Chương 2: Tổng Quan Lý Thuyết Nghiên Cứu Khoa Học

Tài liệu Tổng quan lý thuyết khoa học: hướng dẫn chi tiết tổng hợp lý thuyết và thực hành, phục vụ học tập ngành trong thời kỳ mới

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Vinh
• Trường học: Buh University
• Đề tài: Tổng Quan Lý Thuyết Nghiên Cứu Khoa Học: Hướng Dẫn Chi Tiết
• Loại tài liệu: Hướng dẫn

Mục lục chi tiết

• 1. GIỚI THIỆU VỀ TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 1.1. Literature review
• 1.2. Lưu ý về Literature review
• 1.3. Thế nào là một Literature review tốt?
• 1.4. Vai trò của literature review
• 1.5. Cấu trúc của literature review
• 2. CÁCH THỰC HIỆN LITERATURE REVIEW
• 2.1. 4 Bước thực hiện tổng quan lý thuyết
• 2.1.1. Bước 1: Tìm kiếm
• 2.1.2. Bước 2: Lược khảo những lý thuyết và tài liệu đã chọn
• 2.1.3. Bước 3: Phát triển khung lý thuyết
• 2.1.4. Bước 4: Phát triển khung khái niệm
• 3. CÁCH VIẾT TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 3.1. Cách viết tổng quan lý thuyết
• 3.2. Phác thảo của tổng quan lý thuyết
• 3.3. Cách viết tổng quan lý thuyết (tiếp)
• 3.4. Minh họa
• 3.4.1. Lý thuyết về nợ xấu
• 3.4.2. Lý thuyết về yếu tố đặc thù ngành
• 3.4.3. Lý thuyết về nợ xấu (tiếp)
• 4. CÁCH TRÍCH DẪN VÀ TRÌNH BÀY TÀI LIỆU THAM KHẢO
• 4.1. Mục đích
• 4.2. Trích dẫn
• 4.3. Nguyên tắc trích dẫn

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Lý Thuyết Nghiên Cứu Khoa Học Hướng Dẫn Chi Tiết

Tổng quan lý thuyết là một phần quan trọng trong nghiên cứu khoa học. Nó không chỉ giúp xác định các lý thuyết liên quan mà còn cung cấp nền tảng cho việc phát triển nghiên cứu. Việc hiểu rõ về tổng quan lý thuyết giúp người nghiên cứu có cái nhìn sâu sắc hơn về vấn đề đang được nghiên cứu.

1.1. Khái Niệm Tổng Quan Lý Thuyết Nghiên Cứu

Tổng quan lý thuyết (literature review) là quá trình tổng hợp và đánh giá các lý thuyết và nghiên cứu trước đó liên quan đến chủ đề nghiên cứu. Nó không chỉ đơn thuần là một danh sách mà còn là một bản tóm lược có mục đích.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Tổng Quan Lý Thuyết

Tổng quan lý thuyết cung cấp nền tảng lý thuyết cho nghiên cứu, giúp định hình vấn đề nghiên cứu và xác định khoảng trống nghiên cứu. Điều này rất quan trọng để đảm bảo rằng nghiên cứu có thể đóng góp vào lĩnh vực khoa học.

II. Các Vấn Đề Và Thách Thức Trong Nghiên Cứu Khoa Học

Nghiên cứu khoa học thường gặp phải nhiều vấn đề và thách thức. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến chất lượng và độ tin cậy của nghiên cứu. Việc nhận diện và giải quyết các vấn đề này là rất cần thiết.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Tìm Kiếm Tài Liệu

Một trong những thách thức lớn nhất là tìm kiếm tài liệu phù hợp. Nguồn tài liệu có thể không đầy đủ hoặc không chính xác, điều này có thể dẫn đến việc thiếu thông tin cần thiết cho nghiên cứu.

2.2. Đánh Giá Chất Lượng Tài Liệu

Đánh giá chất lượng tài liệu là một bước quan trọng trong tổng quan lý thuyết. Các tài liệu không đáng tin cậy có thể dẫn đến những kết luận sai lệch trong nghiên cứu.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Khoa Học Cách Tiến Hành Tổng Quan Lý Thuyết

Có nhiều phương pháp để thực hiện tổng quan lý thuyết trong nghiên cứu khoa học. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu.

3.1. Bước 1 Tìm Kiếm Tài Liệu

Bước đầu tiên trong tổng quan lý thuyết là tìm kiếm tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau như sách, tạp chí khoa học và internet. Việc này giúp đảm bảo rằng thông tin thu thập được là đa dạng và phong phú.

3.2. Bước 2 Lược Khảo Tài Liệu

Sau khi thu thập tài liệu, cần lược khảo và ghi chép lại những nội dung chính. Điều này giúp người nghiên cứu có cái nhìn tổng quát về các lý thuyết và nghiên cứu trước đó.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Tổng Quan Lý Thuyết Trong Nghiên Cứu

Tổng quan lý thuyết không chỉ có giá trị trong việc xây dựng nền tảng cho nghiên cứu mà còn có ứng dụng thực tiễn trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn giúp nâng cao hiệu quả nghiên cứu.

4.1. Tích Hợp Kết Quả Nghiên Cứu

Tổng quan lý thuyết giúp tích hợp kết quả nghiên cứu với lý thuyết hiện có, từ đó tạo ra những đóng góp mới cho lĩnh vực nghiên cứu.

4.2. Cải Thiện Phương Pháp Nghiên Cứu

Việc xem xét các phương pháp đã sử dụng trong các nghiên cứu trước giúp cải thiện phương pháp nghiên cứu hiện tại, từ đó nâng cao chất lượng và độ tin cậy của nghiên cứu.

V. Kết Luận Về Tổng Quan Lý Thuyết Nghiên Cứu Khoa Học

Tổng quan lý thuyết là một phần không thể thiếu trong nghiên cứu khoa học. Nó không chỉ giúp xác định các lý thuyết liên quan mà còn cung cấp nền tảng cho việc phát triển nghiên cứu trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của Tổng Quan Lý Thuyết

Tương lai của tổng quan lý thuyết trong nghiên cứu khoa học sẽ tiếp tục phát triển, với sự chú trọng vào việc cải thiện chất lượng và độ tin cậy của tài liệu nghiên cứu.

5.2. Đề Xuất Cho Nghiên Cứu Tương Lai

Các nghiên cứu trong tương lai nên chú trọng vào việc phát triển các phương pháp mới để thực hiện tổng quan lý thuyết, từ đó nâng cao giá trị của nghiên cứu khoa học.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu học tập "Tổng quan lý thuyết và nghiên cứu có liên quan: Hướng dẫn chi tiết" do TS. Nguyễn Thị Hồng Vinh (Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM - BUH, liên hệ: [e-mail]) biên soạn, là tài liệu chuyên đề thuộc học phần Phương pháp Nghiên cứu Khoa học ở bậc đào tạo đại học và sau đại học. Tài liệu được xây dựng dựa trên khung tham chiếu chuẩn mực quốc tế từ công trình nghiên cứu phương pháp luận của Ranjit Kumar (2011, Research Methodology: A Step-by-Step Guide for Beginners, Chương 3).

Mục tiêu đào tạo của bài giảng tập trung vào bốn kết quả học tập cốt lõi (learning outcomes):

1. Làm rõ tầm quan trọng và bản chất học thuật của tổng quan lý thuyết (Literature Review) trong một công trình nghiên cứu.
2. Nắm vững tiến trình chuẩn hóa 4 bước thực hiện tổng quan lý thuyết từ khâu thu thập đến cấu trúc hóa dữ liệu.
3. Làm chủ kỹ thuật xây dựng khung lý thuyết (theoretical framework), khung khái niệm (conceptual framework) và soạn thảo văn bản tổng quan có tính phản biện.
4. Thực hành chuẩn xác các quy tắc trích dẫn học thuật và lập danh mục tài liệu tham khảo theo định dạng chuẩn APA (American Psychological Association).

Cấu trúc tài liệu đi từ nền tảng khái niệm, phân tích chức năng học thuật, hướng dẫn thao tác thực hành 4 bước, đến minh họa cụ thể thông qua các case study kinh tế - xã hội và quy chuẩn hóa trích dẫn nhằm đảm bảo tính liêm chính học thuật.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung tài liệu được tổ chức thành 4 khối chủ đề kiến thức chính với trình tự logic chặt chẽ:

1. Bản chất và tiêu chuẩn của Literature Review: Xác định tổng quan lý thuyết là bản tóm lược và đánh giá có mục đích về các lý thuyết và nghiên cứu trước, không phải là một danh mục liệt kê đơn thuần. Một tổng quan tốt phải trình bày theo trình tự hợp lý, chỉ ra dữ liệu cần thu thập, phương thức thu thập và phương pháp phân tích dữ liệu.
2. Vai trò của Literature Review: Làm rõ bốn chức năng chính đối với một đề tài:
   • Mang lại sự rõ ràng, tập trung cho vấn đề nghiên cứu và xác định khoảng trống nghiên cứu (research gap).
   • Cải thiện và lựa chọn phương pháp nghiên cứu phù hợp dựa trên việc đánh giá ưu - nhược điểm của các nghiên cứu tiền nhiệm.
   • Mở rộng tri thức chuyên ngành và giải thích kết quả nghiên cứu trong tương quan với lý thuyết hiện có.
   • Bối cảnh hóa kết quả nghiên cứu, chỉ rõ đóng góp mới hoặc sự khác biệt của đề tài.
3. Tiến trình 4 bước thực hiện Literature Review:
   • Bước 1: Tìm kiếm tài liệu: Khai thác nguồn tài liệu đa dạng (sách chuyên khảo, tạp chí khoa học chuyên ngành, kỷ yếu hội thảo, Google Scholar) kết hợp đánh giá chất lượng nguồn theo hệ thống chỉ số trích dẫn, nhà xuất bản, và bảng xếp hạng học thuật (ABDC, Scopus, ISI/Web of Science, danh mục Hội đồng Giáo sư Nhà nước).
   • Bước 2: Lược khảo tài liệu đã chọn: Ghi chép có hệ thống các yếu tố: vấn đề nghiên cứu, đối tượng, phạm vi không gian/thời gian, phương pháp và kết luận; phân tích tính nhất quán/chưa nhất quán giữa các công trình.
   • Bước 3: Phát triển khung lý thuyết: Phân loại và tích hợp lý thuyết theo dạng phổ cập (universal) hoặc đặc thù (particular/local).
   • Bước 4: Phát triển khung khái niệm: Chuyển hóa từ khung lý thuyết rộng thành các biến số, chỉ số đo lường cụ thể cho bài toán nghiên cứu.
4. Quy chuẩn trích dẫn và quản trị tài liệu tham khảo: Kỹ thuật trích dẫn trực tiếp (direct quotation), trích dẫn gián tiếp (paraphrasing), nguyên tắc tương ứng 1-1 giữa trích dẫn trong bài và danh mục tài liệu tham khảo theo quy tắc APA.

                  TIẾN TRÌNH 4 BƯỚC THỰC HIỆN LITERATURE REVIEW
                  
+--------------------+      +--------------------+      +--------------------+      +--------------------+
|      BƯỚC 1        |      |      BƯỚC 2        |      |      BƯỚC 3        |      |      BƯỚC 4        |
| Tìm kiếm tài liệu  | ---> | Lược khảo tài liệu | ---> | Phát triển khung   | ---> | Phát triển khung   |
| (Sách, Scopus, ISI,|      | (Ghi chép ma trận, |      | lý thuyết          |      | khái niệm          |
| ABDC, kỷ yếu, GSNN)|      | tìm research gap)  |      | (Universal/Local)  |      | (Biến số, đo lường)|
+--------------------+      +--------------------+      +--------------------+      +--------------------+

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Tài liệu thiết lập hệ thống khái niệm và cơ sở lý thuyết chuyên sâu:

• Phân định Khung lý thuyết và Khung khái niệm: Khung lý thuyết bao quát các lý thuyết nền tảng liên quan đến lĩnh vực; khung khái niệm là phần cô đọng, mô tả trực tiếp các yếu tố, khía cạnh hoặc chỉ số được chọn lọc để kiểm chứng trong phạm vi nghiên cứu cụ thể.
• Hệ thống lý thuyết kinh tế - tài chính thực nghiệm (minh họa qua bài toán nợ xấu ngân hàng thương mại):
  • Nhóm yếu tố kinh tế vĩ mô: Lý thuyết gia tốc tài chính (Financial accelerator theory - Bernanke & Gertler, 1995), Lý thuyết kênh cho vay ngân hàng (Bank lending channel theory), Lý thuyết kênh bảng cân đối tài sản (Balance sheet channel theory), Lý thuyết kênh tín dụng (Credit channel theory), Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ (Monetary policy transmission mechanism).
  • Nhóm yếu tố đặc thù ngành: Lý thuyết chuyển đổi rủi ro (Risk-shifting paradigm - Boyd et al., 2005), Giả thuyết rủi ro đạo đức (Moral hazard hypothesis - Jiménez & Saurina, 2007).
  • Nhóm yếu tố đặc thù ngân hàng: Giả thuyết rủi ro đạo đức (Moral hazard hypothesis - Keeton & Morris, 1987), Giả thuyết hiệu ứng quy mô (Size effect hypothesis - Salas & Saurina, 2002), Giả thuyết đa dạng hóa danh mục cho vay (Loan portfolio diversification hypothesis), Tăng trưởng tín dụng (Keeton, 1999).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích và tổng hợp: Khả năng trích xuất dữ liệu nghiên cứu (mục tiêu, mẫu khảo sát, phương pháp định lượng/định tính, kết quả) và hệ thống hóa thành ma trận tài liệu.
• Kỹ năng tư duy phản biện: Phát hiện các điểm mâu thuẫn, khoảng trống chưa được giải quyết trong y văn trước đó.
• Kỹ năng quản trị thông tin học thuật: Thao tác tìm kiếm bằng từ khóa học thuật, sử dụng công cụ tra cứu (Google Scholar, Subject Catalogue) và ứng dụng phần mềm quản lý trích dẫn (EndNote, Pro-Cite).
• Kỹ năng biên soạn chuẩn mực: Trình bày báo cáo khoa học tuân thủ quy tắc định dạng danh mục tham khảo và tránh lỗi đạo văn (plagiarism).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tài liệu áp dụng phương pháp tiếp cận sư phạm dựa trên tiến trình (process-oriented approach) kết hợp phương pháp phân tích tình huống thực tế (case-based learning). Nội dung không dừng lại ở lý thuyết trừu tượng mà gắn trực tiếp vào các tình huống nghiên cứu cụ thể:

Tình huống nghiên cứu minh họa	Ứng dụng trong bài giảng	Nội dung thao tác hóa
Đáp ứng cộng đồng về sức khỏe (Ví dụ 3.2)	Chuyển đổi khung lý thuyết sang khung khái niệm	Phân tích quan điểm lịch sử, triết học, chiến lược của các bên liên quan và thu hẹp thành khung khái niệm tập trung vào các chỉ số đo lường mức độ đáp ứng.
Đói nghèo tại Đồng bằng sông Cửu Long	Thao tác hóa khái niệm và xác định biến số	Phân tách bản chất đói nghèo (nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối), tiêu chí đo lường (chuẩn quốc tế, đơn tiêu chí, đa tiêu chí) và nhóm yếu tố ảnh hưởng (hộ gia đình, cơ sở hạ tầng, vùng miền, chính sách).
Nhận con nuôi xuyên quốc gia ở Tây Úc (Ví dụ 3.3)	Kỹ thuật lập dàn ý tổng quan theo chủ đề	Thiết lập đề mục từ lịch sử, triết lý, xu hướng quốc tế/quốc gia, đạo luật, quy trình đến việc xác định lỗ hổng tài liệu về đặc điểm phụ huynh nhận nuôi.
Nợ xấu hệ thống NHTM Việt Nam	Phân tầng hệ thống lý thuyết	Phân loại cơ sở lý thuyết thành 3 cấp độ: vĩ mô, đặc thù ngành và đặc thù ngân hàng kèm trích dẫn tác giả gốc.

Quy trình tự học được định hướng qua chu trình 4 giai đoạn: Tìm kiếm (từ khóa, website) $\rightarrow$ Đọc tài liệu (đọc lướt, đọc kỹ) $\rightarrow$ Phân nhóm (theo nội dung, mức độ quan trọng) $\rightarrow$ Viết tổng quan (tư duy phản biện, tổng hợp). Đánh giá học tập được kiểm soát qua mức độ chuẩn xác của mối quan hệ 1-1 giữa nguồn trích dẫn trong văn bản và danh mục cuối bài.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Hệ thống thẩm định chất lượng nguồn tài liệu: Hướng dẫn người học phân tầng mức độ uy tín học thuật dựa trên nhà xuất bản đối với sách/kỷ yếu, số lượt trích dẫn (citation count), và hệ thống phân hạng tạp chí quốc tế (Scopus, ISI, danh mục ABDC của Úc) cũng như danh mục tạp chí được Hội đồng Giáo sư Nhà nước Việt Nam phê duyệt.
• Quy tắc trích dẫn APA chi tiết: Bảng quy chuẩn cụ thể cho các trường hợp trích dẫn trong văn bản:
  • Một tác giả: Trích đầu câu Walker (2007), cuối câu (Walker, 2007).
  • Hai tác giả: Trích đầu câu Walker và Allen (2004), cuối câu (Walker và Allen, 2004).
  • Ba tác giả trở lên: Lần đầu ghi đầy đủ Bradley, Ramirez, và Soo (1999), lần sau rút gọn Bradley và ctg (1999) hoặc (Bradley và ctg, 1999).
  • Nhóm tác giả/Tổ chức có viết tắt: Lần đầu National Institute of Mental Health (NIMH, 2003), lần sau NIMH (2003).
  • Nhóm tác giả không viết tắt: University of Pittsburgh (2005) xuyên suốt văn bản.
• Phân biệt hình thức trích dẫn: Chỉ rõ quy cách ghi số trang đối với trích dẫn trực tiếp nguyên văn (Nguyễn Văn A, 2010, trang 50) và cách thức diễn đạt đối với trích dẫn gián tiếp.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

1. Sinh viên đại học (Năm 3, Năm 4): Thuộc các khối ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng, Quản trị kinh doanh và Khoa học xã hội đang chuẩn bị thực hiện đề cương khóa luận tốt nghiệp hoặc đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên.
2. Học viên cao học và Nghiên cứu sinh: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực để xây dựng chương Tổng quan nghiên cứu và Khung lý thuyết cho luận văn thạc sĩ hoặc luận án tiến sĩ.
3. Giảng viên hướng dẫn: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chuyên đề, định hướng sinh viên về phương pháp thu thập tài liệu và kiểm soát tính liêm chính học thuật trong trích dẫn.
4. Yêu cầu điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần có kiến thức cơ bản về phương pháp luận nghiên cứu khoa học tổng quát và kỹ năng đọc hiểu tài liệu chuyên ngành bằng tiếng Việt và tiếng Anh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tài liệu này phù hợp với đối tượng nào?

Tài liệu được thiết kế cho sinh viên đại học năm cuối, học viên cao học, nghiên cứu sinh khối ngành kinh tế - xã hội, cùng các giảng viên cần hướng dẫn thực hiện phần tổng quan lý thuyết trong công trình khoa học.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận tài liệu?

Người học cần nắm được khái niệm cơ bản về đề tài nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, cấu trúc cơ bản của một công trình khoa học và có kỹ năng tra cứu tài liệu học thuật cơ bản.

3. Điểm khác biệt giữa Khung lý thuyết và Khung khái niệm là gì?

Khung lý thuyết (theoretical framework) bao hàm toàn bộ các lý thuyết hoặc quan điểm tổng quát liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu (chia thành phổ cập hoặc đặc thù). Khung khái niệm (conceptual framework) bắt nguồn từ khung lý thuyết nhưng tập trung mô tả cụ thể các biến số, khía cạnh và chỉ số đo lường trực tiếp phục vụ cho câu hỏi nghiên cứu của đề tài.

4. Làm thế nào để thực hiện quá trình tự học theo tài liệu đạt hiệu quả?

Người học nên tuân thủ chu trình 4 bước: Thiết lập từ khóa tìm kiếm trên Google Scholar/cơ sở dữ liệu $\rightarrow$ Lược khảo và ghi chép thông tin vào bảng ma trận $\rightarrow$ Tổng hợp các lý thuyết nền $\rightarrow$ Xây dựng khung khái niệm và viết theo các tiêu đề phụ có tư duy phản biện.

5. Tài liệu hướng dẫn sử dụng những phần mềm bổ trợ nào?

Tài liệu khuyến nghị sử dụng các công cụ quản lý dữ liệu thư mục chuyên nghiệp như EndNote hoặc Pro-Cite để tự động hóa khâu lưu trữ nguồn và tạo danh mục tài liệu tham khảo chuẩn xác.

---

Kết luận

Tài liệu "Tổng quan lý thuyết và nghiên cứu có liên quan: Hướng dẫn chi tiết" của TS. Nguyễn Thị Hồng Vinh cung cấp quy trình phương pháp luận rõ ràng, từ nền tảng lý thuyết của Kumar (2011) đến các bước thao tác thực nghiệm và quy tắc trích dẫn APA. Việc nắm vững cấu trúc 4 bước và phương thức chuyển hóa từ khung lý thuyết sang khung khái niệm giúp người học xây dựng cơ sở học thuật vững chắc cho khóa luận, luận văn và các công trình nghiên cứu khoa học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN Nguyễn Thị Hồng Vinh [e-mail] Mục tiêu • Hiểu được tầm quan trọng của tổng quan lý thuyết • Biết tiến trình thực hiện tổng quan lý thuyết • Biết cách viết một tổng quan lý thuyết • Thực hiện trích dẫn và trình bày tài liệu tham khảo theo APA Nội dung • Giới thiệu tổng quan lý thuyết và nghiên cứu có liên quan • Vai trò của tổng quan lý thuyết và nghiên cứu có liên quan • Cách thực hiện tổng quan lý thuyết và nghiên cứu có iên quan • Cách trình bày trích dẫn và tài liệu tham khảo Tài liệu tham khảo • Kumar (2011): chapter 3 GIỚI THIỆU VỀ TỔNG QUAN LÝ THUYẾT Literature review Tổng quan lý thuyết và nghiên cứu có liên quan (Literature review) • Tổng quan (review) những lý thuyết liên quan đến chủ đề nghiên cứu và các nghiên cứu trước đây • Các thông tin này được ghi lại dưới dạng văn bản, mô tả chi tiết để chỉ ra rằng những lý thuyết nào sẽ được sử dụng trong nghiên cứu, những nghiên cứu trước cùng chủ đề đã được thực hiện như thế nào. Kết quả của những ghi chép này được gọi là “Literature review” Lưu ý về Literature review • Literature review không phải là một danh sách (list) • Là một bản tóm lược và đánh giá có mục đích về các lý thuyết và nghiên cứu trước có liên quan đến chủ đề nghiên cứu • Literature review thể hiện kỹ năng của người nghiên cứu • Khả năng tìm kiếm thông tin, dữ liệu • Khả năng tổng hợp và đánh giá vấn đề • Literature review thể hiện tính kế thừa trong nghiên cứu Thế nào là một Literature review tốt? ■ Được viết theo trình tự hợp lý ■ Chỉ ra được các thông tin, dữ liệu quan trọng cần phải thu thập để giải quyết vấn đề nghiên cứu ■ Chỉ ra được phương thức thu thập dữ liệu ■ Chỉ ra được phương thức xử lý và phân tích dữ liệu Vai trò của literature review • Cung cấp nền tảng lý thuyết cho nghiên cứu • Thiết lập liên kết giữa đề xuất nghiên cứu và những nghiên cứu đã thực hiện • Cho thấy kết quả đóng góp của nghiên cứu đối với lý thuyết đã có. Giúp tích hợp kết quả nghiên cứu với lý thuyết sẵn có Vai trò của literature review ■ Đối với một nghiên cứu cụ thể, tổng quan lý thuyết sẽ giúp: – Mang đến sự rõ ràng và tập trung cho vấn đề nghiên cứu ■ Định hình vấn đề nghiên cứu ■ Xác định được khoảng trống nghiên cứu (research gap) Vai trò của literature review • Đối với một nghiên cứu cụ thể, tổng quan lý thuyết sẽ giúp: • Giúp cải thiện phương pháp nghiên cứu • Xem xét những phương pháp đã dùng trong các nghiên cứu tương tự • Xem quy trình và phương pháp đó có đạt kết quả và gặp khó khăn gì • Giúp lựa chọn phương pháp tốt hơn để trả lời cho câu hỏi nghiên cứu Vai trò của literature review ■ Đối với một nghiên cứu cụ thể, tổng quan lý thuyết sẽ giúp: – Mở rộng kiến thức trong lĩnh vực nghiên cứu ■ Biết những nghiên cứu trước đã thực hiện cùng chủ để ■ Biết những lý thuyết liên quan và những khoảng trống trong cơ sở lý thuyết liên quan ■ Giúp giải thích kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết hiện có Vai trò của literature review • Đối với một nghiên cứu cụ thể, tổng quan lý thuyết sẽ giúp: • Cho thấy bối cảnh của kết quả nghiên cứu • Kết quả nghiên cứu có phù hợp với lý thuyết hiện có • Kết quả nghiên cứu có gì khác so với nghiên cứu đã có Cấu trúc của literature review • Các khái niệm về đối tượng/ vấn đề đang được nghiên cứu • Lý thuyết/ quan điểm liên quan đến vấn đề được nghiên cứu. • Nếu có nhiều, phân loại các lý thuyết thành nhóm • Giải thích sự giống và khác nhau giữa các lý thuyết • Phân loại các nghiên cứu trước cùng chủ đề • Kết luận về những đóng góp chủ yếu của các nghiên cứu trước và chỉ ra khoảng trống nghiên cứu Cách thực hiện literature review 4 Bước thực hiện tổng quan lý thuyết Tìm các lý thuyết hiện có trong lĩnh vực nghiên cứu Lược khảo lý thuyết đã chọn Phát triển khung lý thuyết Phát triển khung khái niệm Bước 1: Tìm kiếm • Nguồn: • Sách • Tạp chí/Journals • Kỷ yếu/Proceedings • Internet • Các nguồn khác ▪ Ưu và nhược điểm của các nguồn tài liệu trên là gì? Bước 1: Tìm kiếm ■ Sách: – Thường cung cấp thông tin lý thuyết cho nghiên cứu (khái niệm, định nghĩa, các chỉ tiêu đo lường, các mô hình lý thuyết…) – Sử dụng subject catalogue hoặc keyword để tìm sách phù hợp với lĩnh vực nghiên cứu; – Xem tựa đề của sách để đảm bảo nội dung phù hợp với lĩnh vực nghiên cứu; – Thiết lập một danh sách những sách phù hợp với lĩnh vực nghiên cứu (10-15); – Kiểm tra mục lục sách để đảm bảo có nội dung phù hợp với vấn đề nghiên cứu; – Dùng endnotes hoặc Pro-cite để chuẩn bị cho tài liệu tham khảo Bước 1: Tìm kiếm • Tạp chí khoa học • Tạp chí xuất bản định kỳ phổ biến các kết quả nghiên cứu khoa học mới; • Tạp chí chứa những bài viết khoa học đã được kiểm định chuyên môn.

• Kỷ yếu khoa học • Tập hợp những bài viết, tham luận được trình bày tại các hội thảo khoa học • Xem trích dẫn (citation) hoặc chỉ số tóm tắt (abstract indices) để đọc tóm lược nội dung của bài viết xem có phù hợp với nội dung của nghiên cứu Bước 1: Tìm kiếm • Cách thức tìm kiếm: • Google scholar: Sử dụng keywords • Xem danh mục tài liệu tham khảo của các nghiên cứu trước Bước 1: Tìm kiếm • Uy tín và chất lượng của nguồn: • Chung: số lượt được trích dẫn • Sách: Nhà xuất bản • Tạp chí khoa học: Xếp hạng tạp chí • Hệ thống xếp hạng tạp chí các nước: ABDC… • Scopus/ ISI • Tạp chí khoa học trong danh mục hội đồng giáo sư nhà nước • Kỷ yếu khoa học: Nhà xuất bản Bước 2: Lược khảo những lý thuyết và tài liệu đã chọn • Ghi chép lại những nội dung chính của từng tài liệu • Đối với các nghiên cứu trước cùng chủ đề, tập trung vào các nội dung • Nghiên cứu về vấn đề gì? • Đối tượng nghiên cứu là ai? • Phạm vi (không gian/ thời gian) nghiên cứu là gì? • Phương pháp sử dụng trong nghiên cứu là gì? • Kết luận của nghiên cứu là gì? Bước 2: Lược khảo những lý thuyết và tài liệu đã chọn • Hệ thống lại các ghi chép để cho thấy một mạch chính đối với cách hiểu vấn đề nghiên cứu • Chỉ ra những điểm nhất quán giữa các lý thuyết, nghiên cứu • Chỉ ra những điểm chưa nhất quán giữa các lý thuyết, nghiên cứu • Chỉ ra khe hở nghiên cứu Bước 2: Lược khảo những lý thuyết và tài liệu đã chọn • Cung cấp nền tảng lý thuyết cho nghiên cứu • Mô tả những lý thuyết khác nhau liên quan đến vấn đề nghiên cứu • Chỉ ra khe hở giữa các lý thuyết • Chỉ ra những phát triển lý thuyết gần đây liên quan đến vấn đề nghiên cứu Bước 2: Lược khảo những lý thuyết và tài liệu đã chọn • Bối cảnh hoá kết quả nghiên cứu liên quan đến các nghiên cứu trước • Chỉ những điểm chung và khác biệt giữa các nghiên cứu trước • Chỉ ra sự khác biệt trong nghiên cứu của bạn với các nghiên cứu trước (điều này chỉ đạt được khi bạn đã thực hiện nghiên cứu) Bước 3: Phát triển khung lý thuyết • Lý thuyết phù hợp với nghiên cứu của bạn có thể phân thành 2 loại thông tin: • Phổ cập (universal); • Đặc thù (có tính địa phương hoặc một chương trình cụ thể) Bước 3. Phát triển khung lý thuyết Ví dụ 3.2: Khung lý thuyết của nghiên cứu “Đáp ứng cộng đồng về sức khỏe” - Đáp ứng của cộng đồng: Các bên liên quan (nhà cung cấp dịch vụ, nhà quản lý dịch vụ và người tiêu dùng) hiểu được sự đáp ứng của cộng đồng, tại sao cần thiết và mục đích của nó là gì? - Quan điểm lịch sử và triết học: Bắt đầu khái niệm, một tổng quan lịch sử về sự xuất hiện của nó, quan điểm triết học làm nền tảng cho khái niệm này. - Chiến lược thực hiện: Chiến lược nào đã được sử dụng để đạt được sự đáp ứng của cộng đồng trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ? - Thái độ của các bên liên quan: Thái độ của các nhà cung cấp dịch vụ, quản lý dịch vụ và người tiêu dùng hướng tới sự đáp ứng của cộng đồng là gì ? - Đánh giá mức độ đáp ứng của cộng đồng: Những chỉ số nào có thể được sử dụng để xác định tác động của những chiến lược này, điều gì sẽ quyết định sự thành công hay thất bại của việc thực hiện chiến lược; ai và cách nào cần xác định? Bước 3. Phát triển khung lý thuyết Lý thuyết Chủ đề được đề cập đến Lý thuyết về đói nghèo Định nghĩa về bản chất đói nghèo Đo lường đói nghèo Các nghiên cứu thực Các yếu tố ảnh hưởng đến nghiện tình trạng đói nghèo của hộ gia đình Bước 4.

Phát triển khung khái niệm • Khung khái niệm là cơ sở của vấn đề nghiên cứu. Khung khái niệm bắt nguồn từ khung lý thuyết và thường tập trung vào (các) phần nền tảng của nghiên cứu • Trong khi khung lý thuyết bao gồm các lý thuyết hoặc vấn đề mà nghiên cứu đề cập, khung khái niệm mô tả nội dung được chọn liên quan đến khung lý thuyết gắn với vấn đề nghiên cứu cụ thể.