PHẦN MỞ ĐẦU I. GIỚI THIỆU CHUNG I.1 KHÁI QUÁT VỀ HẢI PHÕNG Hải Phòng là thành phố duyên hải nằm ở hạ lƣu của hệ thống sông Thái Bình thuộc đồng bằng sông Hồng có vị trí nằm trong khoảng từ 20035’ đến 21001’ vĩ độ Bắc, và từ 106029’ đến 107005’ kinh độ Đông; phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh Quảng Ninh, phía Tây Bắc giáp tỉnh Hải Dƣơng, phía Tây Nam giáp tỉnh Thái Bình và phía Đông là biển Đông với đƣờng bờ biển dài 125km, nơi có 5 cửa sông lớn là Bạch Đằng, Cửa Cấm, Lạch Tray, Văn Öc và sông Thái Bình. Diện tích tự nhiên là 1.507,57 km2, Tính đến tháng 12/2011, dân số Hải Phòng là 1.705 ngƣời, trong đó dân cƣ thành thị chiếm 46,1% và dân cƣ nông thôn chiếm 53,9%, là thành phố đông dân thứ 3 ở Việt Nam, sau Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Hải Phòng là đô thị loại 1 cấp quốc gia gồm 7 quận (Ngô Quyền, Hồng Bàng, Lê Chân, Dƣơng Kinh, Đồ Sơn, Kiến An và Hải An), 6 huyện ngoại thành (Thuỷ Nguyên, Hải An, An Lão, Kiến Thụy, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo) và 2 huyện đảo (Cát Hải, Bạch Long Vĩ) với 228 phƣờng và thị trấn (70 phƣờng, 10 thị trấn và 148 xã).
13 Hải Phòng từ lâu đã nổi tiếng là một cảng biển lớn nhất ở miền Bắc, một đầu mối giao thông quan trọng với hệ thống giao thông thuỷ, bộ, đƣờng sắt, hàng không trong nƣớc và quốc tế, là cửa chính ra biển của thủ đô Hà Nội và các tỉnh phía Bắc; là đầu mối giao thông quan trọng của Vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, trên hai hành lang - một vành đai hợp tác kinh tế Việt Nam - Trung Quốc.2 CẢNH QUAN Hải Phòng có điều kiện tự nhiên rất phong phú, giàu đẹp, đa dạng và có nhiều nét độc đáo mang sắc thái của cảnh quan nhiệt đới gió mùa. Nơi đây có rừng quốc gia Cát Bà - Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới - là khu rừng nhiệt đới nguyên sinh nổi tiếng, đặc biệt phong phú về số lƣợng loài động thực vật, trong đó có nhiều loài đƣợc xếp vào loài quý hiếm của thế giới. Đồng thời, nơi đây còn có cả một vùng đồng bằng thuộc vùng đồng bằng tam giác châu thổ sông Hồng, tạo nên một cảnh quan nông nghiệp trồng lúa nƣớc là nét đặc trƣng của vùng du lịch ven biển Bắc Bộ và cả một vùng biển rộng với nguồn tài nguyên vô cùng phong phú, nhiều hải sản quý hiếm và bãi biển đẹp. KHÍ HẬU Khí hậu của Hải Phòng cũng khá đặc sắc, ôn hoà, dồi dào nhiệt ẩm và quanh năm có ánh nắng chan hoà, rất thích nghi với sự phát triển của các loài động thực vật nhiệt đới, đặc biệt rất dễ chịu với con ngƣời vào mùa thu và mùa xuân.
LỊCH SỬ Hải Phòng là vùng đất đầu sóng, ngọn gió, “phên dậu” phía Đông của đất nƣớc, có vị thế chiến lƣợc trong toàn bộ tiến trình đấu tranh dựng nƣớc và giữ nƣớc của dân tộc ta. Ngƣời Hải Phòng với tinh thần yêu nƣớc nồng nàn, tính cách dũng cảm, kiên cƣờng, năng động, sáng tạo, đã từng chứng kiến và tham gia vào nhiều trận quyết chiến chiến lƣợc trong chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc. Đây là vùng đất in đậm dấu ấn chống ngoại xâm trong suốt quá trình lịch sử 4000 năm của dân tộc Việt Nam, với các chiến thắng trên sông Bạch Đằng của 14 Ngô Quyền năm 938, của Lê Hoàn năm 981, của Trần Hƣng Đạo năm 1288. Cảng Hải Phòng Đến nay, các chiến tích đó vẫn còn tồn tại rất nhiều di tích lịch sử, lƣu truyền biết bao truyền thuyết dân gian, để lại cho hậu thế nhiều công trình văn hoá, nghệ thuật có giá trị.
Đến Hải Phòng, đặt chân đến bất cứ đâu chúng ta cũng bắt gặp các di tích, các lễ hội gắn với những truyền thuyết, huyền thoại về lịch sử oanh liệt chống ngoại xâm của Hải Phòng. NÉT VĂN HÓA NGHỆ THUẬT ĐẶC TRƢNG CỦA HẢI PHÕNG I. NÉT VĂN HÓA ĐẶC TRƢNG CỦA HẢI PHÕNG Văn học: Nhắc đến một Hải Phòng trong văn học là ngƣời ta nghĩ ngay đến tên tuổi nhà văn Nguyên Hồng và ngƣợc lại nhắc đến sự nghiệp sáng tác của Nguyên Hồng thì không thể bỏ qua những tác phẩm viết về con ngƣời cũng nhƣ mảnh đất đã góp phần nuôi dƣỡng tài năng văn chƣơng của ông. Nguyên Hồng không sinh ra tại Hải Phòng (quê gốc của ông ở Nam Định) nhƣng những năm tháng đáng nhớ nhất trong cuộc đời ông gắn liền với từng góc phố, bến tàu và những con ngƣời lam lũ cùng khổ nơi đất Cảng.
Đó là cảm hứng để có một thiên tiểu thuyết Bỉ Vỏ ra đời. Rất nhiều ngƣời Hà Nội và trên cả đất nƣớc đã từng biết và xúc động khi nghe tuyệt phẩm "Em ơi Hà Nội phố" của nhạc sĩ Phú Quang. Nhƣng ít ngƣời biết rằng, lời ca trong "Em ơi Hà Nội phố" chỉ là một đoạn trong trƣờng ca cùng tên của nhà thơ Phan Vũ, một trƣờng ca cho đến tận bây giờ vẫn đƣợc cho là hay nhất về Hà Nội. Phan Vũ, cũng giống nhƣ Đoàn Chuẩn là những ngƣời con của Hải Phòng, đã cảm nhận, đã yêu và viết cho Hà Nội những tuyệt phẩm rất giá trị mà ngay cả ngƣời Thủ Đô cũng chƣa chắc đã so đƣợc.
Nghệ thuật: 15 Hải Phòng là nơi đã sản sinh và nuôi dƣỡng nhiều tài năng nghệ thuật lớn của đất nƣớc. Nơi đây đã sinh ra tên tuổi Văn Cao trong âm nhạc, tên tuổi Trần Văn Cẩn trong hội họa. Mỹ thuật: Hải Phòng không phải là trung tâm nghệ thuật lớn nhƣ Hà Nội, Huế, TP Hồ Chí Minh. Các hoạ sỹ, nhà điêu khắc của Hải Phòng hoạt động nghệ thuật trong một môi trƣờng ít nhiều buồn tẻ và khó khăn.
Nhiều hoạ sỹ đã chọn cho riêng mình một môi trƣờng nghệ thuật khác và đã không còn sinh sống ở Hải Phòng nữa. Tuy nhiên dù còn ở Hải Phòng hay không, tất cả họ đều có một phong cách nghệ thuật mạnh mẽ đậm chất miền biển. Các tên tuổi lớn về hội họa đƣợc sinh ra tại Hải Phòng là Mai Trung Thứ, Trần Văn Cẩn. Kế theo là các nghệ sỹ khác nhƣ Thọ Vân, Lê Viết Sử, Nguyễn Mạnh Cƣờng, Nguyễn Hà, Đặng Hƣớng, Khắc Nghi, Quốc Thái, Phạm Ngọc Lâm, Sơn Trúc, Quang Ngọc.
Lớp các họa sĩ và nhà điêu khắc trẻ thế hệ thứ ba phải kể đến: Đặng Tiến, Quang Huân, Đinh Quân, Việt Anh, Vũ Thăng, Nguyễn Ngọc Dân, Vũ Nghị, Nguyễn Viết Thắng, Mai Duy Minh. Sân khấu, điện ảnh: Nền văn hoá sân khấu của Hải Phòng ngày càng đƣợc nâng cao. Hiện có rất nhiều nhóm kịch nói đang hoạt động, đem lại hiệu quả rất cao. Với ngƣời dân Hải Phòng và cả nƣớc, có lẽ thân thuộc nhất là nghệ sĩ hài Quang Thắng hay đạo diễn Văn Lƣợng với chƣơng trình truyền hình "Ơi Hải Phòng" phát sóng hàng tuần trên VTV4 và các bộ phim hấp dẫn: "Nƣớc mắt của biển", "Con mắt bão".
Âm nhạc: Miền văn hóa cổ của Hải Phòng, còn lƣu đọng đến bây giờ những điệu hát dân ca, những tích chèo, múa rối. nhƣ hát trù, hát đúm ở Thủy Nguyên; hát chèo, nhạc múa rối ở Tiên Lãng, Vĩnh Bảo; các điệu hò kéo thuyền vùng ven biển. Những làn điệu ấy gắn liền với nền văn minh lúa nƣớc, tạo thành bản sắc của cƣ dân vùng đất nơi đầu sóng ngọn gió. 16 Nếu Bình Định đƣợc gọi là đất thơ, nơi sản sinh và nuôi dƣỡng tài năng của những nhà thơ lớn nhƣ Chế Lan Viên, Hàn Mặc Tử, Xuân Diệu thì Hải Phòng là mảnh đất đã sản sinh, nuôi dƣỡng những tên tuổi của nền âm nhạc hiện đại Việt Nam nhƣ Văn Cao, Hoàng Quý, Đoàn Chuẩn, Đỗ Nhuận, Trần Chung, Ngô Thụy Miên rồi Duy Thái sau này.
Hải Phòng cùng với Hà Nội đƣợc coi là 2 cội nguồn hình thành nên nền âm nhạc hiện đại của Việt Nam. Từ những thập niên 30, 40 của thế kỷ 20, các nhạc sĩ tiên phong của Tân nhạc Việt Nam tại Hải Phòng và Hà Nội thƣờng xuyên có sự giao lƣu, trao đổi với nhau trong các sáng tác cũng nhƣ xuất bản (in ấn) tác phẩm. Tại Hải Phòng khi đó quy tụ những nhạc sĩ hàng đầu của nền tân nhạc nhƣ các nhạc sĩ lập nên nhóm Đồng Vọng: Lê Thƣơng, Hoàng Quý, Hoàng Phú, Canh Thân, Văn Cao. - nhóm nhạc đã góp phần làm nên nền tân nhạc Việt Nam, rồi nhạc sĩ Đoàn Chuẩn, Đỗ Nhuận, nhà thơ-nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi, Vũ Trọng Hối, Lƣơng Vĩnh.
Sau khi Hải Phòng đƣợc giải phóng ngày 13-5-1955 và nhất là trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, hình ảnh thành phố cảng hiên ngang bất khuất trong mƣa bom bão đạn, ngƣời dân đất Cảng vừa chiến đấu vừa sản xuất để bảo vệ và xây dựng đất nƣớc đã tạo cảm hứng cho các nhạc sĩ sáng tác nên hàng loạt các ca khúc mang âm điệu hào hùng đi vào lòng ngƣời nhƣ "Thành phố Hoa phƣợng đỏ" (Hải Nhƣ, Lƣơng Vĩnh), "Bến cảng quê hƣơng tôi" (Hồ Bắc), "Chiều Cát Bà" (Văn Lƣơng), "Thành phố của em" (Văn Dung), "Chiều trên bến cảng" (Nguyễn Đức Toàn). Nhiều ca khúc sau này trở thành những nhạc phẩm đƣợc nhiều ngƣời yêu thích, những bài ca đi cùng năm tháng. Đặc biệt, ca khúc "Thành phố Hoa phƣợng đỏ" (thơ: Hải Nhƣ, nhạc: Lƣơng Vĩnh) đƣợc chọn làm nhạc hiệu Đài Phát thanh - Truyền hình Hải Phòng và đƣợc coi nhƣ bài hát truyền thống của ngƣời dân thành phố Cảng dù đang sống ở trong nƣớc hay ngoài nƣớc Lễ hội: Cũng nhƣ mọi địa phƣơng trên cả nƣớc, Hải Phòng cũng là nơi có các lễ hội mang đậm bản sắc văn hoá Việt Nam. 17 Liên hoan Du lịch "Đồ Sơn biển gọi": diễn ra vào ngày 30-4 đến 2-5 hàng năm với nhiều hoạt động sôi nổi, hấp dẫn nhằm quảng bá về du lịch Hải Phòng.
Hội chọi trâu Đồ sơn: Ngày Hội chọi trâu là ngày vui nhất trong những ngày hội làng ở Đồ Sơn. Bởi lẽ, ngày Hội vừa mang tinh thần thƣợng võ của dân tộc, vừa là biểu tƣợng bao đời của nền nông nghiệp Việt Nam, con trâu gắn liền với xứ sở trồng lúa nƣớc. Hội vật cầu làng Kim (Kim Sơn, Kiến Thuỵ) sáng mồng 6 tháng Giêng Lễ hội đua thuyền rồng trên biển Đồ Sơn Lễ hội làng cá Cát Bà Lễ hội núi Voi (huyện An Lão) Lễ hội Hoa Phƣợng đỏ: đây là hoạt động du lịch mới của thành phố, bắt đầu từ năm 2012. Ẩm thực: Ẩm thực Hải Phòng bình dị và dân dã, không cầu kỳ nhƣng đậm đà khó quên.
Nơi đây nổi tiếng với các món hải sản. Các nhà hàng hải sản ở khu vực Đồ Sơn nổi tiếng với tôm cua cá mực rất tƣơi và giá phải chăng.