Luận văn thạc sĩ intégration des expressions imagées dans des cours de fle en deuxième année à lécole militaire de langues étrangères

Luận văn thạc sĩ phân tích intégration des expressions imagées dans des cours de fle en deuxième année à lécole militaire de, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Bích Ngọc
• Người hướng dẫn: Pr. Nguyễn Vân Dung
• Trường học: Université Nationale de Ha Noi École Supérieure De Langues Étrangères
• Chuyên ngành: Didactique
• Đề tài: Intégration Des Expressions Imagées Dans Des Cours De Fle En Deuxième Année À L’École Militaire De Langues Étrangères
• Loại tài liệu: Mémoire Post-Universitaire
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• Introduction
• 1. Chapitre 1: FONDEMENT THÉORIQUE
• 1.1. Aperçu général sur les expressions imagées
• 1.1.1. Définition et caractéristiques
• 1.1.2. Origines des expressions imagées
• 1.1.3. Valeurs des expressions imagées dans le discours
• 1.2. Enseignement du vocabulaire
• 1.2.1. Objectifs et étapes
• 1.2.2. Présentation du vocabulaire
• 1.2.3. Fixation du vocabulaire
• 1.3. Enseignement des expressions imagées
• 2. Chapitre 2: ENSEIGNEMENT DU FLE A L’ECOLE MILITAIRE DES LANGUES ETRANGERES
• 2.1. Contexte général de l’enseignement du FLE à l’E.
• 2.1.1. Objectifs et cursus de formation
• 2.1.2. Matériel de l’enseignement
• 2.1.3. Constitution du corpus et analyse des résultats
• 2.2. Présentation du corpus
• 2.2.1. Analyse et interprétation des résultats
• 3. Chapitre 3: PROPOSITION PEDAGOGIQUE POUR L’INTEGRATION DES EXPRESSIONS IMAGEES DANS LES COURS DE FLE EN 2e ANNEE A L’ECOLE MILITAIRE DES LANGUES ETRANGERES
• 3.1. Choix des expressions
• 3.1.1. Critères de choix
• 3.1.2. Choix des expressions selon les thèmes
• 3.1.3. Choix des types d’exercices et d’activités
• 3.1.3.1. Des types d’exercices
• 3.1.3.2. Des types d’activités
• 3.2. Propositions pédagogiques pour l’intégration des expressions imagées dans les cours de FLE
• 3.3. Conclusion du chapitre
• Conclusion
• Annexes

Tóm tắt

I. Giới thiệu tổng quan về tích hợp thành ngữ hình ảnh trong giảng dạy FLE năm 2

Trong giảng dạy FLE năm 2, việc tích hợp thành ngữ hình ảnh đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao khả năng giao tiếp và hiểu biết văn hóa của người học. Thành ngữ hình ảnh không chỉ là những cụm từ mang tính biểu tượng mà còn chứa đựng giá trị văn hóa sâu sắc, giúp người học tiếp cận ngôn ngữ một cách sinh động và thực tế hơn. Theo nghiên cứu của Nguyễn Bích Ngọc (2010), thành ngữ hình ảnh góp phần làm phong phú vốn từ vựng và tăng cường kỹ năng ngôn ngữ qua thành ngữ, đặc biệt trong bối cảnh giảng dạy FLE năm 2 tại các trường đại học ngoại ngữ quân sự. Việc hiểu và sử dụng thành ngữ hình ảnh giúp học viên không chỉ nắm bắt được ý nghĩa ngôn ngữ mà còn thấu hiểu được văn hóa, phong tục của người Pháp, từ đó phát triển kỹ năng giao tiếp hiệu quả hơn.

1.1. Định nghĩa và vai trò của thành ngữ hình ảnh trong giảng dạy tiếng Pháp

Thành ngữ hình ảnh là các cụm từ có nghĩa không thể suy ra từ từng thành phần cấu tạo mà dựa trên hình ảnh ẩn dụ hoặc biểu tượng văn hóa. Chúng là một phần quan trọng trong thành ngữ trong giảng dạy tiếng Pháp, giúp người học phát triển khả năng diễn đạt tự nhiên và hiểu sâu sắc hơn về ngôn ngữ. Việc tích hợp thành ngữ hình ảnh trong giảng dạy FLE năm 2 giúp học viên làm quen với cách nói đặc trưng, tăng tính biểu cảm và sự hấp dẫn trong giao tiếp.

1.2. Tổng quan về giảng dạy FLE năm 2 và vị trí của thành ngữ hình ảnh

Chương trình giáo trình FLE năm 2 tập trung vào phát triển kỹ năng ngôn ngữ tổng hợp, trong đó việc dạy thành ngữ hình ảnh còn khá hạn chế. Tuy nhiên, theo khảo sát tại Trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự, việc đưa thành ngữ hình ảnh vào giảng dạy giúp học viên nâng cao khả năng sử dụng ngôn ngữ linh hoạt và tự nhiên hơn, đồng thời hiểu rõ hơn về văn hóa Pháp. Do đó, việc tích hợp thành ngữ hình ảnh trong giảng dạy FLE năm 2 là một xu hướng cần thiết và có giá trị thực tiễn cao.

II. Phân tích các thách thức trong tích hợp thành ngữ hình ảnh vào giảng dạy FLE năm 2

Việc tích hợp thành ngữ hình ảnh trong giảng dạy FLE năm 2 gặp nhiều thách thức do đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa khác biệt giữa tiếng Pháp và tiếng Việt. Các khó khăn này bao gồm sự khác biệt về ngữ nghĩa, sự phức tạp trong việc giải thích ý nghĩa ẩn dụ, cũng như hạn chế về tài liệu và phương pháp giảng dạy. Nghiên cứu cho thấy học viên thường gặp khó khăn trong việc hiểu và sử dụng thành ngữ hình ảnh do thiếu sự liên kết giữa ngôn ngữ và văn hóa, cũng như thiếu các hoạt động thực hành phù hợp trong lớp học.

2.1. Khó khăn về ngôn ngữ và văn hóa trong giảng dạy thành ngữ hình ảnh

Sự khác biệt về văn hóa giữa Pháp và Việt Nam là nguyên nhân chính gây ra khó khăn trong việc tiếp thu thành ngữ hình ảnh. Nhiều thành ngữ dựa trên các biểu tượng, hình ảnh hoặc sự kiện lịch sử đặc thù của Pháp mà học viên Việt Nam không quen thuộc. Điều này dẫn đến việc học viên không thể hiểu đúng nghĩa hoặc sử dụng sai trong giao tiếp. Ngoài ra, sự khác biệt trong cách tư duy và cách diễn đạt cũng làm tăng độ khó trong việc học thành ngữ.

2.2. Hạn chế trong phương pháp và tài liệu giảng dạy FLE năm 2

Phương pháp giảng dạy hiện tại tại nhiều cơ sở đào tạo FLE năm 2 chưa chú trọng đúng mức đến việc dạy thành ngữ hình ảnh. Ví dụ, trong giáo trình Le Nouvel Espaces 2, số lượng thành ngữ hình ảnh được giới thiệu rất hạn chế và thiếu các bài tập thực hành cụ thể. Thiếu tài liệu hỗ trợ và phương pháp sư phạm phù hợp khiến việc truyền đạt kiến thức về thành ngữ hình ảnh trở nên khó khăn, ảnh hưởng đến hiệu quả học tập của học viên.

III. Phương pháp hiệu quả để tích hợp thành ngữ hình ảnh trong giảng dạy FLE năm 2

Để khắc phục các thách thức, cần áp dụng các phương pháp dạy thành ngữ hình ảnh phù hợp trong giảng dạy FLE năm 2. Các phương pháp này bao gồm việc lựa chọn thành ngữ phù hợp với trình độ và văn hóa học viên, sử dụng ngữ cảnh và hình ảnh minh họa để giải thích, kết hợp các hoạt động tương tác và trò chơi ngôn ngữ nhằm tăng tính hấp dẫn và hiệu quả học tập. Việc áp dụng đa dạng các phương pháp giúp học viên dễ dàng tiếp thu và vận dụng thành ngữ hình ảnh trong giao tiếp thực tế.

3.1. Lựa chọn thành ngữ hình ảnh phù hợp với giáo trình FLE năm 2

Việc lựa chọn thành ngữ cần dựa trên các tiêu chí như tần suất sử dụng trong giao tiếp, tính đơn giản trong cấu trúc và sự tương đồng văn hóa giữa Pháp và Việt Nam. Ưu tiên các thành ngữ có hình ảnh dễ hiểu hoặc có tương đương trong tiếng Việt để học viên dễ dàng liên kết và ghi nhớ. Ví dụ, các thành ngữ như “se ressembler comme deux gouttes d’eau” (giống nhau như hai giọt nước) hay “avoir une mémoire d’éléphant” (có trí nhớ như voi) rất phù hợp với học viên năm 2.

3.2. Sử dụng hình ảnh và ngữ cảnh trong giảng dạy thành ngữ hình ảnh

Việc minh họa thành ngữ bằng hình ảnh trực quan hoặc video giúp học viên dễ dàng hình dung và hiểu nghĩa ẩn dụ. Kết hợp với việc đặt thành ngữ vào các ngữ cảnh giao tiếp thực tế, như đoạn hội thoại, câu chuyện, giúp học viên vận dụng linh hoạt trong các tình huống khác nhau. Phương pháp này cũng kích thích sự tò mò và hứng thú học tập, đồng thời tăng cường khả năng ghi nhớ lâu dài.

3.3. Tăng cường hoạt động tương tác và trò chơi ngôn ngữ trong lớp học

Các hoạt động nhóm, trò chơi đóng vai, đố vui về thành ngữ hình ảnh giúp học viên luyện tập sử dụng thành ngữ một cách tự nhiên và sinh động. Những hoạt động này không chỉ phát triển kỹ năng giao tiếp mà còn tạo môi trường học tập tích cực, giảm áp lực và tăng sự tự tin cho học viên khi sử dụng thành ngữ trong thực tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tích hợp thành ngữ hình ảnh trong giảng dạy FLE năm 2

Nghiên cứu thực tiễn tại Trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự cho thấy việc ứng dụng hình ảnh trong giảng dạy ngôn ngữ và tích hợp thành ngữ hình ảnh trong chương trình FLE năm 2 đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học viên có sự tiến bộ rõ rệt trong việc nhận biết, hiểu và sử dụng thành ngữ trong giao tiếp hàng ngày. Kết quả khảo sát cũng cho thấy học viên đánh giá cao việc học thành ngữ hình ảnh giúp họ cảm thấy ngôn ngữ gần gũi và thú vị hơn, đồng thời tăng cường kỹ năng giao tiếp và sự tự tin khi sử dụng tiếng Pháp.

4.1. Kết quả khảo sát về nhận thức và sử dụng thành ngữ hình ảnh của học viên FLE năm 2

Theo khảo sát với 48 học viên năm 2, 81% nhận thức thành ngữ hình ảnh là một đơn vị từ vựng đặc biệt và 94% mong muốn học thành ngữ để nâng cao kỹ năng giao tiếp. Tuy nhiên, 64% gặp khó khăn trong việc hiểu nghĩa mặc dù biết các từ cấu thành. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc tích hợp bài bản và có phương pháp trong giảng dạy thành ngữ hình ảnh.

4.2. Ứng dụng hình ảnh và phương pháp đa dạng trong giảng dạy thành ngữ hình ảnh

Việc sử dụng hình ảnh minh họa, video, và các hoạt động tương tác đã giúp học viên dễ dàng tiếp thu và ghi nhớ thành ngữ. Các bài tập như điền vào chỗ trống, trò chơi nhóm, và thảo luận theo chủ đề đã được áp dụng hiệu quả, giúp học viên vận dụng thành ngữ linh hoạt trong các tình huống giao tiếp thực tế.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho tích hợp thành ngữ hình ảnh trong giảng dạy FLE năm 2

Việc tích hợp thành ngữ hình ảnh trong giảng dạy FLE năm 2 không chỉ giúp học viên nâng cao kỹ năng ngôn ngữ mà còn góp phần làm phong phú vốn văn hóa và tăng tính hấp dẫn cho bài học. Kết quả nghiên cứu và thực tiễn giảng dạy cho thấy đây là một hướng đi cần được phát triển và mở rộng. Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện giáo trình, đa dạng hóa phương pháp giảng dạy, đồng thời tăng cường trang thiết bị hỗ trợ như phòng học đa phương tiện để nâng cao hiệu quả học tập.

5.1. Tầm quan trọng của việc phát triển giáo trình và phương pháp giảng dạy thành ngữ hình ảnh

Cần xây dựng giáo trình có hệ thống thành ngữ hình ảnh phù hợp với trình độ học viên năm 2, đồng thời phát triển các phương pháp giảng dạy tích cực, sáng tạo nhằm khắc phục những khó khăn hiện tại. Việc này sẽ giúp học viên tiếp cận thành ngữ một cách tự nhiên và hiệu quả hơn.

5.2. Định hướng ứng dụng công nghệ và tài liệu đa phương tiện trong giảng dạy FLE

Ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng hình ảnh, video, phần mềm tương tác sẽ tạo môi trường học tập sinh động, giúp học viên dễ dàng tiếp thu và thực hành thành ngữ hình ảnh. Đồng thời, việc phát triển tài liệu bổ trợ đa dạng sẽ hỗ trợ giáo viên trong việc thiết kế bài giảng phong phú và hấp dẫn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc sử dụng biểu thức ngữ nghĩa hình ảnh trong việc học tiếng Pháp như một ngôn ngữ nước ngoài (FLE) ngày càng được chú trọng bởi vai trò quan trọng của chúng trong giao tiếp hàng ngày và trong việc hiểu biết văn hóa sâu sắc của ngôn ngữ mục tiêu. Theo khảo sát tại Trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự – nơi đào tạo chính thức các sinh viên quân sự và dân sự ngành tiếng Pháp – số lượng biểu thức hình ảnh được đưa vào các phương pháp giảng dạy truyền thống còn hạn chế, gây khó khăn trong việc tiếp thu và sử dụng của học viên. Với chương trình đào tạo kéo dài 4 năm, sinh viên năm thứ hai được trang bị khoảng 480 buổi học tiếng Pháp tổng quát nhưng kiến thức và kỹ năng liên quan đến biểu thức hình ảnh vẫn ở mức khiêm tốn.

Mục tiêu chính của nghiên cứu nhằm khảo sát thực trạng sử dụng biểu thức hình ảnh trong các khóa học tiếng Pháp năm thứ hai, xác định những khó khăn về mặt ngôn ngữ và văn hóa của người học, đồng thời đề xuất các giải pháp tích hợp hiệu quả các biểu thức này trong chương trình học. Khảo sát được tiến hành trên 48 sinh viên cùng ý kiến của 17 giảng viên khoa tiếng Pháp, trong bối cảnh phương pháp giảng dạy chủ yếu dựa trên bộ giáo trình Le Nouvel Espaces 1 và 2, với phạm vi nghiên cứu tập trung tại Trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự trong năm học 2009-2010. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện rõ qua việc nâng cao kỹ năng giao tiếp thực tế, đồng thời gia tăng sự hiểu biết và cảm hứng học tập tiếng Pháp cho sinh viên, góp phần cải thiện chỉ số thành công trong các kỳ thi đánh giá năng lực ngôn ngữ quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu sử dụng lý thuyết ngôn ngữ học phê phán về biểu thức hình ảnh – một loại cấu trúc ngôn ngữ có tính cố định, có nghĩa không thể đoán trước dựa trên các thành phần cấu tạo của nó, và thường biểu đạt bằng hình ảnh ẩn dụ hoặc biểu tượng văn hóa đặc trưng. Từ định nghĩa của Pierre Guiraud và Alain Rey, biểu thức hình ảnh (expressions imagées) là các đơn vị ngôn ngữ có hình thức và ý nghĩa cố định, vượt ra ngoài từng từ riêng biệt, với đặc điểm nổi bật gồm: tính đơn vị biểu đạt, lệch chuẩn ngữ pháp hoặc ngữ nghĩa và giá trị ẩn dụ độc đáo. Lý thuyết về didactique từ vựng của M. Celce-Murcia và các nguyên tắc giảng dạy từ vựng theo Bogaards cũng được áp dụng để xây dựng hệ thống giảng dạy hiệu quả qua ba bước chính: giới thiệu, chuyển tải ý nghĩa và củng cố ghi nhớ.

Nghiên cứu tiếp cận từ khía cạnh văn hóa ngôn ngữ, xác định biểu thức hình ảnh như là “kho tàng” phản ánh đặc trưng lịch sử, xã hội và lối nghĩ của dân tộc nói tiếng Pháp. Đồng thời, đầu vào giảng dạy dựa trên phân tích phương pháp Le Nouvel Espaces 2 và sự đóng góp của các tài liệu bổ trợ như Connexion và Vocabulaire expliqué du français.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng tổ hợp phương pháp mô tả – phân tích – tổng hợp cùng với phương pháp khảo sát thực địa thông qua bộ câu hỏi và phỏng vấn bán cấu trúc. Mẫu nghiên cứu bao gồm 48 sinh viên năm 2 đến năm 4 và 17 giảng viên thuộc các khoa ngôn ngữ tại Trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự.

Phân tích dữ liệu áp dụng kỹ thuật định lượng đối với các câu hỏi trắc nghiệm, thống kê tần suất và tỷ lệ phần trăm, kết hợp phân tích định tính từ các phản hồi phỏng vấn nhằm làm rõ quan điểm, thái độ và các khó khăn của người học cũng như quan điểm giảng viên về việc tích hợp biểu thức hình ảnh trong dạy học. Tiến trình khảo sát diễn ra trong học kỳ đầu năm học với cỡ mẫu lựa chọn thuận tiện phù hợp với đặc điểm sinh viên của nhà trường.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận biết biểu thức hình ảnh: 100% sinh viên nhận diện được biểu thức “Se ressembler comme deux gouttes d’eau” là biểu thức hình ảnh, tuy nhiên chỉ có 60% ghi nhận “Talon d’Achille” và 50% nhận biết “Nid de poule”. Điều này cho thấy sự chênh lệch về nhận thức với các biểu thức mang tính trừu tượng hoặc có nguồn gốc văn hóa đặc thù (chiếm khoảng 50-60%).

2. Hiểu ý nghĩa biểu thức: Chỉ khoảng 11% sinh viên nắm chắc ý nghĩa các biểu thức hình ảnh, 85% chỉ hiểu vài biểu thức và 4% không rõ được ý nghĩa. Kết quả này chứng minh kiến thức về biểu thức hình ảnh của sinh viên còn hạn chế, thậm chí với các biểu thức phổ biến.

3. Vai trò của biểu thức trong học tập: 77% sinh viên đánh giá biểu thức hình ảnh có vai trò quan trọng hoặc khá quan trọng trong quá trình học tiếng Pháp, cho thấy nhận thức tích cực về lợi ích giáo dục của thành phần ngôn ngữ này.

4. Khó khăn chính trong học biểu thức hình ảnh là yếu tố khác biệt về văn hóa giữa tiếng Pháp và tiếng Việt (81%), cùng với việc hiểu các từ riêng biệt nhưng không nắm được ý nghĩa tổng thể của biểu thức (64%), và thiếu sự giảng dạy hệ thống (33%).

5. Giảng viên đồng thuận rằng biểu thức cần được tích hợp trong dạy học, phù hợp theo chủ đề bài học, với các biểu thức được lựa chọn dựa trên tiêu chí tần suất sử dụng, dễ hiểu, có tính tương đồng văn hóa hoặc có các tương đương trong tiếng Việt. Tuy nhiên, họ cũng chỉ ra khó khăn do hạn chế về kiến thức văn hóa của cả người học và người dạy.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sinh viên vẫn gặp nhiều trở ngại trong việc nhận diện và hiểu sâu sắc biểu thức hình ảnh, phản ánh sự thiếu hụt về mặt giảng dạy có cấu trúc và học liệu hỗ trợ. Việc 94% sinh viên mong muốn học thêm loại hình biểu thức này minh chứng động lực học tập và nhu cầu từ phía người học. Tuy nhiên, sự khác biệt về hệ tư tưởng, văn hóa khiến cho việc giải thích và tiếp cận trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi nhà giáo phải sử dụng phương pháp tiếp cận tích hợp giữa ngôn ngữ và văn hóa.

So sánh với các phương pháp dạy học hiện đại như Connexion 3 hay tài liệu bổ trợ Vocabulaire expliqué du français, chúng ta nhận thấy phương pháp Le Nouvel Espaces 2 còn thiếu điểm nhấn về biểu thức hình ảnh, dẫn đến việc sử dụng biểu thức trong giao tiếp của sinh viên thiếu tự tin và còn “nặng tính hàn lâm”. Điều này yêu cầu phải có sự thay đổi trong cách tiếp cận giáo trình và các phương pháp giảng dạy, ví dụ như tăng cường hoạt động tương tác đa phương tiện, lồng ghép văn hóa nhằm minh họa hình thể và tạo liên kết kiến thức.

Dữ liệu có thể được trực quan hóa qua các bảng so sánh tỷ lệ nhận thức biểu thức, biểu đồ phần trăm khó khăn trong học tập, cũng như sơ đồ đề xuất quy trình tích hợp biểu thức trong từng chủ đề bài học.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tích hợp biểu thức hình ảnh theo chủ đề bài học: Đưa vào giáo trình Le Nouvel Espaces 2 các biểu thức phổ biến phù hợp với từng chủ đề như “L’apparence physique” hoặc “Les caractères”. Giảng viên nên xây dựng bài giảng theo nhóm biểu thức đồng nghĩa hoặc biểu thức chứa tên các bộ phận cơ thể, động vật để tăng tính nhớ và áp dụng.

2. Phát triển bài tập đa dạng và tương tác: Sử dụng các loại bài tập như điền vào chỗ trống, phân loại theo chủ đề, dựng nội dung ngắn bằng biểu thức, trò chơi vai tác động đến khả năng tiếp thu và ghi nhớ. Timeline thực hiện trong 1 học kỳ, chủ thể là giáo viên kết hợp với bộ môn xây dựng giáo trình.

3. Lồng ghép yếu tố văn hóa song song với ngôn ngữ: Thông qua phỏng vấn, định nghĩa, tài liệu bổ trợ và minh họa thông qua tranh ảnh, video nhằm làm rõ nguồn gốc và ý nghĩa các biểu thức khó hiểu. Điều này giúp học viên vượt qua khó khăn nhận thức về sự khác biệt văn hóa.

4. Tổ chức các lớp bồi dưỡng và tập huấn cho giảng viên: Nâng cao năng lực giảng viên trong việc giải thích biểu thức và vận dụng phương pháp dạy học theo hướng giao tiếp, tương tác đa phương tiện. Các lớp này nên được diễn ra hàng năm, do bộ môn chuyên ngành hoặc trường tổ chức.

5. Đầu tư cập nhật tài liệu học tập và phương tiện nghe nhìn: Bổ sung giáo trình có phần cụ thể dành cho biểu thức hình ảnh, clip minh họa, bài nghe để tăng tính sinh động. Chủ thể thực hiện là ban giám hiệu nhà trường và các cơ quan quản lý giáo dục với timeline 1-2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên tiếng Pháp tại các trường đại học, cao đẳng: Luận văn cung cấp hệ thống kiến thức lý thuyết sâu sắc kèm thực tiễn giảng dạy từ mô hình đào tạo đặc thù, giúp giảng viên thiết kế bài dạy tích hợp biểu thức hình ảnh hiệu quả, tăng trải nghiệm học tập cho sinh viên.

2. Sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Pháp và sư phạm tiếng Pháp: Những người đang chuẩn bị nghiên cứu sâu về phương pháp giảng dạy tiếng Pháp hoặc làm khóa luận có thể ứng dụng toàn bộ hoặc một phần đề xuất trong việc phát triển giáo trình hay đề tài luân văn.

3. Nhà phát triển chương trình học và biên soạn giáo trình FLE: Các nhà làm chính sách giáo dục và biên tập giáo trình có thể dựa vào luận văn để cập nhật bổ sung nội dung, tăng cường tính văn hóa của giảng dạy từ vựng gắn với biểu thức hình ảnh.

4. Người học tiếng Pháp có nhu cầu nâng cao khả năng giao tiếp và hiểu sâu văn hóa: Những người tự học hoặc học các khóa nâng cao có thể tham khảo để mở rộng vốn từ ngữ sinh động, ứng dụng thực tế, đặc biệt là trong môi trường quân sự hay dịch thuật.

Câu hỏi thường gặp

1. Biểu thức hình ảnh là gì và tại sao chúng quan trọng trong học tiếng Pháp?
Biểu thức hình ảnh là các cụm từ mang nghĩa chuyển nghĩa, thường gắn với hình ảnh ẩn dụ hoặc biểu tượng văn hóa. Chúng giúp người học hiểu sâu sắc hơn về văn hóa và sắc thái ngôn ngữ, từ đó giao tiếp tự nhiên, hiệu quả hơn trong bối cảnh thực tế.

2. Khó khăn lớn nhất khi học biểu thức hình ảnh là gì?
Khó khăn chủ yếu đến từ sự khác biệt văn hóa giữa tiếng Pháp và tiếng Việt, khiến người học khó nắm bắt ý nghĩa tổng thể của biểu thức dù hiểu từng từ; kèm theo đó là thiếu giáo trình tích hợp và phương pháp dạy bài bản.

3. Làm sao để tích hợp biểu thức hình ảnh hiệu quả trong chương trình học?
Cần lựa chọn biểu thức phù hợp theo chủ đề bài học, kết hợp bài tập sáng tạo, minh họa bằng hình ảnh hoặc video, và giảng dạy liên quan đến Văn hóa – Lịch sử để người học có thể liên kết dễ dàng hơn.

4. Có thể học biểu thức hình ảnh thông qua công cụ nào hỗ trợ ngoài lớp học?
Sinh viên có thể sử dụng sách bổ trợ như Vocabulaire expliqué du français, các nền tảng nghe nhìn đa phương tiện, từ điển idioms trực tuyến, hoặc các ứng dụng học ngôn ngữ có chủ đề về biểu thức thành ngữ ảnh hưởng văn hóa.

5. Biểu thức hình ảnh có được kiểm tra trong các kỳ thi tiếng Pháp quốc tế không?
Có. Các kỳ thi như TCF, TEF hoặc kỳ thi đầu ra đại học thường đánh giá hiểu biết và sử dụng biểu thức idiomatique để đảm bảo thí sinh có khả năng giao tiếp tự nhiên và nhạy cảm văn hóa trong tiếng Pháp.

Kết luận

• Biểu thức hình ảnh là thành phần ngôn ngữ thiết yếu phản ánh đặc trưng văn hóa và lối diễn đạt dân gian tiếng Pháp, giúp các học viên nâng cao kỹ năng giao tiếp và sự tự tin khi sử dụng tiếng Pháp.
• Hiện trạng giảng dạy và học tập biểu thức hình ảnh tại Trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự còn khiêm tốn, gây rào cản trong việc tiếp cận và sử dụng hiệu quả của sinh viên.
• Khảo sát trên 48 sinh viên và 17 giảng viên chỉ ra sự thiếu hụt về mặt tư liệu, kiến thức văn hóa và phương pháp tiếp cận bài bản; đồng thời xác nhận nhu cầu rất lớn từ cả người học và người dạy.
• Đề xuất tập trung tích hợp biểu thức theo chủ đề, sử dụng đa dạng bài tập, lồng ghép văn hóa, nâng cao năng lực chuyên môn giảng viên và đầu tư phương tiện học tập sẽ là giải pháp khả thi trong từ 1-2 năm tới.
• Khuyến khích nhà trường, giảng viên và sinh viên chủ động ứng dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả dạy học tiếng Pháp, nhất là trong các môi trường đào tạo đặc thù như quân sự.

Mời độc giả cùng khám phá chi tiết nghiên cứu và ứng dụng các đề xuất thực tiễn để góp phần làm phong phú hơn trải nghiệm học tiếng Pháp chuyên sâu và thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITÉ NATIONALE DE HA NOI ÉCOLE SUPÉRIEURE DE LANGUES ÉTRANGÈRES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE ----------------- ------------------- NGUYỄN BÍCH NGỌC INTÉGRATION DES EXPRESSIONS IMAGÉES DANS DES COURS DE FLE EN DEUXIÈME ANNÉE À L’ÉCOLE MILITAIRE DE LANGUES ÉTRANGÈRES (Đưa thành ngữ hình ảnh vào một số giờ học tiếng Pháp cho học viên năm thứ hai trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự) MÉMOIRE POST-UNIVERSITAIRE Section: Didactique Code : 60 14 10 HANOI - 2010 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] UNIVERSITÉ NATIONALE DE HA NOI ÉCOLE SUPÉRIEURE DE LANGUES ÉTRANGÈRES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE ----------------- ------------------- NGUYỄN BÍCH NGỌC INTÉGRATION DES EXPRESSIONS IMAGÉES DANS DES COURS DE FLE EN DEUXIÈME ANNÉE À L’ÉCOLE MILITAIRE DE LANGUES ÉTRANGÈRES (Đưa thành ngữ hình ảnh vào một số giờ học tiếng Pháp cho học viên năm thứ hai trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự) MÉMOIRE POST-UNIVERSITAIRE Section: Didactique Code : 60 14 10 Directeur de recherche : Pr. NGUYỄN VÂN DUNG HANOI - 2010 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iv TABLE DES MATIÈRES Page Introduction ……………………………………………………………………. Aperçu général sur les expressions imagées ………………………………… 4 1. Définition et caractéristiques ……………………………………………….

Origines des expressions imagées …………………………………………. Valeurs des expressions imagées dans le discours ………………………… 13 1. Enseignement du vocabulaire ………………………………………………. Objectifs et étapes ………………………………….

Présentation du vocabulaire ………………………………………………. Fixation du vocabulaire …………………………………………………… 19 1. Enseignement des expressions imagées …………………………………… 20 Chapitre 2 : ENSEIGNEMENT DU FLE A L’ECOLE MILITAIRE DES 23 LANGUES ETRANGERES 2. Contexte général de l’enseignement du FLE à l’E.

Objectifs et cursus de formation …………………………………………. Matériel de l’enseignement ………………………………………………. Constitution du corpus et analyse des résultats ……………………………… 28 2. Présentation du corpus …………………………………………………….

Analyse et interprétation des résultats ……………………………………. 29 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.……………………………… 37 Chapitre 3 : PROPOSITION PEDAGOGIQUE POUR L’INTEGRATION 39 DES EXPRESSIONS IMAGEES DANS LES COURS DE FLE EN 2 e ANNEE A L’ECOLE MILITAIRE DES LANGUES ETRANGERES 3. Choix des expressions ………………………………………………………. Critères de choix ………………………………………………………….

Choix des expressions selon les thèmes …………………………………. Choix des types d’exercices et d’activités …………………………………. Des types d’exercices ……………………………………………………. Des types d’activités ……………………………………………………….

Propositions pédagogiques pour l’intégration des expressions imagées dans les cours de FLE ………………………………………………………………… 58 3. Conclusion du chapitre ……………………………………………………… 69 Conclusion …………………………………. 72 Annexes TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Problématique La langue française, comme la langue vietnamienne, est très riche en images.

Les expressions imagées sont utilisées chaque jour dans le langage journalistique, dans les poèmes, dans les nouvelles et surtout dans le parler quotidien de tous les Français, qu'il s'agisse d'intellectuels ou de travailleurs manuels. Des générations de Français ont apporté à leur langue des images qui lui sont bien particulières, qu'elles soient coquines (faire de l'oeil à quelqu'un), amusantes (avoir de la brioche) ou jolies (conter fleurette). Les expressions imagées donnent à la langue française un pittoresque, qui amuse, puis fascine les étrangers et les incite à en découvrir le mystère. Comprendre et utiliser les expressions imagées dans la communication peut donc s’avérer indispensable pour les apprenants du français, car cela les aide d’une part, à mieux connaître la civilisation française et renforce chez eux d’autre part, la passion pour la langue qu’ils apprennent.

Plus important encore, ces expressions les rendent plus confiants en eux-mêmes dans la communication. C’est pourquoi, les expressions imagées tiennent aujourd’hui une place de plus en plus importante dans les méthodes de FLE. Pour preuve, Connexions, Campus, Studio 100 ou Studio plus accordent un certain terrain aux expressions imagées. Même point de vue, dans l’évaluation, on teste également les connaissances des apprenants sur les expressions imagées (examen de fin d’études – Bac, concours d’entrée à l’université, les tests de TCF, TEF …) Or, il semble que l'enseignement du français au Vietnam n’accorde pas encore à cet aspect de l’apprentissage l’intérêt qu’il mérite car les expressions imagées posent peut-être beaucoup de difficultés aux enseignants et apprenants, non seulement par le grand nombre qu’elles représentent ou par l’absence souvent du lien sémantique entre le sens global et le sens des mots qui les composent, mais encore et surtout par la condensation culturelle en ces éléments.

A l' École Militaire des Langues Étrangères (E.E) où je travaille comme professeur de français depuis 9 ans, les étudiants (militaires et civiles) sont formés pour travailler dans des domaines de la traduction et de l’interprétation. Ils suivent un programme d’études déterminé par le Ministère de l’Education et de la Formation. La méthode Le Nouvel Espaces (Volume 1 et 2) a été choisie pour les étudiants en première et TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 en deuxième année. Malgré leur assiduité, nous constatons que leurs connaissances sur les expressions imagées restent encore modestes et que leur utilisation laisse à désirer.

Nous nous intéressons donc à l'intégration des expressions imagées dans les cours de FLE, notamment en deuxième année à notre école, afin de rendre plus courante leur utilisation pour une communication plus efficace, correspondant à un apprentissage moins livresque et académique de la langue. De ce constat surgissent les questions de recherche suivantes : 1. Comment les méthodes de FLE (dont le Nouvel Espaces 2) abordent-t-elles les expressions imagées? 2. Quelles difficultés les apprenants à l’E.E rencontrent-ils en acquisition et en utilisant les expressions imagées? 3.

Comment intégrer ces expressions dans des cours de FLE (Choix des expressions, des types d’exercices et des activités)? A partir de ces questions, nous formulons nos hypothèses de recherche suivantes : - Des méthodes de FLE, notamment les méthodes des dernières années accordent un terrain favori aux expressions imagées qui sont présentées dans les exercices de vocabulaire et dans la partie Culture. - La présence modeste des expressions imagées dans les cours (deux expressions dans Le Nouvel Espaces 1 et trois expressions dans Le Nouvel Espaces 2) et la différence entre deux civilisations française et vietnamienne constituent des obstacles chez les apprenants dans l’acquisition et l’utilisation de ces expressions. - On peut intégrer des expressions imagées dans des cours de FLE en deuxième année par plusieurs méthodes et selon le thème et le contenu lexical de chaque dossier du manuel. Objectifs de recherche Notre travail a pour but de clarifier des notions "expressions imagées" et leurs caractéristiques et surtout leurs valeurs stylistiques, puis de décrire la situation d’enseignement et d’apprentissage des expressions imagées à travers les méthodes de FLE et le Nouvel Espaces 2 à l’E.E et notamment d’avancer des propositions pédagogiques pour l’intégration des expressions imagées dans les cours de FLE en deuxième année.

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Méthodologie Pour vérifier les hypothèses formulées ci-dessus, nous allons recourir principalement dans ce mémoire aux méthodes descriptive, analytique et synthétique afin de présenter un aperçu général sur les expressions imagées dans la langue française, d’analyser l’enseignement des expressions imagées dans les méthodes de FLE, de décrire le contexte de l’enseignement du FLE en général et des expressions imagées en particulier pour les étudiants en deuxième année à notre école. Pour ce faire, nous allons utiliser la technique d'enquête: (questionnaire) chez les apprenants et les professeurs afin de les interroger sur le rôle des expressions imagées dans la communication, sur leur attitude et leurs expériences pour intégrer les expressions dans les cours de FLE. Plan du mémoire Notre recherche se compose de trois parties : La première partie consiste à présenter le cadre théorique du sujet (des notions concernées, les particularités des expressions imagées, la relation entre les expressions imagées et la culture, l’enseignement du vocabulaire) La deuxième partie se concentre sur l’analyse de l’enseignement des expressions imagées dans des méthodes de FLE et sur la présentation de l’état des lieux.

La troisième partie avance des propositions pédagogiques pour intégrer des expressions imagées dans les cours de FLE en deuxième année de l’Ecole Militaire des Langues Etrangères. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 Chapitre 1 : FONDEMENT THÉORIQUE Dans ce chapitre, nous allons présenter non seulement des concepts sur les expressions imagées (E.I), mais l’origine et surtout des valeurs de ces expressions. Comme ces dernières font partie au vocabulaire, nous allons aborder également la didactique de l’enseignement du vocabulaire ainsi que l’évolution de l’enseignement des E.I dans les méthodes de FLE. Aperçu général sur les expressions imagées 1.

Définition et caractéristiques 1. Définition Parmi les éléments de la langue qu’il faut acquérir pour s’exprimer figurent non seulement les mots, mais aussi des groupes de mots plus ou moins imprévisibles, dans leur forme parfois, et surtout dans leur valeur. Connaître le sens de mors, celui de dent et les règles de syntaxe qui permettent de les assembler, ne suffit pas pour comprendre, et a fortiori pour bien employer : prendre le mors aux dents (s’emballer). "Ainsi, un lexique ne se définit pas seulement par des éléments minimaux, ni par des mots, simples et complexes, mais aussi par des suites de mots convenues, fixées, dont le sens n’est guère prévisible.

Ces séquences, on les appelle en général des locutions ou des expressions. Les locutions ou expressions occupent une place de plus en plus importante dans l’acquisition d’une langue. Pourtant, elles se prêtent difficilement à la définition et à l’analyse. Nous présentons ici quelques définitions de l’expression imagée que nous avons relevées chez certains linguistes : Pierre Guiraud (1973 : 50) considère " les locutions comme des façons de dire particulières dont la singularité repose sur des modes d’expression anciens qui se sont figés et ont survécu en marge de la langue." Nguyễn Hữu Thọ (1986 : 20), quant à lui, met l’accent sur la formation et la fonction de ces locutions, " la locution verbale imagée est une unité fonctionnelle plus longue que le mot graphique, ayant comme noyau verbal un verbe simple, appartenant à la langue en tant que forme stable, susceptible d’assumer la fonction d’intégrant, et dont le sens global ne résulte pas de la juxtaposition du sens de ses constituants, mais d’une image souvent métaphorique." TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.), "l’expression phraséologique est un groupe de mots dont les éléments, à force d’être employés ensemble, et par suite, bien souvent, de l’intervention d’une image qui en charge le sens qui se caractérisent par leur incompréhension et leur indisponibilité ".

De ces définitions, des linguistes ne distinguent pas locution et expression. Pourtant, selon Alain Rey (2002 : 6), "la locution (du latin locutio, de loqui, "parler") est exactement "manière de dire", manière de former le discours, d’organiser les éléments disponibles de la langue pour produire une forme fonctionnelle." C’est pourquoi, on peut parler de "locutions adverbiales" ou "prépositives", alors que ces mots grammaticaux complexes ne seraient jamais appelés des "expressions". En effet, l’expression est cette même réalité considérée comme une manière d’exprimer quelque chose ; elle implique une rhétorique et une stylistique ; elle suppose le plus souvent le recours à une figure, métaphore, métonymie, etc. C’est pour cette raison que dès lors, nous n’utiliserons que "expression imagée" dans notre travail de recherche.

A partir des quelques définitions ci-dessus et des observations sur cette forme linguistique, nous proposons la définition suivante de l’expression imagée : L’expression imagée est un groupe de mots (ou une suite de mots) dont la singularité repose sur des modes d’expression anciens, représentant à la fois une stabilité et une complexité du point de vue syntaxique et lexical, ayant un sens global souvent imprévisible, dévié du sens des éléments constituants par le recours aux images métaphoriques, aux symboles conventionnels de la société et connaissant une vitalité dans l’usage social. Prenons par exemple l’expression Talon d’Achille servant à parler du point faible où une personne est vulnérable. La mère d’Achille, la Néréide Thétis, épouse du simple terrien Pelée, ambitionnait que son fils soit immortel. Pour cela, elle plongea celui-ci en le tenant par un pied, dans le Styx, le fleuve réservé aux Dieux.

Mais de ce fait, le talon non immergé resta vulnérable. C’est dans le talon que se planta la flèche de Pâris, qui mit fin aux exploits du plus fameux des héros grecs. En effet, il s’agit d’une unité de forme et de sens.