CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HỒ ĐIỀU HÒA 1. Tổng quan về tổ chức Kiến trúc cảnh quan một số Hồ điều hòa trong đô thị trên thế giới 1. Hồ điều hòa trong công viên Central Park - New York - Mỹ Vị trí Hồ của Công viên Central Park nằm ở trung tâm Manhattan, được hoàn thành năm 1873, do nhà thiết kế phong cảnh nổi tiếng Frederick Law Olmsted và kiến trúc sư Calvert Vaux thiết kế. Diê ̣n tích mă ̣t nước chiế m khoảng 40 ha trên 341ha.
[1] Cơ cấu chức năng sử du ̣ng bao gồm: Nghỉ ngơi + Văn hóa + Vui chơi giải trí + Công viên thú + Bảo tồn thiên nhiên. Kinh nghiệm tổ chức các yếu tố cảnh quan: - Có 6 hồ lớn nhỏ trong công viên đều là hồ nhân tạo nhưng có hình thái rất tự nhiên, kết nối được không gian xung quanh qua hê ̣ thố ng những cây cầ u, tạo được tính tiện nghi khi sử dụng, được đánh giá cao về mặt thẩm mỹ, điều hoà nước tốt,.thu hút được nhiều đối tượng và nhiều lứa tuổi khác nhau. - Cơ cấu tổ chức không gian theo dạng mạng lưới. Hệ thống đường dạo trong công viên được tách ra từ những tuyến đường giao thông chính, bám theo đồi núi và hồ nước - nơi có không gian yên tĩnh.
Hồ điều hòa trong công viên Disneyland- Mỹ Vị trí Hồ của Công viên nằm trong khu giải trí Disneyland ở thành phố Oakland - Bang California với diện tích 73ha - và một nửa các khu vui chơi giải trí là hình thức ở dưới nước. Hệ thống hồ nước rất rộng lớn gần 30ha, điều hòa nước tốt, tạo môi trường sinh thái tự nhiên cho không gian nghỉ ngơi, vui chơi giải trí. Hồ điều hòa trong công viên giải trí Disneyland được xây dựng với chức năng chính là kết nối những không gian kiến trúc, không tiện nghi môi trường, tiện nghi về mặt giao thông, không gian cảnh quan… Cơ cấu chức năng sử du ̣ng bao gồm: Nghỉ ngơi + thể thao + Vui chơi giải trí Người thực hiê ̣n: KTS Nguyễn Thị Thu Huyền Người hướng dẫn: PGS. KTS Nguyễn Nam Luận văn cao học: Chuyên ngành Kiến trúc Đề tài: Tổ chức kiến trúc cảnh quan hệ thống Hồ điều hòa trong đô thị Hải Phòng giai đoạn 2010 - 2025.
6 Kinh nghiệm tổ chức các yếu tố cảnh quan không gian ven hồ: - Không gian kết hợp rất linh hoạt giữa các phần cây xanh và mặt nước tạo sự hấp dẫn phong phú về mặt thị giác, có tính thẩm mỹ cao. Các công trình kiến trúc đa dạng về hình dáng, màu sắc được xây dựng dựa trên sự mô phỏng trong những câu chuyện cổ tích của Disney. Đây chính là nét riêng, độc đáo hấp dẫn mọi lứa tuổi, đặc biệt là lứa tuổi thiếu nhi. - Tại đây hồ là thành phần kiến trúc liên kết các khu vực chức năng với nhau và tạo ra hệ thống không gian mở xen kẽ với không gian xây dựng.
Hồ điều hòa trong thủ đô Washington – Mỹ Vị trí Hồ Washington có diện tích 87,6 km2 ; Vị trí hồ nằm trên một trục trung tâm nối tiếp giữa Nhà Trắng với cột đá La Mã. Đây là một vị trí quan trọng của thủ đô Washington, không gian mặt nước là một bộ phận không thể thiếu của không gian quảng trường trung tâm này. Hồ có vai trò rất quan trọng trong thẩm mỹ của đô thị; làm điểm nhấn trong không gian trung tâm, liên kết các không gian có tính lịch sử trong đô thị. Tạo ra một không gian công cộng hấp dẫn trong đô thị.
Cơ cấu chức năng sử dụng bao gồm: Nghỉ ngơi + thể thao + Vui chơi giải trí+ điều hòa không khí+ làm đẹp đô thị Kinh nghiệm tổ chức cảnh quan: - Hồ Wasington giữ chức năng điều hoà, làm trong lành không khí, tạo không gian thoáng đãng làm giảm nhiệt độ của khu vực. Cảnh quan xung quanh mặt hồ được tạo nên bới các yếu tố thiên nhiên cây xanh, thảm cỏ, không gian trống, khu nghỉ ngơi, không gian giao tiếp, sinh hoạt thể dục thể thao. Hệ thống đường dạo kết hợp với quảng trường, sân khấu ngoài trời, tạo thành không gian sinh hoạt cộng đồng, nơi cư dân đô thị nghỉ ngơi, vui chơi, giải trí sau những giờ làm việc. - Hồ Wasington là điểm đến hấp dẫn của người dân nơi đây cũng như thu hút lượng khách du lịch khá lớn hàng năm.
Người thực hiê ̣n: KTS Nguyễn Thị Thu Huyền Người hướng dẫn: PGS. KTS Nguyễn Nam Luận văn cao học: Chuyên ngành Kiến trúc Đề tài: Tổ chức kiến trúc cảnh quan hệ thống Hồ điều hòa trong đô thị Hải Phòng giai đoạn 2010 - 2025. 7 [11] Sơ đồ cơ cấu không gian mặt nước và các khu chức năng: sử dụng giao thông để liên kế t các không gian mặt nước và các khu chức năng với nhau Hình 1. Hồ trong Công viên Central Pack – NewYork – Mỹ Sơ đồ cơ cấu không gian mặt nước và các khu chức năng: sử dụng không gian Mặt bằng tổng thể [11] mặt nước để liên kế t các khu chức năng.2: Hồ trong Công Viên Disneyland - Mỹ Người thực hiê ̣n: KTS Nguyễn Thị Thu Huyền Người hướng dẫn: PGS.
KTS Nguyễn Nam Luận văn cao học: Chuyên ngành Kiến trúc Đề tài: Tổ chức kiến trúc cảnh quan hệ thống Hồ điều hòa trong đô thị Hải Phòng giai đoạn 2010 - 2025. 8 Mặt bằ ng tổ ng thể [Nguồ n tra cứu Internet] Sơ đồ cơ cấ u không gian mặt nước và các không gian chức năng Sử dụng đường giao thông để liên kết không gian mặt nước và các khu chức năng.3: Hồ Washington - Mỹ Người thực hiê ̣n: KTS Nguyễn Thị Thu Huyền Người hướng dẫn: PGS. KTS Nguyễn Nam Luận văn cao học: Chuyên ngành Kiến trúc Đề tài: Tổ chức kiến trúc cảnh quan hệ thống Hồ điều hòa trong đô thị Hải Phòng giai đoạn 2010 - 2025. Tổng quan về tổ chức Kiến trúc cảnh quan một số Hồ điều hòa trong đô thị Việt Nam 1.
Hồ điều hòa trong công viên Văn hóa Đầm Sen - TP Hồ Chí Minh Công viên Đầm Sen nằm ở trung tâm thành phố, với diện tích 50ha, trong đó 20% diện tích mặt hồ, cây xanh và vườn hoa. Cơ cấu chức năng sử dụng bao gồm: Nghỉ ngơi + Văn hóa + Vui chơi giải trí. Phân khu chức năng: - Theo dạng hướng tâm, lấy hồ điều hòa làm trung tâm, mỗi chức năng nằm trên các tuyến, các con đường nhỏ dẫn đến nút trung tâm. - Hệ thống giao thông gồm giao thông chính chạy bao quanh hồ trung tâm và hướng tới các khu chức năng, ngoài ra còn có giao thông trong từng khu, từng vùng.
Kinh nghiệm tổ chức cảnh quan: - Cách tổ chức không gian kết hợp hài hòa giữa hai nền văn hóa Phương Đông và Phương tây. Cân bằng giữa các yếu tố mặt nước và cây xanh, sử dụng nguồn nước trong hồ điều hòa để phục vụ các chức năng trong công viên, các trò chơi trên cạn và dưới nước, có bố trí khu ẩm thực. - Kiến trúc cảnh quan trong công viên khai thác tiềm năng thiên nhiên với mặt hồ rộng, tuy nhiên cần phải khai thác yếu tố nhân tạo để cảnh quan nơi đây thật tự nhiên và đạt hiệu quả cao. Hồ điều hòa Bảy Mẫu trong công viên Thống Nhất - Hà Nội Công viên Thống Nhất thuộc địa bàn phường Lê Đại Hành, Quận Hai Bà Trưng, tiếp giáp với bốn tuyến phố lớn: Đại Cồ Việt, Lê Duẩn, Trần Nhân Tông, Nguyễn Đình Chiểu.
- Diện tích: Công viên có diện tích khoảng 50ha, trong đó có 27,8ha đất và 21 ha mặt nước (38%). Có 2 đảo nhân tạo là đảo Thống Nhất và đảo Hoà Bình với tổng diện tích là 1,2 ha (Tài liệu từ Viên QHXD Hà Nội - đơn vị nghiên cứu lập QHCT xây dựng cải tạo nâng cấp công viên Thống Nhất, tỷ lệ 1/500). Chu vi 3,1 km trong đó chỉ có 1,9km không bị che khuất (61%), trừ 4 cổng chính phần bao che này có hàng rào cao 2m Người thực hiê ̣n: KTS Nguyễn Thị Thu Huyền Người hướng dẫn: PGS. KTS Nguyễn Nam Luận văn cao học: Chuyên ngành Kiến trúc Đề tài: Tổ chức kiến trúc cảnh quan hệ thống Hồ điều hòa trong đô thị Hải Phòng giai đoạn 2010 - 2025.
10 Cơ cấu chức năng sử dụng bao gồm: Nghỉ ngơi + Thể thao + Văn hóa + Vui chơi giải trí. Công viên Thống nhất là công viên đa chức năng đầu tiên ở Hà nội Kinh nghiệm tổ chức cảnh quan: - Sử dụng thoát nước, tạo môi trường sinh thái tự nhiên. Do chức năng làm hồ điều hòa nước mưa và nước thải, nhiều tuyến nước thải sinh hoạt đang được đổ thẳng vào hồ mà không qua xử lý, đó là các tuyến nước thải từ Nhà dầu Khâm Thiên, Nguyễn Du, Nguyễn Thượng Hiền, Vân Hồ, Lê Duẩn. Trong đó có 2 cống nước thải là cống Trần Bình Trọng và cống Lê Duẩn.
Tổng lượng nước thải xả vào hồ Bảy mẫu vào mùa khô từ 8. - Công ty công viên Thống Nhất đang hoàn thành dự án tách nước thải sinh hoạt và nước mưa, hệ thống cống sẽ được xây mới để đảm bảo hồ luôn là hồ điều hòa nước mưa mà không gây ô nhiễm. - Thời gian SD: Theo đánh giá từ nghiên cứu về độ tuổi, giới tính tham gia các hoạt động trong công viên: + Trẻ em và các gia đình có trẻ chủ yếu đế n công viên vào dịp cuối tuần. + Thanh - Thiếu niên thường đến công viên vào buổi chiều.
+ Những người ở độ tuổi trung niên và người già đến công viên có thể 2 lần/ 1ngày. - Các loại hình hoạt động, những không gian ven hồ: + Đối với các hoạt động không thu phí: Ghế ngồi, đường dạo, bãi để xe, chòi nghỉ hóng mát.Sự phân phối về người và các hoạt động trong công viên rất ổn định, thường vào buổi chiều và buổi tối. Cuối tuần có thêm sự tham gia của các gia đình sử dụng sân chơi hiện đại, đi xe đạp và đi bộ xung quanh công viên. + Đối với các hoạt động thu phí, các không gian chức năng, không gian mă ̣t nước, không giian xanh.: các trò hình thức không hấp dẫn, quá lạc hâ ̣u, gầ n như bi ̣ lañ g quên.
-Với thực trạng hiện nay, mặc dù có vị trí và vai trò quan trọng trong đô thị, nhưng Công viên Thống Nhất lại đang trong tình trạng xuống cấp, bị lãng quên, tụt hậu so với sự phát triển nhanh chóng của quá trình đô thị hóa xung quanh, gây ra sự mất cân bằng cho hệ sinh thái và sự mất cân bằng các chức năng của đô thị. Người thực hiê ̣n: KTS Nguyễn Thị Thu Huyền Người hướng dẫn: PGS.