Khóa luận: Nhận xét tình hình đẻ non tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội (10/2018 - 4/2019)

Khóa luận y khoa phân tích tình hình đẻ non tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Tổng hợp nguyên nhân, yếu tố nguy cơ và đặc điểm sản phụ (10/2018-4/2019).

• Tác giả: Phùng Văn Thuyết
• Người hướng dẫn: Pgs. Nguyễn Duy Ánh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Y Đa Khoa
• Đề tài: Nhận xét tình hình đẻ non tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội từ tháng 10/2018 đến tháng 4/2019
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Toàn cảnh tình hình đẻ non tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội 2018 2019

Báo cáo này cung cấp một cái nhìn tổng quan và chi tiết về tình hình đẻ non tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội trong giai đoạn từ tháng 10/2018 đến tháng 4/2019. Dựa trên nghiên cứu của Phùng Văn Thuyết (2019), bài viết phân tích các số liệu thực tế nhằm làm rõ thực trạng, các yếu tố nguy cơ và đặc điểm lâm sàng của các ca sinh non tại một trong những bệnh viện phụ sản hàng đầu cả nước. Theo Tổ chức Y tế thế giới (TCYTTG), đẻ non (sinh non) là cuộc chuyển dạ xảy ra từ tuần 22 đến trước tuần thứ 37 của thai kỳ, đây là nguyên nhân hàng đầu gây ra tử vong sơ sinh và các biến chứng sinh non lâu dài. Nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội (BVPSHN) cho thấy bức tranh đa dạng về nhân khẩu học và tiền sử sản khoa của các sản phụ. Các dữ liệu được thu thập và phân tích không chỉ phản ánh tỷ lệ sinh non mà còn đi sâu vào việc xác định các nhóm sản phụ nguy cơ cao. Việc hiểu rõ các đặc điểm này là nền tảng quan trọng để xây dựng chiến lược phòng ngừa sinh non và cải thiện công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, đặc biệt là quy trình tại Đơn vị chăm sóc đặc biệt trẻ sơ sinh (NICU). Bài viết sẽ đi sâu vào các khía cạnh cụ thể, từ đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu đến các triệu chứng khi nhập viện và mối liên quan giữa các yếu tố nguy cơ với tình trạng đẻ non.

1.1. Định nghĩa và tỷ lệ sinh non theo tiêu chuẩn y khoa

Đẻ non, hay sinh non, được định nghĩa là các trường hợp sinh con còn sống trong khoảng từ đủ 22 tuần đến trước 37 tuần thai kỳ. Theo hướng dẫn quốc gia của Bộ Y tế Việt Nam, định nghĩa này được áp dụng thống nhất. Tuy nhiên, trong thực tiễn lâm sàng, nhiều nghiên cứu tại Việt Nam vẫn thường lấy mốc từ 28 tuần do khả năng nuôi con sinh non ở tuổi thai quá nhỏ còn hạn chế. Tỷ lệ sinh non tại Việt Nam dao động trong khoảng 6,5-16%, một con số đáng kể phản ánh gánh nặng y tế. Các thống kê y tế từ nhiều bệnh viện lớn cho thấy sự biến động này phụ thuộc vào điều kiện kinh tế - xã hội, trình độ dân trí và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của sản phụ. Các báo cáo thường niên bệnh viện thường ghi nhận đẻ non là một trong những thách thức lớn nhất, gây ra khoảng 75% các ca tử vong sơ sinh. Các biến chứng sinh non nghiêm trọng như suy hô hấp do bệnh màng trong, xuất huyết não, và nhiễm trùng huyết là những mối đe dọa trực tiếp đến sự sống của trẻ thiếu tháng.

1.2. Mục tiêu và phương pháp nghiên cứu tình hình đẻ non

Nghiên cứu gốc được thực hiện nhằm hai mục tiêu chính: (1) Mô tả các triệu chứng khi vào viện của sản phụ đẻ non và (2) Nhận xét một số yếu tố liên quan đến tình hình đẻ non tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Phương pháp nghiên cứu được áp dụng là mô tả cắt ngang hồi cứu, thực hiện trên 150 sản phụ, bao gồm 50 trường hợp đẻ non và 100 trường hợp đẻ đủ tháng để làm nhóm chứng. Dữ liệu được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp sản phụ và tham khảo hồ sơ bệnh án. Việc phân tích dữ liệu 2019 tập trung vào các biến số như tuổi, nghề nghiệp, trình độ văn hóa, tiền sử sản khoa và các triệu chứng lâm sàng. Cách tiếp cận này giúp xác định mối tương quan giữa các yếu tố nguy cơ và khả năng xảy ra sinh non, cung cấp bằng chứng khoa học cho các biện pháp can thiệp y tế và tư vấn dự phòng. Các số liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên dụng để đảm bảo tính chính xác và khách quan.

II. Top các yếu tố nguy cơ gây đẻ non theo thống kê y tế BVPSHN

Phân tích các yếu tố liên quan đến đẻ non là một bước đi quan trọng để xác định các nhóm sản phụ nguy cơ cao và triển khai các biện pháp can thiệp sớm. Nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội đã chỉ ra nhiều yếu tố có mối liên hệ mật thiết với tỷ lệ sinh non, bao gồm cả yếu tố chủ quan từ lối sống và yếu tố khách quan từ tiền sử bệnh lý. Kết quả cho thấy, các sản phụ có tiền sử sản khoa phức tạp, trình độ văn hóa thấp, hoặc có thói quen sử dụng chất kích thích đều có nguy cơ sinh non cao hơn đáng kể. Việc xác định các nguyên nhân sinh non không chỉ dừng lại ở các yếu tố về phía mẹ mà còn liên quan đến thai nhi và các phần phụ của thai. Chẳng hạn, tình trạng đa thai, đa ối, hoặc các bệnh lý như rau tiền đạo đều làm tăng áp lực lên tử cung và có thể kích hoạt chuyển dạ sớm. Hiểu rõ các yếu tố này giúp các bác sĩ đưa ra cảnh báo và theo dõi chặt chẽ hơn cho những thai phụ có nguy cơ, từ đó góp phần vào nỗ lực chung nhằm giảm thiểu tỷ lệ sinh non và các hệ lụy tiêu cực đối với sức khỏe bà mẹ và trẻ em.

2.1. Phân tích mối liên quan giữa tiền sử sản khoa và tỷ lệ sinh non

Tiền sử sản khoa là một trong những yếu tố dự báo mạnh mẽ nhất về nguy cơ đẻ non. Dữ liệu từ Bệnh viện Phụ sản Hà Nội cho thấy một mối liên quan có ý nghĩa thống kê cao. Cụ thể, sản phụ có tiền sử đẻ non ở lần mang thai trước có nguy cơ lặp lại tình trạng này cao gấp 9,12 lần so với những người chưa từng sinh non. Đây là một con số cảnh báo rất rõ ràng. Bên cạnh đó, rối loạn kinh nguyệt cũng là một yếu tố đáng chú ý, làm tăng nguy cơ sinh non lên 3,15 lần. Điều này có thể liên quan đến sự mất cân bằng nội tiết tố, ảnh hưởng đến sự ổn định của thai kỳ. Ngược lại, nghiên cứu không tìm thấy mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa tiền sử sẩy thai, nạo hút thai hay mổ lấy thai với nguy cơ sinh non trong mẫu nghiên cứu này. Tuy nhiên, các thủ thuật này vẫn được xem là yếu tố nguy cơ tiềm tàng gây viêm nhiễm hoặc tổn thương tử cung.

2.2. Tác động của lối sống và trình độ văn hóa đến nguy cơ đẻ non

Các yếu tố về lối sống và nhân khẩu học cũng đóng vai trò quan trọng. Nghiên cứu chỉ ra rằng những sản phụ có thói quen sử dụng chất kích thích (rượu, bia, thuốc lá) có nguy cơ đẻ non cao gấp 4,19 lần so với nhóm không sử dụng. Nicotine và các chất độc khác có thể gây co thắt mạch máu tử cung, giảm oxy cung cấp cho thai và kích thích cơn co. Về trình độ văn hóa, nhóm sản phụ có trình độ học vấn từ cấp III trở xuống có tỷ lệ sinh non cao gấp 2,79 lần so với nhóm có trình độ từ trung cấp trở lên. Sự khác biệt này có thể được giải thích bởi việc nhóm có học vấn cao hơn thường có nhận thức tốt hơn về chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, tuân thủ lịch khám thai và tiếp cận thông tin phòng ngừa sinh non hiệu quả hơn. Yếu tố tuổi tác (trên 35 tuổi) và nghề nghiệp (lao động chân tay) cũng cho thấy xu hướng tăng nguy cơ nhưng không có ý nghĩa thống kê trong nghiên cứu này.

III. Hướng dẫn nhận biết dấu hiệu dọa sinh non qua số liệu thực tế

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu dọa sinh non đóng vai trò quyết định trong việc can thiệp kịp thời và kéo dài thai kỳ, tạo cơ hội cho thai nhi phát triển hoàn thiện hơn. Phân tích dữ liệu 2019 từ BVPSHN cung cấp những thông tin giá trị về các triệu chứng cơ năng và thực thể mà sản phụ thường gặp phải khi nhập viện vì dọa sinh non. Các triệu chứng này không phải lúc nào cũng rõ ràng và có thể bị nhầm lẫn với những khó chịu thông thường trong thai kỳ. Do đó, việc trang bị kiến thức để sản phụ tự theo dõi và nhận biết các dấu hiệu bất thường là cực kỳ cần thiết. Theo nghiên cứu, các triệu chứng phổ biến nhất không chỉ là đau bụng mà còn bao gồm ra nước âm đạo, ra nhầy hồng. Khi có bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, sản phụ cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám. Việc chẩn đoán sớm cho phép bác sĩ áp dụng các biện pháp can thiệp y tế như dùng thuốc giảm co, corticosteroid hỗ trợ phổi cho thai nhi, góp phần giảm thiểu biến chứng sinh non.

3.1. Các triệu chứng cơ năng cảnh báo nguy cơ sinh non

Triệu chứng cơ năng là những cảm nhận chủ quan của sản phụ và là lý do chính khiến họ tìm đến sự trợ giúp y tế. Số liệu thực tế 2018-2019 tại BVPSHN cho thấy, triệu chứng phổ biến nhất khi nhập viện là ra nước âm đạo (chiếm 60%), đây có thể là dấu hiệu của rỉ ối hoặc vỡ ối non. Triệu chứng thứ hai là đau bụng (36,0%), thường là các cơn gò tử cung. Tiếp theo là ra nhầy hồng âm đạo (30,0%) và ra máu (26,0%). Đáng chú ý, có 4% sản phụ nhập viện mà không có triệu chứng cơ năng rõ rệt, nguy cơ được phát hiện qua thăm khám định kỳ hoặc khi có các dấu hiệu thực thể khác như cổ tử cung ngắn. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khám thai đều đặn, không chỉ chờ đến khi có triệu chứng mới đi kiểm tra. Việc giáo dục cho thai phụ về các dấu hiệu dọa sinh non này cần được đẩy mạnh trong các buổi tư vấn tiền sản.

3.2. Dấu hiệu thực thể và thay đổi ở cổ tử cung khi dọa đẻ non

Các dấu hiệu thực thể được bác sĩ đánh giá qua thăm khám và là bằng chứng khách quan của một cuộc chuyển dạ non. Nghiên cứu ghi nhận 74% sản phụ nhập viện có cơn co tử cung với tần số ≥ 1 cơn/10 phút khi theo dõi bằng máy monitoring. Về tình trạng cổ tử cung (CTC), 32% sản phụ có CTC mở 1cm khi vào viện, và 28% có CTC đã mở từ 3cm trở lên. Sự thay đổi ở CTC, bao gồm việc xóa và mở, là một chỉ báo quan trọng cho thấy quá trình chuyển dạ đang thực sự diễn ra. Tình trạng màng ối cũng là một yếu tố quan trọng: 60% sản phụ nhập viện trong tình trạng màng ối đã bị tổn thương (rỉ ối, vỡ ối non, vỡ ối sớm). Tình trạng vỡ ối sớm làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và là một trong những nguyên nhân sinh non phổ biến. Việc đánh giá toàn diện các dấu hiệu này giúp bác sĩ tiên lượng và quyết định phương pháp điều trị phù hợp nhất.

IV. Phương pháp can thiệp y tế và chăm sóc trẻ sinh non hiệu quả

Khi một trường hợp dọa sinh non hoặc sinh non không thể trì hoãn, các biện pháp can thiệp y tế và quy trình chăm sóc trẻ sinh non trở nên vô cùng quan trọng để đảm bảo sự sống và hạn chế di chứng cho trẻ. Tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, quy trình này được thực hiện một cách chuyên nghiệp và phối hợp chặt chẽ giữa khoa sản và Khoa Sơ sinh. Mục tiêu chính là hỗ trợ trẻ vượt qua giai đoạn đầu đời đầy thách thức, khi các cơ quan trong cơ thể chưa phát triển hoàn thiện. Các biến chứng sinh non thường gặp như suy hô hấp, hạ thân nhiệt, vàng da, nhiễm trùng... đòi hỏi sự chăm sóc đặc biệt tại Đơn vị chăm sóc đặc biệt trẻ sơ sinh (NICU). Các phương pháp tiên tiến như sử dụng máy thở, liệu pháp Surfactant, nuôi dưỡng tĩnh mạch và đặc biệt là phương pháp Kangaroo đã được chứng minh là mang lại hiệu quả vượt trội. Việc áp dụng thành công các kỹ thuật này không chỉ làm giảm tỷ lệ tử vong sơ sinh mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống lâu dài cho những trẻ thiếu tháng.

4.1. Vai trò của Đơn vị chăm sóc đặc biệt trẻ sơ sinh NICU

NICU là trái tim của hoạt động chăm sóc trẻ sinh non. Đây là nơi những trẻ sinh cực non, nhẹ cân được chăm sóc trong môi trường được kiểm soát nghiêm ngặt về nhiệt độ, độ ẩm và vô trùng. Tại Khoa Sơ sinh Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, NICU được trang bị các thiết bị hiện đại như lồng ấp, máy thở, monitor theo dõi liên tục các chỉ số sinh tồn. Đội ngũ y bác sĩ và điều dưỡng chuyên sâu về sơ sinh làm việc 24/7 để xử lý các biến chứng sinh non cấp tính. Quá trình nuôi con sinh non tại NICU là một hành trình phức tạp, đòi hỏi sự kiên nhẫn và chuyên môn cao, từ việc hỗ trợ hô hấp, cung cấp dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch cho đến khi trẻ có thể tự bú mẹ. Thành công của NICU được đo lường bằng tỷ lệ tử vong sơ sinh giảm và số trẻ được xuất viện khỏe mạnh, phát triển bình thường.

4.2. Ứng dụng phương pháp Kangaroo trong việc nuôi dưỡng trẻ thiếu tháng

Bên cạnh các công nghệ y tế cao, phương pháp Kangaroo (Kangaroo Mother Care - KMC) là một can thiệp y tế đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả. Phương pháp này khuyến khích việc đặt trẻ da kề da trên ngực của mẹ (hoặc bố). Lợi ích của KMC đã được khoa học chứng minh: giúp ổn định thân nhiệt, nhịp tim và nhịp thở của trẻ; giảm nguy cơ nhiễm trùng; thúc đẩy sự gắn kết tình cảm mẹ con; và hỗ trợ việc nuôi con bằng sữa mẹ. Tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, KMC được khuyến khích áp dụng ngay khi tình trạng của trẻ ổn định. Đây là một phần không thể thiếu trong quy trình chăm sóc trẻ sinh non, không chỉ giúp trẻ phát triển tốt hơn về thể chất mà còn cả về tinh thần, là một minh chứng cho thấy sự kết hợp giữa y học hiện đại và tình yêu thương mang lại kết quả diệu kỳ trong việc nuôi con sinh non.

V. Bài học kinh nghiệm từ phân tích dữ liệu 2019 và định hướng tương lai

Nghiên cứu về tình hình đẻ non tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội giai đoạn 2018-2019 đã mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu và đặt ra những định hướng quan trọng cho tương lai. Việc phân tích dữ liệu 2019 một cách hệ thống đã khẳng định lại vai trò của các yếu tố nguy cơ đã biết, đồng thời cung cấp những con số thống kê cụ thể, mang tính địa phương. Những con số này là bằng chứng vững chắc để xây dựng các chương trình sàng lọc, tư vấn và phòng ngừa sinh non hiệu quả hơn, nhắm đúng vào các nhóm sản phụ nguy cơ cao. Rõ ràng, cuộc chiến chống lại đẻ non không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà còn cần sự chung tay của toàn xã hội trong việc nâng cao nhận thức và cải thiện điều kiện sống. Trong tương lai, cần tiếp tục các nghiên cứu với quy mô lớn hơn, theo dõi dọc để hiểu sâu hơn về cơ chế bệnh sinh của chuyển dạ non. Đồng thời, việc đầu tư vào Khoa Sơ sinh và các Đơn vị chăm sóc đặc biệt trẻ sơ sinh (NICU) vẫn là ưu tiên hàng đầu để nâng cao tỷ lệ cứu sống và chất lượng sống cho trẻ thiếu tháng.

5.1. Đề xuất giải pháp tăng cường phòng ngừa sinh non

Dựa trên các yếu tố nguy cơ được xác định, một số giải pháp chiến lược cần được ưu tiên. Thứ nhất, tăng cường công tác truyền thông giáo dục sức khỏe, đặc biệt tập trung vào các nhóm sản phụ có trình độ học vấn thấp và sống ở vùng nông thôn. Nội dung cần nhấn mạnh về tầm quan trọng của khám thai định kỳ, dinh dưỡng hợp lý, và tác hại của các chất kích thích. Thứ hai, cần xây dựng quy trình sàng lọc và quản lý chặt chẽ các sản phụ nguy cơ cao, đặc biệt là những người có tiền sử đẻ non hoặc rối loạn kinh nguyệt. Việc theo dõi sát sao, đo chiều dài cổ tử cung định kỳ và can thiệp kịp thời có thể giúp kéo dài thai kỳ. Thứ ba, cần điều trị triệt để các bệnh lý viêm nhiễm đường sinh dục và tiết niệu trước và trong khi mang thai, vì đây là một trong những nguyên nhân sinh non có thể phòng tránh được.

5.2. Hướng nghiên cứu và phát triển trong tương lai

Để cải thiện hơn nữa tình hình đẻ non, các nghiên cứu trong tương lai cần đi sâu vào các lĩnh vực mới. Các nghiên cứu về gen và các dấu ấn sinh học (biomarkers) có thể giúp dự báo sớm hơn và chính xác hơn nguy cơ sinh non. Thử nghiệm các phác đồ điều trị mới, các loại thuốc giảm co hiệu quả và ít tác dụng phụ hơn cũng là một hướng đi cần thiết. Ngoài ra, cần có thêm các nghiên cứu về tác động tâm lý - xã hội, vai trò của stress và hỗ trợ tinh thần đối với thai phụ. Việc phân tích dữ liệu từ các báo cáo thường niên bệnh viện trên quy mô lớn và ứng dụng trí tuệ nhân tạo có thể giúp phát hiện các mô hình nguy cơ phức tạp, từ đó cá nhân hóa các biện pháp phòng ngừa sinh non, góp phần nâng cao chất lượng sức khỏe bà mẹ và trẻ em tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN 1. Đại cương về đẻ non 1. Định nghĩa đẻ non Định nghĩa ĐN không thống nhất trên thế giới, có nhiều tác giả định nghĩa khác nhau về ĐN. Hầu hết các tác giả định nghĩa ĐN bằng cách đánh giá tuổi thai dựa vào ngày đầu tiên của chu kỳ kinh nguyệt cuối cùng, trọng lượng sơ sinh và/hoặc dựa vào đặc điểm của sơ sinh sau khi đẻ.

- Theo Nguyễn Việt Hùng: ĐN là hiện tượng gián đoạn thai nghén khi tuổi thai có thể sống được [23]. - Theo TCYTTG: + Năm 1948: trẻ ĐN là những trẻ có trọng lượng khi đẻ ra dưới 2500 gram. Nhưng có thể gặp những sơ sinh có cân nặng dưới 2500 gram, nhưng là trẻ suy dinh dưỡng và đủ tháng [9]. + Năm 1961: trẻ ĐN là những trẻ đẻ ra có trọng lượng dưới 2500 gram và tuổi thai dưới 37 tuần [9].

- Sau đó người ta coi trẻ đẻ trước 37 tuần chậm kinh là trẻ ĐN [9].K: trẻ ĐN là trẻ khi sinh có tuổi thai từ 20 đến dưới 37 tuần chậm kinh [44]. - Sau đó có nhiều tác giả đưa ra tuổi thai từ 20-36 tuần, nhưng đa số các tác giả trên thế giới hiện nay đều quan niệm ĐN là cuộc đẻ diễn ra từ 20 đến 37 tuần [4, 30, 42]. - Ở Việt Nam, hầu hết các tác giả đều đưa ra định nghĩa ĐN là cuộc đẻ diễn ra từ 28 tuần đến 37 tuần. Hiện nay, do điều kiện chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ non tháng đã được cải thiện, nhiều trẻ có tuổi thai dưới 28 tuần sống được nên khái niệm về ĐN cũng thay đổi [4, 41, 42].

2 PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma - Theo Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ sinh sản - Bộ Y tế (2016): ĐN là khi trẻ sơ sinh được sinh ra còn sống từ khi đủ 22 tuần đến trước khi đủ 37 tuần thai kỳ [8]. - Tuy vậy, ở Việt Nam chỉ có ít các cơ sở có thể chăm sóc sơ sinh quá non, nên hầu như các tác giả vẫn coi trẻ đẻ ra ở khoảng từ 28 đến 37 tuần chậm kinh là trẻ ĐN (dưới 259 ngày) [4, 41, 42]. Tỷ lệ đẻ non Tỷ lệ ĐN không giống nhau ở nhiều nơi trên thế giới, phụ thuộc vào các yếu tố như dân trí, phát hiện các yếu tố nguy cơ, khả năng điều trị của cơ sở y tế, điều kiện kinh tế - xã hội của người bệnh. Tỷ lệ đẻ non theo một số tác giả Tác giả/ nơi nghiên cứu Tuổi thai khi đẻ Tỷ lệ (%) Trần Quang Hiệp (1998 - 2000) 28 tuần đến hết 37 tuần 10,3 Viện bảo vệ bà mẹ và trẻ sơ sinh [21] Nguyễn Văn Phong (2000 - 2002) 22 tuần đến hết 36 tuần 6,8 Bệnh viện Phụ sản Trung ương [42] Mai Trọng Dũng (2003 - 2004) 22 tuần đến hết 37 tuần 8,6 Bệnh viện Phụ sản Trung ương [15] Đỗ Thị Hồng Hạnh (2014) 22 đến 37 tuần tuổi 3,3 Bệnh viện Bạch Mai [20] Creasy và cộng sự (1993) [44] 20 tuần đến hết 36 tuần 9,6 Carey (2005) [29] 23 tuần đến hết 36 tuần 11,0 3 PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 1.

Cơ chế bệnh sinh của chuyển dạ đẻ non Cơ chế bệnh sinh của chuyển dạ ĐN rất phức tạp, cho tới nay chưa có một cơ chế nào giải thích một cách đầy đủ. Có nhiều giả thuyết được đưa ra trong đó một số giả thuyết được thừa nhận rộng rãi. Thuyết cơ học Người ta cho rằng chuyển dạ ĐN xảy ra là do sự căng quá mức của tử cung. Các trường hợp như đa ối, song thai, tử cung nhi tính dễ phát sinh chuyển dạ ĐN.

Trong thực tế, người ta cũng có thể gây chuyển dạ bằng cách gây tăng áp lực buồng tử cung như phương pháp Kovac's cải tiến trong phá thai to [6]. Thuyết estrogen và progesteron Estrogen là một hormon có tác dụng làm phát triển cơ tử cung, đồng thời nó cũng có tác dụng làm tăng đáp ứng của cơ tử cung với oxytocin. Progesteron có tác dụng làm giảm đáp ứng của oxytocin trên cơ tử cung. Trong quá trình thai nghén, estrogen và progesteron tăng dần theo tuổi thai với một tỷ lệ nhất định.

Progesteron giảm đột ngột trước khi chuyển dạ vài ngày làm thay đổi tỷ lệ giữa estrogen và progesteron và điều này được coi như là nguyên nhân làm cho thúc tính của tử cung tăng lên, cơ tử cung dễ đáp ứng với các kích thích gây co và phát sinh chuyển dạ [24]. Thuyết prostaglandin Prostaglandin được tổng hợp ngay tại màng tế bào, đó là những acid béo không bão hòa và là dẫn xuất của acid prostanoic. Cho đến nay, người ta đã biết hơn 20 loại PG trong đó PGE2 và PGF2α được nghiên cứu nhiều [10, 41]. Prostaglandin có hai tác động lên tử cung.

Thứ nhất, các PG có tác dụng tăng cường mối liên kết giữa các sợi cơ ở các vị trí nối. Thứ hai, PGF2α kích thích dòng calci đi vào trong tế bào và kích thích giải phóng calci từ các lưới cơ tương. Sự tăng cao nồng độ calci trong tế bào hoạt hóa các chuỗi myosin và làm xuất hiện cơn co tử cung [10, 28, 41]. 4 PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma Trong khi có thai, nồng độ PGE2 và PGF2α tăng dần, khi đạt tới một ngưỡng nào đó sẽ phát sinh chuyển dạ.

ĐN xuất hiện khi nồng độ PG tăng cao. Có nhiều nguyên nhân làm cho PG tăng cao như hậu quả của các phản ứng viêm, do dùng thuốc. Người ta có thể gây sẩy thai hay gây chuyển dạ ở bất cứ tuổi thai nào bằng cách sử dụng các PG. Mặt khác, người ta cũng ức chế chuyển dạ bằng cách ức chế tổng hợp các PG [10, 28, 41].

Thuyết thần kinh Tử cung là một cơ quan chịu sự chi phối của hệ thần kinh thực vật. Người ta cũng cho rằng tử cung còn có một hệ thần kinh tự động, cơ tử cung giống cơ tim và nó có thể tự hoạt động để điều khiển cơn co của nó. Chuyển dạ ĐN có thể phát sinh từ các phản xạ thần kinh sau những kích thích trực tiếp hoặc gián tiếp, đặc biệt là các stress về tâm lý [21, 42]. Thuyết nhiễm khuẩn Nhiễm khuẩn sinh ra phospholipase A2 catalase, chất này giải phóng acid arachidonic (trong lysosom, màng tế bào).

Arachidonic acid được sử dụng trong tổng hợp PG gây chuyển dạ. Phospholipase tìm thấy trong các vi khuẩn, các phospholipase A2 của các vi sinh vật này cao hơn nhiều so với trong màng ối và rau thai. Chính chất này được đưa đến trong quá trình viêm ống CTC và buồng tử cung. Các phản ứng viêm tại chỗ sẽ sinh ra các enzyme như protease, mucinase, collagenase.

Các enzym này tác động lên các mô liên kết làm suy yếu chúng, từ đó gây rỉ ối, vỡ ối, xóa mở CTC và gây chuyển dạ [37, 41, 42]. Vai trò của oxytocin Oxytocin là một hormon của vùng dưới đồi, được các sợi thần kinh dẫn xuống tích lũy ở thùy sau tuyến yên và có tác dụng co cơ tử cung. Người ta đã xác định được sự tăng tiết oxytocin ở thùy sau tuyến yên của người mẹ trong chuyển dạ đẻ, các đỉnh liên tiếp nhau của oxytocin có tần số tăng lên trong quá trình chuyển dạ và đạt mức tối đa khi rặn đẻ [46]. Oxytocin có cấu trúc phân tử nhỏ, đi qua được hàng rào rau thai.

5 PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma Xét nghiệm cho thấy nồng độ oxytocin trong máu tĩnh mạch rốn cao hơn trong máu động mạch rốn và máu mẹ. Điều này gợi ý nguồn oxytocin gây chuyển dạ xuất phát từ phía thai [42]. Receptor của oxytocin ở màng tế bào cơ tử cung tăng dần theo tuổi thai làm cho cơ tử cung càng về cuối thai kỳ càng nhạy cảm với oxytocin. Ảnh hưởng của đẻ non đối với sơ sinh 1.

Một số bệnh lý thường gặp của sơ sinh non tháng * Bệnh lý hô hấp: là những bệnh lý hay gặp đối với sơ sinh non tháng, gây suy hô hấp ở trẻ sơ sinh. Các bệnh lý hay gặp gồm có [2, 46]: - Bệnh màng trong: nguyên nhân do thiếu hụt surfactan nên nhu mô phổi không giãn nở được, các phế nang tăng tính thấm, tổ chức kẽ dễ phù, các fibrin huyết tương dễ thoát mạch tràn vào trong lòng phế nang. Sau khi huyết tương rút, hồng cầu và fibrin đọng lại trong lòng phế nang tạo ra màng trong. + Ở tuổi thai càng nhỏ, trọng lượng thai càng thấp tỷ lệ mắc bệnh càng cao.

Bệnh thường xuất hiện vài giờ đến vài ngày sau đẻ. Trước đây bệnh gây tử vong 100%. Ngày nay, nhờ sự tiến bộ của khoa học như surfactan nhân tạo, máy thở nên có thể cứu sống được 70-80% trẻ bị bệnh. Để phòng bệnh màng trong, người ta khuyến cáo dùng corticoide trước sinh nhằm tăng khả năng tổng hợp surfactan.

- Tổ chức phổi quá non với đặc điểm là thành phế nang hẹp, mao mạch ít, tổ chức liên kết nhiều cũng là một nguyên nhân chính gây suy hô hấp sơ sinh. Đặc điểm của cơ quan hô hấp chưa trưởng thành làm cho phổi khó giãn nở, sự trao đổi khí bị hạn chế. * Xuất huyết: sự thiếu hụt của các yếu tố đông máu như yếu tố V, VII, prothrombin làm cho sơ sinh non tháng dễ bị xuất huyết đặc biệt là xuất huyết não và phổi. Nguy cơ xuất huyết càng cao đối với những trẻ bị sang chấn khi sinh.

* Nhiễm khuẩn: hệ thống miễn dịch của sơ sinh non tháng kém nên sơ sinh rất dễ bị nhiễm khuẩn (IgA của mẹ qua rau thai không đủ, IgM không qua được hàng 6 PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma rào rau thai, hệ thống bổ thể có hàm lượng thấp). Nguy cơ nhiễm khuẩn càng cao đối với những trẻ non mà trong quá trình chuyển dạ có vỡ ối non, vỡ ối sớm. * Vàng da: là bệnh lý hay gặp với sơ sinh non tháng thiếu hoặc rối loạn các enzyme kết hợp. Thường là vàng da do tăng bilirubin gián tiếp.

* Rối loạn chuyển hoá: hay gặp là hạ calci huyết, hạ đường huyết. Nguyên nhân do sơ sinh non tháng ít dự trữ glycogen ở gan, hệ thống enzyme chuyển hoá chưa hoàn chỉnh làm trẻ khó thích nghi với đời sống độc lập. Nguy cơ tử vong của trẻ sơ sinh non tháng Với đặc điểm chưa có sự trưởng thành một cách hoàn chỉnh của các cơ quan, tổ chức trong cơ thể, tử vong của sơ sinh non tháng chiếm tỷ lệ lớn của tử vong sơ sinh chung. Trẻ tuổi thai càng nhỏ, trọng lượng càng thấp thì tỷ lệ tử vong càng cao.