BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ********** CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT PHAN THỊ NỮ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA TÍN DỤNG ĐỐI VỚI GIẢM NGHÈO Ở NÔNG THÔN VIỆT NAM Chuyên ngành Chính sách công Mã ngành: 603114 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS NGUYỄN TRỌNG HOÀI TP. Hồ Chí Minh, năm 2010 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com i 0 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn này là trung thực và được trích dẫn nguồn đầy đủ trong phạm vi hiểu biết của tôi. Những quan điểm trong nghiên cứu này không nhất thiết là của Trường Kinh tế TP. HCM hay của Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Tác giả Phan Thị Nữ TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ii 1 MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .v DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU VÀ SƠ ĐỒ .vi CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU .1 U CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU . Khái niệm về đói nghèo . Các phương pháp xác định nghèo . Phương pháp chi tiêu . Phương pháp thu nhập . Phương pháp xếp loại của địa phương . Phương pháp vẽ bản đồ nghèo đói . Lý thuyết về thu nhập và các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập . Lý thuyết về vòng xoáy nghèo đói . Các nhân tố ảnh hưởng đến mức sống của hộ nghèo . Vai trò của tín dụng đối với giảm nghèo . Tình trạng việc làm và giáo dục của hộ . Năng lực sản xuất của hộ . Các điều kiện bên ngoài . Đặc điểm dân tộc .15 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ TỔNG QUAN VỀ .17 THỊ TRƯỜNG TÍN DỤNG NÔNG THÔN VIỆT NAM . Tiêu chí xác định nghèo . Phương pháp nghiên cứu . Các phương pháp được sử dụng trong các nghiên cứu trước .Phương pháp khác biệt trong khác biệt (DID) . Kết hợp phương pháp Khác biệt trong khác biệt với hồi qui OLS .20 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Mô tả dữ liệu . Đặc điểm về thị trường tín dụng nông thôn Việt Nam . Khái niệm về tín dụng và tín dụng cho người nghèo . Đặc điểm của thị trường tín dụng nông thôn Việt Nam . Mục tiêu của tín dụng cho người nghèo .28 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Tác động của tín dụng đối với thu nhập của hộ nghèo . Tác động của tín dụng đến chi tiêu đời sống hộ nghèo . So sánh tác động của tín dụng chính thức và tín dụng phi chính thức lên mức sống của người nghèo .36 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH . Gợi ý chính sách . Hạn chế của nghiên cứu .43 DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO.47 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com iv 2 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Bộ LĐTBXH: Bộ Lao động và Thương binh xã hội DID (Difference In Difference): Khác biệt trong khác biệt (khác biệt kép) IFPRI (International Food Policy research Institute): Viện Nghiên cứu Chính sách Lương thực Quốc tế. IDS (Institute of Development Studies): Viện Nghiên cứu Phát triển Ngân hàng NNPTNT: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Ngân hàng CSXH: Ngân hàng Chính sách xã hội VHLSS 2004 (Viet Nam Household Living Standard Survey): Khảo sát mức sống hộ gia đình Việt Nam năm 2004 VHLSS 2006 (Viet Nam Household Living Standard Survey): Khảo sát mức sống hộ gia đình Việt Nam năm 2006 UNDP (United Nations Development Programme): Chương trình phát triển Liên hiệp quốc USD: Đồng đô la Mỹ WB (World Bank): Ngân hàng thế giới TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com v 3 DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU VÀ SƠ ĐỒ Danh mục các bảng biểu Bảng 1. Nguồn tín dụng nông thôn ……………………………………………… 23 Bảng 2. Thông tin về đặc điểm của hai nhóm hộ vào năm 2004 ……. Tác động của tín dụng đối với thu nhập thực của hộ nghèo……. Tác động của tín dụng đối với chi tiêu cho đời sống của hộ nghèo . Tác động của tín dụng chính thức và tín dụng phi chính thức lên thu nhập và chi tiêu thực bình quân đầu người của hộ nghèo………………….43 Danh mục các sơ đồ Sơ đồ 1: Vòng xoáy nghèo đói…………………………………………………….9 Sơ đồ 2: Phá vỡ vòng xoáy nghèo đói bằng trợ cấp tín dụng…………………….10 Sơ đồ 3: Phá vỡ vòng xoáy nghèo đói bằng trợ cấp y tế ………………………….11 Sơ đồ 4: Vòng xoáy nghèo đói của quốc gia………………………………………11 Sơ đồ 5: Các nhân tố ảnh hưởng đến mức sống của hộ nghèo…………………….19 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com vi 4 TÓM TẮT Nghiên cứu này đánh giá tác động của tín dụng đối với giảm nghèo ở nông thôn Việt Nam dựa trên số liệu điều tra mức sống hộ gia đình năm 2004 và 2006. Điểm đặc biệt so với những nghiên cứu trước đây về mối quan hệ giữa tín dụng và giảm nghèo là nghiên cứu này sử dụng phương khác biệt trong khác biệt (DID) kết hợp với hồi qui OLS, nhờ vậy phản ánh chính xác hơn tác động của tín dụng đối với mức sống của người nghèo. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng tín dụng có tác động tích cực lên mức sống của người nghèo thông qua làm tăng chi tiêu cho đời sống của họ. Tuy nhiên, tín dụng không có tác động cải thiện thu nhập cho người nghèo vì vậy có thể sẽ không giúp người nghèo thoát nghèo một cách bền vững. Hơn nữa, khả năng tiếp cận tín dụng của người nghèo ở nông thôn Việt Nam cũng rất thấp. Tín dụng chính thức mặc dù có giá rẻ nhưng rất khó đến được với người nghèo do những thủ tục rườm rà và khoảng cách xa so với người nghèo. Ngoài ra, nghiên cứu cũng tìm thấy tác động tích cực của giáo dục và đa dạng hóa việc làm đến mức sống của hộ nghèo. Dựa trên những kết luận đó, đề tài đã đề xuất một số gợi ý chính sách để cải thiện mức sống cho người nghèo ở nông thôn Việt Nam, bao gồm: Đơn giản hóa thủ tục vay vốn và mở rộng mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch của ngân hàng; điều chỉnh chính sách lãi suất ở nông thôn; kết hợp cho vay vốn và hướng dẫn đầu tư sản xuất và một số chính sách khác. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 1 5 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU Việt Nam được xem là một trong số ít nước có thành tựu đáng khích lệ về xóa đói giảm nghèo. Theo đánh giá của Ngân hàng thế giới (dựa trên chuẩn nghèo quốc tế 1 USD/người/ngày), trong vòng 12 năm từ 1993 đến 2004, Việt Nam đã đưa hơn 40% dân số thoát khỏi nghèo đói. Con số này có thể khác đi nếu như sử dụng các thước đo về nghèo đói khác nhau, ngay cả như vậy, đây cũng là một kết quả mà rất ít nước có thể đạt được. Để đạt được thành quả này, nhiều chương trình hỗ trợ xóa đói giảm nghèo đã được thực hiện tại Việt Nam, trong đó có các chương trình tín dụng. Tuy nhiên, có nhiều quan điểm khác nhau về chính sách tín dụng cho người nghèo. Một quan điểm phổ biến cho rằng hỗ trợ tín dụng cho người nghèo là cách tốt để giúp họ thoát khỏi nghèo đói. Nhưng cũng có quan điểm ngược lại cho rằng, tín dụng ưu đãi cho người nghèo không phải là cách tốt để giảm nghèo mà thậm chí sẽ làm cho người nghèo lún sâu vào nợ nần nếu họ không biết cách sử dụng hiệu quả. Vậy, thực tế chính sách tín dụng có tác động như thế nào đến việc nâng cao mức sống cho người nghèo ở nông thôn Việt Nam? Để trả lời câu hỏi này, tôi thực hiện đề tài: “Đánh giá tác động của tín dụng đối với giảm nghèo ở nông thôn Việt Nam” dựa trên dữ liệu điều tra mức sống hộ gia đình 2004 và 2006. Có một sự thừa nhận rộng rãi rằng cung cấp tín dụng cho người nghèo là một cách để giúp người nghèo tăng cường thế lực và nâng cao mức sống. Mối quan hệ tích cực giữa tín dụng và giảm nghèo đã được đề cập trong nhiều nghiên cứu: World Bank (2004), Khandker (2006), Mordutch (2006), Nguyễn Trọng Hoài (2006), Ryu Fukui và Gilberto M. Llanto (2003): Tín dụng làm tăng tín tự chủ cho hộ nghèo và giảm tác động của những bất ổn kinh tế. Những nghiên cứu của Margaret Madajewicz (1999) ở BangLades và James Copestake, Sonia Blalotra (2000) ở Zambia nhận thấy việc cho người nghèo vay vốn sẽ giúp họ tự làm việc cho chính mình, và có vốn để thực hiện những hoạt động kinh doanh nhỏ mà đây là cơ hội để họ thoát nghèo. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về vai trò của tín dụng đối với giảm nghèo ở nhiều nước khác nhau nhưng cho đến nay chưa có một đánh giá đầy đủ nào về tác động của tín dụng đối với giảm nghèo ở Việt Nam. Hơn nữa, các nghiên cứu trước đây chủ yếu dựa vào nghiên cứu tình huống hoặc phương pháp hồi qui đa biến thông thường và dữ liệu chéo. Theo đó, kết quả được rút ra dựa vào sự so sánh những hộ có vay với hộ không vay vốn tại cùng một thời điểm nhất định nào đó sẽ có những hạn chế nhất định, do có thể có sự khác nhau trong nội tại năng lực sản xuất giữa các hộ. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá tác động của tín dụng đối với giảm nghèo dựa trên dữ liệu bảng và phương pháp Khác biệt trong khác biệt kết hợp với hồi quy OLS. Phương pháp này có ưu điểm là tách bạch được tác động của tín dụng với tác động của các yếu tố khác lên mức sống của hộ nghèo, vừa phản ánh được những khác biệt về mặt thời gian (trước và sau khi vay vốn) vừa phản ánh được sự khác biệt chéo (giữa hộ có vay và hộ không vay). Mục tiêu của nghiên cứu này là nhằm tìm ra mối quan hệ giữa tín dụng và mức sống của người nghèo ở nông thôn Việt Nam dựa trên những cơ sở và bằng chứng thuyết phục. Trên cơ sở đó, đề xuất những gợi ý chính sách giúp cải thiện đời sống cho người nghèo ở nông thôn Việt Nam. Vì nghèo ở Việt Nam chủ yếu tập trung ở nông thôn do đó đề tài chỉ nghiên cứu tác động của tín dụng đến mức sống của hộ nghèo ở nông thôn. Dữ liệu mà chúng tôi sử dụng để phân tích là hai bộ dữ liệu Điều tra mức sống hộ gia đình 2004 và Điều tra mức sống hộ gia đình 2006. Kết quả nghiên cứu cho thấy tín dụng có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao mức sống cho người nghèo. Tuy nhiên, tác động của tín dụng chỉ mới dừng lại ở việc cải thiện chi tiêu đời sống cho người nghèo mà chưa tạo ra được những nguồn thu nhập bền vững.
Đánh giá tác động của tín dụng đối với giảm nghèo ở nông thôn Việt Nam - Nghiên cứu của Trường ...
Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá tác động của tín dụng đối với giảm nghèo ở nông thôn việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh
Trường đại học
Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCMChuyên ngành
Chính sách côngNgười đăng
Ẩn danhThể loại
Luận Văn Thạc Sỹ Kinh TếPhí lưu trữ
30 PointMục lục chi tiết
THÔNG TIN CHI TIẾT
Tác giả: Phan Thị Nữ
Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Trọng Hoài
Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
Chuyên ngành: Chính sách công
Đề tài: Đánh Giá Tác Động Của Tín Dụng Đối Với Giảm Nghèo Ở Nông Thôn Việt Nam
Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Kinh Tế
Năm xuất bản: 2010
Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh
Trích đoạn nội dung tài liệu
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ