mở đầu cho cuốn tuyển tập “Ca dao Nam Trung Bộ" (2015) của NXB Tổng họp TPHCM, tác giả Thạch Phương đưa ra những nét tính cách của con người Nam Trung Bộ thông qua một số bài ca dao điền hình. Tác giả chú trọng đến tính cách của con người trong tình yêu lứa đôi (chung thúy, trọng nghĩa tình và khát vọng hạnh phúc trọn vẹn), trong lao động (cần cù, ham hiểu biết, kiên trì) và trong các mối quan hệ xã hội khác (lên án đồng tiền và sức thao túng của nó, đề cao lòng tự trọng,. Trong bài báo “Tính cách người Quảng Ngãi qua ca dao, dân ca Quảng Ngãi" trên Tạp chí sông Trà số 72 ngày 6/11/2018, tác giả Mai Bá Ần đà phát hiện và phân tích được những nét tính cách nổi trội của người dân Quảng Ngãi như: yêu quê hương, tự hào với truyền thống quê hương; cần cù, sáng tạo, hiếu học; trọng tình nghĩa; ngay thẳng, thật thà;. Đe từ đó, tác giả đưa ra kiến nghị rằng tính cách người Quảng Ngãi cần được đặt chung trong tính cách người miền Trung nói chung, đặc biệt là xứ Quảng (Nam Hải Vân) nói riêng và trong quan hệ cội nguồn với tính cách người Nghệ An, Hà Tĩnh (do các triều đại phong kiến Việt Nam đã đưa vào khai mở vùng Nam - Ngãi) bởi lẽ cái riêng là để cụ thể hóa cái chung.
7 Trong bài báo “Vẻ đẹp đặc săc của ca dao Nam Trung Bô” đăng trên báo Vietnamnet ngày 11/08/2021, tác giả N.H đã nhận định rằng “Mồi vùng đất có một nền văn học dân gian đặc trưng. Tìm hiểu vãn học dân gian của vùng đất ấy sẽ thấy tính cách con người” (N. Và thông qua việc phân tích các bài ca dao, các điệu dân ca của vùng đất Nam Trung Bộ, tác giả đã chỉ ra được một số nét tính cách đặc trung của con người nơi đây như: yêu quê hương tha thiết, thủy chung trong tình nghĩa, cần cù thiết thực, giản dị mà giàu ước mơ hoài bão, giàu tinh thần lạc quan yêu đời. Qua những công trình nghiên cứu trên, chúng tôi thấy rằng ca dao Nam Trung Bộ và vấn đề con người ở một số vùng đất thuộc Nam Trung Bộ đã được quan tâm khai thác.
Nhưng có rất ít công trình khai thác và khái quát một cách toàn diện tính cách con người của cả vùng đất Nam Trung Bộ qua ca dao đế từ đó thấy được đặc trưng văn hóa và dấu ấn của vùng đất này trên phương diện con người. Mặc dù nguồn tư liệu về ca dao Nam Trung Bộ còn hạn chế nhung khi triển khai đề tài “Tính cách con người Nam Trung Bộ qua ca dao”) chúng tôi rất trân quý những tuyển tập ca dao mà các soạn giả đã dày công sưu tầm và biên soạn. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 3.1 Mục đích nghiên cứu Khi thực hiện đề tài nghiên cứu này, chúng tôi nghiên cứu ca dao Nam Trung Bộ về cả nội dung lẫn nghệ thuật để thấy được những nét tính cách đặc trưng của con người nơi đây qua ca dao. Qua đó, chúng tôi mong muốn góp một phần nhở vào việc nghiên cứu sâu hơn ca dao Nam Trung Bộ.2 Nhiệm vụ nghiên cúu Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể trước hết là hệ thống hóa các đặc điểm vùng đất, con người Nam Trung Bộ và những vấn đề liên quan đến đặc trưng ca dao Nam Trung Bộ.
Tiếp đến, phân tích, lí giải những nét tính cách đặc trưng của con người Nam Trung Bộ qua ca dao. Sau cùng là tìm hiểu tính cách con người Nam Trung Bộ đã được thể hiện qua những biện pháp, thủ pháp nghệ thuật nào trong ca dao vùng đất này. Đổi tượng và phạm vi nghiên cúu 4.1 Dúi tưựng nghiên cứu Ca dao Nam Trung Bộ có rất nhiều chú de và phàn ánh hầu như trọn vẹn dặc trưng cua thiên nhiên và con người noi đây. Tuy nhiên, trong giới han cua đề tài nghiên cứu, người viết chi liền hành khao sát.
phân lích những hài ca dao có nội dung liên quan đến việc the hiện đặc trưng tính cách con người Nam Trung Bộ.2Phạm vi nghiên cứu Nguồn tư liệu được sứ dụng trong luận vàn gồm có - Nguyền Đinh Tư (2003). Giang sơn ỉ'/ẽt Nam - Dâv: Non nước Phú }?rr, Non nước Khánh Hóa, Non nước Ninh Thuận (chia làm 3 cuốn nho). Nxb Thanh niên. TP HCM 209 bài ca dao - Nhiều tác gia (2009).
Ngọt ngáo lới qui xứ Nau. HỘI Lien hiỳp Vãn học nghệ thuật Phú Yên: 569 hãi ca dao - Nguyen Có (2013). Gương mợt Bình Dịnh quci cu duo cô. Nxb Dàn trí.
Hà Nội: 148 bài ca dao - Thach Phương - Ngô Quang Hiển (2015). Cu dao Nam Trung Bộ. Nxb Tồng hợp Thánh phổ Hồ Chí Minh 1623 bài ca dao Chúng lôi lập trung chu yếu vào luyến lụp "Ca dao Nam Trung Bộ” vi tuyên lộp này có so lượng ca dao khá lờn so VỚI các công trĩnh khác. Sau khi lược bót những dị bân và những bải ca dao trùng nhau, chúng tỏi có 2217 bái ca dao để nghiên cứu, (hực hiên dê lai.
Phương pháp nghiên cứu Dê phục vụ cho mục dich khoa hục cua de tài ‘’Tinh cách con người Nam Trung Bộ qua ca dao", chúng tôi vận dụng một sổ phương phap và thao tác nghiên cứu sau Phương pháp thống kê Sử dụng kết quả thung kẽ nhám có số liệu khách quan, chính xác, tụo lâp nên cơ sơ nghiên cứu ban dâu về ca dao Nam Trung Bộ dẻ có nhũng phân tích xác đáng, khoa học. tránh sự võ đoán, chú quan. 9 Phương pháp hị thống Đật ca dao Nam Trung Bộ trong hệ thống ca dao dân lộc đè phát hiện những điểm chung và điêm riêng của ca dao vùng đầl này. Trên có sở dó, chúng tòi có cái nhìn hệ thồng và phát hiện ra những nét kế thừa cùng như những nét tinh cách đặc trưng nổi bụt cua cun người Nam Trung Bộ Phương pháp nghiên cứu liên ngành Đày lá phương pháp tiếp cận một dổi lượng bảng nhiều cách thức, dựa trên cứ liệu cua nhiêu chuyên ngành.
Việc sữ dụng kết quà nghiên cứu cua các ngành nhân học, dân tộc học.là vò cùng cân thiềt trong việc khám phá tinh cách dạc trưng cúa con người Nam Trung Bộ qua ca dao. cam nhận sâu sắc hơn VC đẹp lâm hỗn cua con nguôi nơi dây. Phương pháp so sánh, sứ dụng dê so sánh con người trong ca dao Nam Trung Bộ với con người trong ca dao vùng miển khác dê thay dược sự giống và khác nliau giữa chúng. Từ đó, nêu lên nhừng tinh cách đạc trưng cùa con người trong ca dao Nam Trung Bộ Ngoài ra.
chúng lói còn sư dụng các thao lác hồ irợ như phàn tích, bỉnh luận, lòng hợp phục vụ cho việc làm rõ lưng khíd cạnh trong lình cám. lính cách cùa người Nam Trung Bộ thông qua ca dao và khái quát chúng thành những luận diêm lớn Trong nghiên cứu văn hục. việc vận dụng kểi hụp cảc phương pháp lã vô cũng quan trọng. Nho nó ma việc nghiên cứu uớ nên khoa hục.
rõ ràng vá de hiếu hơn. Đè đề lải này được nghiên cửu thành công, chúng tôi sê cô găng kếi hụp nhiều phương pháp một cách nhuần nhuyễn, mạch lạc và vận dụng các thao tác một cách hựp lý. khoa học nhất. Dóng góp cua dè tài The loại ca dao cổ rat nhiều công trình nghiên cứu nhimg sổ lượng công trình nghiên cứu về ca dao Nam Trung Bộ lại rầl hạn ché Có rất ít công trình nghiên cứu di sáu vào tiồp cận ca dao Nam Trung Bộ dế làm nồi bật những lính cách dặc trưng cúa con người vùng đẩt náy Vi the.
xuat phát từ mục đích nghiên cứu "Tính cách con người \am Trung Hộ ifua ca dan'’, chúng tôi đi sàu vào phàn tích các đặc diem, ve đẹp cùa 10 con người Nam Trung Bộ. Hl vọng đè tài sẻ góp phần làm rộ hơn nét đặc trimg cua con người Nam Trung Bộ thòng qua thể loại vãn học dân gian nãy. Đặc biệt VỚI ca dao - thè loại văn học dân gian dóng một vai trò rất quan trọng trong sự hình thành và phát tncn nền vàn học cùa dân tộc. Iihừng kềl qua nghiên cữu cua luận vân sê lả những gựi dẫn hữu ích góp phằn nâng cao chắt lượng dạy học các bộ mòn hữu quan 7.
Cấu trúc cùa luận vàn Trong khuôn khô cua đề tai. ngoái phán mo đầu. phần kềt luận, luận vân được trình bôy theo 3 chương, gồm: Chiromg I: Khai quát về vùng đắt. con người vá ca (lao Nam Trung Bộ Trong chương này, chúng tôi để cập den những vấn dể lý thuyết cơ ban.
làm tiền dề cho đe tài nghiên cứu như: dục diem vùng dắt. con người; diên mao ca dao Nam Trung Bộ và mối quan hệ giữa ca dao với tính cách con người. Chưimg 2: Tính cách con người Nam Trung Bộ qua ca dao nhìn từ phương diện nội dung Trinh bày những đặc diêm của con người Nam Trung Bộ qua ca dao lá nội dung chinh cua chương 2. chúng tôi sỉ làm nôi bật linh each con người Nam Trung Bộ trong lao dộng sân xuất như: cần cù.
ham học hoi.; trong sinh hoạt hãng ngày như: hiếu thao, trong linh nghĩa. va trong chiên đàu như. kiên cưởng chóng lại áp bức. Chưưng 3: Tinh cách con người Nam Trung Bộ qua ca dao nhìn từ phirung diýn nghè thuật ơ chương này.
chung tòi trinh bày những phương tiên nghỳ thuãt trong ca dao Nam Trung Bộ góp phần thế hiện únh cách cua con người nơi dây. Tập tning vào 4 điểm chính: ngôn ngữ nghệ thuât. giọng diệu và khòng gian nghệ thuàt 11 Chirvng 1: KHÁI QUÁT VÊ VÙNG DÁT, CON NGƯỜI VÀ CA DAO NAM TRUNG BỌ 1.1 Khái quát về vùng dẳt và con người Nam Trung Bộ 1.1 Khái quát về vùng đất Nam Trung Bộ 1.1 Lịch sư hình thành Nũm 1470, phàn đấl phía Bác iluyùn hái miền Trung sáp nháp vào ban đồ nước Việt với ten gọi là Thừa tuycn Quáng Nam. trải dài từ deo Hai Vân den núi Thach Bl (nui Dá Bia) bao gồm cát tinh Quang Nam - Da Nâng.
Quáng Ngâi, Binh D|iih. sáp nháp thêm Khánh Hỏa vào năm 1653. còn Binh Thuận thì den năm 1967 mời Uơ thành dinh, nằm ớ phía cực Nam nước Việt thời ây. Tuy dượt khai thát muôn hơn sau nhiều thế ki 90 với vùng đất phía BÁc đèo Hái Vân nhưng do nhùng điều kiện địa lý.
tài nguyên thiên nhiên, bộ mật dời sõng xã hội vung này dã thay dôi nhanh chóng. Việc phđt triển kinh (C ớ khu vực Nam Trung Bộ lả một chặng đường thuyên tiếp quan ưọng cua cóng cuộc Nam tiến và là một quá trinh vận dộng luôn được thay đổi vô bô sung không ngừng hảng nhửng kinh nghiệm trong đời sống và kiến thức trong tư duy.