Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ VÀ NHỜ THU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI.1 PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ VÀ NHỜ THU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Càng có nhiều giao dịch thì càng có nhiều rủi ro phát sinh. Vì thế các phương thức thanh toán ngày càng được hoàn thiện dần để có thể bảo vệ quyền lợi cho các bên tham gia. Từ phương thức chuyển tiền, phương thức ghi sổ, đến nhờ thu rồi phương thức tín dụng chứng từ.
Tuy nhiên, phương thức ra đời sau không triệt tiêu phương thức ra đời trước mà chúng vẫn tồn tại song song, hỗ trợ cho nhau, vì mỗi phương thức đều có ưu nhược điểm. Luận văn trình bày hai phương thức thanh toán hiện nay được sử dụng nhiều nhất đó là phương thức tín dụng chứng từ và nhờ thu.1 Phương thức tín dụng chứng từ: 1.1 Khái niệm phương thức tín dụng chứng từ: Moät trong nhöõng phöông thöùc thanh toaùn quoác teá hieän nay ñöôïc söû duïng phoå bieán ñoù laø phöông thöùc tín duïng chöùng töø. Noäi dung phöông thöùc thanh toaùn tín duïng chöùng töø ñöôïc thöïc hieän theo baûn “Quy taéc vaø Thöïc haønh thoáng nhaát veà tín duïng chöùng töø (UCP) do Phoøng thöông maïi quoác teá (ICC) ban haønh. Trong phöông thöùc tín duïng chöùng töø, ngân hàng khoâng chæ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com laø ngöôøi trung gian thu hoä chi hoä, maø coøn laø ngöôøi ñaïi dieän beân nhaäp khaåu thanh toaùn tieàn haøng cho beân xuaát khaåu.
Ñaûm baûo cho toå chöùc xuaát khaåu nhận ñöôïc khoaûn tieàn töông öùng vôùi haøng hoaù maø hoï ñaõ cung öùng, ñoàng thôøi ñaûm baûo cho toå chöùc nhaäp khaåu nhaän ñöôïc soá löôïng, chaát löôïng haøng hoaù töông öùng vôùi soá tieàn mình phaûi thanh toaùn. Vôùi nhöõng öu ñieåm ñoù phöông thöùc tín duïng chöùng töø ñaõ trôû thaønh phöông thöùc thanh toaùn höõu hieäu cho caû hai beân xuaát khaåu vaø nhaäp khaåu. Phöông thöùc tín duïng chöùng töø laø moät söï thoaû thuaän maø trong ñoù moät ngân hàng (ngân hàng môû thư tín dụng) ñaùp öùng nhöõng yeâu caàu cuûa khaùch haøng (ngöôøi xin môû thư tín dụng) cam keát hay cho pheùp ngân hàng khaùc chi traû hoaëc chaáp nhaän nhöõng yeâu caàu cuûa ngöôøi höôûng lôïi khi nhöõng ñieàu kieän quy ñònh trong thư tín dụng ñöôïc thöïc hieän ñuùng vaø ñaày ñuû. Phương thức này vận hành dựa trên một công cụ tài chính do ngân hàng tạo ra để phục vụ khách hàng có yêu cầu, đó là thư tín dụng (Letter of credit gọi tắt là L/C) nên còn thường được gọi một cách chưa chuẩn xác là ‘phương thức L/C.’ Thư tín dụng (L/C) laø moät vaên kieän cuûa ngân hàng ñöôïc vieát ra theo yeâu caàu cuûa nhaø nhaäp khaåu (ngöôøi xin môû thư tín dụng) nhaèm cam keát traû tieàn cho nhaø xuaát khaåu (ngöôøi höôûng lôïi) moät soá tieàn nhaát ñònh, trong moät khoaûng thôøi gian nhaát ñònh vôùi ñieàu kieän ngöôøi naøy thöïc hieän ñuùng vaø ñaày ñuû nhöõng ñieàu khoaûn quy ñònh trong laù thö ñoù.
Như vậy, phương thức tín dụng chứng từ bao gồm các bên liên quan: - Người xin mở thư tín dụng: nhà nhập khẩu yêu cầu ngân hàng phục vụ mình phát hành một L/C và có trách nhiệm pháp lý về việc trả tiền của ngân hàng cho nhà xuất khẩu theo L/C này. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Người thụ hưởng L/C là nhà xuất khẩu hàng hóa, được hưởng số tiền thanh toán hay sở hữu hối phiếu đã được chấp nhận thanh toán. - Ngân hàng mở thư tín dụng là ngân hàng phục vụ nhà nhập khẩu tại nước nhập khẩu, nó cung cấp tín dụng cho nhà nhập khẩu và theo yêu cầu của nhà nhập khẩu phát hành một L/C cho nhà xuất khẩu hưởng, là ngân hàng thường được bên mua bán thoả thuận trong hợp đồng mua bán, nếu không có thoả thuận trước nhà nhập khẩu có quyền lựa chọn. - Ngân hàng thông báo thư tín dụng là ngân hàng phục vụ nhà xuất khẩu, thông báo cho nhà xuất khẩu biết thư tín dụng đã mở.
Đây có thể là chi nhánh hay ngân hàng đại lý của ngân hàng phát hành ở nước nhà xuất khẩu. - Ngân hàng xác nhận là ngân hàng xác nhận trách nhiệm của mình sẽ cùng ngân hàng phát hành, bảo đảm việc trả tiền cho nhà xuất khẩu trong trường hợp ngân hàng mở không đủ khả năng thanh toán. Ngân hàng xác nhận có thể là ngân hàng thông báo thư tín dụng hay là một ngân hàng khác do nhà xuất khẩu yêu cầu. Thường là một ngân hàng lớn có uy tín trên thị trường tín dụng và tài chính quốc tế.
- Ngân hàng thanh toán: có thể là ngân hàng mở thư tín dụng hoặc là một ngân hàng khác được ngân hàng mở thư tín dụng chỉ định thay mình thanh toán trả tiền cho nhà xuất khẩu hay chiết khấu hối phiếu. - Ngân hàng thương lượng còn gọi là ngân hàng chiết khấu là ngân hàng đứng ra thương lượng bộ chứng từ và thường cũng là ngân hàng thông báo L/C. Nếu L/C quy định thương lượng tự do thì ngân hàng nào cũng có thể là ngân hàng thương lượng. - Ngân hàng chuyển nhượng, ngân hàng chỉ định, ngân hàng hoàn trả, ngân hàng đòi tiền, ngân hàng chấp nhận, ngân hàng chuyển chứng từ.
Tất cả được giao trách nhiệm cụ thể trong thư tín dụng. Phương thức tín dụng chứng từ được xem là hoàn thiện hơn các phương thức ra đời trước vì các ưu điểm của nó ở chỗ bảo vệ cho cả hai nhà xuất và nhập khẩu thực hiện theo đúng các điều khoản đã cam kết trong hợp đồng với trung gian là ngân hàng. Tuy nhiên, vẫn có rủi ro xảy ra khi thực hiện phương LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thức này như: ngân hàng cam kết thanh toán mất khả năng chi trả, chậm thanh toán…Để haïn cheá ruûi ro tôùi möùc thaáp nhaát các bên tham gia ñaõ phải laøm các thuû tuïc thanh toaùn L/C khá phöùc taïp, thôøi gian thanh toaùn laâu hôn so vôùi nhöõng phöông thöùc thanh toaùn khaùc. Toång tieàn phí aùp duïng phöông thöùc thanh toaùn naøy cũng khaù cao so với phí áp dụng chung cho các phương thức thanh toán khác vaø noù tæ leä thuaän vôùi söï tín nhieäm laãn nhau giöõa caùc beân tham gia.
Maët khaùc, phöông thöùc tín duïng chöùng töø chuû yeáu döïa treân chöùng töø. Do ñoù, trong thöïc teá vaãn coøn tröôøng hôïp giaû maïo, trong tröôøng hôïp ñoái taùc coù yù ñoà löøa ñaûo thì phöông thöùc naøy khoâng coøn laø bieän phaùp höõu hieäu baûo veä quyeàn lôïi cho phía beân kia. Theá neân, keát quaû cuûa vieäc thanh toaùn coøn phuï thuoäc vaøo söï hieåu bieát kỹ thuaät thanh toaùn, söï vaän duïng, tính trung thöïc vaø thieän chí cuûa caùc beân tham gia.2 Phân loại thư tín dụng: Có nhiều tiêu chí để phân loại thư tín dụng như: theo thời hạn thanh toán, theo mức độ đảm bảo,…Sau đây là một số dạng thư tín dụng thường gặp: L/C trả ngay (sight): đây là loại thường gặp nhất, theo đó ngân hàng mở thư tín dụng sẽ thanh toán bộ chứng từ hợp lệ trong vòng 5 ngày làm việc. L/C trả chậm (usance) với thời hạn n ngày kể từ ngày nhìn thấy bộ chứng từ hay từ ngày lên tàu hoặc từ ngày phát hành hóa đơn.
Loại thư tín dụng này cũng là một dạng tín dụng mà nhà xuất khẩu cấp cho nhà nhập khẩu. L/C nhiều kỳ hạn thanh toán (deferred payment) hay hỗn hợp (mixed payment) tức là một phần giá trị phải trả ngay phần còn lại được cho trả chậm. Đây cũng là một dạng tín dụng nhà xuất khẩu cấp cho nhà nhập khẩu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com L/C xác nhận (confirmed): là loại L/C không thể hủy ngang, được ngân hàng xác nhận (thường rất có uy tín) đảm bảo thực hiện thay mọi cam kết của ngân hàng phát hành nếu ngân hàng này vô cớ bội ước.
Loại thư tín dụng này được áp dụng khi nhà xuất khẩu không tin tưởng vào khả năng thanh toán của ngân hàng phát hành và giá trị L/C lớn nên yêu cầu một ngân hàng thứ hai đứng ra cam kết thanh toán khi ngân hàng phát hành không thực hiện đúng cam kết của mình. L/C chuyển nhượng (transferred) là một thư tín dụng không hủy ngang được chỉ rõ rằng có thể chuyển nhượng, được áp dụng trong trường hợp một công ty có thị trường tiêu thụ hàng lớn nhưng hiện tại họ không đủ hàng hoặc thậm chí không có hàng để cung ứng cho người mua. Do vậy, họ sẽ tìm kiếm các nhà xuất khẩu, ký hợp đồng mua hàng của họ để bán lại cho nhà nhập khẩu ở nước ngoài trên cơ sở tín dụng thư chuyển nhượng. L/C giáp lưng (back to back) là loại L/C được mở dựa vào một L/C khác, nghĩa là sau khi nhận được L/C do nhà nhập khẩu mở, nhà xuất khẩu yêu cầu ngân hàng mở một L/C khác dựa vào L/C gốc cho nhà cung cấp hàng hoá.
Loại L/C này được áp dụng trong trường hợp muốn che dấu người thực sự có hàng để xuất bán, mua bán qua trung gian để thanh toán cho nhà cung cấp hàng. L/C tuần hoàn (revolving) theo thời gian hay theo giá trị, là loại tín dụng không hủy ngang, được ngân hàng mở L/C cam kết rằng khi L/C sử dụng hết tổng trị giá ban đầu của nó thì tự động có giá trị như cũ. Loại L/C này được áp dụng cho các chuyến hàng cùng số lượng và giá trị được cung cấp đều đặn. L/C đối ứng (reciprocal) là loại L/C được quy định là chỉ có giá trị hiệu lực khi L/C khác đối ứng với nó đã được mở ra.
Loại thư tín dụng này áp dụng trong tình huống tạm nhập nguyên vật liệu để gia công rồi tái xuất thành phẩm, hoặc mua bán hàng đổi hàng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com L/C có điều khoản đỏ (red clause) cho phép người hưởng nhận tạm ứng một khoản tiền để thực hiện lô hàng xuất khẩu, được sử dụng nhằm ứng trước cho nhà xuất khẩu một khoản tiền trước khi giao hàng để hỗ trợ cho sản xuất hàng hóa. Tín dụng này có thể ứng trước một phần hay toàn bộ, ngân hàng của nhà nhập khẩu sẽ ứng trước khoản tiền này. Bản chất của L/C này là nhà nhập khẩu ứng tiền cho nhà xuất khẩu và chịu mọi rủi ro về tín dụng ứng trước.
L/C dự phòng (stand by) có công dụng như một thư bảo lãnh ngân hàng để đảm bảo cho những khoản tiền vay trong xây dựng, bảo đảm khoản tiền ứng trước, bảo đảm việc thực hiện hợp đồng thương mại, hợp đồng gia công, bảo đảm cho nhà nhập khẩu rằng nếu nhà xuất khẩu không xuất hàng thì ngân hàng sẽ trả lại tiền ứng trước cho nhà nhập khẩu.