Tư Duy Chính Trị Hồ Chí Minh: Đặc Điểm và Ý Nghĩa Đối Với Việt Nam Hiện Nay

Chuyên khảo phân tích Tư duy chính trị hồ chí minh những đặc điểm chủ yếu và ý nghĩa phương pháp luận, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Dung
• Người hướng dẫn: GS, TS Nguyễn Văn Huyên
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Tư Duy Chính Trị Hồ Chí Minh: Đặc Điểm và Ý Nghĩa Đối Với Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tư Duy Chính Trị Hồ Chí Minh Khái Niệm Vai Trò

Lịch sử phát triển xã hội chứng minh sự phát triển của các quốc gia gắn liền với thể chế chính trị vững mạnh và những nhà lãnh đạo tài ba. Lịch sử chính trị Việt Nam qua các thời đại đều gắn liền với các vương triều thịnh trị với các vua sáng, tôi hiền. Cách mạng Việt Nam, từ khi Đảng Cộng sản ra đời với đội ngũ những con người trí tuệ, tài năng, phẩm chất cao đẹp, đặc biệt là sự xuất hiện lãnh tụ thiên tài Hồ Chí Minh đã làm nên những kỳ tích. Người trở thành biểu tượng của nền Hòa bình thế giới, sức mạnh trường tồn của dân tộc Việt Nam và điển hình của một tư duy chính trị tiên tiến có tầm ảnh hưởng và sức lan tỏa rộng lớn trong đời sống chính trị Việt Nam hiện nay. Tư tưởng Hồ Chí Minh về chính trị là kim chỉ nam cho mọi hành động.

1.1. Định Nghĩa Tư Duy Chính Trị Theo Hồ Chí Minh

Tư duy chính trị Hồ Chí Minh không chỉ là sự phản ánh hiện thực khách quan mà còn là sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Đó là tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo, luôn đặt lợi ích của dân tộc lên trên hết. Tư duy này thể hiện rõ trong việc giải quyết các vấn đề về giải phóng dân tộc, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Hồ Chí Minh đã thành công trong việc đề ra một hệ thống lý luận cách mạng phù hợp với hoàn cảnh, đặc điểm và giải đáp được những yêu cầu của lịch sử chính trị nước nhà.

1.2. Vai Trò Của Tư Duy Chính Trị Trong Sự Nghiệp Cách Mạng

Tư duy chính trị đóng vai trò then chốt trong việc định hướng đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước. Nhờ có tư duy chính trị đúng đắn, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân ta giành được độc lập dân tộc, thống nhất đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Tư duy chính trị Hồ Chí Minh là nền tảng lý luận cho mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh được thể hiện rõ nét trong công cuộc đổi mới đất nước.

II. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tư Duy Chính Trị Hồ Chí Minh Phân Tích

Tư duy chính trị Hồ Chí Minh không hình thành một cách ngẫu nhiên mà là kết quả của sự kết hợp giữa yếu tố chủ quan và khách quan. Yếu tố chủ quan bao gồm phẩm chất cá nhân, trí tuệ, bản lĩnh và kinh nghiệm của Hồ Chí Minh. Yếu tố khách quan bao gồm bối cảnh lịch sử, tình hình thế giới và thực tiễn cách mạng Việt Nam. Sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố này đã tạo nên một tư duy chính trị độc đáo, sáng tạo và mang đậm bản sắc Việt Nam. Tư duy độc lập tự chủ của Hồ Chí Minh là kết quả của quá trình học hỏi và trải nghiệm.

2.1. Ảnh Hưởng Từ Chủ Nghĩa Mác Lênin Và Văn Hóa Dân Tộc

Chủ nghĩa Mác-Lênin cung cấp cho Hồ Chí Minh thế giới quan khoa học, phương pháp luận biện chứng duy vật để phân tích và giải quyết các vấn đề chính trị. Văn hóa dân tộc, với truyền thống yêu nước, đoàn kết, nhân ái, là nền tảng tinh thần vững chắc cho tư duy chính trị của Người. Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam.

2.2. Kinh Nghiệm Thực Tiễn Từ Hoạt Động Cách Mạng Của Hồ Chí Minh

Quá trình hoạt động cách mạng ở nhiều nước trên thế giới đã giúp Hồ Chí Minh tiếp thu được những kinh nghiệm quý báu, đồng thời nhận thức rõ hơn về bản chất của chủ nghĩa đế quốc và con đường giải phóng dân tộc. Hồ Chí Minh và sự nghiệp giải phóng dân tộc là một quá trình không ngừng học hỏi và sáng tạo.

2.3. Bối Cảnh Lịch Sử Và Tình Hình Thế Giới Đầu Thế Kỷ XX

Bối cảnh lịch sử với sự khủng hoảng của chủ nghĩa thực dân và sự trỗi dậy của phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới đã tác động mạnh mẽ đến tư duy chính trị của Hồ Chí Minh. Người đã nhận thức được rằng chỉ có con đường cách mạng vô sản mới có thể giải phóng dân tộc Việt Nam khỏi ách áp bức, bóc lột. Tư duy chính trị Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiện nay vẫn còn nguyên giá trị.

III. Đặc Điểm Nổi Bật Của Tư Duy Chính Trị Hồ Chí Minh Tổng Hợp

Tư duy chính trị Hồ Chí Minh có nhiều đặc điểm nổi bật, trong đó quan trọng nhất là tính nhân văn, tính dân tộc, tính khoa học và tính cách mạng. Tính nhân văn thể hiện ở sự quan tâm sâu sắc đến con người, đến quyền lợi và hạnh phúc của nhân dân. Tính dân tộc thể hiện ở sự đề cao tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc và ý chí tự lực, tự cường. Tính khoa học thể hiện ở sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Tính cách mạng thể hiện ở sự kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Tư duy nhân văn của Hồ Chí Minh là một trong những đặc điểm quan trọng nhất.

3.1. Tính Nhân Văn Sâu Sắc Trong Tư Duy Chính Trị Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh luôn đặt con người vào vị trí trung tâm của mọi hoạt động chính trị. Người coi trọng quyền con người, đặc biệt là quyền được sống trong hòa bình, tự do và hạnh phúc. Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người là tư tưởng xuyên suốt trong toàn bộ sự nghiệp của Người.

3.2. Tính Dân Tộc Và Tinh Thần Yêu Nước Trong Tư Duy Chính Trị

Hồ Chí Minh luôn đề cao tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc và ý chí tự lực, tự cường. Người khẳng định rằng độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân tộc và chủ nghĩa quốc tế là sự kết hợp hài hòa giữa lợi ích dân tộc và lợi ích chung của nhân loại.

3.3. Tính Khoa Học Và Cách Mạng Trong Tư Duy Chính Trị Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh luôn vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Người không giáo điều, rập khuôn mà luôn tìm tòi, sáng tạo những phương pháp, hình thức đấu tranh phù hợp với thực tiễn. Tư duy sáng tạo của Hồ Chí Minh là một trong những yếu tố quan trọng làm nên thành công của cách mạng Việt Nam.

IV. Ý Nghĩa Tư Duy Chính Trị Hồ Chí Minh Với Việt Nam Hiện Nay Đánh Giá

Tư duy chính trị Hồ Chí Minh có ý nghĩa to lớn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay. Tư duy này là nền tảng lý luận cho việc hoạch định đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước, đồng thời là nguồn động lực tinh thần to lớn để toàn Đảng, toàn dân ta vượt qua mọi khó khăn, thách thức, thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Vận dụng tư duy chính trị Hồ Chí Minh là yêu cầu tất yếu trong giai đoạn hiện nay.

4.1. Định Hướng Cho Công Cuộc Đổi Mới Tư Duy Chính Trị Hiện Nay

Tư duy chính trị Hồ Chí Minh giúp chúng ta nhận thức rõ hơn về những vấn đề đặt ra trong quá trình đổi mới, từ đó có những giải pháp phù hợp để giải quyết. Đổi mới tư duy chính trị là cơ sở để đổi mới toàn diện đất nước.

4.2. Góp Phần Xây Dựng Nhà Nước Pháp Quyền Xã Hội Chủ Nghĩa

Tư duy chính trị Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân và vì dân là cơ sở để xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thực sự của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Hồ Chí Minh và xây dựng nhà nước pháp quyền là một quá trình liên tục và không ngừng hoàn thiện.

4.3. Nâng Cao Năng Lực Lãnh Đạo Của Đảng Cộng Sản Việt Nam

Tư duy chính trị Hồ Chí Minh giúp Đảng Cộng sản Việt Nam nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng trong giai đoạn mới. Đảng Cộng sản Việt Nam và tư tưởng Hồ Chí Minh là hai yếu tố không thể tách rời.

V. Vận Dụng Tư Duy Chính Trị Hồ Chí Minh Trong Bối Cảnh Toàn Cầu Hóa

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, việc vận dụng tư duy chính trị Hồ Chí Minh càng trở nên quan trọng. Tư duy này giúp chúng ta chủ động hội nhập quốc tế, đồng thời giữ vững độc lập, tự chủ và bản sắc văn hóa dân tộc. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đối ngoại là kim chỉ nam cho hoạt động đối ngoại của Việt Nam.

5.1. Giải Quyết Các Vấn Đề Toàn Cầu Bằng Phương Pháp Hồ Chí Minh

Tư duy chính trị Hồ Chí Minh giúp chúng ta có cách tiếp cận sáng tạo và hiệu quả trong việc giải quyết các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, khủng bố... Tư duy biện chứng của Hồ Chí Minh giúp chúng ta nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện và sâu sắc.

5.2. Giữ Vững Bản Sắc Văn Hóa Dân Tộc Trong Hội Nhập Quốc Tế

Tư duy chính trị Hồ Chí Minh giúp chúng ta giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình hội nhập quốc tế, tránh bị hòa tan hoặc đánh mất bản sắc. Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa là nền tảng để xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

5.3. Phát Huy Sức Mạnh Mềm Của Việt Nam Trên Trường Quốc Tế

Tư duy chính trị Hồ Chí Minh giúp chúng ta phát huy sức mạnh mềm của Việt Nam trên trường quốc tế thông qua việc quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam yêu chuộng hòa bình, hữu nghị và hợp tác. Hồ Chí Minh và sự nghiệp giải phóng dân tộc đã góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

VI. Nghiên Cứu Tư Duy Chính Trị Hồ Chí Minh Hướng Đi Mới Thách Thức

Việc nghiên cứu tư duy chính trị Hồ Chí Minh cần tiếp tục được đẩy mạnh với những hướng đi mới, sáng tạo, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Đồng thời, cần nhận diện và vượt qua những thách thức trong quá trình nghiên cứu, đảm bảo tính khách quan, khoa học và chính xác. Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh là một nhiệm vụ quan trọng và lâu dài.

6.1. Đa Dạng Hóa Phương Pháp Nghiên Cứu Tư Duy Chính Trị Hồ Chí Minh

Cần đa dạng hóa phương pháp nghiên cứu tư duy chính trị Hồ Chí Minh, kết hợp giữa phương pháp truyền thống và phương pháp hiện đại, giữa nghiên cứu lý luận và nghiên cứu thực tiễn. Phương pháp nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh cần được đổi mới để đáp ứng yêu cầu của thời đại.

6.2. Vượt Qua Những Thách Thức Trong Nghiên Cứu Tư Duy Chính Trị

Cần vượt qua những thách thức trong nghiên cứu tư duy chính trị Hồ Chí Minh như sự thiếu hụt nguồn tài liệu, sự khác biệt về quan điểm, cách tiếp cận... Giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh cần được khẳng định và bảo vệ trước những luận điệu xuyên tạc.

6.3. Đẩy Mạnh Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Thực Tiễn

Cần đẩy mạnh ứng dụng kết quả nghiên cứu tư duy chính trị Hồ Chí Minh vào thực tiễn, góp phần giải quyết những vấn đề đặt ra trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vận dụng tư duy chính trị Hồ Chí Minh là chìa khóa để thành công trong sự nghiệp cách mạng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận án gồm 4 chương, 9 tiết. 7 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN Vấn đề tư duy, tư duy chính trị nói chung và tư duy chính trị Hồ Chí Minh nói riêng đã dành được sự quan tâm nghiên cứu của các nhà khoa học trong và ngoài nước. Nhiều cuộc hội thảo khoa học, nhiều bài báo và các sách, tài liệu tham khảo, luận văn, luận án đã đề cập đến những chiều cạnh khác nhau về tư duy và tư duy chính trị. Tư duy chính trị, đặc biệt là tư duy chính trị Hồ Chí Minh là vấn đề còn những khoảng trống trong nghiên cứu.

Liên quan đến đề tài này, có các nhóm nghiên cứu sau đây: 1. NHÓM CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ CẬP ĐẾN TƢ DUY Đây là một trong những hướng thu hút nhiều người nghiên cứu nhất và có nhiều thành công. Cho đến nay nhân loại biết rất nhiều về thế giới xung quanh, nhưng còn biết rất ít về chính bản thân mình, đặc biệt về những gì xảy ra trong bộ não.TSKH Phan Dũng tác giả của bộ sách “Sáng tạo và đổi mới” cho rằng những gì nhân loại dành cho lĩnh vực tư duy là không đáng kể. Nhân loại quan tâm đến kết quả tư duy (các phát minh, sáng chế…) hơn là quá trình suy nghĩ dẫn đến những kết quả đó.

“Rõ ràng nhân loại quá thờ ơ với những gì thuộc về lĩnh vực tư duy”. Các công trình tiêu biểu của hướng nghiên cứu này có thể kể đến như: * Các công trình nước ngoài nghiên cứu về tư duy Được viết dưới dạng các bút ký, cuốn Lôgic học biện chứng của E.Ilencov đã phân tích, luận chứng một cách có hệ thống, sâu sắc cuộc tranh luận trong lịch sử triết học, giữa các khuynh hướng duy vật và duy tâm, biện chứng và siêu hình về bản chất của tư duy và khoa học về tư duy. Từ đó, tác giả đã đi đến khẳng định: mâu thuẫn đó chỉ được giải quyết một cách đúng đắn, khoa học với quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin về sự thống nhất giữa phép biện chứng, lý luận nhận thức và lôgic học. Bộ sách "Phương pháp" của Edgar Morin- người cha đẻ của tư duy phức hợp - gồm 6 tập: Tự nhiên về Tự nhiên hay Bản tính của Tự nhiên ; Sự sống về Sự sống; Tri thức về Tri thức, Nhân học về Tri thức; Tư tưởng; Nhân loại về nhân loại, bản sắc nhân loại; Đạo đức học.

Trong đó, cuốn Nhập môn tư duy phức hợp, Edgar Morin trình bày tổng quát về tư duy của con người, khẳng định tính tất yếu của tư duy phức hợp. Tác giả khẳng định, tư duy vốn thuộc lĩnh vực triết học, nhưng không nằm gọn 8 trong triết học, mà có ở trong mọi lĩnh vực khoa học, kỹ thuật, đời thường, có cả ở nhà bác học, nhà tư tưởng, cũng như ở người mù chữ. Hiện nay, tư duy đơn giản hóa có nhiều bất cập, sai lầm, dẫn đến "sự mù lòa của trí tuệ" làm cho chúng ta không còn khả năng nhận ra và lĩnh hội được tính phức hợp của thực tại. Vì vậy, tư duy phức hợp hình thành và phát triển phù hợp với sự phát triển của khoa học ở thế kỉ XX, đặc biệt là điều khiển học, lý thuyết thông tin, lý thuyết hệ thống và lý thuyết sinh thái - tự tổ chức.

Khoa học hiện đại đang đòi hỏi nhất thiết phải có tư duy phức hợp: Chỉ tư duy phức hợp mới có khả năng đáp ứng những thách thức của cuộc sống hiện đại. Trong Tư duy như một hệ thống, bằng việc nghiên cứu sâu những nguyên tắc về mối quan hệ giữa tâm trí và vật chất, được nêu ra lần đầu tiên trong cuốn "Cái toàn thể và trật tự ẩn" (Wholeness and Implicate Order), David Bohm đã bác bỏ quan niệm cho rằng các quá trình tư duy của chúng ta chỉ thông báo một cách trung tính những gì xảy ra "ngoài kia" trong một thế giới khách quan. Ông khảo sát cách thức tư duy tham gia tích cực vào sự hình thành tri giác, cảm nhận của chúng ta về ý nghĩa và những hành động thường ngày của mình. Ông gợi ý rằng những tư duy và tri thức tập thể đã trở thành tự động đến nỗi phần lớn chúng ta bị chúng điều khiển, hậu quả là mất đi tính xác thực, tự do và trật tự.Pink trong Một tư duy hoàn toàn mới đã nhấn mạnh: "kỷ nguyên mà não trái thắng thế và thời đại thông tin do nó phát sinh ra đang dần được thay thế bởi một thế giới mới mà tại đó các phẩm chất của não phải như sáng tạo, trực giác sẽ nổi trội hơn".

Ông cho rằng, thế giới cần theo đuổi triết lý suy nghĩ mới về "một nền kinh tế sáng tạo". John Dewey trong Cách ta nghĩ đã mô tả chi tiết các quy trình khác nhau của quá trình suy nghĩ và rèn luyện trí nghĩ. Ông cho rằng suy nghĩ là một hành động tự nhiên, việc dạy một người nào đó suy nghĩ là một việc bất khả. Tuy nhiên, có thể giúp phát triển tư duy của con người thông qua việc phát triển khả năng sáng tạo, sự tò mò và cách đặt câu hỏi.

Để có thể làm như vậy, thay vì nhồi nhét kiến thức, chúng ta nên tập trung vào việc tạo ra một môi trường kích thích tư duy sáng tạo.Rodentan trong Nguyên lý lô gic biện chứng đã nghiên cứu hình thức và quy luật của tư duy, phân tích đối tượng, vai trò của lôgic học đối với quá trình tư duy, phân biệt lôgic hình thức và lôgic biện chứng, những hạn chế của lôgic hình 9 thức. Từ đó tác giả khẳng định, việc học tập, nghiên cứu lôgic biện chứng là điều kiện quan trọng để đạt đến trình độ tư duy biện chứng duy vật. Rôdentan trong Những vấn đề về phép biện chứng trong bộ Tư bản của Mác đã phân tích những quy luật và phương pháp lịch sử do Mác áp dụng vào việc phân tích phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và các quy luật của phương pháp ấy; những đặc điểm của các quy luật dưới chế độ tư bản chủ nghĩa và dưới chế độ xã hội chủ nghĩa A.Séptulin trong Phương pháp nhận thức biện chứng đã tập trung phân tích chức năng phương pháp luận của học thuyết triết học Mác-Lênin, lý giải phép biện chứng với tư cách là phương pháp nhận thức. Từ đó tác giả khẳng định, phương pháp nhận thức biện chứng là kết quả của lịch sử phát triển nhận thức, các quy luật của hoạt động nhận thức được thể hiện qua các quy luật và phạm trù của phép biện chứng.

Cuốn Lịch sử phép biện chứng (6 tập) của các tác giả thuộc Viện Triết học, Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô (cũ), vấn đề tư duy biện chứng duy vật được bàn đến trong quá trình nghiên cứu lịch sử hình thành, phát triển của phép biện chứng. Các tác giả đã khái quát một cách hệ thống lịch sử đấu tranh giữa hai phương pháp tư duy: phương pháp tư duy biện chứng và phương pháp tư duy siêu hình trong lịch sử triết học nhân loại, kết quả sự thắng thế của phương pháp tư duy biện chứng duy vật. * Các công trình trong nước nghiên cứu về tư duy Nét đặc trưng chung nhất trong phương thức tồn tại của tâm lý người là tư duy với tư cách là một quá trình, một hoạt động. Phân tích tính hai mặt của quá trình tư duy thống nhất, tác giả Nguyễn Bá Dương đã đi đến nhận định: Quá trình tìm kiếm, phát minh cái mới trong khoa học cũng giống như quá trình tái tạo kinh nghiệm của lịch sử - xã hội loài người diễn ra dưới hình thức giải quyết các tình huống có vấn đề.

Bản thân mỗi kinh nghiệm lịch sử - xã hội luôn có tính tổng hòa của hoạt động sáng tạo của xã hội loài người. Từ đó cho thấy, mâu thuẫn cơ bản của sự phát triển trí tuệ loài người là ở chỗ “tư duy một mặt là một quá trình tìm kiếm và phát hiện ra cái mới, cái bản chất, mặt khác nó còn là quá trình tái tạo lại những tri thức, những kinh nghiệm lịch sử - xã hội đã được loài người tích lũy” [38, tr. Nguyễn Mạnh Cương trong bài Về bản chất của tư duy đã chỉ ra, tư duy là gì trong sự phân biệt với ý thức, nhận thức. Để hiểu rõ được bản chất của tư duy với tư 10 cách là một chỉnh thể thống nhất và đặc biệt, để vận dụng các công cụ của tư duy một cách hiệu quả, tác giả đã khẳng định, bộ phận cơ bản của tư duy là tư duy chính xác.

Tư duy chính xác theo tác giả là một bộ phận của tư duy biện chứng mác xít, phản ánh trạng thái xác định của sự vật, hiện tượng trong “tính đồng nhất trừu tượng” của chúng. Đồng thời tác giả đã phân biệt sự khác nhau giữa tư duy chính xác và tư duy biện chứng. Dựa trên cơ sở những mối liên hệ, quan hệ vốn có của các sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan và lý thuyết phản ánh, tác giả Mai Hữu Khuê cho rằng “tư duy là quá trình tâm lý phản ánh những mối liên hệ và quan hệ giữa các đối tượng hay các hiện tượng của hiện thực khách quan” [116, tr. Tác giả cho rằng, tư duy khác hẳn với tri giác ở chỗ, tư duy không chỉ thực hiện được những bước đi như đã xảy ra ở tri giác, là tách các phần riêng lẻ của sự vật, mà còn cố gắng hiểu các phần đó có quan hệ với nhau như thế nào.

Tư duy phản ánh bản chất của sự vật, và do đó là hình thức phản ánh hiện thực cao nhất. Nguyễn Đình Trãi trong Luận án tiến sĩ triết học Năng lực tư duy lý luận cho cán bộ giảng dạy lý luận Mác-Lênin ở các trường chính trị tỉnh đã xem tư duy như là quá trình phân tích, tổng hợp, khái quát những tài liệu thu được qua nhận thức cảm tính, nhận thức kinh nghiệm để rút ra cái chung, cái bản chất của sự vật” [242, tr. Nguyễn Thanh Tân trong bài Sự hình thành tư duy và một số đặc trưng của nó đã phân tích quá trình hình thành tư duy của con người bắt nguồn từ lao động và trong quá trình hoạt động, tư duy, ý thức của con người về thế giới khách quan được hình thành. Tác giả cũng chỉ ra những đặc trưng cơ bản của tư duy như: nguồn gốc thực tiễn; có hệ thống tri thức làm tiền đề; đòi hỏi một bộ máy công cụ và phương tiện nhất định; luôn có đối tượng nhất định và là một chức năng của não người.