CHƯƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP.1 Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp 1.1 Khái niệm và bản chất của chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp 1.1 Khái niệm và bản chất của chi phí sản xuất Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh trong một kỳ nhất định( tháng, quý, năm). Quá trình sản xuất của một doanh nghiệp là quá trình tạo ra các sản phẩm theo yêu cầu của thị trường. Đó chính là quá trình mà doanh nghiệp kết hợp hài hòa giữa ba yếu tố cơ bản của một quá trình sản xuất: tư liệu lao động, đối tượng lao động và lao động sống. Sự hình thành nên các chi phí sản xuất để tạo ra giá trị sản phẩm là tất yếu khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người.
Chi phí sản xuất phát sinh có tính chất thường xuyên và gắn liền với quá trình sản xuất. Chi phí của doanh nghiệp vận động qua ba giai đoạn của quá trình sản xuất kinh doanh: Cung cấp - sản xuất - tiêu thụ. Như vậy, Chi phí sản xuất nằm trong quá trình sản xuất, ngoài ra còn có những chi phí không tính vào chi phí sản xuất như hoạt động quảng cáo, mang tính chất sự nghiệp. Việc làm rõ khái niệm, bản chất của chi phí sản xuất trong doanh nghiệp giúp kế toán tính đúng, tính đủ chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây lắp từ đó phát huy được chỉ tiêu giá thành trong công tác quản lý, kiểm tra, giám đốc quá trình sản xuất của doanh nghiệp.2 Khái niệm và bản chất giá thành sản phẩm xây lắp Quá trình sản xuất là một quá trình thống nhất bao gồm 2 mặt: Mặt hao phí sản xuất và mặt kết quả sản xuất.
Chi phí sản xuất mới chỉ là một mặt thể hiện sự hao phí. Để đánh giá chất lượng sản xuất kinh doanh cần xem xét chi phí trong mối quan hệ với kết quả đầu ra của một quá trình sản xuất - đó là sản phẩm hoàn thành. Sinh viên: Nguyễn thị thu Hằng - Lớp QTL 302K 3 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại Học Dân Lập Hải Phòng Quan hệ so sánh này đã hình thành nên chỉ tiêu giá thành sản phẩm và đây cũng là vấn đề cơ bản của quá trình sản xuất. Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền toàn bộ các khoản hao phí về lao động sống và lao động vật hóa có liên quan đến khối lượng công tác, sản phẩm, lao vụ đã hoàn thành.
Trong xây dựng cơ bản, giá thành sản phẩm xây lắp là biểu hiện bằng tiền về vật liệu nhân công, sử dụng máy thi công và các phí tổn khác để hoàn thành khối lượng sản phẩm xây lắp nhất định. Trong đó, sản phẩm xây lắp có thể là kết cấu công việc hoặc là giai đoạn công việc có thiết kế và tính dự toán, có thể là công trình hay hạng mục công trình. Giá thành sản xuất sản phẩm xây lắp là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh chất lượng hoạt động sản xuất, phản ánh kết quả sử dụng các loại tài sản, vật tư, lao động, tiền vốn trong suốt quá trình sản xuất cũng như các giải pháp kinh tế kỹ thuật mà doanh nghiệp đang thực hiện nhằm đạt được mục đích sản xuất khối lượng sản phẩm nhiều nhất với chi phí bỏ ra thấp nhất. Giá thành còn là căn cứ để tính toán xác định hiệu quả kinh tế các hoạt động sản xuất cũng như hiệu quả quản trị chi phí của doanh nghiệp.2 Yêu cầu quản lý chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây lắp Sản phẩm của ngành xây lắp thường có giá trị lớn, chi phí để đầu tư cho xây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng đáng kể trong các khoản chi phí của Ngân sách nhà nước.
Để đảm bảo vốn đầu tư được quản lý chặt chẽ và sử dụng một cách có hiệu quả, hoạt động xây dựng cơ bản phải đáp ứng được yêu cầu sau: + Công tác đầu tư xây dựng cơ bản phải tạo ra được những sản phẩm được xã hội chấp nhận về giá cả và chất lượng, đầu tư được những mục tiêu phát triển của xã hội trong từng thời kỳ. + Thực hiện việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công ngiệp hóa - hiện đại hóa, đẩy nhanh tiến độ tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. + Huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn đầu tư trong nước cũng như nước ngoài vào Việt Nam, khai thác tốt tài nguyên, tiềm năng lao động, đất đai, bảo vệ môi trường sinh thái. + Xây dựng phải theo quy hoạch được duyệt, thiết kế hợp lý, mỹ quan, công nghệ hiện đại, xây dựng đúng tiến độ, chất lượng cao với giá cả hợp lý và phải thực hiện bảo hành công trình.
Sinh viên: Nguyễn thị thu Hằng - Lớp QTL 302K 4 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại Học Dân Lập Hải Phòng 1.3 Vai trò, nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp. Trong công tác quản lý doanh nghiệp, chi phí và giá thành của một sản phẩm là một trong những yếu tố hàng đầu luôn được các nhà lãnh đạo phân tích đánh giá tình hình thực hiện các chỉ tiêu định mức, dự toán tình hình sử dụng vật tư, lao động, tiền vốn có hiệu quả, tiết kiệm hay lãng phí. Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp phải thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ sau: + Căn cứ vào các đặc điểm quy trình công nghệ, đặc điểm tổ chức sản xuất sản phẩm của doanh nghiệp để xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất, đối tượng tính giá thành sản phẩm , vận dụng các phương pháp tính giá thành thích hợp. + Tổ chức tập hợp và phân bổ từng loại chi phí theo đúng đối tượng tập hợp chi phí đã xác dịnh , bằng phương pháp thích hợp đã chọn , cung cấp kịp thời chính xác số liệu thông tin tổng hợp các khoản mục chi phí và yếu tố chi phí quy định, xác định đúng đắn chi phí của sản phẩm dở dang cuối kỳ.
+ Định kỳ tiến hành phân tích tình hình thực hiện các định mức chi phí và dự toán chi phí, tình hình thực hiện các kế hoach giá thành, phát hiện kịp thời khả năng tiềm tàng đề xuất biện pháp thích hợp để phấn đấu tiết kiệm chi phí sản xuất và hạ giá thành sản phẩm.2 Phân loại chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp.1 Phân loại chi phí sản xuất Các chi phí doanh nghiệp bỏ ra để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh bao gồm nhiều khoản, khác nhau cả về nội dung kinh tế, tính chất, công dụng, vai trò, vị trí. Do đó, để quản lý và kiểm tra chặt chẽ việc thực hiện các định mức chi phí, đáp ứng yêu cầu của kế toán tập hợp chi phí sản xuất kinh doanh, tiết kiệm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm, phát huy hơn nữa vai trò, nhiệm vụ của công tác kế toán đối với sự phát triển của doanh nghiệp thì cần phải tiến hành phân loại chi phí sản xuất. Phân loại chi phí sản xuất là việc sắp xếp chi phí sản xuất vào từng loại, từng nhóm khác nhau theo những đặc trưng nhất định. Sinh viên: Nguyễn thị thu Hằng - Lớp QTL 302K 5 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại Học Dân Lập Hải Phòng Chi phí sản xuất kinh doanh có thể được phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau tùy thuộc vào mục đích và yêu cầu công tác quản lý.
Tuy nhiên , về mặt hạch toán, chi phí sản xuất thường được phân loại theo các tiêu thức sau: 1.1 Phân loại theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí ( hay phân loại chi phí theo sản xuất theo yếu tố) Theo cách phân loại này, căn cứ vào tính chất nội dung kinh tế của chi phí sản xuất để chia ra các yếu tố chi phí, mỗ yếu tố chi phí chỉ bao gồm những chi phí có cùng nội dung kinh tế, không xét đến công dụng cụ thể, địa điểm phát sinh. Đối với doanh nghiệp xây lắp, toàn bộ chi phí phát sinh trong kỳ được chia thành các yếu tố: + Chi phí nguyên vật liệu: Bao gồm toàn bộ các chi phí về nguyên vật liệu chính,nguyên vật liệu phụ như: Xi măng, cát, gạch, sắt thép, sơn ve, cọc, các phụ gia. + Chi phí công cụ, dụng cụ sản xuất: Quần áo bảo hộ lao động, mặt nạ hàn, ván khuôn. + Chi phí nhiên liệu, động lực: xăng, dầu, mỡ, khí nén.
+ Chi phí lương và các khoản trich theo lương của công nhân viên chức, công nhân trực tiếp sản xuất và công nhân thuê ngoài. + Chi phí khấu hao tài sản cố định: Bao gồm toàn bộ số tiền trích khấu hao tài sản cố định của doanh nghiệp như nhà xưởng, nhà làm việc, máy móc, thiết bị sử dụng cho sản xuất kinh doanh trong kỳ. + Chi phí dịch vụ mua ngoài: bao gồm toàn bộ số tiền doanh nghiệp đã trả về các loại dịch vụ mua từ bên ngoài như: tiền điện, nước, tiền bưu phí phục vụ cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. + Chi phí khác bằng tiền: Bao gồm toàn bộ chi phí khác bằng tiền phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Phân loại chi phí theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí có tác dụng rất lơn trong quản lý chi phí sản xuất. Nó cho biết kết cất tỷ trọng của từng yếu tố chi phí sản xuất để phân tích, đánh giá tình hình thực hiện dự toán chi phí sản xuất và lập kế hoạch cung ứng vật tư, tính toán nhu cầu vốn lưu động định mức. Đối với công tác kế toán nó là cơ sở để tổ chức việc tập hợp chi phí sản xuất theo yếu tố,giám đốc tình hình thực hiện dự toán chi phí sản xuất đồng thời là cơ sở để tính toán thu nhập. Sinh viên: Nguyễn thị thu Hằng - Lớp QTL 302K 6 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại Học Dân Lập Hải Phòng 1.