Tự do hóa trong EU và khả năng thâm nhập thị trờng EU của hàng hoá Việt Nam LỜI NÓI ĐẦU Trong bối cảnh khu vực hoá, toàn cầu hoá nền kinh tế ngày nay, hợp tác kinh tế đang diễn ra theo phơng thức song liên kết phơng và đa phơng giữa những nớc và những nớc thuộc các khu vực khác nhau, chính sự hợp tác và liên kết kinh tế sẽ tạo điều kiện cho các quốc gia có thể triệt để tận dụng và khai thác triệt để các nguồn lực từ bên ngoài và lợi thế so sánh của mình để đạt đợc những mục tiêu kinh tế xã hội của mình. Không thể phủ nhận lợi ích to lớn đạt đợc do sự hợp tác, liên kết giữa các quốc gia mang lại, đặc biệt trong lĩnh vực thơng mại, chính vì vậy nhiều tổ chức cũng nh các khối liên minh khu vực và quốc tế đã, đang và sẽ còn tiếp tục hình thành. Các khối liên kết này đã thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động kinh tế thơng mại, không những chỉ trong nội khối mà còn chi phối mạnh mẽ tới các quốc gia, khu vực khác. Xu hớng tự do hoá trong lĩnh vực thơng mại phát triển nhanh chóng sẽ dẫn tới hệ quả là biên giới kinh tế giữa các nớc bị phá vỡ vì hàng rào thuế quan sẽ bị bãi bỏ, các quan hệ kinh tế tuỳ thuộc vào nhau sẽ phát triển, các thể chế khu vực và toàn cầu sẽ hình thành .Trong điều kiện đó một nền kinh tế muốn độc lập tự chủ, không muốn lệ thuộc vào bên ngoài, muốn tự đảm bảo các nhu cầu thiết yếu, chắc chắn không còn chỗ đứng.
Một nền kinh tế hiệu quả, phát triển phải là một nền kinh tế gồm những ngành hàng có lợi thế cạnh tranh cao và sự phát triển của nó phải phụ thuộc vào thị trờng thế giới. Đẩy mạnh xuất khẩu là chủ trơng kinh tế lớn của Đảng và Nhà nớc Việt Nam, đã đợc khẳng định tại Đại hội VIII và trong nghị quyết 01NQ/TƯcủa Bộ chính trị, với mục tiêu chuyển dich cơ cấu kinh tế theo hớng công nghiệp hoá hớng về xuất khẩu. Để thực hiện đợc chủ trơng này, cùng với việc đẩy mạnh tiến trình CNH, HĐH chúng ta phải tăng cờng mở rộng thị trờng xuất khẩu. Đây là viêc làm cấp thiết hiện nay.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Liên minh Châu âu (EU)là một tổ chức kinh tế khu vực lớn nhất thế giới hiện nay, có sự liên kết tơng đối chặt chẽ và thống nhất, đợc coi là một trong ba “siêu cờng” có vị thế kinh tế và chính trị ngày càng tăng(đó là Mỹ, Nhật Bản và EU ). Ra đời năm 1951 với sáu nớc thành viên (Pháp, Đức, Italia, Bỉ, Hàlan và Lucxămbua), ngày nay EU đã trở thành một tổ chức liên kết khu vực tiêu biểu nhất của khối các nớc t bản chủ nghĩa. Sau gần 50 năm phát triển và mở rộng, con số thành viên tới nay của EU là 15 nớc, và trong tơng lai sẽ còn có nhiều nớc tham gia, nhằm đi đến một Châu âu thống nhất. Trong số những nớc công nghiệp phát triển, EU có nhiều nớc có tiềm lực kinh tế hùng mạnh vào loại hàng đầu thế giới nh Đức, Pháp, Italia, Anh.Hiện nay, EU đợc coi là một tổ chức có tiềm năng to lớn để hợp tác về mọi mặt, đặc biệt là trong lĩnh vực thơng mại và đầu t.
Việt nam dã chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao với cộng đồng Châu âu(EC) vào ngày 22/10/1990, ký hiệp định buôn bán hàng dệt may với Liên Minh Châu Âu (EU) vào ngày 15/12/1992 và ký hiệp định hợp tác với EU vào ngày 17/7/1995. Các sự kiện quan trọng nay chính là nhân tố thúc đẩy quan hệ kinh tế Việt nam-EU phát triển mạnh trên cả ba lĩnh vực (thơng mại, đầu t và viện trợ), đặc biệt là thơng mại. EU là thị trờng lớn có vai trò quan trọng trong thơng mại thế giới. Một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt nam là những mặt hàng mà thị trờng này có nhu cầu nhập khẩu hàng năm với khối lợng lớn, nh hàng dệt may, thuỷ hải sản, giày dép,.Kim ngạch xuất khẩu của Việt nam sang EU tăng trung bình 36,6%/năm(1995-1999).
Mặc dù kim ngạch tăng vối tốc độ nhanh, nhng tất cả các mặt hàng xuất khẩu quan trọng của Việt nam đều đang gặp trở ngại nhất định trên thị trờng này do các quy định về quản lý nhập khẩu của EU gây ra. Nếu EU không quản lý chất lợng và áp dụng hạn ngạch quá chặt chẽ và khắt khe đối với một số mặt hàng xuất khẩu của ta thì tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu Việt nam- EU trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt nam không chỉ dừng ở con số 15,1% ( quá nhỏ bé so với tiềm năng ) nh hiện nay. Do vậy, vấn đề đặt ra là chúng ta cần tìm những giải pháp căn bản để mở rộng khả năng xuất khẩu, đồng thời khắc phục những khó khăn trở ngại trong quan hệ thơng mại giữa hai bên. Hơn nữa trong điều kiện khủng hoảng tài chính tiền tệ ở Châu á, thị trờng khu vực bị thu hẹp lại, thị trờng SNG cha khôi phục lại đợc, thị trờng Mỹ vừa mới hé mở, nên thị trờng EU là một sự lựa chọn hợp lý.
Vì vậyđẩy mạnh xuất khẩu sang thị trờng EU không chỉ là vấn đề cần thiết về lâu dài mà còn là vấn đề cấp bách trớc mắt đối với sự phát triển lâu dài của Việt nam. EU là thị trờng xuất khẩu quan trọng có khả năng đem lại hiệu quả kinh tế không nhỏ đối với ta. Tuy nhiên, để làm đợc việc này chúng ta phải tập trung nghiên cứu tìm cách giải quyết LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com những vớng mắc cản trở hoạt động xuất khẩu sang EU và tìm ra các giải pháp căn bản để đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu hàng hoá vào thị trờng EU. Hiện nay, Việt nam đang thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế hớng về xuất khẩu, việc mở rộng thị trờng xuất khẩu là một đòi hỏi cấp bách .Vì vậy lựa chọn đề tài “Tự do hóa trong EU và khả năng thâm nhập thị trờng EU của hàng hoá Việt Nam", với sự hớng dẫn, giúp đỡ của Thầy giáo hớng dẫn em mong muốn đợc đóng góp phần nào kiến thức của mình vào mục tiêu chiến lợc mà Đảng và nhà nớc đã đề ra.
Mục tiêu của đề tài: trên cơ sở đánh giá tiềm năng và triển vọng của thị trờng EU đối với hàng hoá của Việt nam,phân tích và đánh giá thực trạng xuất khẩu hàng hoá sang EU, đề xuất một số giải pháp để nhằm thâm nhập hàng hoá của nớc ta vào thị trờng này có hiệu quả. Đề cơng bao gồm bốn nội dung lớn : Chơng I : Lý luận chung về tự do hoá thơng mại. Chơng II : Nghiên cứu thị trờng EU. Chơng III : Khả năng thâm nhập hàng hoá của Việt nam vào thị trờng EU.
Chơng IV: Một số giải pháp chủ yếu để hàng hoá của Việt nam thâm nhập vào thị trờng EU. CHƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỰ DO HOÁ THƠNG MẠI I. MỘT SỐ LÝ THUYẾT VỀ THƠNG MẠI QUỐC TẾ Có thể nói hoạt động buôn bán nói chung và buôn bán quốc tế nói riêng là hoạt động trao đổi hàng hoá, tiền tệ đã có từ lâu đời. Thơng mại quốc tế có tính chất sống còn vì một lý do đó là ngoại thơng mở rộng khả năng sản xuất và tiêu dùng của một quốc gia.
Thơng mại quốc tế cho phép một nớc tiêu dùng tất cả các mặt hàng với số lợng nhiều hơn mức có thể tiêu dùng với ranh giới của khả năng sản xuất trong nớc khi thực hiện một nền kinh tế khép kín, TMQT cũng cho phép khai thác các nguồn lực trong nớc có hiệu quả, tranh thủ khai thác đợc mọi tiềm năng và thế mạnh về hàng hoá, công nghệ, vốn.của nớc ngoài nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế đất nớc. Nh vậy con ngời đã sớm tìm ra lợi ích của TMQT, thế nhng trong mỗi một hoàn cảnh, điều kiện của mỗi quốc gia cũng nh từng giai đoạn phát triển của các phơng thức sản xuất thì hoạt động ngoại thơng lại có những cách hiểu và vận dụng rất linh hoạt, khác nhau và có cả sự đối lập nhau. Chính vì vậy, đã có rất nhiều t tởng, lý thuyết đợc đa ra để phân tích, giải thích về hoạt động TMQT. Quá LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trình nghiên cứu của các học giả cũng nh các trờng phái kinh tế khác nhau trong lịch sử phát triển t tởng về TMQT đã đa ra những lý thuyết để lý giải vấn đề này, khẳng định những tác động của TMQT đối với sự tăng trởng và phát triển theo trình tự nhận thức từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ phiến diện đến toàn diện, từ hiện tợng đến bản chất.
Để hiểu biết thêm về hoạt động TMQT, cũng nh cách nhìn nhận về nó trong những giai đoạn phát triển cụ thể, chúng ta cũng cần xem xét các nhà kinh tế học, các học giả trong mỗi thời kỳ đã đề cập và phân tích TMQT để đa ra những hớng vận dụng các lý luận về TMQT trong thực tiễn chính sách quốc gia về ngoại thơng nh thế nào. * Trớc hết, là t tởng của chủ nghĩa trọng thơng. T tởng trọng thơng xuất hiện và phát triển ở Châu Âu từ giữa thế kỷ XV, XVI, thịnh hành suốt thế kỷ XVII, tồn tại đến giữa thế kỷ XVIII. Các nhà trọng thơng cho rằng chỉ có vàng bạc là thớc đo thể hiện sự giàu có của một quốc gia và do vậy mỗi nớc muốn đạt đợc sự thịnh vợng phải làm sao gia tăng đợc khối lợng vàng bạc tích trữ thông qua việc phát triển ngoại thơng và mỗi quốc gia chỉ có thể thu đợc lợi ích từ ngoại thơng nếu giá trị của xuất khẩu lớn hơn giá trị của nhập khẩu.
Đợc lợi là vì thanựgk d của xuất khẩu so với nhập khẩu đợc thanh toán bằng vàng, bạc, mà chính nó biểu hiện của sự giàu có. Đối với một quốc gia không có mỏ vàng hay mỏ bạc chỉ còn cách duy nhất là trông cậy vào phát triển ngoại thơng. Nh vậy xuất khẩu là có lợi và nhập khẩu là có hại cho lợi ích quốc gia. Các nhà trọng thơng cho rằng chính phủ phải tham gia trực tiếp vào việc trao đổi hàng hoá giữa các nớc để đạt đợc sự gia tăng của cải của mỗi nớc.
Việc trực tiếp tham gia này theo hai cách: trực tiếp tổ chức xuất khẩu và đề ra các biện pháp khuyến khích xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu.