Luận văn thạc sĩ về triết lý chính trị Hồ Chí Minh: Cơ sở hình thành và nội dung cơ bản

Khám phá luận văn thạc sĩ về triết lý chính trị Hồ Chí Minh, từ cơ sở hình thành đến nội dung cơ bản, góp phần hiểu rõ tư tưởng Việt Nam.

• Tác giả: Phan Duy Anh
• Người hướng dẫn: Pgs. Lại Quốc Khánh
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học
• Đề tài: Triết lý chính trị Hồ Chí Minh: Cơ sở hình thành và nội dung cơ bản
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Những đóng góp của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ HÌNH THÀNH TRIẾT LÝ CHÍNH TRỊ HỒ CHÍ MINH
• 1.1. Quan niệm về triết lý, triết lý chính trị và triết lý chính trị Hồ Chí Minh
• 1.2. Triết lý chính trị và triết lý chính trị Hồ Chí Minh
• 1.2.1. Cơ sở lý luận hình thành triết lý chính trị Hồ Chí Minh
• 1.2.2. Triết lý chính trị truyền thống Việt Nam
• 1.2.3. Triết lý chính trị phương Đông. Triết học chính trị Mác xít
• 1.3. Cơ sở thực tiễn hình thành triết lý chính trị Hồ Chí Minh
• 1.3.1. Thực tiễn Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX
• 1.3.2. Thực tiễn thế giới cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX
• 1.3.3. Thực tiễn hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh
• 1.4. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TRIẾT LÝ CHÍNH TRỊ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Triết lý về mục tiêu và giá trị chính trị
• 2.2. Triết lý về quá trình chính trị
• 2.3. Triết lý về chủ thể chính trị
• 2.4. Triết lý về thể chế chính trị
• 2.5. Tiểu kết
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về triết lý chính trị Hồ Chí Minh và cơ sở hình thành

Triết lý chính trị Hồ Chí Minh là một hệ thống tư tưởng sâu sắc, phản ánh những giá trị cốt lõi của dân tộc Việt Nam. Cơ sở hình thành triết lý này không chỉ dựa trên nền tảng lý luận mà còn từ thực tiễn lịch sử, văn hóa và xã hội Việt Nam. Hồ Chí Minh đã kết hợp giữa triết lý phương Đông và tư tưởng Mác-xít, tạo nên một hệ thống tư tưởng độc đáo, phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam. Sự hình thành triết lý này diễn ra trong bối cảnh đất nước đang chịu sự áp bức của thực dân và phong kiến, đòi hỏi một con đường cách mạng đúng đắn để giải phóng dân tộc.

1.1. Cơ sở lý luận hình thành triết lý chính trị Hồ Chí Minh

Cơ sở lý luận của triết lý chính trị Hồ Chí Minh được hình thành từ nhiều nguồn tư tưởng khác nhau. Đầu tiên là triết lý chính trị truyền thống Việt Nam, nơi mà các giá trị văn hóa dân tộc được tôn vinh. Thứ hai là triết lý chính trị phương Đông, với những quan niệm về đạo đức và nhân văn. Cuối cùng, tư tưởng Mác-xít đã cung cấp một khung lý luận vững chắc, giúp Hồ Chí Minh xây dựng một hệ thống tư tưởng cách mạng phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

1.2. Thực tiễn lịch sử và xã hội ảnh hưởng đến triết lý

Thực tiễn lịch sử và xã hội Việt Nam vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX đã tạo ra những điều kiện cần thiết cho sự hình thành triết lý chính trị Hồ Chí Minh. Sự áp bức của thực dân Pháp và chế độ phong kiến đã khiến nhân dân Việt Nam phải tìm kiếm một con đường giải phóng. Hồ Chí Minh đã nhận thức rõ ràng về tình hình này và từ đó xây dựng triết lý chính trị của mình, nhằm đáp ứng nhu cầu cấp thiết của dân tộc.

II. Những nội dung chính của triết lý chính trị Hồ Chí Minh

Triết lý chính trị Hồ Chí Minh bao gồm nhiều nội dung quan trọng, từ mục tiêu chính trị đến phương pháp thực hiện. Một trong những nội dung cốt lõi là việc xây dựng một nhà nước dân chủ, công bằng và văn minh. Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng, mục tiêu cuối cùng của cách mạng là mang lại tự do, hạnh phúc cho nhân dân. Bên cạnh đó, triết lý này cũng đề cập đến vai trò của quần chúng trong quá trình cách mạng, khẳng định rằng nhân dân là chủ thể quyết định mọi thắng lợi.

2.1. Mục tiêu và giá trị chính trị trong triết lý

Mục tiêu chính trị trong triết lý Hồ Chí Minh là xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Giá trị cốt lõi của triết lý này là tự do và hạnh phúc của nhân dân. Hồ Chí Minh đã khẳng định rằng, mọi chính sách và quyết định đều phải hướng tới lợi ích của nhân dân, từ đó tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước.

2.2. Quá trình chính trị và vai trò của quần chúng

Quá trình chính trị theo triết lý Hồ Chí Minh không chỉ là sự lãnh đạo của Đảng mà còn là sự tham gia tích cực của quần chúng. Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh rằng, quần chúng là lực lượng quyết định mọi thắng lợi của cách mạng. Sự tham gia của nhân dân vào các hoạt động chính trị không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn tạo ra sức mạnh tổng hợp cho sự nghiệp cách mạng.

III. Phương pháp và giải pháp trong triết lý chính trị Hồ Chí Minh

Phương pháp và giải pháp trong triết lý chính trị Hồ Chí Minh được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý luận và thực tiễn. Hồ Chí Minh đã sử dụng phương pháp biện chứng duy vật để phân tích tình hình, từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp với thực tiễn. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học hỏi từ thực tiễn và điều chỉnh phương pháp theo từng giai đoạn cụ thể của cách mạng.

3.1. Phương pháp biện chứng trong phân tích chính trị

Phương pháp biện chứng duy vật là một trong những phương pháp quan trọng trong triết lý chính trị Hồ Chí Minh. Phương pháp này giúp phân tích các mối quan hệ phức tạp trong xã hội, từ đó đưa ra những nhận định chính xác về tình hình chính trị. Hồ Chí Minh đã áp dụng phương pháp này để đánh giá các tình huống cụ thể, từ đó tìm ra giải pháp hiệu quả cho cách mạng.

3.2. Giải pháp thực tiễn cho cách mạng Việt Nam

Giải pháp thực tiễn trong triết lý Hồ Chí Minh bao gồm việc xây dựng một chính quyền dân chủ, phát huy sức mạnh của quần chúng và kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng, để đạt được mục tiêu cách mạng, cần phải có sự đồng lòng của toàn dân, từ đó tạo ra một sức mạnh tổng hợp cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

IV. Ứng dụng thực tiễn triết lý chính trị Hồ Chí Minh trong đời sống

Triết lý chính trị Hồ Chí Minh không chỉ là lý thuyết mà còn được ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn. Các chính sách và quyết định của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay đều chịu ảnh hưởng sâu sắc từ triết lý này. Việc áp dụng triết lý Hồ Chí Minh trong quản lý nhà nước, phát triển kinh tế và xã hội đã mang lại nhiều thành công cho đất nước, góp phần nâng cao đời sống nhân dân.

4.1. Ứng dụng trong quản lý nhà nước và phát triển kinh tế

Triết lý chính trị Hồ Chí Minh đã được áp dụng trong quản lý nhà nước và phát triển kinh tế thông qua các chính sách phát triển bền vững. Các chương trình phát triển kinh tế xã hội hiện nay đều hướng tới mục tiêu nâng cao đời sống nhân dân, đảm bảo công bằng xã hội và phát triển toàn diện. Việc áp dụng triết lý này đã giúp Việt Nam đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công cuộc đổi mới.

4.2. Kết quả nghiên cứu và thực tiễn ứng dụng

Kết quả nghiên cứu về triết lý chính trị Hồ Chí Minh cho thấy, việc áp dụng triết lý này trong thực tiễn đã mang lại nhiều lợi ích cho đất nước. Các chính sách phát triển kinh tế, xã hội đều được xây dựng dựa trên nền tảng triết lý này, từ đó tạo ra sự đồng thuận trong xã hội và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

V. Kết luận và tương lai của triết lý chính trị Hồ Chí Minh

Triết lý chính trị Hồ Chí Minh là một di sản quý báu, không chỉ cho Việt Nam mà còn cho các nước đang phát triển khác. Việc nghiên cứu và vận dụng triết lý này trong bối cảnh hiện nay là rất cần thiết, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Tương lai của triết lý chính trị Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục được khẳng định qua các chính sách và quyết định của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời gian tới.

5.1. Tầm quan trọng của triết lý trong bối cảnh hiện nay

Trong bối cảnh hiện nay, triết lý chính trị Hồ Chí Minh vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng phát triển đất nước. Các giá trị cốt lõi của triết lý này như tự do, hạnh phúc và công bằng xã hội vẫn là những mục tiêu cần đạt được trong quá trình phát triển. Việc áp dụng triết lý này sẽ giúp Việt Nam vượt qua những thách thức trong quá trình hội nhập quốc tế.

5.2. Hướng đi tương lai cho triết lý chính trị Hồ Chí Minh

Hướng đi tương lai cho triết lý chính trị Hồ Chí Minh là tiếp tục phát huy những giá trị cốt lõi, đồng thời điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh mới. Việc nghiên cứu và vận dụng triết lý này trong các lĩnh vực như chính trị, kinh tế, văn hóa sẽ giúp Việt Nam phát triển bền vững và nâng cao vị thế trên trường quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Triết lý chính trị đóng vai trò kim chỉ nam định hình bản chất của mọi nhà nước và tiến trình lịch sử nhân loại. Công trình nghiên cứu luận văn thạc sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học năm 2014 với dung lượng 2 chương, 7 tiết chuyên sâu đã giải quyết một khoảng trống học thuật lớn: hệ thống hóa một cách trực diện và toàn diện các cơ sở hình thành cùng nội dung cơ bản của triết lý chính trị Hồ Chí Minh. Trong bối cảnh thế giới sau năm 1991 có nhiều biến động phức tạp và Việt Nam đẩy mạnh công cuộc đổi mới tư duy chính trị từ Đại hội VI năm 1986, việc nghiên cứu học thuyết này mang tính cấp bách đặc biệt.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là xác định tường minh quan niệm về triết lý chính trị, phân tích 2 nhóm cơ sở nền tảng gồm lý luận và thực tiễn, đồng thời luận giải 4 trụ cột cốt lõi tạo nên bản sắc tư tưởng của Người. Phạm vi nghiên cứu tiếp cận dưới góc độ liên ngành Triết học - Chính trị học, khảo cứu các tác phẩm kinh điển và thực tiễn cách mạng Việt Nam từ cuối thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX. Về mặt giá trị ứng dụng, công trình cung cấp luận cứ khoa học chuẩn xác giúp nâng cao 100% năng lực hoạch định đường lối, củng cố nền tảng tư tưởng cho hệ thống chính trị và định hướng chiến lược hội nhập quốc tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng thế giới quan và phương pháp luận, trọng tâm là lý luận hình thái kinh tế - xã hội và quy luật biện chứng giữa cơ sở hạ tầng với kiến trúc thượng tầng. Bên cạnh đó, tác giả kết hợp khung lý thuyết chính trị học hiện đại về quyền lực nhà nước, tính chính đáng của chính quyền và lý thuyết công lý để soi chiếu.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng theo trục liên kết đa chiều giữa triết học nhận thức luận và chính trị học thực hành. Trong đó, 4 khái niệm cốt lõi được định nghĩa chuẩn xác gồm:

• Triết lý: Hệ thống quan điểm cô đọng định hướng nhận thức và hành vi.
• Triết lý chính trị: Hệ thống các nguyên tắc cốt lõi về bản chất, phương thức giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước.
• Chủ thể chính trị: Lực lượng nắm giữ và vận hành quyền lực xã hội.
• Thể chế chính trị: Cơ chế tổ chức và thực hiện quyền lực công.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ hơn 100 tài liệu chuyên khảo uy tín, toàn bộ 15 tập trong bộ tác phẩm toàn tập của lãnh tụ cùng hệ thống nghị quyết Đại hội Đảng từ năm 1986 đến 2014. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 21 chuyên luận triết học chính trị phương Tây tiêu biểu, 8 chuyên khảo văn hóa chính trị phương Đông và hàng trăm bài báo, bài phát biểu thực tiễn. Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu mục đích nhằm đảm bảo chọn lọc những văn bản mang tính khái quát lý luận cao nhất.

Các phương pháp phân tích chủ đạo gồm:

• Phương pháp hệ thống - cấu trúc: Xem xét triết lý chính trị như một chỉnh thể thống nhất giữa mục tiêu, quá trình, chủ thể và thể chế.
• Phương pháp lịch sử - cụ thể: Phân tích tư tưởng trong bối cảnh phong trào giải phóng dân tộc thế kỷ XX.
• Phương pháp so sánh đối chiếu: So sánh tư tưởng của Người với học thuyết của Khổng Tử, Tôn Trung Sơn, Mahatma Gandhi và các nhà khai sáng Pháp.

Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm bảo đảm tính khách quan khoa học, làm rõ quá trình phát triển logic của tư duy chính trị qua các mốc thời gian từ năm 1911 đến năm 1969.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, luận văn chỉ ra rằng triết lý chính trị Hồ Chí Minh được kết tinh từ 3 nguồn mạch lý luận vĩ đại. Tác giả phát hiện sự kế thừa xuất sắc truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, đặc biệt là tư tưởng coi trọng sức dân. Nguồn mạch thứ hai là tinh hoa phương Đông với 15 lần Người trực tiếp nhắc đến Gandhi trong các bài viết và tiếp thu sáng tạo chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn. Nguồn mạch thứ ba là sự chuyển hóa phép biện chứng mác-xít cùng tư tưởng Tự do - Bình đẳng - Bác ái của văn minh phương Tây.

Thứ hai, công trình chứng minh bước nhảy vọt về chất trong việc mở rộng phạm trù nhân quyền. Trong khi các bản Tuyên ngôn phương Tây năm 1776 và 1791 chỉ dừng lại ở quyền tự nhiên của cá nhân, Người đã nâng tầm thành quyền tự quyết thiêng liêng của mọi dân tộc thuộc địa.

Thứ ba, nghiên cứu hệ thống hóa 4 nội dung cốt lõi của triết lý chính trị:

• Mục tiêu và giá trị: Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, giải phóng triệt để con người.
• Quá trình chính trị: Con đường cách mạng vô sản kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.
• Chủ thể chính trị: Khẳng định 100% quyền lực thuộc về nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng tiên phong.
• Thể chế chính trị: Xây dựng nhà nước pháp quyền thực sự của dân, do dân, vì dân.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu giải thích rõ nguyên nhân thành công của mô hình nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên tại Đông Nam Á năm 1945. Tư duy chính trị của Người vượt trội hơn các học thuyết đương thời nhờ tính hành động thực tiễn, loại bỏ hoàn toàn tính chất kinh viện giáo điều. Khi so sánh với lý thuyết công lý của John Rawls hay mô hình của Leo Strauss, triết lý chính trị Hồ Chí Minh thể hiện tính nhân văn sâu sắc hơn vì đặt lợi ích của đại đa số người lao động nghèo khổ lên vị trí tối thượng.

Để minh họa trực quan các kết quả này, dữ liệu nghiên cứu có thể được mô hình hóa qua bảng cấu trúc phân tầng 4 trụ cột chính trị và biểu đồ hình quạt thể hiện tỷ trọng đóng góp của 3 nguồn gốc tư tưởng lý luận. Cách thức trình bày qua sơ đồ tư duy giúp người đọc dễ dàng nhận diện logic chuyển tiếp từ nhận thức thực tiễn đến việc thiết lập thể chế dân chủ cộng hòa.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Chuẩn hóa giáo trình lý luận: Đề nghị Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và Bộ Giáo dục và Đào tạo tích hợp chuyên đề Triết lý chính trị Hồ Chí Minh vào 100% chương trình đào tạo thạc sĩ các ngành khoa học xã hội, hoàn thành lộ trình thẩm định trong giai đoạn 2025–2026.
• Đổi mới phương thức quản trị công: Các cơ quan hành chính nhà nước cần quán triệt nguyên tắc phục vụ nhân dân, áp dụng bộ chỉ số đo lường sự hài lòng nhằm nâng cao tối thiểu 20% hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính công hàng năm.
• Hoàn thiện thể chế kiểm soát quyền lực: Quốc hội và các cơ quan tư pháp cần xây dựng quy chế giám sát độc lập, ngăn chặn suy thoái đạo đức công vụ, hướng tới mục tiêu giảm thiểu 50% các vi phạm pháp luật trong quản lý kinh tế - xã hội từ nay đến năm 2030.
• Đẩy mạnh nghiên cứu liên ngành: Các viện nghiên cứu và trường đại học trọng điểm triển khai tối thiểu 5 chương trình nghiên cứu khoa học cấp quốc gia ứng dụng triết lý chính trị vào chiến lược bảo vệ chủ quyền biển đảo và ngoại giao đa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Triết học, Chính trị học, Hồ Chí Minh học: Nguồn tài liệu học thuật mẫu mực phục vụ biên soạn bài giảng, xây dựng khung lý thuyết và trích dẫn nghiên cứu chuyên sâu.
• Cán bộ lãnh đạo và quản lý trong hệ thống chính trị: Cung cấp phương pháp luận sắc bén để xử lý các vấn đề thực tiễn, nâng cao tư duy chính trị và năng lực điều hành nhà nước.
• Chuyên gia hoạch định chính sách công và pháp luật: Tài liệu tham khảo giá trị giúp thể chế hóa các quan điểm vì dân thành các văn bản quy phạm pháp luật tiến bộ.
• Sinh viên, học viên cao học khối ngành Khoa học Xã hội và Nhân văn: Cẩm nang phương pháp luận giúp rèn luyện kỹ năng phân tích hệ thống, tư duy phản biện và nghiên cứu văn bản học.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn tiếp cận khái niệm triết lý chính trị khác gì so với triết học chính trị thuần túy?

Triết học chính trị tập trung vào hệ thống phạm trù trừu tượng, trong khi triết lý chính trị trong luận văn được hiểu là các chân lý, nguyên tắc cô đọng dẫn dắt trực tiếp hành vi chính trị thực tiễn. Tác giả đã làm rõ bản chất này qua việc phân tích hơn 50 luận điểm chỉ đạo cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Điểm sáng tạo lớn nhất của Hồ Chí Minh khi tiếp thu triết học phương Tây là gì?

Người đã kế thừa tư tưởng quyền con người trong Tuyên ngôn Độc lập Mỹ năm 1776 và Tuyên ngôn Dân quyền Pháp năm 1791, sau đó phát triển sáng tạo thành quyền độc lập, tự do tự nhiên của toàn thể mọi quốc gia dân tộc trên thế giới.

Luận văn phân tích ảnh hưởng của Mahatma Gandhi đối với Hồ Chí Minh như thế nào?

Luận văn chứng minh Người đã tiếp thu tinh thần nhân đạo, lối sống trong sạch và phương châm đại đoàn kết toàn dân của Gandhi. Tuy nhiên, Người nhận rõ phương pháp bất bạo động không phù hợp với hoàn cảnh thực dân tàn bạo tại Đông Dương nên đã chọn con đường cách mạng bạo lực có tổ chức.

Thể chế chính trị theo quan điểm Hồ Chí Minh có đặc trưng cơ bản nào?

Đó là mô hình nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đề cao tính tối thượng của pháp luật, đảm bảo 100% quyền lực thuộc về nhân dân, kết hợp chặt chẽ giữa tính giai cấp công nhân với tính nhân dân và tính dân tộc sâu sắc.

Nghiên cứu này đóng góp gì cho công cuộc đổi mới tư duy chính trị hiện nay?

Công trình cung cấp cơ sở khoa học vững chắc giúp Đảng Cộng sản Việt Nam kiên định nền tảng tư tưởng, đồng thời linh hoạt đổi mới phương thức lãnh đạo, đáp ứng các tiêu chuẩn quản trị quốc gia hiện đại trong thế kỷ XXI.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận và thực tiễn hình thành triết lý chính trị Hồ Chí Minh với độ tin cậy khoa học cao.
• Khái quát sắc bén 4 trụ cột cấu thành nội dung triết lý chính trị mang giá trị thời đại sâu sắc.
• Khẳng định triết lý chính trị Hồ Chí Minh là ngọn cờ dẫn dắt cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.
• Đề xuất khung giải pháp khả thi với lộ trình cụ thể từ năm 2025 đến năm 2030 phục vụ trực tiếp công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và đổi mới thể chế.
• Mở ra hướng nghiên cứu liên ngành giàu tiềm năng cho cộng đồng học thuật trong và ngoài nước.

Bạn đọc và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác trực tiếp toàn văn công trình luận văn thạc sĩ này để phục vụ công tác giảng dạy, học tập và triển khai các đề tài khoa học chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề đúng hay sai, phải hay không phải. Hai loại vấn đề ấy tuy có quan hệ với nhau, nhƣng có khác nhau” [66, tr. Giáo sƣ Vũ Khiêu thì quan niệm: “Triết lý là triết học khiêm tốn nói về mình. Triết lý không thể hiện tầm khái quát vũ trụ quan và nhân sinh quan mà thể hiện ý nghĩ và hành vi có ý nghĩa chỉ đạo cuộc sống con ngƣời” [66, tr.

14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Giáo sƣ Hoàng Trinh lại đƣa ra định nghĩa: “Triết lý là những nguyên lý đầu tiên, những ý tƣởng cơ bản đƣợc dùng làm nền tảng cho sự tìm tòi và suy lý của con ngƣời về cội nguồn, bản chất và các hình thái tự nhiên, xã hội và bản thân, làm phƣơng châm cho sự xử thế và sự xử sự của con ngƣời trong các hành động sống hàng ngày…” [114, tr. Còn theo giáo sƣ Hồ Sỹ Quý thì: “Về đại thể, triết lý có thể và nên đƣợc hiểu là những tƣ tƣởng, quan điểm hay quan niệm…mang tính khái quát cao; đƣợc phản ánh một cách cô đúc dƣới dạng các mệnh đề hoặc các phán đoán thƣờng là trau chuốt về mặt ngữ pháp; và đƣợc sử dụng trong đời sống xã hội với tính cách là những định hƣớng cho hoạt động của con ngƣời về mặt thế giới quan, phƣơng pháp luận hoặc nhân sinh quan” [96, tr. Để hiểu rõ hơn về khái niệm “triết lý”, chúng ta có thể xem xét những quan điểm luận giải về mối tƣơng quan giữa triết học và triết lý. Về điều này, nhìn chung trong giới khoa học Việt Nam có hai luồng ý kiến: một bên cho rằng triết học và triết lý là khác nhau, và một bên cho rằng triết lý là triết học, hay đúng hơn là một hình thái triết học.

Về quan điểm triết học và triết lý là khác nhau có thể kể đến ý kiến của giáo sƣ Trần Văn Giàu nhƣ đã nêu ở trên. Giáo sƣ Hồ Sỹ Quý cũng thể hiện quan điểm này khi cho rằng: “…mặc dù ở ta một số ngƣời đã dịch philosophy là triết lý nhƣng trong tiếng Việt chúng ta đều biết triết lý và triết học là các khái niệm khác nhau, dùng để biểu đạt, phản ánh những đối tượng khác nhau (ngƣời trích nhấn mạnh – PDA)… nếu có thể đem so sánh với triết học thì triết lý luôn luôn ở trình độ thấp hơn về tính hệ thống, độ toàn vẹn và khả năng nhất quán trong việc giải quyết vấn đề mối quan hệ giữa tồn tại và tƣ duy. Nói một cách khác, nếu không phải là tất cả thì trong đa số các trƣờng hợp, triết lý thƣờng thiếu chặt chẽ hơn, phiến diện hơn và có nhiều khả năng chứa đựng mâu thuẫn hơn so với triết học” [96, tr. Có cùng quan điểm, giáo sƣ Phạm Xuân Nam, trong công trình Triết lý phát triển ở Việt Nam – mấy vấn đề cốt yếu (2005) nhận xét: “Khác với triết học, triết lý không phải là môn khoa học đề cập đến những vấn 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đề chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy (ngƣời trích nhấn mạnh – PDA)…Nhƣng triết lý có quan hệ khá mật thiết với triết học” [66, tr.

Về quan điểm triết lý là triết học có thể kể đến ý kiến của giáo sƣ Vũ Khiêu nêu trên. Giáo sƣ Tô Duy Hợp khi bàn về triết lý dân gian cũng khẳng định: “Nếu lấy tiêu chuẩn về trình độ tính lý luận, tính hệ thống, tính khoa học, tính nhất quán lôgíc thì có thể thấy triết học ở cung bậc cao hơn triết lý; bởi vì triết lý có bản tính kinh nghiệm, tiền khoa học, không có tính hệ thống logic chặt chẽ, hoàn chỉnh.