu sắc và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về lãnh đạo công tác tư tưởng càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, củng cố niềm tin của nhân dân vào sự nghiệp cách mạng. Giá trị lý luận và giá trị thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh là không thể phủ nhận.

5.1. Giá trị lý luận trong xây dựng nền tảng tư tưởng của Đảng

Tư tưởng Hồ Chí Minh về lãnh đạo công tác tư tưởng là một bộ phận cấu thành quan trọng của nền tảng tư tưởng của Đảng. Nó cung cấp những nguyên tắc, phương pháp, và kinh nghiệm quý báu để xây dựng, củng cố, và phát triển hệ tư tưởng của Đảng. Tư tưởng Hồ Chí Minh giúp Đảng định hướng đúng đắn trong mọi hoạt động, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng. Cần phải coi trọng tư tưởng chính trị trong xây dựng Đảng.

5.2. Ý nghĩa thực tiễn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Tư tưởng Hồ Chí Minh về lãnh đạo công tác tư tưởng có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nó giúp Đảng và nhân dân ta xây dựng tư tưởng chính trị vững chắc, tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn để vượt qua mọi khó khăn, thách thức. Tư tưởng Hồ Chí Minh giúp Đảng và nhân dân ta đấu tranh chống lại các thế lực thù địch, bảo vệ nền độc lập, tự do, và chủ nghĩa xã hội. Cần phải phát huy vai trò của tư tưởng Hồ Chí Minh trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm 3 chương: Chƣơng 1: Khái luận chung về lãnh đạo công tác tƣ tƣởng Chƣơng 2: Tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về lãnh đạo công tác tƣ tƣởng Chƣơng 3: Giá trị lý luận và thực tiễn của tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về lãnh đạo công tác tƣ tƣởng 9 (LUAN.tien TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 KHÁI LUẬN CHUNG VỀ LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC TƢ TƢỞNG 1.1 Công tác tƣ tƣởng và những nguyên tắc của công tác tƣ tƣởng 1.1 Khái niệm tư tưởng Thuật ngữ “tư tưởng” (idea) có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là hình thức. Cho đến ngày nay, có rất nhiều định nghĩa khác nhau về “tư tưởng”: tư tưởng là sự phản ánh hiện thực trong ý thức, là biểu hiện quan hệ của con người đối với thế giới chung quanh [52, tr. 43]; tư tưởng là những quan điểm, ý nghĩ phản ánh thế giới vật chất trong nhận thức của con người và thể hiện mặt này hay mặt khác của thế giới khách quan [42, tr.v… Chủ nghĩa Mác - Lênin chỉ ra rằng, đời sống xã hội có hai loại nhu cầu cơ bản: nhu cầu vật chất và nhu cầu tinh thần; do đó có hai lĩnh vực sản xuất là sản xuất vật chất và sản xuất tinh thần để đáp ứng hai nhu cầu đó. Lĩnh vực vật chất quyết định lĩnh vực tinh thần, nhưng mặt khác, lĩnh vực tinh thần có tính độc lập tương đối và tác động trở lại lĩnh vực vật chất.

Ăngghen viết: “nhân tố lịch sử một khi được những nhân tố khác, xét tới cùng là nguyên nhân kinh tế, làm nảy sinh ra thì nhân tố lịch sử đó cũng có thể tác động trở lại đến môi trường của nó, và thậm chí đến những nguyên nhân đã tạo ra nó” [2, tr. 90] Vì vậy, tinh thần, tư tưởng - một bộ phận của lĩnh vực tinh thần, có vai trò rất quan trọng trong đời sống con người. Trong lịch sử xã hội loài người, lúc đầu con người tiến hành các hoạt động sản xuất vật chất để đảm bảo nhu cầu sinh tồn của mình, sau đó cùng với sản xuất vật chất, xã hội thường xuyên diễn ra các quá trình sản xuất tinh thần. Ăngghen viết: “con người trước hết cần phải ăn, uống, chổ ở và mặc đã rồi mới có thể làm chính trị, khoa học, nghệ thuật, tôn giáo, và v.

Ăngghen đã chỉ ra ý thức đầu tiên của con người được hình thành trên cơ sở bộ não - dạng vật chất có tổ chức cao, dưới “hai sức kích thích chủ yếu” là lao động và ngôn ngữ. Sau đó, do nhu cầu không ngừng nhận thức để cải biến thế giới, phục vụ con người và giao tiếp xã hội, sản xuất tinh thần ra đời và ngày càng phát triển. Quá trình sản xuất tinh thần này sinh ra ý thức bảo vệ lợi ích con người. Ở xã hội nguyên thủy chưa 10 (LUAN.tien TIEU LUAN MOI download : [e-mail] xuất hiện giai cấp, đời sống tinh thần còn nghèo nàn, song lúc đó đã có một dạng tâm lý xã hội - như tình cảm, tâm trạng mong muốn… của con người - hình thành tự phát dưới dạng ảnh hưởng trực tiếp của điều kiện sống.

Có quan điểm cho rằng, xã hội nguyên thủy đã có tư tưởng. Điều đó chỉ đúng, nếu hiểu khái niệm tư tưởng theo nghĩa ban đầu của nó. Thực ra, xã hội nguyên thủy mới chỉ có “mầm mống tư tưởng”. Khi xã hội phát triển, phân chia thành giai cấp, có sự tách rời giữa lao động trí óc và lao động chân tay, tầng lớp trí thức xuất hiện thì mới có các nhà tư tưởng bảo vệ lợi ích cho những người mà mình đại diện một cách có ý thức.

Có thể thấy rõ sự xuất hiện tư tưởng trong xã hội Hy Lạp cổ đại - quốc gia có chế độ chiếm hữu nô lệ điển hình - từ những “mầm mống tư tưởng” như thế nào. Trong cuốn Lược khảo Lịch sử tư tưởng xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa, giáo sư Đỗ Tư cho rằng: “Trên quan điểm khoa học, vào thế kỷ XI - IX trước công nguyên, hình thái kinh tế - xã hội Hy Lạp về cơ bản vẫn còn là hình thái kinh tế cộng đồng nguyên thủy và sự xuất hiện của các nhân tố giai cấp, nhà nước cũng chỉ mới là bắt đầu. Tình hình kinh tế - xã hội Hy Lạp trong thời kỳ này được phản ánh trong hai tập sử thi Iliát và Ôđixê mà theo truyền thuyết thì tác giả là Hôme” [51, tr. Dù tác giả đó là có thật hay không, thì một điều chắc chắn phải có một hoặc một số ít người có trình độ tri thức nhất định mới có thể sáng tác ra các bản trường ca đó, thể hiện rõ ý muốn bênh vực lợi ích của nô lệ, đầy tớ - những người phải lao động dưới sự cai quản khắc nghiệt và dã man của chủ nô.

Vào thế kỷ VIII - VI trước công nguyên, trong xã hội Hy Lạp, giai cấp và nhà nước mới chính thức ra đời thì các tập sử thi nói trên đã từ truyền miệng được ghi lại bằng chữ Hy Lạp cổ ở thế kỷ VI trước công nguyên. Việc ghi chép đó chỉ có các nhà trí thức mới làm được, trên cơ sở kế thừa và phát triển những mầm mống tư tưởng xã hội trước đó. Bất cứ tư tưởng nào cũng đều do chế độ xã hội, điều kiện sinh hoạt vật chất của con người quyết định. Khi phân tích mối quan hệ giữa các nhà tư tưởng tiểu tư sản, C.

Mác chỉ ra: sở dĩ hộ là đại biểu của giai cấp tiểu tư sản, chính là vì tư tưởng của họ bị quy định bởi lợi ích vật chất và địa vị xã hội của tiểu tư sản. Mác đi tới kết luận: “Nói chung, mối quan hệ giữa những đại biểu chính trị và văn học của một giai cấp với giai cấp mà họ đại diện là như thế đó” [6, tr.tien TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Như vậy, tư tưởng là sự phản ánh hiện thực thông qua lăng kính của nhà tư tưởng. Chẳng hạn, người ta vẫn có thể dễ dàng nhận biết trong những dự báo về tương lai ở cấp độ toàn cầu của nhà tương lai học nổi tiếng người Mỹ Alvin Toffler lập trường giai cấp tư sản, ở việc đề cao quá mức vai trò kỹ trị trong xã hội hiện đại. Mác, tư tưởng phải gắn với lợi ích, tư tưởng mà không gắn với lợi ích là điều hết sức vô nghĩa.

Chẳng hạn, khi nói về tư tưởng của Luít Napôlêông mang danh đại diện cho giai cấp nông dân Pháp giữa thế kỷ XIX nhưng hoàn toàn không gắn với lợi ích của giai cấp nông dân. Mác viết: “Những tư tưởng ấy chỉ là những ảo giác trong cơn hấp hối, là những từ đã biến thành những câu nói suông, là những thần linh đã biến thành những bóng ma” [7, tr. 272] Các nhà tư tưởng thường bảo vệ lợi ích giai cấp dưới hình thức lý tưởng hóa, tức là gắn cho giai cấp mình một sứ mệnh đại diện chân chính cho toàn xã hội, và do đó, lợi ích được bảo vệ cũng chính là lợi ích chung, phổ biến trong xã hội. Trong Hệ tư tưởng Đức, C.

Ăngghen viết: “mỗi giai cấp mới thay thế cho giai cấp thống trị trước mình, muốn thực hiện được mục đích của mình, điều nhất thiết phải biểu hiện lợi ích của bản thân mình thành lợi ích chung của mọi thành viên trong xã hội hay nói một cách trừu tượng: phải gắn cho những tư tưởng của bản thân mình một hình thức phổ biến, phải biểu hiện những tư tưởng đó thành những tư tưởng duy nhất hợp lý, duy nhất có giá trị phổ biến” [8, tr 68]. Lấy giai cấp tư sản trong chế độ tư bản làm ví dụ. Mác viết: “Trong chế độ này, mỗi lợi ích, mỗi thiết chế xã hội đều biến thành một tư tưởng chung, và được luận giải như là một tư tưởng” [9, tr. Chỉ có tư tưởng vô sản mới thực sự bảo vệ lợi ích chung phổ biến trong toàn xã hội, vì lợi ích của giai cấp vô sản phù hợp với lợi ích của đại đa số tầng lớp nhân dân.

Lẽ dĩ nhiên, trong xã hội có giai cấp thì tư tưởng bao giờ cũng mang tính giai cấp. Trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, C. Ăngghen viết: “Lịch sử tư tưởng chứng minh cái gì, nếu không phải là chứng minh rằng sản xuất tinh thần cũng biến đổi theo sản xuất vật chất? Những tư tưởng thống trị của một thời đại bao giờ cũng chỉ là những tư tưởng của giai cấp thống trị” [10, tr. Trong xã hội có giai cấp luôn có sự đấu tranh để truyền bá, thu phục lòng người, lôi kéo quần chúng nhân dân theo quan điểm tư tưởng của giai cấp thống trị, nhằm biến tư tưởng thành 12 (LUAN.tien TIEU LUAN MOI download : [e-mail] sức mạnh để giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh giai cấp.

Thực chất đấu tranh tư tưởng là biểu hiện của đấu tranh giai cấp. Ăngghen viết: tất cả mọi cuộc đấu tranh trong lịch sử, không kể nó diễn ra trên địa hạt chính trị, tôn giáo, triết học, hay trên bất kỳ một địa hạt tư tưởng nào khác - thực ra chỉ là biểu hiện ít nhiều rõ rệt của cuộc đấu tranh của các giai cấp trong xã hội…” [11, tr. Trong cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp vô sản, đấu tranh tư tưởng đã góp phần quan trọng giúp giai cấp vô sản giành chính quyền. Sau khi có chính quyền, đấu tranh tư tưởng vẫn tiếp tục để chống các tàn dư tư tưởng của xã hội cũ, những khuynh hướng tư tưởng lệch lạc và các tư tưởng thù địch, phản động để làm cho ý thức xã hội chủ nghĩa chiếm ưu thế tuyệt đối trong đời sống tính thần của xã hội.

Qua đó, có thể hiểu khái niệm tư tưởng như sau: Tư tưởng là sự phản ánh của hiện thực trong ý thức, biểu thị những lợi ích ít nhiều có tính phổ biến của con người, của xã hội. Như vậy, tư tưởng là ý thức phản ánh tồn tại xã hội dưới dạng khái quát, trừu tượng; phản ánh lợi ích của tập đoàn, giai cấp, dân tộc, thời đại nhất định (lợi ích có tính phổ biến) và trong xã hội có giai cấp, luôn có sự đấu tranh tư tưởng giữa các giai cấp. Trong lịch sử, các giai cấp thống trị xã hội đã phát triển tư tưởng (hệ thống hóa, khái quát hóa tư tưởng của giai cấp mình thành lý luận, thành các học thuyết chính trị - xã hội) làm vũ khí lý luận trong đấu tranh giai cấp.