CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ TRONG DOANH NGHIỆP. Một số khái niệm cơ bản. Khái niệm về nhân sự.
Theo nghĩa hẹp: Nhân sự là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này bao gồm thể lực và trí lực. Thể lực chỉ sức khoẻ của thân thể nó phụ thuộc vào sức vóc, tình trạng sức khoẻ của từng con người, mức sống, thu nhập, chế độ ăn uống, chế độ làm việc và nghỉ ngơi, chế độ y tế. Thể lực con người còn phụ thuộc vào tuổi tác, thời gian công tác, giới tính. Trí lực chỉ sức suy nghĩ, sự hiểu biết, sự tiếp thu kiến thức, tài năng, năng khiếu cũng như quan điểm, lòng tin, nhân cách.của từng con người.
Từ xưa tới nay, trong sản xuất kinh doanh, việc tận dụng các tiềm năng về thể lực của con người là chủ yếu, thường xuyên và có thể coi như đã được khai thác gần tới mức cạn kiệt. Sự khai thác các tiềm năng về trí lực của con người còn ở mức mới mẻ, chưa bao giờ cạn kiệt, vì đây là một kho tàng còn nhiều bí ẩn của mỗi con người. [5,tr8] Theo nghĩa rộng: Xét tại bất cứ một tổ chức, doanh nghiệp nào thì Nhân sự là toàn bộ nguồn Nhân sự của tổ chức, doanh nghiệp đó. Do đó, có thể nói Nhân sự của một tổ chức bao gồm tất cả những người lao động làm việc trong tổ chức đó.
Thuật ngữ “Nhân sự ” hay "nguồn Nhân sự " đã không còn xa lạ ở Việt Nam trong những năm gần đây. Đó cũng chính là bởi vai trò của nó đối với tất cả các ngành. Nếu chỉ nói về lĩnh vực kinh tế, ta không thể phát triển, không thể có lợi nhuận một cách hiệu quả nếu như Nhân sự không đồng bộ với sự phát triển của máy móc, khoa học kỹ thuật - đó gần như là quy luật của tất cả các nền kinh tế. [5, tr16] Như vậy, mọi doanh nghiệp muốn thành công đều phải dựa vào một trong những nguồn lực quan trọng nhất của mình – nguồn Nhân sự.
Bí quyết 12 dụng nhân được đúc kết từ ngàn đời là “dụng nhân như dụng mộc”, nghĩa là không có người kém năng lực, vấn đề là phải sử dụng đúng chỗ. “Dụng nhân” đúng phải bắt đầu từ khâu tuyển dụng, doanh nghiệp cần thu hút đúng người, đó là những người có năng lực, phẩm chất và sở thích phù hợp với doanh nghiệp và với công việc mà họ sẽ làm. Khái niệm về tuyển dụng nhân sự. Tuyển dụng nhân sự là một quá trình thu hút, tìm kiếm, nghiên cứu , lựa chọn, quyết định những ứng viên thích hợp để bù đắp vào những vị trí thiếu hụt của doanh nghiệp.
Tuyển dụng có hai công việc chính là tuyển chọn và tuyển mộ. Quá trình tuyển chọn nhân sự là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ [6]. Cơ sở của tuyển chọn là các yêu cầu của công việc đã được đề ra theo bản mô tả công việc và bản yêu cầu đối với người thực hiện công việc. Quá trình tuyển chọn phải đáp ứng được các yêu cầu dưới đây: - Tuyển chọn phải xuất phát từ kế hoạch sản xuất kinh doanh và kế hoạch nguồn nhân sự.
- Tuyển chọn được những người có trình độ chuyên môn cần thiết cho công việc để đạt tới năng suất lao động cao, hiệu suất công tác tốt. - Tuyển chọn những người có kỷ luật, trung thực, gắn bó với công việc với tổ chức. Quá trình tuyển chọn là khâu quan trọng nhằm giúp cho các nhà quản trị nhân sự đưa ra được các quyết định tuyển dụng một cách đúng đắn nhất. Quyết định tuyển chọn có ý nghĩa rất quan trọng đối với chiến lược kinh doanh và đối với các tổ chức, bởi vì quá trình tuyển chọn tốt sẽ giúp cho các tổ chức có được những con người có kỹ năng phù hợp với sực phát triển của tổ chức trong tương lai [6].
Tuyển mộ là quá trình mà doanh nghiệp thu hút nguồn nhân sự có từ bên trong và bên ngoài tổ chức đến xin việc từ các vị trí còn trống mà tổ chức đang tiến hành tuyển dụng [6]. Có 6 phương pháp tuyển mộ là: - Dựa vào nguồn nhân sự bên trong doanh nghiệp. - Thu hút ứng viên qua truyền thông. - Sự dụng trang web tuyển dụng và mạng xã hội để thu hút ứng viên.
- Tuyển dụng tại trung tâm việc làm. - Tuyển dụng tại ngày hội việc làm. 5 Luan van - Thuê các công ty chuyên tuyển dụng hoặc cung cấp giải pháp nhân lực cho tổ chức trong quá trình thiếu hụt nhân sự Hình 1.1: Mối quan hệ qua lại giữa tuyển mộ và các chức năng khác của quản trị nguồn nhân sự. Đặc điểm và vai trò của tuyển dụng nhân sự.
Đặc điểm của tuyển dụng nhân sự. Đặc điểm của tuyển dụng nhân sự đó là: + Đáp ứng được nhu cầu tuyển dụng của công ty. + Có khả năng giảm thiểu chi phí cho công ty. Giảm chi phí quảng cáo nếu tuyển nhân viên trong nội bộ công ty, giảm chi phí đào tạo nếu tuyển được nhân viên có kinh nghiệm.
+ Tạo động lực, phấn đấu, đa dạng phong phú nguồn lao động. Vai trò của tuyển dụng nhân sự. Đối với doanh nghiệp Thứ nhất, tuyển dụng được nguồn nhân sự tốt sẽ giúp doanh nghiệp có một đội ngũ lao động lành nghề, sáng tạo, giúp đa dạng nguồn lao động, cung cấp nguồn nhân lực phù hợp đáp ứng nhu cầu của công ty. Do đó tuyển dụng nhân sự có vai trò quan trọng rất lớn đối với yếu tố nguồn nhân lực của công ty.
Đây yếu tố đầu tiên là cơ sở để thiết lập ra công tác quản trị nhân sự, là tiền đề cho các bước tiếp theo. Thứ hai, tuyển dụng nhân sự hiệu quả sẽ giúp cho doanh nghiệp nâng cao được hiệu quả kinh doanh. Bới tuyển dụng nhân sự giúp tìm ra những người tài, có năng lực, có trách nhiệm, có phẩm chất để có thể hoàn thành tốt công việc được giao. Từ đó giúp doanh nghiệp đáp ứng và cạnh tranh tốt trong thị trường toàn cầu hóa hiện nay.
Thứ ba, chất lượng đội ngũ nhân viên sẽ là điểm mạnh giúp doanh nghiệp có chỗ đứng vững chắc trên thị trường. Nó quyết định đến chất lượng, năng lực, trình độ của cán bộ nhân viên đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp. Thứ tư, nếu doanh nghiệp có kế hoạch tuyển dụng hiệu quả thì có thể giúp doanh nghiệp giảm được nhiều chi phí, sử dụng ngân sách có hiệu quả. Thứ năm, việc tuyển dụng tốt sẽ giúp cho doanh nghiệp hoàn thành tốt kế hoạch kinh doanh đã đặt ra.
Đối với người lao động Thứ nhất, việc tuyển dụng nhân sự sẽ giúp tạo cơ hội việc làm cho người lao động, giúp họ tìm được công việc phù hợp, hiểu rõ hơn về quan điểm của các nhà quản trị, giúp họ định hướng dễ hơn. 7 Luan van Thứ hai, việc tuyển dụng tạo động lực, tinh thần cạnh tranh giữa những người lao động của doanh nghiệp, giúp nâng cao năng suất lao động và hiệu quả kinh doanh. Đối với xã hội Việc tuyển dụng nhân sự của doanh nghiệp sẽ giúp xã hội giảm tỉ lệ thất nghiệp, giảm bớt gánh nặng xã hội, giúp cho nguồn lao động trong xã hội được sử dụng có ích. Các nguồn tuyển dụng và quy trình tuyển dụng.
Các nguồn tuyển dụng. Có nhiều hình thức tuyển dụng khác nhau, tùy vào nhiều yếu tố mà doanh nghiệp lựa chọn hình thức tuyển dụng phù hợp nhất. - Tuyển dụng thông qua quảng cáo trên các phương tiện truyền thông như truyền hình, đài phát thanh, tạp chí, … - Tuyển dụng thông qua các trang web tuyển dụng uy tín như Top CV, Vietnamworks, … - Tuyển dụng thông qua môi giới giới thiệu việc làm, trung tâm việc làm các trung tâm này sẽ lực chọ ứng viên phù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp. - Tuyển dụng qua các trường đại học, qua các giảng viên hoặc trực tiếp đến trường học để tuyển chọn.
- Tuyên dụng thông qua giới thiệu: người quen, nội bộ doanh nghiệp hình thức này chỉ tuyển ở quy mô hẹp. Quy trình tuyển dụng. Mỗi quy trình tuyển dụng đều có 6 bước cơ bản đó là: lập kế hoạch tuyển dụng, xác định nguồn và phương pháp tuyển dụng, xác định nơi tuyển dụng và thời gian tuyển dụng, tìm kiếm và lựa chọn ứng viên, đánh giá quá trình tuyển dụng, giới thiệu nhân viên mới hòa nhập với công ty. Bước 1: Lập kế hoạch tuyển dụng.
Trong mỗi hoạt động thì việc đầu tiên khi thực hiện hoạt động đó thì ta cần phải lập kế hoạch đầu tiên. Cần phải xác định được nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, số lượng người muốn tuyển là bao nhiêu. Tạo môi trường cạnh tranh công bằng giữa các ứng viên, không được thiên vị, không được có định kiến khi tuyển dụng. 8 Luan van Bước 2: Xác định nguồn và phương pháp tuyên dụng phong phú.
Để tuyển dụng đủ số lượng để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp thì ta cần phải xác định nguồn cung ứng sẽ là ở đâu? Bên trong hay bên ngoài công ty? Từ đó đưa ra các biện pháp tuyển dụng cho phù hợp. Ví dụ như tuyển nhân viên kinh doanh, doanh nghiệp có thể tuyển người quen giới thiệu hoặc tuyển ngoài bằng cách đăng bài tuyển dụng. Bước 3: Xác định nơi tuyển dụng và thời gian tuyển dụng. Các tổ chức cần phải lựa chọn vùng tuyển chọn sao cho phù hợp với nhu cầu tuyển của công ty.
Nếu vị trí cần tuyển là những vị trí lao động chân tay ta có thể hướng đến vùng nông thôn, nơi có nhu cầu tìm việc cao và họ đáp ứng được với yêu cầu. Còn nếu cần tuyển nhân viên lao động chất lượng cao có chứng chỉ chuyên môn thì phải tuyển ở nơi thành thị. Về thời gian tuyển nhà tuyển dụng nên xem xét cất nhắc khoảng thời gian nào nên tuyển để có thể đáp ứng được yêu cầu của công ty. Bước 4: Tìm kiếm, lựa chọn ứng viên.
Sau khi xây dựng xong kế hoạch tuyển dụng thì bước tiếp theo chính là bước tiến hành thực hiện kế hoạch đó. Việc tìm kiếm có thể thực hiện bằng cách đăng các bài đăng tuyển dụng, sử dụng các phương pháp thu hút người xem.