Nghiên cứu mối quan hệ giữa tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại tại Việt Nam

Nghiên cứu mối quan hệ giữa tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực trạng và xu hướng.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Trà
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Thị Bích Nguyệt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Tín Dụng Ngân Hàng Và Tín Dụng Thương Mại
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TÓM TẮT
• 2. ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 3. MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 6. KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI
• 6.1. Giới thiệu
• 6.2. Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 6.3. Phương pháp nghiên cứu
• 6.4. Kết quả nghiên cứu
• 6.5. Kết luận
• 7. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 7.1. Tổng quan về lý thuyết tín dụng
• 7.2. Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 7.3. Thực trạng tại Việt Nam
• 8. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 8.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 8.2. Mô hình nghiên cứu và các biến số trong mô hình
• 8.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 9. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 9.1. Thống kê mô tả các biến
• 9.1.1. Thống kê mô tả toàn mẫu
• 9.1.2. Thống kê mô tả trên các mẫu con
• 9.2. Phân tích tương quan
• 9.3. Kết quả hồi quy
• 9.3.1. Tác động thay thế và tác động bổ sung trên toàn mẫu nghiên cứu
• 9.3.2. Doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ
• 9.3.3. Doanh nghiệp có hàng hóa công và doanh nghiệp có hàng hóa tư
• 9.3.4. Doanh nghiệp nhóm ngành sản xuất và phi sản xuất
• 9.3.5. Bảng tổng kết kết quả hồi quy
• 9.4. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và kết luận của đề tài
• 9.5. Hạn chế của nghiên cứu
• 9.6. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tín dụng ngân hàng và thương mại tại Việt Nam

Tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại là hai khái niệm quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Tín dụng ngân hàng thường được xem là nguồn vốn chính thức, trong khi tín dụng thương mại đóng vai trò như một kênh tài trợ không chính thức. Sự phát triển của hai loại tín dụng này có ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế hiện nay.

1.1. Định nghĩa tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại

Tín dụng ngân hàng là khoản vay mà ngân hàng cung cấp cho cá nhân hoặc doanh nghiệp, thường kèm theo lãi suất. Ngược lại, tín dụng thương mại là thỏa thuận giữa người mua và người bán, cho phép thanh toán chậm cho hàng hóa hoặc dịch vụ.

1.2. Vai trò của tín dụng trong nền kinh tế Việt Nam

Tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại đều đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Chúng giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động, mở rộng quy mô và cải thiện khả năng cạnh tranh.

II. Thách thức trong việc tiếp cận tín dụng ngân hàng tại Việt Nam

Mặc dù tín dụng ngân hàng là nguồn vốn quan trọng, nhưng nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, gặp khó khăn trong việc tiếp cận. Các yếu tố như quy trình phê duyệt phức tạp, yêu cầu tài sản đảm bảo cao và lãi suất cao đã tạo ra rào cản lớn.

2.1. Quy trình phê duyệt tín dụng ngân hàng

Quy trình phê duyệt tín dụng ngân hàng thường kéo dài và yêu cầu nhiều giấy tờ, điều này gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc tiếp cận vốn kịp thời.

2.2. Lãi suất và chi phí vay vốn

Lãi suất cao và các chi phí liên quan đến việc vay vốn ngân hàng là một trong những lý do chính khiến doanh nghiệp ngần ngại khi tiếp cận tín dụng ngân hàng.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề tín dụng ngân hàng

Để cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía ngân hàng và chính phủ. Việc đơn giản hóa quy trình phê duyệt và giảm lãi suất là những biện pháp cần thiết.

3.1. Đơn giản hóa quy trình phê duyệt

Ngân hàng cần cải thiện quy trình phê duyệt tín dụng để giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp, từ đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc vay vốn.

3.2. Chính sách lãi suất hợp lý

Chính phủ có thể xem xét các chính sách hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, giúp họ dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của tín dụng thương mại tại Việt Nam

Tín dụng thương mại đã trở thành một nguồn tài trợ quan trọng cho nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh khó khăn về tín dụng ngân hàng. Nhiều doanh nghiệp đã chuyển sang sử dụng tín dụng thương mại để duy trì hoạt động.

4.1. Tín dụng thương mại như một giải pháp thay thế

Trong những giai đoạn khó khăn, tín dụng thương mại đã giúp nhiều doanh nghiệp duy trì hoạt động và phát triển mà không cần phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

4.2. Tác động của tín dụng thương mại đến doanh nghiệp

Tín dụng thương mại không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì dòng tiền mà còn tạo ra mối quan hệ lâu dài với nhà cung cấp, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của tín dụng ngân hàng và thương mại

Tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại đều có vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Việc cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng và phát triển tín dụng thương mại sẽ giúp doanh nghiệp phát triển bền vững hơn trong tương lai.

5.1. Tương lai của tín dụng ngân hàng

Dự báo rằng tín dụng ngân hàng sẽ tiếp tục phát triển, nhưng cần có những cải cách để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

5.2. Tăng cường vai trò của tín dụng thương mại

Tín dụng thương mại sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế không ổn định, giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động và phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam với hơn 96% doanh nghiệp là doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN), việc tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng vẫn còn nhiều khó khăn khi chỉ khoảng 30% doanh nghiệp có thể vay vốn ngân hàng. Tín dụng ngân hàng từ lâu được xem là kênh tài trợ vốn chính thức, tuy nhiên, khi kênh này gặp khó khăn, tín dụng thương mại trở thành nguồn tài trợ không chính thức quan trọng, đặc biệt trong các nền kinh tế đang phát triển và chuyển đổi như Việt Nam. Nghiên cứu thực nghiệm này tập trung phân tích mối quan hệ giữa tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại tại Việt Nam, dựa trên mẫu 63 công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HSX) trong giai đoạn 2006-2014 với dữ liệu theo tần suất quý.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ: (1) mối quan hệ bổ sung hay thay thế giữa tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại; (2) tác động của quy mô doanh nghiệp, bản chất hàng hóa và ngành nghề lên cung và cầu tín dụng thương mại; (3) ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009 đến mối quan hệ này. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hiểu rõ vai trò của tín dụng thương mại trong bối cảnh thị trường tài chính Việt Nam còn non trẻ, giúp doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách có cơ sở để điều chỉnh chiến lược tài chính phù hợp, đặc biệt trong các giai đoạn khủng hoảng kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết tín dụng, trong đó tín dụng thương mại được định nghĩa là quan hệ tín dụng giữa các doanh nghiệp dưới hình thức mua bán chịu hàng hóa, còn tín dụng ngân hàng là giao dịch tài sản giữa ngân hàng và bên đi vay dưới hình thức tiền tệ. Hai loại tín dụng này có thể tồn tại mối quan hệ bổ sung hoặc thay thế tùy thuộc vào điều kiện thị trường và đặc điểm doanh nghiệp.

Khung lý thuyết còn bao gồm các mô hình nghiên cứu về tác động của quy mô doanh nghiệp, bản chất hàng hóa (công hay tư) và ngành nghề (sản xuất hay phi sản xuất) lên cung và cầu tín dụng thương mại. Các khái niệm chính gồm: khoản phải thu (TcRec), khoản phải trả (TcPay), tín dụng thương mại ròng (TcNet), và nợ vay ngân hàng ngắn hạn (BkLoan). Nghiên cứu cũng áp dụng mô hình hiệu ứng cố định theo nhóm doanh nghiệp (firm-fixed effects) để kiểm soát các yếu tố không quan sát được và nội sinh trong dữ liệu bảng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là báo cáo tài chính quý của 63 công ty phi tài chính niêm yết trên HSX trong giai đoạn 2006-2014, thu thập từ Bloomberg Terminal và kiểm tra đối chiếu với báo cáo công bố. Mẫu dữ liệu gồm 2059 quan sát theo tần suất quý.

Phương pháp phân tích sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng với hiệu ứng cố định, nhằm đánh giá mối quan hệ giữa tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại qua các biến phụ thuộc TcRec, TcPay, TcNet và biến độc lập BkLoan. Các biến giả được sử dụng để phân biệt các giai đoạn trước, trong và sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009, giúp phân tích tác động của khủng hoảng lên mối quan hệ tín dụng. Các biến kiểm soát như doanh thu (Sales), quy mô doanh nghiệp (Size), giá vốn hàng bán (CGS), và hàng tồn kho (Inventory) được đưa vào mô hình để kiểm soát ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế khác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động bổ sung giữa tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại: Kết quả hồi quy trên toàn mẫu cho thấy tồn tại mối quan hệ bổ sung giữa vốn vay ngắn hạn ngân hàng và khoản phải thu (TcRec), với hệ số hồi quy dương và có ý nghĩa thống kê. Điều này cho thấy khi doanh nghiệp tăng vay ngân hàng, họ cũng mở rộng tín dụng thương mại cho khách hàng. Tỷ lệ nợ vay ngân hàng trung bình chiếm khoảng 35% tổng tài sản, trong khi khoản phải thu chiếm khoảng 13,5%.

2. Không tồn tại tác động thay thế giữa vay ngân hàng và khoản phải trả: Mối quan hệ giữa vốn vay ngân hàng và khoản phải trả (TcPay) không cho thấy dấu hiệu thay thế rõ ràng, mà có xu hướng đồng biến, tức doanh nghiệp vừa tăng vay ngân hàng vừa tăng khoản phải trả cho nhà cung cấp.

3. Ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính: Trong giai đoạn khủng hoảng 2008-2009, tín dụng thương mại giảm rõ rệt, kéo dài 1-2 năm sau khủng hoảng trước khi phục hồi. Tuy nhiên, các doanh nghiệp có hàng hóa công ít bị ảnh hưởng hơn, duy trì mức tín dụng thương mại ổn định.

4. Tác động của quy mô và bản chất doanh nghiệp: Doanh nghiệp quy mô lớn có xu hướng giảm khoản phải thu và tăng khoản phải trả trong khủng hoảng, trong khi doanh nghiệp nhỏ tăng khoản phải thu để duy trì quan hệ khách hàng. Doanh nghiệp có hàng hóa công sử dụng tín dụng thương mại ít hơn so với doanh nghiệp có hàng hóa tư. Ngành sản xuất sử dụng tín dụng thương mại nhiều hơn ngành phi sản xuất, với khoản phải thu trung bình cao hơn khoảng 5%.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ bổ sung giữa tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại phản ánh thực tế tại Việt Nam, nơi doanh nghiệp sử dụng đồng thời hai nguồn vốn để tối ưu hóa nguồn tài chính. Việc không tìm thấy tác động thay thế rõ ràng có thể do đặc thù thị trường tài chính Việt Nam còn hạn chế, khiến doanh nghiệp phải tận dụng mọi nguồn tín dụng khả thi.

Sự giảm sút tín dụng thương mại trong khủng hoảng phù hợp với các nghiên cứu quốc tế, cho thấy nguồn cung tín dụng thương mại bị ảnh hưởng bởi khả năng tài chính của nhà cung cấp. Tuy nhiên, doanh nghiệp có hàng hóa công được hưởng lợi từ sự bảo lãnh nhà nước, giúp duy trì tín dụng thương mại ổn định.

Phân tích theo quy mô và bản chất doanh nghiệp cho thấy các doanh nghiệp nhỏ và tư nhân có nhu cầu tín dụng thương mại cao hơn, do hạn chế tiếp cận vốn ngân hàng. Ngành sản xuất với chuỗi cung ứng phức tạp hơn cũng cần nhiều tín dụng thương mại hơn ngành phi sản xuất, phù hợp với đặc điểm kinh tế Việt Nam.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ xu hướng tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại theo thời gian, bảng mô tả thống kê phân nhóm doanh nghiệp, và bảng kết quả hồi quy chi tiết theo từng nhóm mẫu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ tín dụng ngân hàng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng cần thiết kế các gói vay ưu đãi, giảm thủ tục để doanh nghiệp nhỏ dễ tiếp cận vốn, giảm áp lực phải sử dụng tín dụng thương mại không chính thức. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; chủ thể: NHNN, ngân hàng thương mại.

2. Phát triển thị trường tài chính doanh nghiệp: Đẩy mạnh phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp và cổ phiếu để đa dạng hóa nguồn vốn cho doanh nghiệp, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại. Thời gian: 3-5 năm; chủ thể: Bộ Tài chính, UBCK.

3. Xây dựng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp có hàng hóa công: Tăng cường bảo lãnh tín dụng và hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp phục vụ công ích nhằm duy trì ổn định tín dụng thương mại trong khủng hoảng. Thời gian: liên tục; chủ thể: Chính phủ, các bộ ngành liên quan.

4. Khuyến khích minh bạch và quản lý rủi ro tín dụng thương mại: Doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản lý tín dụng thương mại, áp dụng công nghệ thông tin để theo dõi và kiểm soát rủi ro tín dụng, giảm thiểu nợ xấu. Thời gian: 1-3 năm; chủ thể: doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng và tổ chức tín dụng: Hiểu rõ mối quan hệ tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại để thiết kế sản phẩm tài chính phù hợp, nâng cao hiệu quả cho vay.

2. Doanh nghiệp vừa và nhỏ: Nắm bắt vai trò tín dụng thương mại trong tài trợ vốn, từ đó xây dựng chiến lược tài chính linh hoạt, giảm rủi ro tài chính.

3. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý: Cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách tiền tệ, tín dụng, hỗ trợ doanh nghiệp trong các giai đoạn kinh tế biến động.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên kinh tế: Tham khảo phương pháp nghiên cứu thực nghiệm, mô hình dữ liệu bảng và phân tích tác động khủng hoảng tài chính trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tín dụng thương mại là gì và tại sao nó quan trọng?
   Tín dụng thương mại là hình thức mua bán chịu giữa doanh nghiệp, cho phép thanh toán chậm. Nó quan trọng vì giúp doanh nghiệp duy trì dòng tiền, đặc biệt khi tín dụng ngân hàng hạn chế.

2. Mối quan hệ giữa tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại như thế nào?
   Nghiên cứu cho thấy mối quan hệ bổ sung, tức khi doanh nghiệp tăng vay ngân hàng cũng mở rộng tín dụng thương mại, không phải thay thế nhau hoàn toàn.

3. Khủng hoảng tài chính ảnh hưởng ra sao đến tín dụng thương mại?
   Trong khủng hoảng, tín dụng thương mại giảm do nhà cung cấp thắt chặt tín dụng, nhưng doanh nghiệp có hàng hóa công ít bị ảnh hưởng hơn nhờ sự bảo lãnh nhà nước.

4. Doanh nghiệp nhỏ và lớn sử dụng tín dụng thương mại khác nhau thế nào?
   Doanh nghiệp nhỏ thường sử dụng tín dụng thương mại nhiều hơn để bù đắp hạn mức vay ngân hàng thấp, trong khi doanh nghiệp lớn có xu hướng giảm khoản phải thu và tăng khoản phải trả trong khủng hoảng.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp quản lý tốt tín dụng thương mại?
   Doanh nghiệp cần áp dụng công nghệ quản lý tín dụng, theo dõi chặt chẽ khoản phải thu, phải trả, đồng thời xây dựng chính sách tín dụng phù hợp với khả năng tài chính và thị trường.

Kết luận

• Nghiên cứu xác nhận tồn tại mối quan hệ bổ sung giữa tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại tại Việt Nam, đặc biệt ở doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có hàng hóa tư và ngành sản xuất.
• Không phát hiện tác động thay thế rõ ràng giữa vay ngân hàng và khoản phải trả, cho thấy doanh nghiệp sử dụng đồng thời hai nguồn vốn.
• Cuộc khủng hoảng tài chính 2008-2009 làm giảm tín dụng thương mại, kéo dài 1-2 năm sau đó, ngoại trừ doanh nghiệp có hàng hóa công.
• Doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp có hàng hóa tư có nhu cầu tín dụng thương mại cao hơn, phản ánh hạn chế tiếp cận vốn ngân hàng.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở cho các giải pháp hỗ trợ tài chính doanh nghiệp, phát triển thị trường vốn và quản lý tín dụng thương mại hiệu quả.

Next steps: Mở rộng nghiên cứu với mẫu lớn hơn, bao gồm doanh nghiệp niêm yết trên các sàn khác và doanh nghiệp phi niêm yết; phân tích sâu hơn tác động của các chính sách tiền tệ mới; ứng dụng mô hình hồi quy phi tuyến để kiểm tra các mối quan hệ phức tạp hơn.

Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu nên phối hợp triển khai các giải pháp tài chính linh hoạt, đồng thời tiếp tục nghiên cứu để nâng cao hiệu quả sử dụng tín dụng trong nền kinh tế Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề nghiên cứu, mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, nội dung, phạm vi nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. 2 – Tổng quan các nghiên cứu trước đây Trong phần này, tác giả trình bày (1) tổng quan về lý thuyết tín dụng, (2) tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm đã tồn tại trên thế giới xoay quanh mối quan hệ giữa tín dụng thương mại và tín dụng ngân hàng. Đồng thời, (3) tác giả cũng nêu lên một số thực trạng tại Việt Nam liên quan đến tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại. 3 – Phương pháp nghiên cứu Trong phần này, tác giả trình bày giả thuyết nghiên cứu, mô hình nghiên cứu, cách xây dựng các biến trong mô hình cũng như các dữ liệu cần thiết để thực hiện nghiên cứu.

4 – Kết quả nghiên cứu Trong phần này, tác giả thực hiện các mô tả thống kê các biến, phân tích tương quan, thực hiện các kiểm định của mô hình hồi quy… Trình bày và thảo luận các kết quả hồi quy trong mô hình thực nghiệm tại Việt Nam. 5 –Kết Luận Trong phần này, tác giả tóm tắt kết quả nghiên cứu. Những hạn chế của đề tài và những hướng mở rộng nghiên cứu tiếp theo cũng được trình bày. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY Trong phần này, tác giả sẽ trình bày 3 nội dung: (1) tổng quan về lý thuyết tín dụng nói chung và tín dụng thương mại, tín dụng ngân hàng nói riêng. (2) Tổng quan các nghiên cứu trước đây về mối quan hệ giữa tín dụng thương mại và tín dụng ngân hàng. Đồng thời (3) tác giả cũng nêu lên thực trạng tại Việt Nam, về 2 đối tượng: tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại. Từ đó, xem xét, liệu rằng ở Việt Nam có tồn tại mối quan hệ giữa 2 đối tượng này hay không.

Ngoài ra, tác giả cũng xem xét các tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu (2008-2009) đến Việt Nam. Từ đó, nêu lên thực trạng chính sách tiền tệ của Việt Nam có thắt chặt trong giai đoạn xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính, từ đó tác động lên hoạt động của các doanh nghiệp. Tổng quan về lý thuyết tín dụng Tín dụng là một phạm trù kinh tế và nó cũng là sản phẩm của nền kinh tế hàng hóa. Tín dụng ra đời, tồn tại qua nhiều hình thái kinh tế - xã hội.

Tín dụng là việc một bên (bên cho vay) cung cấp nguồn tài chính cho đối tượng khác (bên đi vay) trong đó bên đi vay sẽ hoàn trả tài chính cho bên cho vay trong một thời hạn thỏa thuận và thường kèm theo lãi suất. Do hoạt động này làm phát sinh một khoản nợ nên bên cho vay còn gọi là chủ nợ, bên đi vay gọi là con nợ. Do đó, Tín dụng phản ánh mối quan hệ giữa hai bên - Một bên là người cho vay, và một bên là người đi vay. Quan hệ giữa hai bên ràng buộc bởi cơ chế tín dụng, thỏa thuận thời gian cho vay, lãi suất phải trả,.

Tín dụng được xem như là công cụ thúc đẩy quá trình tái sản xuất mở rộng và góp phần điều tiết vĩ mô nền kinh tế, góp phần thúc đẩy quá trình tích tụ và tập trung vốn. Tín dụng cũng góp phần tiết kiệm chi phí lưu thông xã hội, góp phần thực hiện chính sách xã hội. Theo đó, tín dụng cũng được phân ra thành: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9  Tín dụng thương mại  Tín dụng ngân hàng  Tín dụng nhà nước  Tín dụng tiêu dùng  Tín dụng quốc tế Trong nghiên cứu này, tác giả tập trung vào 2 đối tượng chính là tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại.  Tín dụng thương mại Tín dụng thương mại là quan hệ tín dụng giữa các doanh nghiệp dưới hình thức mua bán chịu hàng hóa.

Đây là quan hệ tín dụng giữa các nhà sản xuất - kinh doanh được thực hiện dưới hình thức mua bán chịu hàng hóa. Hành vi mua bán chịu hàng hóa được xem là hình thức tín dụng - người bán chuyển giao cho người mua quyền sử dụng vốn tạm thời trong một thời gian nhất định, và khi đến thời hạn đã được thỏa thuận, người mua phải hoàn lại vốn cho người bán dưới hình thức tiền tệ và cả phần lãi cho người bán chịu. Tín dụng thương mại vốn cho vay dưới dạng hàng hóa hay một bộ phận của vốn sản xuất chuẩn bị chuyển hóa thành tiền, chưa phải là tiền nhàn rỗi. Người cho vay (chủ nợ) và người đi vay (con nợ) đều là những doanh nghiệp trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất và lưu thông hàng hóa.

Khối lượng tín dụng lớn hay nhỏ phụ thuộc vào tổng giá trị của khối lượng hàng hóa được đưa ra mua bán chịu.  Tín dụng ngân hàng Tín dụng ngân hàng là giao dịch tài sản giữa Ngân hàng với bên đi vay (là các tổ chức kinh tế, cá nhân trong nền kinh tế) trong đó Ngân hàng chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thoả thuận, và bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện cả vốn gốc và lãi cho Ngân hàng khi đến hạn thanh toán. Huy động vốn và cho vay vốn đều thực hiện dưới hình thức tiền tệ; Ngân hàng đóng vai trò trung gian trong quá trình huy động vốn và cho vay. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Tổng quan các nghiên cứu trước đây Trong phần này, tác giả tiến hành tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm đã tồn tại, xoay quanh mối quan hệ giữa tín dụng thương mại và tín dụng ngân hàng. Đầu tiên, (i) giữa 2 đối tượng này, tồn tại mối quan hệ thay thế (substitution) hay bổ sung (complementary), tiếp theo, (ii) quy mô công ty (firm size), bản chất công ty (corporate nature) và ngành nghề (industries) sẽ tạo ra tác động lên mối quan hệ giữa 2 đối tượng này như thế nào. Cuối cùng (iii) tương ứng với mỗi trường hợp, tác giả cũng xây dựng các giả thuyết nghiên cứu cho trường hợp của Việt Nam. Tác động thay thế (substitution) và bổ sung (complementary) giữa tín dụng thương mại và tín dụng ngân hàng Các nghiên cứu trước đây đã tồn tại, vẫn chưa chỉ ra một cách rõ ràng liệu tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại có mối quan hệ bổ sung hay thay thế.

Thay vào đó, tín dụng thương mại có thể đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung khi tín dụng ngân hàng không có sẵn (Demirguc-Kunt &Maksimovic (2001), Giannetti cùng các cộng sự (2011), Biais và Collier (1997)). Đồng thời, các công ty có khuynh hướng chuyển sang nguồn tín dụng thương mại từ các nhà cung ứng như một sự thay thế một hình thức tài trợ khác khi điều kiện tài chính xấu đi (Love cùng các cộng sự (2007); Coulibaly cùng các cộng sự (2013)). Cũng có những nghiên cứu chỉ ra mối quan hệ (bổ sung và thay thế) này là diễn ra đồng thời (Yang (2011), Lin & Chou (2015). Đầu tiên, về mối quan hệ bổ sung, Demirguc-Kunt và Maksimovic (2001) thực hiện nghiên cứu với một mẫu nghiên cứu gồm các công ty sản xuất ở 40 quốc gia khác nhau.

Kết quả cho thấy việc sử dụng tín dụng thương mại như một sự bổ sung cho tín dụng ngân hàng. Biais và Collier (1997) đưa ra giả thuyết rằng việc mở rộng tín dụng thương mại giúp đưa ra những thông tin thuận lợi cho người cho vay, do đó họ sẵn sàng hơn để cho vay. Giannetti, Burkart, và Ellingsen (2011) tiến hành nghiên cứu thực nghiệm trên lập luận, các công ty sử dụng tín dụng thương mại thường có xu hướng vay mượn của nhiều ngân hàng hơn và có mối quan hệ trong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 ngắn hạn với ngân hàng. Ngoài ra các công ty này nhận được thỏa thuận tốt hơn từ ngân hàng, đặc biệt chi phí thấp hơn với hạn mức tín dụng của họ.

Phân tích này cho thấy tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại có mối quan hệ bổ sung chứ không phải thay thế. Tiếp theo, về mối quan hệ thay thế, Love cùng các cộng sự (2007), sử dụng một mẫu nghiên cứu với 890 công ty ở sáu (06) nền kinh tế mới nổi, đã chỉ ra rằng, trước khủng hoảng, các công ty có tỷ lệ nợ ngắn hạn cao là nguồn cung tín dụng thương mại quan trọng. Tuy nhiên, sau khủng hoảng, các công ty này cắt giảm mạnh khoản tín dụng cho khách hàng và làm tăng sự phụ thuộc vào tín dụng của các nhà cung ứng (suppliers). Love cùng các cộng sự (2007) có hai kết luận chính.

Đầu tiên là có sự gia tăng trong khoản thời gian rất ngắn ở các khoản tín dụng thương mại được đề nghị và chấp nhận ngay sau khủng hoảng. Sau cú sốc khủng hoảng, người mua tạm dừng trả tiền cho nhà cung ứng, và tín dụng tích lũy cho đến khi người bán giảm lượng cung hàng hóa hoặc người mua khôi phục quá trình thanh toán; kết quả thứ hai là có một sự suy giảm rõ rệt về khoản tín dụng được cung cấp sau khủng hoảng, khoản tiền được tiếp tục kí hợp đồng được vài năm. Sự suy giảm trong tín dụng thương mại có thể là kết quả của hiệu ứng nguồn cung (supply effect); đó là các công ty không thể có được tài trợ ngân hàng, làm giảm nguồn cung tín dụng mà họ sẵn sàng cung cấp cho khách hàng. Mặt khác, người mua của các công ty này cũng ít sẵn lòng để nhận thêm nhiều tín dụng hơn.

Bên cạnh đó, Coulibaly cùng các cộng sự (2013) nghiên cứu vai trò của thắt chặt tín dụng trong giai đoạn co hẹp của toàn bộ các hoạt động kinh tế trong suốt khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009, sử dụng bộ dữ liệu ở cấp độ doanh nghiệp từ sáu (06) nền kinh tế mới nổi ở châu Á. Kết quả thực nghiệm cho thấy, các công ty dễ bị tổn thương về mặt tài chính (financially-vulnerable) chuyển sang nguồn tín dụng thương mại từ các nhà cung ứng như một sự bổ sung một hình thức tài trợ khác khi điều kiện tài chính xấu đi. Cuối cùng, về mối quan hệ đồng thời, Yang (2011) kiểm tra mối quan hệ nhân quả giữa tín dụng thương mại và tín dụng ngân hàng trong giai đoạn khủng hoảng tài TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 12 chính gần đây. Kết quả của Yang cho thấy, tín dụng ngân hàng và các khoản phải trả/phải thu có mối quan hệ đồng thời và có một tác động thay thế/ bổ sung giữa tín dụng ngân hàng và các khoản phải trả/phải thu.