Chương 1 “tổ chức” ở đây là hành vi phạm tội chứ không chỉ quy mô của tội phạm. Song trong thực tiễn, tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuy, đa số các vụ án đều có số lượng lớn đối tượng bị truy cứu với vai trò đồng phạm. Như vậy yêu cầu đặt ra phải phân định rạch ròi giữa đồng phạm trong phạm tội có tổ chức và đồng phạm trong tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý. Hành vi thực hiện theo sự chỉ huy, phân công, điều hành ở tội này không đồng nhất với quy định tại Điều 17 BLHS năm 2015 về Đồng phạm: 2.
Phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ giữa những người cùng thực hiện tội phạm. Người đồng phạm bao gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức. Người tổ chức trong vụ án đồng phạm có tổ chức là người chủ mưu, chỉ huy, cầm đầu việc thực hiện tội phạm, thể hiện vai trò, nhiệm vụ nhất định trong vụ án. Yếu tố đồng phạm tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý đơn giản hơn, không bắt buộc phải có sự phân công, chỉ đạo, điều hành chặt chẽ các đồng phạm như trong mô tả tình tiết “Phạm tội có tổ chức”.
Việc chỉ huy, phân công, điều hành chỉ là việc bố trí, sắp xếp, điều hành con người, phương tiện, dụng Downloaded by moinhat tieuluan (tieuluanmoinhat@gmail.com) lOMoARcPSD|38365768 cụ… để thực hiện việc sử dụng trái phép chất ma tuý 11. Đây là một trong những đặc điểm chủ yếu để phân biệt hành vi “tổ chức” và “phạm tội có tổ chức”. Ngoài ra, phạm tội có tổ chức nhất thiết phải có từ 02 người trở lên, là một hình thức đồng phạm; còn tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý trong một số trường hợp có thể chỉ có một người cũng thực hiện được tội phạm.12 Như vậy, tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý chỉ có một hành vi khách quan là hành vi “tổ chức”. Hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý được biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau.
Thông tư liên tịch số 08/2015 hướng dẫn áp dụng một số quy định tại Chương XVII - “Các tội phạm về ma túy” thì hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy bao gồm các hành vi cụ thể sau đây: - Chỉ huy, phân công, điều hành các hoạt động đưa trái phép chất ma túy vào cơ thể người khác Người phạm tội thực hiện hành vi của mình như người tổ chức trong vụ án có đồng phạm và việc chỉ huy, phân công, điều hành các hoạt động để đưa trái phép chất ma tuý vào cơ thể người khác; trường hợp phạm tội này, người phạm tội thường có một vị trí, quyền uy nhất định. Người thực hiện đưa trái phép chất ma tuý vào cơ thể người khác theo sự chỉ huy, phân công, điều hành của người khác thì bị coi là đồng phạm về tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý. - Chỉ huy, phân công, điều hành việc chuẩn bị, cung cấp chất ma túy, địa điểm, phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sử dụng trái phép chất ma túy, tìm người sử dụng chất ma túy Đây cũng là các hành vi đưa trái phép chất ma túy vào cơ thể người khác nhưng không phải chỉ huy, phân công, điều hành hoạt động đưa trái phép chất 11 Nguyễn Thị Tuyết Nhung (2022), “Một số vấn đề giải quyết vụ án tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý”, Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Nguồn truy cập: https://vksndtc.vn/tin-tuc/mot-so-van-de-ve-giai- quyet-vu-an-to-chuc-su-dung--t9979.
12 Lê Văn Cảm, tlđd 8 , tr. Downloaded by moinhat tieuluan (tieuluanmoinhat@gmail.com) lOMoARcPSD|38365768 ma túy vào cơ thể người khác một cách trực tiếp mà thông qua những hành vi sau: Thứ nhất, hành vi chuẩn bị chất ma túy Trường hợp này người phạm tội có chất ma túy dưới bất kì hình thức nào như xin được, mua được, nhặt được hoặc được cho. để sử dụng trái phép chất ma túy. Đây là hành vi có chủ đích trước được thể hiện dưới nhiều hình thức hoạt động như phân công nhiệm vụ đi tìm nguồn ma túy, phân công để pha trộn ma túy, phân công chia đều ma túy thành các liều nhỏ để cho các con nghiện sử dụng.
Người thực hiện theo các hành vi này theo sự chỉ huy, phân công, điều hành của người tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy sẽ bị coi là đồng phạm của tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Thứ hai, hành vi cung cấp trái phép chất ma túy Người phạm tội trong trường hợp này cũng có chất ma túy dưới bất kì hình thức nào tương tự như các hình thức trong trường hợp trên với mục đích là cung cấp ma túy cho người khác để họ sử dụng trái phép chất ma túy và tính chất thường xuyên, nhiều lần. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ, trường hợp này không bao gồm việc bán chất ma tuý đó cho người khác để họ sử dụng trái phép (sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự tội mua bán trái phép chất ma túy). Ngoài ra theo điểm a, khoản 6.1 Điều 6 Thông tư liên tịch số 08/2015 hướng dẫn ngoại lệ đối với hành vi cung cấp trái phép chất ma tuý như sau: Người nghiện ma túy có chất ma túy cho người nghiện ma túy khác chất ma túy để cùng sử dụng trái phép thì không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, mà tùy từng trường hợp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội tàng trữ trái phép chất ma túy hoặc tội sử dụng trái phép chất ma túy.
Thứ ba, hành vi chuẩn bị, cung cấp dụng cụ, phương tiện dùng vào việc sử dụng trái phép chất ma tuý Downloaded by moinhat tieuluan (tieuluanmoinhat@gmail.com) lOMoARcPSD|38365768 Người phạm tội chuẩn bị phương tiện, công cụ dùng vào việc sử dụng trái phép chất ma tuý như ống điếu, cuốn hút,…; đối với hành vi này, chỉ cần xác định người phạm tội có mục đích dùng phương tiện, công cụ để phạm tội. Thứ tư, hành vi chuẩn bị, cung cấp địa điểm để sử dụng trái phép chất ma túy Việc chuẩn bị địa điểm để thực hiện tội phạm có thể thực hiện thông qua hình thức tìm, thuê, mượn, sử dụng địa điểm thuộc quyền chiếm hữu của mình hoặc đang do mình quản lý để làm nơi đưa trái phép chất ma tuý vào cơ thể người khác. Địa điểm ở đây có thể hiểu là nhà riêng, khách sạn, hàng quán, cơ quan hoặc là tàu biển, xe, một địa điểm thuận lợi bất kì,… cho việc tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý diễn ra thuận lợi. Ví dụ: T có một căn hộ chung cư, khi tổ chức sinh nhật tại nhà của mình T đã cùng các bạn là E, G, Q mua ma tuý về và cùng nhau tổ chức sử dụng trái phép.
Ở đây, T đã có hành cung cấp địa điểm do mình chiếm hữu để là nơi tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý. Bên cạnh đó, khi truy cứu trách nhiệm hình sự tội này với Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma tuý theo Điều 256 BLHS năm 2015 cần chú ý: Người có địa điểm cho người khác mượn hoặc thuê địa điểm mà biết là họ dùng địa điểm đó không phải để họ sử dụng chất ma túy nhằm thỏa mãn nhu cầu của họ về sử dụng chất ma túy, mà dùng địa điểm đó để đưa chất ma túy trái phép vào cơ thể người khác, thì phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy13 Thứ năm, hành vi tìm người sử dụng chất ma túy Khi có người tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý, nhưng vì những động cơ, mục đích khác nhau nên người phạm tội bằng các thủ đoạn như: tìm kiếm, rủ 13 Điểm a, khoản 7.3, Điều 7 Thông tư liên tịch số 08/2015/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP ngày 14/11/2015 hướng dẫn áp dụng một số quy định tại Chương XVIII “Các tội phạm về ma túy” của Bộ luật hình sự năm 1999 Downloaded by moinhat tieuluan (tieuluanmoinhat@gmail.com) lOMoARcPSD|38365768 rê,… người có nhu cầu sử dụng chất ma tuý và giới thiệu với người tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý để nhằm đưa trái phép chất ma tuý vào cơ thể người này. Người nào thực hiện các hành vi nêu trên theo sự chỉ huy, phân công, điều hành của người khác thì bị coi là đồng phạm về tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý. Việc phân loại các đối tượng, xác định vai trò chủ mưu, chỉ huy, phân công điều hành, người thực hành, người chủ mưu, người giúp sức, người thụ hưởng trong tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý có ý nghĩa rất quan trọng trong việc xử lý người phạm tội, tránh oan, bỏ lọt tội phạm.
Hậu quả: hậu quả của hành vi tổ chức sử dụng trái phép ma tuý là những thiệt hại cho xã hội, trong đó trực tiếp gây ra những thiệt hại về trật tự an toàn xã hội, tính mạng, sức khoẻ của chính người sử dụng trái phép chất ma tuý. Mặc dù hậu quả không phải là yếu tố cấu thành bắt buộc của tội phạm này nhưng nếu thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ có xảy ra đối với người sử dụng thì những thiệt hại đó là yếu tố định khung tăng nặng hình phạt cho tội danh này. Chủ thể của tội phạm Trước khi BLHS năm 2015 được ban hành, trong nhận thức lý luận ở Việt Nam, nói đến chủ thể của tội phạm tức là nói đến cá nhân với hai điều kiện: có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo duy định. Trong các giáo trình, sách tham khảo chuyên ngành xác định rõ: Chủ thể của tội phạm là người đã có lỗi (cố ý hoặc vô ý) trong việc thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự cấm (tức bị luật hình sự coi là tội phạm), có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo luật định 14 hoặc chủ thể của tội phạm là con người cụ thể đang 14 Lê Văn Cảm, tlđd 8 , tr.
Downloaded by moinhat tieuluan (tieuluanmoinhat@gmail.com) lOMoARcPSD|38365768 sống, đã thực hiện tội phạm, đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự và có năng lực trách nhiệm hình sự.15 Với tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy quy định chủ thể của tội phạm là cá nhân.Về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, pháp luật hình sự hiện hành quy định như sau: 1. Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác.