Chương 1 TỔNG QUAN VỀ ĐẢNG ỦY KHỐI TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG VÀ CÁC PHÔNG LƯU TRỮ CỦA NÓ 1.Khát quát chung về các Đảng uỷ Khối trực thuộc Trung ương 1. Sự hình thành và phát triển của các đảng ủy khối. Sự thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã đưa đất nước ta hoàn toàn thống nhất, cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V (1981) đã khẳng định hai nhiệm vụ chiến lược mà toàn đảng, toàn dân, toàn quân phải tiến hành đồng thời đó là : xây dựng thành công xã hội chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Thực hiện những nhiệm vụ và mục tiêu do Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng vạch ra, nhân dân ta anh dũng phấn đấu, khắc phục khó khăn, vượt qua trở ngại, đã đạt được những thành tựu quan trọng trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Song ”nhìn chung, chúng ta chưa thực hiện được mục tiêu do Đại hội lần thứ V đề ra là cơ bản ổn định tình hình kinh tế xã hội, ổn định đời sống nhân dân” [45, tr. Nước ta còn có nhiều khó khăn, sản xuất có tăng nhưng tăng chậm; hiệu quả đầu tư thấp; tài nguyên của đất nước được khai thác chưa tốt, còn sử dụng lãng phí; lưu thông phân phối rối ren; mất cân đối giữa thu và chi, giữa xuất khẩu và nhập khẩu; đời sống của cán bộ công nhân viên còn nhiều khó khăn; pháp luật kỷ cương không nghiêm. Thực trạng đó làm giảm lòng tin của quần chúng với lãnh đạo của Đảng và sự điều hành của các cơ quan Nhà nước.
Phân tích nguồn gốc sâu xa của những khuyết điểm và những nhược điểm trong công tác xây dựng 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đảng, Hội nghị lần thứ tư (khoá V) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Hội nghị Bộ Chính trị về công tác tổ chức đã khẳng định : “Những nguyên nhân trực tiếp của những khuyết điểm đó là do trong chỉ đạo thực hiện, Trung ương và các cấp uỷ chưa gắn chặt công tác tư tưởng và công tác tổ chức với nhiệm vụ chính trị. Trong việc cụ thể hoá đường lối, chúng ta đã có khuyết điểm không coi trọng kiện toàn để sử dụng tốt cơ quan tham mưu của Trung ương Đảng, các cơ quan tổng hợp của Nhà nước, các bộ phận nghiên cứu của các bộ, các viện và trường cho tương xứng với tầm quan trọng của nó” [46, tr. Do vậy, Trung ương đã ban hành Quyết định sô 14-QĐ/TW, ngày 20/02/1978 về các tổ chức đảng ở cơ quan Trung ương trực thuộc Đảng bộ địa phương nơi cơ quan đóng trụ sở. Thực hiện Quyết định này, công tác xây dựng đảng ở các cơ quan Trung ương có những mặt phù hợp và chưa phù hợp: Các cơ quan Trung ương nắm được nhiệm vụ công tác qua từng thời gian của địa phương để giáo dục, động viên đảng viên, quần chúng cơ quan thực hiện nghĩa vụ đảng viên ở địa phương kết hợp với nhiệm vụ của cơ quan.
Nhưng do địa phương không nắm được nhiệm vụ công tác của từng cơ quan Trung ương do đó việc giáo dục chính trị tư tưởng cho đảng viên, quần chúng các cơ quan có phần không sát, kém hiệu quả; do đó công tác xây dựng đảng, công tác quản lý đảng viên, xử trí kỷ luật đảng không sát, nhiều khi thiếu sự phối hợp giữa tổ chức đảng cấp trên với tổ chức chuyên môn nên gây khó khăn phức tạp. Hơn nữa trong tình hình đảng viên ở các cơ quan cao cấp của Đảng và Nhà nước có những đặc điểm công tác riêng, từ đó đặt ra vấn đề cần tổ chức hệ thống đảng bộ khối cơ quan, đồng thời cải tiến phương thức hoạt động và nâng cao hiệu quả lãnh đạo của các đảng bộ cơ quan, đảm bảo hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ chính trị. Trước tình hình đó, Ban Bí thư đã ra Quyết định số 12-QĐ/TW ngày 08/11/1982 về hệ thống chỉ đạo các đảng bộ cơ quan trung ương, tỉnh, thành 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phố trực thuộc trung ương theo khối công tác (gọi tắt là đảng uỷ khối trực thuộc Trung ương ). Theo Quyết định này, 10 Đảng bộ khối cơ quan Trung ương được thành lập, bao gồm các đảng uỷ khối sau: * Đảng uỷ khối I cơ quan Trung ương (gồm một số cơ quan Đảng, cơ quan Quốc hội, Hội đồng Nhà nước, Hội đồng Bộ trưởng ) * Đảng uỷ khối cơ quan đối ngoại Trung ương * Đảng uỷ khối cơ quan nội chính Trung ương * Đảng uỷ khối cơ quan dân vận Trung ương * Đảng uỷ khối cơ quan công tác tư tưởng Trung ương * Đảng uỷ khối cơ quan Khoa giáo Trung ương * Đảng uỷ khối cơ quan kinh tế Trung ương (1982-2007) * Đảng uỷ khối cơ quan lưu thông phân phối Trung ương (1982-1984) * Đảng uỷ khối cơ quan nông nghiệp Trung ương (1982-1991) * Đảng uỷ khối cơ quan công nghiệp Trung ương (1982-1989) **** Sau khi được thành lập, các đảng uỷ khối đi vào hoạt động, trong quá trình phát triển các đảng uỷ khối đã bộc lộ ra được những thuận lợi và những khó khăn trong việc phối hợp công tác với các cơ quan khác cũng như là sự kết hợp giữa các đảng uỷ khối với nhau.
Như việc chồng chéo về nội dung, qua nhiều tầng, nhiều nấc hay sự cồng kềnh của bộ máy tổ chức. Ví dụ: + Đảng uỷ khối Kinh tế Trung ương, Đảng uỷ Phân phối Lưu thông, Đảng uỷ khối Công nghiệp Trung ương, Đảng uỷ khối Nông nghiệp Trung ương, 4 đảng uỷ này ở một phần nào đó đã có sự bao hàm về nội dung như cùng nghiên cứu, tham mưu cho Trung ương các lĩnh vực thuộc kinh tế của đất nước mà tồn tại ở 4 cơ quan khác nhau, 4 tổ chức bộ máy khác nhau. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Vì vậy, trong quá trình phát triển của các đảng uỷ từ khi thành lập năm 1982 đến đầu những năm 1990, Trung ương đã có sự điều chỉnh cho phù hợp, như việc hợp nhất, sáp nhập 4 đảng uỷ khối : Đảng uỷ khối Kinh tế Trung ương, Đảng uỷ Phân phối Lưu thông (1982-1984), Đảng uỷ khối Công nghiệp Trung ương (1982-1989), Đảng uỷ khối Nông nghiệp Trung ương (1982- 1991) thành Đảng uỷ khối Kinh tế Trung ương (1982-2007). Đến tháng 4 năm 2007, thực hiện Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương 4 (Khoá X) về việc sắp xếp lại tổ chức Đảng ở Trung ương, Bộ Chính trị đã ra Quyết định số 47-QĐ/TW ngày 11/4/2007 về việc kết thúc hoạt động của 7 đảng uỷ khối trực thuộc Trung ương, lập Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương và Quyết định số 48-QĐ/TW ngày 11/4/2007 về việc lập Đảng bộ Doanh nghiệp Trung ương.
Chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của các Đảng ủy khối 1. Chức năng Đảng uỷ khối cơ quan Trung ương là cấp uỷ cấp trên trực tiếp của các đảng bộ, chi bộ trong các cơ quan Trung ương (thuộc khối), đặt dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương mà trực tiếp là Bộ Chính trị, Ban Bí thư; có chức năng lãnh đạo các tổ chức cơ sở đảng trong các cơ quan Trung ương (thuộc khối) phát huy vai trò hạt nhân chính trị lãnh đạo cán bộ, đảng viên và công nhân viên trong cơ quan, đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, xây dựng đảng bộ trong sạch, vững mạnh gắn với xây dựng cơ quan và đoàn thể ở các cơ quan, đơn vị trong khối vững mạnh. Nhiệm vụ - Lãnh đạo, chỉ đạo các đảng bộ, chi bộ trực thuộc phát huy vai trò hạt nhân chính trị lãnh đạo cán bộ, đảng viên và công nhân viên trong cơ quan, đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao đúng với đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; không ngừng cải tiến, nâng 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cao hiệu quả, hiệu suất công tác; góp ý kiến với lãnh đạo các cơ quan, đơn vị và đề xuất với Trung ương những vấn đề cần thiết nhằm đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ chính trị của các cơ quan thuộc khối. - Lãnh đạo các đảng bộ, chi bộ làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ, đảng viên và công nhân viên trong cơ quan, đơn vị quán triệt và chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị; bồi dưỡng nâng cao trình độ kiến thức, năng lực hoạt động thực tiễn cho cán bộ, đảng viên.
- Lãnh đạo đảng bộ thực hiện công tác kiểm tra, giữ gìn kỷ luật đảng, phát hiện cán bộ, đảng viên vi phạm, ngăn chặn kịp thời những biểu hiện về tư tưởng và việc làm trái với đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; chống quan liêu, cục bộ, gia trưởng, vi phạm về tổ chức kỷ luật, suy thoái về tư tưởng, phẩm chất đạo đức, lối sống, tham nhũng, lãng phí và các biểu hiện tiêu cực khác; bảo đảm đoàn kết nội bộ. - Lãnh đạo, chỉ đạo và hướng dẫn xây dựng đảng bộ, chi bộ trong sạch, vững mạnh, thực hiện đúng Điều lệ Đảng và các quy định của Trung ương về nguyên tắc tổ chức sinh hoạt đảng; bồi dưỡng cấp uỷ viên về phẩm chất, năng lực lãnh đạo; chăm lo công tác phát triển đảng viên; thực hiện việc khen thưởng và kỷ luật. - Lãnh đạo, chỉ đạo các đảng bộ, chi bộ chăm lo xây dựng các đoàn thể trong cơ quan, đơn vị thuộc khối bảo đảm thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ theo Điều lệ của các đoàn thể. - Tham gia ý kiến về nhân sự diện Trung ương quản lý theo Quy chế quản lý cán bộ của Trung ương.
- Lãnh đạo đảng bộ thực hiện các chủ trương của Trung ương về công tác bảo vệ chính trị nội bộ; nhiệm vụ quốc phòng, giữ gìn an ninh chính trị, 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trật tự an toàn xã hội, đề cao cảnh giác, giữ gìn bí mật của Đảng và Nhà nước.1-2] * Nhiệm vụ, quyền hạn của Đảng uỷ và Ban Thường vụ Đảng uỷ khối. * Đảng uỷ khối: + Quyết định chủ trương, biện pháp cụ thể để thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương, nghị quyết đại hội và hội nghị đảng bộ khối; đề ra chương trình công tác hàng năm, hàng quý; hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc các đảng bộ, chi bộ trực thuộc thực hiện.