Luận án: Kiểm toán các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ tại Việt Nam do Kiểm toán Nhà nước thực hiện

Truy cập toàn văn luận án đã chuyển đổi sang định dạng số. Thư viện luận án đa ngành, dễ tìm kiếm và tải về miễn phí cho nghiên cứu học thuật.

• Tác giả: Cao Hồng Loan
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Phú Giang
• Trường học: Trường Đại học Thương mại
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Kiểm toán các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ tại Việt Nam do Kiểm toán Nhà nước thực hiện
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kiểm toán Dự án Đầu tư Xây dựng Nền tảng và Tầm quan trọng

Kiểm toán các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả sử dụng nguồn vốn nhà nước. Các dự án này thường có quy mô lớn, phức tạp về kỹ thuật và tài chính, tiềm ẩn nhiều rủi ro sai sót, lãng phí. Việc tiến hành kiểm toán một cách bài bản, khoa học là cần thiết để bảo vệ lợi ích công, nâng cao trách nhiệm giải trình của các chủ thể liên quan. Luận án tiến sĩ "Kiểm toán các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ tại Việt Nam do Kiểm toán Nhà nước thực hiện" của Cao Hồng Loan (2022) đã phân tích sâu sắc thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động này. Nghiên cứu này không chỉ làm rõ những đặc thù của kiểm toán trong lĩnh vực giao thông mà còn cung cấp cái nhìn toàn diện về vai trò của Kiểm toán Nhà nước (KTNN) trong bối cảnh phát triển hạ tầng tại Việt Nam. Nó khẳng định tầm quan trọng của việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng để đánh giá chất lượng kiểm toán, từ đó đưa ra các kiến nghị có giá trị thực tiễn. Việc hiểu rõ bản chất của các dự án này và cơ chế kiểm soát là nền tảng để tối ưu hóa hiệu quả đầu tư công. Đây là một tài liệu nghiên cứu quan trọng, góp phần vào việc hoàn thiện chính sách và quy trình kiểm toán tại Việt Nam, đặc biệt đối với các công trình trọng điểm quốc gia.

1.1. Khái niệm và đặc điểm dự án đầu tư xây dựng cơ bản

Dự án đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) là tổng thể các hoạt động, công việc được hoạch định nhằm tạo ra, mở rộng hoặc cải tạo các công trình xây dựng. Các dự án này có đặc điểm riêng biệt như quy mô vốn lớn, thời gian thực hiện kéo dài, tính chất phức tạp về kỹ thuật và công nghệ, chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố môi trường và pháp lý. Đặc biệt, các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ thường mang tính chất công ích, phục vụ lợi ích cộng đồng, nên yêu cầu cao về tính hiệu quả, bền vững. Việc quản lý và kiểm toán dự án đầu tư xây dựng đòi hỏi sự chặt chẽ, chính xác ở mọi giai đoạn, từ lập kế hoạch đến thi công và nghiệm thu, nhằm phòng ngừa rủi ro và đảm bảo đúng mục tiêu đề ra.

1.2. Vai trò của Kiểm toán Nhà nước trong quản lý tài chính công

Kiểm toán Nhà nước (KTNN) đóng vai trò trung tâm trong hệ thống quản lý tài chính công của Việt Nam. KTNN thực hiện chức năng kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công, góp phần đảm bảo minh bạch, chống lãng phí, tham nhũng. Đối với các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ, KTNN có trách nhiệm đánh giá tính hợp pháp, hợp lệ và hiệu quả của các khoản chi tiêu, việc tuân thủ các quy định pháp luật. Hoạt động kiểm toán này không chỉ xác định sai sót mà còn đưa ra các kiến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước, bảo vệ quyền lợi của Nhà nước và công dân. Tầm quan trọng của KTNN được thể hiện qua khả năng tác động đến chất lượng quản lý và điều hành các dự án trọng điểm.

II. Những Thách thức trong Kiểm toán Dự án Giao thông Phân tích Thực trạng tại Việt Nam

Hoạt động kiểm toán các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức. Mặc dù Kiểm toán Nhà nước đã đạt được những thành tựu đáng kể, nhưng thực trạng cho thấy vẫn còn tồn tại các vấn đề cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả. Sự phức tạp của các dự án hạ tầng giao thông, với nhiều hạng mục, công nghệ đa dạng, cùng với sự biến động của giá cả vật liệu và nhân công, tạo ra môi trường khó khăn cho kiểm toán viên. Thêm vào đó, hệ thống pháp luật, mặc dù đã được cải thiện, nhưng đôi khi vẫn còn những kẽ hở hoặc chồng chéo, gây khó khăn trong việc áp dụng các chuẩn mực kiểm toán. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc thu thập thông tin đầy đủ, đáng tin cậy và đánh giá rủi ro một cách chính xác là những điểm yếu cần được khắc phục. Những thách thức này đòi hỏi việc liên tục đổi mới quy trình kiểm toán và phát triển năng lực chuyên môn cho kiểm toán viên để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác kiểm toán trong lĩnh vực đặc thù này.

2.1. Hạn chế của quy trình kiểm toán hiện hành

Quy trình kiểm toán các dự án đầu tư xây dựng cơ bản do Kiểm toán Nhà nước thực hiện hiện vẫn còn một số hạn chế. Một số bước trong quy trình có thể chưa được cụ thể hóa đầy đủ, dẫn đến sự thiếu đồng bộ trong thực thi. Việc xác định trọng yếu kiểm toán và đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu đôi khi chưa được thực hiện một cách toàn diện, ảnh hưởng đến phạm vi và chiều sâu của cuộc kiểm toán. Theo luận án, việc thu thập và xử lý thông tin đầu vào cho kế hoạch kiểm toán còn gặp khó khăn, đặc biệt là với dữ liệu từ các bên liên quan phức tạp. Các hạn chế này làm giảm khả năng phát hiện sai phạm, thiếu sót và ảnh hưởng đến tính khách quan, hiệu lực của kết luận kiểm toán. Cải thiện quy trình kiểm toán là cần thiết để nâng cao hiệu suất và hiệu quả công tác.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán

Chất lượng kiểm toán các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. Luận án đã xác định các biến độc lập và phụ thuộc liên quan đến yếu tố pháp lý, trình độ và đạo đức của kiểm toán viên, sự phối hợp giữa các bên, cũng như mức độ hoàn thiện của hệ thống kiểm soát nội bộ tại đơn vị được kiểm toán. Sự thiếu hụt về nguồn lực, hạn chế trong việc áp dụng công nghệ thông tin, và áp lực về thời gian cũng là những rào cản đáng kể. Ngoài ra, tính độc lập của kiểm toán viên và sự khách quan trong đánh giá cũng đóng vai trò quan trọng. Để nâng cao chất lượng kiểm toán, cần có một cái nhìn toàn diện về các yếu tố này và xây dựng các giải pháp đồng bộ, từ cải cách thể chế đến đào tạo và phát triển con người.

III. Phương pháp Nghiên cứu và Giải pháp Nâng cao Hiệu quả Kiểm toán Dự án Đầu tư

Để đưa ra các kiến nghị có cơ sở khoa học, luận án đã sử dụng kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng một cách chặt chẽ. Cách tiếp cận đa chiều này giúp phân tích sâu sắc các yếu tố ảnh hưởng đến kiểm toán các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ. Từ việc khảo sát thực trạng, thu thập ý kiến chuyên gia đến phân tích dữ liệu thống kê, nghiên cứu đã xây dựng một hệ thống giải pháp toàn diện. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào việc hoàn thiện các tiêu chí và thủ tục kiểm toán dự án đầu tư xây dựng mà còn chú trọng đến việc tăng cường năng lực cho kiểm toán viên và ứng dụng công nghệ trong kiểm toán. Mục tiêu cuối cùng là tối ưu hóa hiệu quả hoạt động của Kiểm toán Nhà nước, đảm bảo các dự án đầu tư công được thực hiện một cách hiệu quả và minh bạch nhất. Đây là chìa khóa để giải quyết các thách thức đang tồn tại và định hình tương lai của kiểm toán dự án đầu tư.

3.1. Ứng dụng phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng

Luận án đã triển khai cả phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu định lượng để phân tích sâu rộng vấn đề. Nghiên cứu định tính thông qua tổng hợp tài liệu, phỏng vấn chuyên gia, giúp khám phá các nhân tố mới và củng cố mô hình lý thuyết về các yếu tố ảnh hưởng đến kiểm toán dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ. Sau đó, phương pháp định lượng được thực hiện thông qua khảo sát trên quy mô rộng, sử dụng phần mềm SPSS 22.0. Việc này bao gồm mô tả biến (Mean, Standard Deviation) và mô hình hồi quy tuyến tính để đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến chất lượng kiểm toán. Sự kết hợp này mang lại cái nhìn khách quan, khoa học về thực trạng và là cơ sở vững chắc cho việc đề xuất các giải pháp.

3.2. Đề xuất các tiêu chí và thủ tục kiểm toán dự án đầu tư xây dựng

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận án đã đề xuất các tiêu chí và thủ tục kiểm toán dự án đầu tư xây dựng được tối ưu hóa. Các đề xuất này tập trung vào việc cụ thể hóa các bước trong quy trình kiểm toán, từ việc lập kế hoạch kiểm toán tổng quát đến thu thập bằng chứng và lập báo cáo. Đặc biệt, nghiên cứu nhấn mạnh việc tăng cường đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của đơn vị được kiểm toán, nhằm xác định rủi ro và trọng yếu kiểm toán một cách chính xác hơn. Việc áp dụng các chuẩn mực kiểm toán quốc tế và kinh nghiệm thực tiễn cũng được tích hợp. Các đề xuất này nhằm giúp kiểm toán viên có khung hướng dẫn rõ ràng, nâng cao tính nhất quán và hiệu quả trong từng cuộc kiểm toán dự án đầu tư xây dựng.

IV. Đánh giá Tác động và Ứng dụng Thực tiễn của Kiểm toán Dự án Đầu tư Xây dựng Công trình Giao thông

Kết quả nghiên cứu của luận án không chỉ dừng lại ở phân tích lý thuyết mà còn mang ý nghĩa ứng dụng thực tiễn sâu rộng đối với hoạt động kiểm toán dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ. Các kiến nghị được đưa ra có khả năng tác động tích cực đến việc cải thiện hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn vốn nhà nước và nâng cao tính minh bạch trong các dự án hạ tầng. Bằng cách tập trung vào việc củng cố hệ thống kiểm soát nội bộ và đề xuất các giải pháp chính sách, nghiên cứu mở ra hướng đi mới cho Kiểm toán Nhà nước trong việc thực thi nhiệm vụ của mình. Việc áp dụng các phát hiện này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro, sai sót và lãng phí, đồng thời tăng cường niềm tin của công chúng vào quản lý tài chính công. Đây là bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa và nâng cao vị thế của ngành kiểm toán tại Việt Nam, đặc biệt trong một lĩnh vực nhạy cảm và trọng yếu như giao thông vận tải.

4.1. Cải thiện hệ thống kiểm soát nội bộ và quản lý rủi ro

Một trong những đóng góp quan trọng của luận án là việc nhấn mạnh vai trò của hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng kiểm toán dự án đầu tư xây dựng. Luận án đề xuất các biện pháp cụ thể để tăng cường KSNB tại các đơn vị chủ đầu tư, ban quản lý dự án. Việc đánh giá KSNB giúp kiểm toán viên xác định sớm các rủi ro có sai sót trọng yếu, từ đó điều chỉnh quy trình kiểm toán và trọng tâm kiểm toán. Khi KSNB hoạt động mạnh mẽ, khả năng phát hiện và ngăn chặn sai phạm từ bên trong được cải thiện đáng kể, giảm gánh nặng cho hoạt động kiểm toán từ bên ngoài và nâng cao hiệu quả tổng thể của kiểm toán dự án đầu tư xây dựng.

4.2. Khuyến nghị chính sách nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán

Luận án đã đưa ra nhiều khuyến nghị chính sách cụ thể nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ. Các khuyến nghị này bao gồm việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, chuẩn mực kiểm toán, và tăng cường áp dụng công nghệ thông tin vào hoạt động kiểm toán. Đồng thời, nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp về đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp cho kiểm toán viên của Kiểm toán Nhà nước. Việc thúc đẩy cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị được kiểm toán cũng là một điểm nhấn quan trọng. Những kiến nghị này, nếu được áp dụng, sẽ tạo ra một môi trường kiểm toán hiệu quả hơn, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành giao thông vận tải và quản lý tài chính công.

V. Kết luận và Hướng phát triển của Kiểm toán Dự án Đầu tư Xây dựng Cơ bản trong Tương lai

Luận án đã cung cấp một cái nhìn toàn diện và sâu sắc về kiểm toán các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ tại Việt Nam do Kiểm toán Nhà nước thực hiện. Các phân tích và đề xuất trong nghiên cứu này không chỉ giải quyết những thách thức hiện hữu mà còn định hướng cho sự phát triển của ngành kiểm toán trong tương lai. Để duy trì và nâng cao chất lượng kiểm toán, cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp kiểm toán tiên tiến, thích nghi với sự thay đổi của công nghệ và môi trường pháp lý. Việc đầu tư vào công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn sẽ là xu hướng tất yếu. Hơn nữa, việc phát triển đội ngũ kiểm toán viên có chuyên môn sâu, đạo đức nghề nghiệp cao và khả năng thích ứng linh hoạt là yếu tố then chốt. Những nỗ lực này sẽ củng cố vai trò của Kiểm toán Nhà nước như một công cụ hữu hiệu để bảo vệ tài sản công và thúc đẩy quản trị tốt.

5.1. Tóm tắt những đóng góp chính của luận án

Luận án đã đóng góp quan trọng vào lý luận và thực tiễn của hoạt động kiểm toán dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Việt Nam. Nghiên cứu đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về kiểm toán các dự án này, đặc biệt là trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Nó cũng phân tích sâu sắc thực trạng kiểm toán do Kiểm toán Nhà nước thực hiện, chỉ ra những ưu điểm và hạn chế. Hơn nữa, luận án đã xây dựng mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán và đề xuất bộ giải pháp toàn diện, bao gồm hoàn thiện quy trình, thủ tục kiểm toán, nâng cao năng lực kiểm toán viên và cải thiện hệ thống kiểm soát nội bộ. Những đóng góp này mang lại giá trị thiết thực cho việc cải thiện hiệu quả và minh bạch của các dự án đầu tư công.

5.2. Triển vọng và thách thức mới cho Kiểm toán Nhà nước

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, Kiểm toán Nhà nước đối mặt với cả triển vọng và thách thức mới trong kiểm toán dự án đầu tư xây dựng. Triển vọng nằm ở khả năng ứng dụng các công nghệ tiên tiến như Big Data, AI để tự động hóa và nâng cao độ chính xác của kiểm toán. Tuy nhiên, thách thức đặt ra là việc phải liên tục cập nhật kiến thức, kỹ năng cho kiểm toán viên để làm chủ công nghệ mới và đối phó với sự phức tạp ngày càng tăng của các dự án. Ngoài ra, việc duy trì tính độc lập, khách quan và nâng cao năng lực dự báo rủi ro cũng là những yêu cầu cấp thiết. Để nâng cao chất lượng kiểm toán trong tương lai, KTNN cần có chiến lược phát triển dài hạn, chú trọng đào tạo, nghiên cứu và hợp tác quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Tính cấp thiết Đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) là lĩnh vực quan trọng, góp phần phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, thúc đầy tăng trưởng kinh tế. Kết cấu hạ tầng kỹ thuật và kinh tế - xã hội ngày càng được phát triển, hoàn thiện, thay đổi diện mạo của nhiều địa phương trong cả nước. Tốc độ và quy mô tăng đầu tư XDCB góp phần quan trọng vào tốc độ tăng GDP hàng nằm, tăng trưởng tiềm lực nền kinh tế, cải thiện và nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

Bên cạnh đó, đầu tư XDCB còn góp phần quan trọng chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, tăng đáng kể năng lực sản xuất mới: tăng dần tỷ trọng ngành công nghiệp, xây dựng, tăng dần và cơ cấu lại ngành dịch vụ, giảm dần tỷ trọng ngành nông nghiệp, lâm nghiệp. Trong từng ngành cũng tiếp tục có sự dịch chuyển về cơ cấu. Nhiều dự án, công trình hoàn thành đi vào sử dụng đã tăng thêm năng lực sản xuất cho nền kinh tế. Trong những năm gần đây, không những ở Việt Nam nói riêng mà trên thế giới nói chung, lượng vốn đầu tư vào lĩnh vực XDCB, đặc biệt là các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ (CTGTĐB), chiếm một tỷ trọng lớn trong GDP và ngân sách Nhà nước (NSNN).

Nhu cầu đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ từ nguồn NSNN ngày càng gia tăng và đã đưa lại nhiều lợi ích kinh tế xã hội thiết thực. Hàng năm, nguồn vốn đầu tư Nhà nước ngày càng tăng cao, mức chi cho các dự án đầu tư xây dựng CTGTĐB chiếm tỷ trọng lớn trong mức chi toàn xã hội. Thời gian qua, hoạt động đầu tư các dự án đầu tư xây dựng CTGTĐB có nhiều chuyển biến tích cực, đã tạo được một hệ thống cơ sở hạ tầng quan trọng, khá hiện đại, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo an ninh, quốc phòng. Đầu tư các dự án đầu tư xây dựng CTGTĐB của Nhà nước đã tạo ra nhiều đường giao thông huyết mạch, quan trọng, đưa lại nhiều lợi ích kinh tế xã hội thiết thực.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện hoạt động đầu tư các dự án đầu tư xây dựng CTGTĐB vẫn còn xảy ra nhiều bất cập, hạn chế. Đáng kể nhất là tình trạng đầu tư dàn trải, kéo dài và kém hiệu quả, nợ đọng trong đầu tư tăng cao, đã trở thành vấn đề bức xúc hiện nay. Các hiện tượng tiêu cực còn khá phổ biến trong các 2 dự án đầu tư xây dựng CTGTĐB, làm ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng công trình, gây thất thoát, lãng phí lớn đang là vấn đề được quan tâm sâu sắc trong xã hội. Với vai trò là cơ quan Hiến định trong Hiến pháp 2013, chịu trách nhiệm “thực hiện kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công”, một trong những nhiệm vụ Kiểm toán Nhà nước (KTNN) là kiểm toán các dự án đầu tư xây dựng CTGTĐB từ nguồn NSNN và các nguồn vốn khác của NSNN nhằm góp phần tăng cường tính minh bạch, chống thất thoát và nâng cao trách nhiệm trong việc thực hiện các dự án đầu tư đối với các cơ quan nhà nước, tăng niềm tin của nhân dân.

Nhận thức rõ vai trò quan trọng đó, những năm qua KTNN đã tập trung kiểm toán để chỉ rõ bất cập, hạn chế trong chế độ, chính sách và thực hiện chế độ, chính sách trong quản lý đầu tư các dự án đầu tư xây dựng CTGTĐB đối với từng giai đoạn của quá trình đầu tư; làm rõ những sai phạm, khuyết điểm và trách nhiệm của các cơ quan có liên quan; đồng thời đi sâu phân tích, đánh giá tính kinh tế và hiệu quả đầu tư của các dự án. Từ đó kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ nhiều giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm bịt lỗ hổng trong quản lý các dự án đầu tư xây dựng CTGTĐB. Với vị trí và vai trò của mình, KTNN đã có những đóng góp tích cực trong việc kiểm tra, kiểm soát đối với lĩnh vực đầu tư các dự án đầu tư xây dựng CTGTĐB. Để kiểm toán đi vào quy chuẩn, KTNN đã ban hành "Quy trình kiểm toán chung" và các quy trình kiểm toán chuyên ngành khác, trong đó có "Quy trình kiểm toán dự án đầu tư" khiến cho công việc của các kiểm toán viên khoa học và hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, trước sự phức tạp của lĩnh vực đầu tư xây dựng công trình nói chung và các dự án đầu tư xây dựng CTGTĐB nói riêng, tình trạng thất thoát, lãng phí diễn biến theo chiều hướng gia tăng và ngày càng tinh vi, kiểm toán trong lĩnh vực này đã xuất hiện những tồn tại và bất cập, hàm chứa nhiều rủi ro. Tồn tại xuất hiện trong cả 3 giai đoạn của quá trình kiểm toán. Cụ thể: Trong giai đoạn kiểm toán, tồn tại chứa đựng ở thời gian, biểu mẫu và tiêu chí thu thập thông tin; Trong giai đoạn thực hiện là phạm vi chưa được cụ thể hoá, chưa có quy định kiểm toán cho các hình thức hợp đồng đặc thù, các vấn đề về nhân sự, mới chỉ tập trung kiểm toán tuân thủ, …; Trong giai đoạn lập và gửi báo cáo kiểm toán: một số báo cáo chưa phản ánh đầy đủ kết quả kiểm toán, thời gian phát hành báo cáo kiểm toán 3 còn chậm, …; Trong giai đoạn kiểm tra thực hiện kiến nghị kiểm toán: chưa kiểm tra chấn chỉnh công tác quản lý, chứng từ thực hiện kiến nghị kiểm toán thiếu chặt chẽ, …. Bên cạnh đó, sự ra đời của Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu cùng với các nghị định, thông tư hướng dẫn thay đổi thường xuyên nên quy trình kiểm toán trong lĩnh vực này cũng cần có những sửa đổi, bổ sung cho phù hợp.

Xuất phát từ thực tế và nhận thức được tầm quan trọng của việc kiểm tra, kiểm soát các dự án đầu tư xây dựng CTGTĐB trong bối cảnh nền kinh tế của Việt Nam đang phát triển một cách mạnh mẽ, với những cơ sở lý luận và thực tiễn trên, nghiên cứu sinh đã lựa chọn đề tài “Kiểm toán các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ từ nguồn ngân sách Nhà nước do Kiểm toán Nhà nước thực hiện tại Việt Nam”.2 Tổng quan các công trình nghiên cứu Việc nghiên cứu cả về lý luận và thực tiễn về kiểm toán các dự án đầu tư XDCB nói chung và kiểm toán các dự án đầu tư xây dựng CTGTĐB nói riêng để vận dụng vào kiểm toán là vấn đề hết sức quan trọng đối với sự phát triển của KTNN. Đến nay, ở Việt Nam cũng như các nước trên thế giới đã có một số các công trình nghiên cứu về kiểm toán dự án đầu tư xây dựng công trình liên quan đến nhiều lĩnh vực, nhiều vấn đề như quản lý chi NSNN cho đầu tư xây dựng, quản lý dự án đầu tư, đánh giá hiệu quả đầu tư,. Trong các công trình nghiên cứu này, các tác giả đã đi sâu vào nghiên cứu và đưa ra giải pháp để hoàn thiện kiểm toán dự án đầu tư xây dựng công trình. Các công trình nghiên cứu đã đề cập đến những vấn đề lý luận và thực tiễn về kiểm toán các dự án đầu tư XDCB nói chung và kiểm toán các dự án đầu tư xây dựng CTGTĐB nói riêng.1 Nội dung và phương pháp kiểm toán đầu tư xây dựng cơ bản Luận án tiến sỹ của tác giả Thịnh Văn Vinh (2001) “Phương pháp kiểm toán báo cáo quyết toán các công trình XDCB hoàn thành”: Trong nghiên cứu, tác giả đã phân tích, trình bày khái quát, có hệ thống, vị trí, vai trò, tác dụng và tính tất yếu khách quan của kiểm toán trong nền kinh tế thị trường.

Tác giả cũng đã phân tích về đặc điểm của quá trình đầu tư XDCB tác động đến việc xác định nội dung, trình tự và phương pháp kĩ thuật nghiệp vụ áp dụng trong kiểm toán báo cáo quyết toán công trình XDCB hoàn thành. Thêm vào đó, về mặt lý luận, tác giả cũng đã hệ thống hóa, phân tích và làm sáng tỏ những đặc trưng cơ bản của kiểm toán báo cáo 4 quyết toán công trình XDCB hoàn thành, những luận cứ cơ bản của một cuộc kiểm toán báo cáo tài chính. Trên cơ sở đó, xây dựng nội dung, trình tự và phương pháp kiểm toán báo cáo quyết toán công trình XDCB hoàn thành. Về thực tiễn, tác giả đã phân tích về thực trạng quản lý đầu tư XDCB và tình hình kiểm toán báo cáo quyết toán công trình XDCB hoàn thành trong thời gian nghiên cứu.

Đồng thời chỉ ra những thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân của thực trạng quản lý XDCB trong thời kì đó. Trên cơ sở thực trạng nghiên cứu, tác giả đã xác định nội dung, xây dựng về trình tự và các phương pháp kĩ thuật nghiệp vụ cụ thể vận dụng trong kiểm toán báo cáo quyết toán công trình XDCB hoàn thành phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam. Từ đó, tác giả đã đưa ra các kiến nghị về việc xây dựng, về trình tự, nội dung và phương pháp kiểm toán cụ thể nhằm hoàn thiện kiểm toán báo cáo quyết toán công trình XDCB hoàn thành, góp phần tăng cường quản lý hoạt động đầu tư XDCB. Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ của GS.

Vương Đình Huệ (2003): “Nội dung và phương pháp kiểm toán hoạt động đối với chương trình dự án đầu tư bằng nguồn vốn NSNN”: đề tài đã trình bày những vấn đề lý luận về kiểm toán hoạt động chương trình dự án đầu tư, nghiên cứu thực trạng kiểm toán hoạt động các dự án đầu tư XDCB bằng nguồn vốn NSNN, đề xuất những định hướng và giải pháp kiểm toán hoạt động chương trình đầu tư dự án ở Việt làm cơ sở cho việc xây dựng quy trình kiểm toán hoạt động dự án đầu tư của KTNN. Đề tài bắt đầu di từ những lý luận cơ bản của kiểm toán hoạt động, từ khái niệm, những tiêu chí, mục tiêu, đối tượng và phạm vi của kiểm toán hoạt động nói chung và vận dụng vào lĩnh vực kiểm toán dự án đầu tư bằng nguồn vốn NSNN. Tiếp đó, đề tài nghiên cứu đặc điểm của dự án đầu tư và những đặc điểm quản lý có tác động đến kiểm toán hoạt động và những tiêu chí đánh giá, thẩm định tính kinh tế, tính hiệu quả, hiệu lực của dự án đầu tư.