Tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố buôn ma thuột

Nghiên cứu tích hợp kỹ năng sống qua môn thể chất tại trường THPT Buôn Ma Thuột. Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh.

• Tác giả: Chu Vƣơng Thìn
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Thiên Sương
• Trường học: Trƣờng Đại Học Thể Dục Thể Thao Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo Dục Học
• Đề tài: Tích Hợp Giáo Dục Kỹ Năng Sống Cho Học Sinh Trong Dạy Học Môn Giáo Dục Thể Chất Ở Trƣờng Trung Học Phổ Thông Trên Địa Bàn Thành Phố Buôn Ma Thuột
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Quan điểm về đổi mới giáo dục và đào tạo đối với cấp trung học phổ thông tại Việt Nam
• 1.2. Cơ sở lý luận về tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở trường trung học phổ thông
• 1.2.1. Cơ sở lý luận về dạy học tích hợp ở trường trung học phổ thông
• 1.2.2. Cơ sở lý luận về giáo dục kỹ năng sống ở trường trung học phổ thông
• 1.2.3. Cơ sở lý luận về dạy học môn giáo dục thể chất ở trường trung học phổ thông
• 1.3. Phương thức kiểm tra đánh giá kết quả dạy học
• 1.4. Chương trình giáo dục trung học phổ thông hiện nay
• 1.5. Định hướng thử nghiệm tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở trường trung học phổ thông
• 1.5.1. Phương hướng và thực tế
• 1.5.2. Xây dựng kế hoạch và nội dung
• 1.6. Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh trung học phổ thông
• 1.6.1. Đặc điểm tâm lý của học sinh trung học phổ thông
• 1.6.2. Đặc điểm sinh lý của học sinh trung học phổ thông
• 1.7. Lịch sử nghiên cứu
• 1.7.1. Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.7.2. Lịch sử nghiên cứu ngoài nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, giới hạn và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu khoa học có liên quan
• 2.2.2. Phương pháp phỏng vấn
• 2.2.3. Phương pháp điều tra xã hội học
• 2.2.4. Phương pháp chọn mẫu
• 2.2.5. Phương pháp kiểm tra sư phạm
• 2.2.6. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 2.2.7. Phương pháp toán học thống kê
• 2.3. Tổ chức nghiên cứu
• 2.3.1. Kế hoạch nghiên cứu
• 2.3.2. Địa điểm tổ chức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Đánh giá thực trạng dạy học tích hợp GD KNS cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột
• 3.2. Đặc điểm đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất cho hoạt động giáo dục thể chất ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột
• 3.3. Thực trạng tích hợp trong dạy học môn giáo dục thể chất ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột
• 3.4. Thực trạng tích hợp giáo dục kỹ năng sống trong dạy học môn giáo dục thể chất ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột
• 3.5. Xác định tiêu chí đánh giá tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột
• 3.6. Đánh giá thực trạng tích hợp GDKNS cho học sinh trong dạy học môn GDTC ở trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột
• 3.7. Xác định các biện pháp tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột
• 3.8. Các yêu cầu khi tổ chức tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột
• 3.9. Nguyên tắc tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột
• 3.10. Cơ sở đề xuất các biện pháp tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở trường trung học phổ thông
• 3.11. Các biện pháp tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột
• 3.12. Thiết kế quy trình dạy học tích hợp giáo dục kỹ năng sống ở trường THPT thông qua môn giáo dục thể chất
• 3.13. Ứng dụng và đánh giá hiệu quả tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột
• 3.13.1. Khái quát về thực nghiệm
• 3.13.2. Đánh giá hiệu quả việc tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tích Hợp Kỹ Năng Sống Thể Chất THPT 55 Ký Tự

Sự phát triển của khoa học công nghệ tạo ra nhiều cơ hội cho đổi mới giáo dục (GD). Việc đổi mới cần được tiếp cận bài bản, thấu đáo để xác định khoảng cách GD. Thành công đòi hỏi tiếp cận từng bước, chú trọng đánh giá nhu cầu, thiết kế can thiệp (chương trình, phương pháp, điều kiện), kiểm tra, phân tích và duy trì học tập. Thực tế cho thấy nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) nhằm phát triển kỹ năng sống (KNS) của học sinh (HS) là cần thiết. Các trường cần tích cực đổi mới PPDH theo hướng “HS được trao đổi, suy nghĩ nhiều hơn”. Tạo môi trường phù hợp để phát triển chủ động, nâng cao KNS (giao tiếp, hợp tác, tư duy phản biện). Dạy học làm chủ KNS giải quyết vấn đề phức hợp gắn liền thực tiễn là chiến lược được các quốc gia phát triển áp dụng. Dạy học theo hướng bồi dưỡng KNS giải quyết vấn đề cho HS đã được nghiên cứu, nhưng mô hình này chưa được triển khai chính thức và toàn diện.

1.1. Đổi Mới Giáo Dục và Phát Triển Kỹ Năng Sống

Đổi mới GD không chỉ là thay đổi chương trình mà còn là thay đổi phương pháp tiếp cận. Cần tập trung vào việc phát triển các kỹ năng sống cho học sinh, giúp họ có khả năng thích ứng với xã hội hiện đại. Việc này đòi hỏi sự thay đổi trong cách giảng dạy, từ việc truyền đạt kiến thức một chiều sang việc tạo điều kiện cho học sinh tham gia vào quá trình học tập một cách chủ động.

1.2. Thực Trạng Dạy Học Tích Hợp Kỹ Năng Sống Hiện Nay

Hiện nay, phương pháp giảng dạy truyền thống vẫn khá phổ biến, tập trung vào nội dung kiến thức. Điều này làm cho kiến thức bị phân mảnh, tách rời khỏi thực tiễn, ít có ý nghĩa ứng dụng. HS không có nhiều khả năng áp dụng kiến thức đã học. Cần có sự thay đổi để HS có thể vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tế.

II. Thách Thức Tích Hợp Kỹ Năng Sống Vào Thể Chất THPT 59 Ký Tự

Môn giáo dục thể chất (GDTC) ở trường THPT thường ít được coi trọng. Một số HS ít hứng thú hoặc gặp khó khăn trong tiếp nhận, vận dụng kiến thức, kỹ năng. Trong chương trình (CT) GDTC có kiến thức về khoa học vận động, kỹ năng, vệ sinh sức khỏe, phương pháp (PP) vận động, rèn luyện thói quen vận động. Hoạt động GDTC tạo môi trường cho HS rèn luyện đạo đức, nhận thức quy luật vận động, kết nối kiến thức, kỹ năng để giải quyết vấn đề. Quan điểm GD hiện đại cho rằng HS sẽ làm chủ kiến thức tốt hơn nếu tổ chức dạy học theo hướng tích hợp kiến thức, thay vì chỉ áp dụng trong tập luyện và thi đấu. Cần các nghiên cứu thực nghiệm về tích hợp GDTC trong các hoạt động giáo dục.

2.1. Vai Trò và Giá Trị của Môn Giáo Dục Thể Chất

Môn GDTC không chỉ đơn thuần là rèn luyện thể lực mà còn là cơ hội để phát triển kỹ năng sống, đạo đức và nhận thức cho học sinh. Cần thay đổi quan điểm về môn học này và đầu tư nhiều hơn để phát huy tối đa tiềm năng của nó.

2.2. Khó Khăn trong Tích Hợp Kỹ Năng Sống và Thể Chất

Việc tích hợp KNS vào GDTC đòi hỏi GV phải có kiến thức sâu rộng về cả hai lĩnh vực. Đồng thời, cần có phương pháp giảng dạy phù hợp để HS có thể tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả. Đây là một thách thức không nhỏ đối với nhiều GV.

2.3. Thực trạng tích hợp GDTC tại Buôn Ma Thuột

Việc áp dụng các biện pháp tích cực, tích hợp vào giảng dạy thực tế tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột được HS đón nhận tích cực và có những phản hồi khả quan. Tuy nhiên, một số giáo viên (GV) gặp nhiều khó khăn về việc phối hợp truyền tải dung lượng kiến thức tích hợp trong giờ học do tốn nhiều thời gian để chuẩn bị và giảng dạy hơn.

III. Giải Pháp Phương Pháp Tích Hợp Kỹ Năng Sống THPT 58 Ký Tự

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các căn cứ khoa học về mặt cơ sở lý luận trong việc giảng dạy tích hợp trong môn học GDTC cho HS cấp THPT. Trong khoảng 5 năm gần đây, việc áp dụng các biện pháp tích cực, tích hợp vào giảng dạy thực tế tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột được HS đón nhận tích cực và có những phản hồi khả quan. Ngoài ra, trong các tiết học, GV thường tổ chức lồng ghép các mảng kiến thức khác có liên quan tới tri thức chung, liên quan đến cuộc sống thực tế xung quanh. làm cho giờ học tăng tính sinh động, HS hứng thú cao và tích cực tham gia đóng góp, xây dựng bài học nhiều hơn, hiệu quả giải quyết nhiệm vụ GD nâng cao.

3.1. Xây dựng Mô Hình Tích Hợp Hiệu Quả

Cần xây dựng mô hình tích hợp KNS vào GDTC một cách bài bản và khoa học. Mô hình này cần dựa trên cơ sở lý luận vững chắc và phải phù hợp với điều kiện thực tế của các trường THPT. Cần đảm bảo sự cân bằng giữa kiến thức thể chất và kiến thức về KNS.

3.2. Lựa Chọn Nội Dung và Phương Pháp Phù Hợp

Nội dung tích hợp KNS cần được lựa chọn kỹ lưỡng, đảm bảo tính thực tiễn và phù hợp với lứa tuổi HS. Phương pháp giảng dạy cần linh hoạt, sáng tạo, khuyến khích HS tham gia vào các hoạt động thực hành, trải nghiệm.

IV. Nghiên Cứu Đánh Giá Thực Trạng Tại Buôn Ma Thuột 56 Ký Tự

Tuy nhiên, khi triển khai cách dạy này, một số giáo viên (GV) gặp nhiều khó khăn về việc phối hợp truyền tải dung lượng kiến thức tích hợp trong giờ học do tốn nhiều thời gian để chuẩn bị và giảng dạy hơn. Vì thế, nhiều GV còn e ngại hoặc không thể thực hiện kịp việc tích hợp vào trong các tiết học những nội dung liên quan. Tuy nhiên, sau quá trình áp dụng và tạo được các kỹ năng ứng dụng dạy học tích cực, tích hợp, liên môn,. nhiều GV đã xác nhận được hiệu quả giảng dạy, qua đó tự tích cực, chủ động trong việc áp dụng PP giảng dạy này trong các giờ học của bản thân. Trong bối cảnh đó, chưa có nghiên cứu nào chú trọng vấn đề trên cho nhóm HS THPT trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.

4.1. Khảo Sát Thực Tế tại Các Trường THPT

Nghiên cứu cần tiến hành khảo sát thực tế tại các trường THPT ở Buôn Ma Thuột để đánh giá mức độ tích hợp KNS vào GDTC. Cần thu thập thông tin từ GV, HS và cán bộ quản lý để có cái nhìn toàn diện về vấn đề này.

4.2. Phân Tích Ưu Điểm và Hạn Chế Hiện Tại

Dựa trên kết quả khảo sát, cần phân tích những ưu điểm và hạn chế trong việc tích hợp KNS vào GDTC tại Buôn Ma Thuột. Cần xác định những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của quá trình tích hợp.

V. Kết Luận Đề Xuất Giải Pháp Tích Hợp Thể Chất 54 Ký Tự

Vậy thực trạng dạy học tích hợp GD KNS cho học sinh trong dạy học môn GDTC ở trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột hiện nay như thế nào? Có thể đề xuất những biện pháp tích hợp GD KNS nào cho HS THPT thông qua giờ học GDTC? Để trả lời cho những câu hỏi trên, tác giả tiến hành nghiên cứu đề tài: “Tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột”.

5.1. Đề xuất các biện pháp tích hợp GD KNS cho học sinh THPT thông qua giờ học GDTC

Nghiên cứu này hướng tới mục đích đề xuất được các biện pháp tích hợp GD KNS cho học sinh trong dạy học môn GDTC ở trường THPT. Từ đó, ứng dụng và đánh giá hiệu quả tích hợp GD KNS cho học sinh trong dạy học môn GDTC ở trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột.

5.2. Đánh Giá Hiệu Quả của Các Giải Pháp

Sau khi đề xuất các giải pháp, cần tiến hành đánh giá hiệu quả của chúng trong thực tế. Cần sử dụng các phương pháp đánh giá khoa học để đảm bảo tính khách quan và chính xác. Từ đó đưa ra những điều chỉnh phù hợp để nâng cao hiệu quả của quá trình tích hợp.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài “Tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột” do nghiên cứu sinh Chu Vương Thìn thực hiện năm 2024 tại Trường Đại học Thể dục thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Lưu Thiên Sương và TS. Trương Thị Hiền, thuộc chuyên ngành Giáo dục học (Mã số: 9140101).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đặt ra yêu cầu chuyển dịch mạnh mẽ từ nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực và kỹ năng sống cho học sinh. Phương pháp giảng dạy truyền thống lấy nội dung làm trung tâm bộc lộ hạn chế khi tạo ra những mảng kiến thức phân mảnh, tách rời thực tiễn cuộc sống.

Đối với môn Giáo dục thể chất (GDTC) cấp trung học phổ thông (THPT), thực tế ghi nhận môn học này còn chưa được nhìn nhận đúng tầm mức; một bộ phận học sinh thiếu hứng thú học tập hoặc gặp khó khăn trong việc vận dụng kiến thức, kỹ năng vận động để giải quyết các vấn đề phức hợp trong đời sống. Trong khi đó, GDTC sở hữu tiềm năng lớn để rèn luyện nhân cách, tinh thần hợp tác và các kỹ năng sống cơ bản. Tại khu vực Tây Nguyên nói chung và thành phố Buôn Ma Thuột (tỉnh Đắk Lắk) nói riêng, việc áp dụng dạy học tích hợp (DHTH) giáo dục kỹ năng sống (GD KNS) vào môn GDTC còn gặp nhiều rào cản do giáo viên thiếu tài liệu hướng dẫn chuẩn hóa, tốn nhiều thời gian chuẩn bị và chưa có các công cụ đánh giá chuyên biệt. Do đó, luận án được thực hiện nhằm giải quyết khoảng trống này.

Mục tiêu nghiên cứu

Luận án xác định 03 mục tiêu cụ thể:

1. Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng dạy học tích hợp GD KNS cho học sinh trong dạy học môn GDTC ở trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột.
2. Mục tiêu 2: Xác định các biện pháp tích hợp GD KNS cho học sinh trong dạy học môn GDTC ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột.
3. Mục tiêu 3: Ứng dụng và đánh giá hiệu quả tích hợp GD KNS cho học sinh trong dạy học môn GDTC ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột.

Giả thuyết khoa học

• Việc dạy học tích hợp môn GDTC ở trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột có hiệu quả chưa cao và chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
• Thực trạng trên chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố, trong đó năng lực của giáo viên là yếu tố chủ quan có ảnh hưởng lớn nhất, còn điều kiện cơ sở vật chất và tài liệu học tập là những yếu tố khách quan chi phối mạnh mẽ nhất.
• Việc xây dựng kế hoạch, chương trình tích hợp GD KNS vào môn GDTC bảo đảm sự thống nhất giữa mục tiêu KNS với mục tiêu thể chất, thiết kế bài học phù hợp với cấu trúc giờ học và thiết lập hệ thống tiêu chí đánh giá chuẩn xác sẽ nâng cao năng lực KNS của học sinh, đồng thời gia tăng hứng thú học tập.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Quá trình tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường trung học phổ thông.
• Khách thể nghiên cứu: Cán bộ quản lý (CBQL), giáo viên (GV) môn GDTC và học sinh (HS) khối 11 tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
• Phạm vi không gian: Các trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
• Phạm vi thời gian: Khảo sát thực trạng trong năm học 2020 – 2021 và các giai đoạn triển khai thực nghiệm sư phạm tiếp theo.
• Phạm vi nội dung: Luận án giới hạn trọng tâm vào việc tích hợp 02 kỹ năng sống cơ bản: kỹ năng thiết lập mục tiêu và kỹ năng làm việc nhóm.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án điểm lại hệ thống công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế theo các nhánh chủ đề trọng tâm:

Các hướng nghiên cứu lý luận về dạy học tích hợp

• Nghiên cứu quốc tế: Susan M. Drake phân loại ba dạng tích hợp gồm đa môn, liên môn và xuyên môn. Robin Fogarty hệ thống hóa 10 mô hình tích hợp và nhấn mạnh 3 loại hình phổ biến (nội môn, xuyên môn, tích hợp từ và qua học sinh). Xavier Roegiers phát triển lý thuyết sư phạm tích hợp với 4 phương thức phối hợp chương trình, nhấn mạnh việc huy động tổng thể nguồn lực để người học giải quyết các tình huống phức hợp gắn với đời sống.
• Nghiên cứu trong nước: Đỗ Hương Trà (2015), Trần Bá Hoành (2006), Nguyễn Văn Khải (2008), Cao Cự Giác, Cao Thị Thặng, Phạm Thị Kim Anh, Nguyễn Thị Kim Dung, Võ Văn Duyên Em, Phạm Đức Quang, Trần Trung Ninh (2017) đã làm rõ bản chất của DHTH ở trường phổ thông như một định hướng sư phạm phát triển năng lực, giúp giảm tải kiến thức trùng lặp và gắn nội dung học đường với bối cảnh thực tiễn.

Các hướng nghiên cứu về giáo dục kỹ năng sống

• Khung lý thuyết của các tổ chức quốc tế: UNESCO gắn KNS với 4 trụ cột giáo dục (Học để biết, Học để thực hành, Học để trưởng thành, Học để cùng chung sống) và các mục tiêu trong Kế hoạch hành động Dakar (Senegal, 2000). WHO tiếp cận KNS dưới góc độ năng lực tâm lý xã hội nhằm ứng phó hiệu quả với thách thức cuộc sống. UNICEF định nghĩa KNS là sự kết hợp cân bằng giữa kiến thức, thái độ và hành vi.
• Nghiên cứu trong nước: Dương Nghiệp Chí phân loại KNS gồm kỹ năng tư duy và kỹ năng ứng xử xã hội; các tác giả tài liệu tập huấn của Bộ Giáo dục và Đào tạo làm rõ các KNS cốt lõi ở lứa tuổi THPT như tự nhận thức, thiết lập mục tiêu, giao tiếp, kiểm soát cảm xúc, ứng phó căng thẳng, làm việc nhóm, giải quyết mâu thuẫn và tư duy phê phán.

Các hướng nghiên cứu về giáo dục thể chất và phát triển thể lực

• Nôvicốp A. P. (1976), Nguyễn Toán và Phạm Danh Tốn, Nguyễn Toán và Nguyễn Sĩ Hà, Nông Thị Biên và Nguyễn Quang Quyền hệ thống hóa 5 tố chất thể lực cơ bản: sức nhanh, sức mạnh, sức bền, độ mềm dẻo và sự khéo léo (khả năng phối hợp vận động), cùng các chỉ số nhân trắc học đánh giá sự phát triển thể chất.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Mặc dù lý luận về DHTH và GD KNS đã được nghiên cứu ở nhiều môn khoa học tự nhiên và xã hội, các nghiên cứu thực nghiệm tích hợp GD KNS trong môn GDTC cấp THPT tại Việt Nam còn rất hạn chế. Luận án giải quyết khoảng trống về việc thiết kế quy trình sư phạm cụ thể lồng ghép 02 KNS (thiết lập mục tiêu và làm việc nhóm) vào từng pha của cấu trúc giờ học GDTC và xây dựng bộ công cụ tiêu chí đánh giá (Rubric) được kiểm định định lượng trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết, khái niệm và khung phân tích

• Lý thuyết sư phạm tích hợp: Lựa chọn hình thức tích hợp nội môn và liên môn — lồng ghép các mục tiêu và nội dung GD KNS vào chương trình môn GDTC sẵn có mà không làm thay đổi cấu trúc môn học gốc.
• Tiếp cận kỹ năng sống theo nghĩa rộng: Xem KNS là khả năng định hình hành vi ứng xử tích cực, giúp người học kiểm soát và quản lý nhu cầu, thách thức hàng ngày. Luận án tập trung vào 02 KNS:
  • Kỹ năng thiết lập mục tiêu: Khả năng tự đề ra mục tiêu cụ thể, khả thi, lượng hóa được và xây dựng lộ trình thực hiện trong tập luyện thể thao cũng như trong cuộc sống.
  • Kỹ năng làm việc nhóm: Khả năng phối hợp, giao tiếp, phân chia nhiệm vụ và tương tác hòa đồng cùng tập thể hoàn thành nhiệm vụ vận động.
• Cấu trúc giờ học môn Giáo dục thể chất: Khung phân tích tiến trình dạy học được tổ chức theo 4 hoạt động chức năng:
  1. Hoạt động mở đầu: Chiếm 10 – 20% thời lượng (5 – 10 phút đối với tiết đơn, 10 – 20 phút đối với tiết đôi), gồm ổn định tổ chức, phổ biến nhiệm vụ, khởi động chung và chuyên môn.
  2. Hoạt động hình thành kiến thức mới: Dành 30 – 35 phút (hoặc 60 – 65 phút đối với buổi học 2 tiết) để giải quyết các nhiệm vụ kỹ thuật động tác mới và phát triển tố chất vận động.
  3. Hoạt động luyện tập: Thực hiện các bài tập định mức, bài tập lặp lại, trò chơi vận động hoặc thi đấu theo nhóm, tổ, lớp.
  4. Hoạt động vận dụng, kết thúc: Hồi tĩnh, thả lỏng, nhận xét đánh giá, liên hệ thực tiễn và giao bài tập về nhà.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

Luận án kết hợp phương pháp định tính và định lượng:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu: Khảo cứu các văn bản pháp quy (Luật Giáo dục số 38/2005/QH11 Điều 28; Quyết định 711/QĐ-TTg; Chương trình GDPT 2018; Quyết định số 53/2008/QĐ-BGDĐT), sách giáo khoa và các công trình khoa học trong và ngoài nước.
• Phương pháp phỏng vấn chuyên gia: Lấy ý kiến các chuyên gia, giảng viên, cán bộ quản lý và giáo viên cốt cán về tính cần thiết, tính khả thi của việc tích hợp GD KNS và các tiêu chí đo lường.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Sử dụng phiếu an-két khảo sát nhận thức, thái độ, mức độ thực hiện và các yếu tố ảnh hưởng đối với CBQL, GV và học sinh.
• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn mẫu đại diện gồm đội ngũ CBQL, GV GDTC và học sinh khối 11 tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột.
• Phương pháp kiểm tra sư phạm:
  • Đo lường thể lực: Sử dụng bộ 06 test tiêu chuẩn theo Quyết định số 53/2008/QĐ-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo: (1) Lực bóp tay thuận (kg), (2) Nằm ngửa gập bụng (lần/30 giây), (3) Bật xa tại chỗ (cm), (4) Chạy 30m xuất phát cao (giây), (5) Chạy con thoi 4x10m (giây), (6) Chạy tùy sức 5 phút (m).
  • Đo lường kỹ năng sống: Sử dụng phiếu quan sát và bảng tiêu chí Rubric đánh giá mức độ phát triển kỹ năng thiết lập mục tiêu và kỹ năng làm việc nhóm.
• Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức dạy học thực nghiệm có đối chứng trên học sinh khối 11, tiến hành đo kiểm tra trước và sau thực nghiệm.
• Phương pháp toán học thống kê: Xử lý dữ liệu định lượng, tính toán các tham số thống kê mô tả (trung bình, độ lệch chuẩn), kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s alpha và kiểm định sai khác bằng t-test (Student).

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Dữ liệu khảo sát thực trạng năm học 2020 – 2021 từ các trường THPT tại thành phố Buôn Ma Thuột.
• Dữ liệu đo đạc thực nghiệm thể lực và đánh giá KNS học sinh khối 11.
• Hệ thống tiêu chuẩn phân loại thể lực học sinh THPT theo Quyết định 53/2008/QĐ-BGDĐT được trình bày trong bảng sau:

Đối tượng	Độ tuổi	Phân loại	Lực bóp tay thuận (kg)	Nằm ngửa gập bụng (lần/30s)	Bật xa tại chỗ (cm)	Chạy 30m XPC (giây)	Chạy con thoi 4x10m (giây)	Chạy tùy sức 5 phút (m)
HS Nam	15 tuổi	Tốt	> 40,9	> 18	> 210	< 5,10	< 12,00	> 1020
		Đạt	≥ 34,0	≥ 13	≥ 191	≤ 6,20	≤ 12,80	≥ 910
	16 tuổi	Tốt	> 43,2	> 19	> 215	< 5,00	< 11,90	> 1030
		Đạt	≥ 36,9	≥ 14	≥ 195	≤ 6,00	≤ 12,70	≥ 920
	17 tuổi	Tốt	> 46,2	> 20	> 218	< 4,90	< 11,85	> 1040
		Đạt	≥ 39,6	≥ 15	≥ 198	≤ 5,90	≤ 12,60	≥ 930
HS Nữ	15 tuổi	Tốt	> 28,5	> 15	> 164	< 6,10	< 12,40	> 860
		Đạt	≥ 24,5	≥ 12	≥ 147	≤ 7,10	≤ 13,40	≥ 790
	16 tuổi	Tốt	> 29,0	> 16	> 165	< 6,00	< 12,30	> 890
		Đạt	≥ 26,0	≥ 13	≥ 148	≤ 7,00	≤ 13,30	≥ 810
	17 tuổi	Tốt	> 30,3	> 17	> 166	< 5,90	< 12,20	> 920
		Đạt	≥ 26,3	≥ 14	≥ 149	≤ 6,90	≤ 13,20	≥ 830

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

Chương này tập trung phân tích bối cảnh đổi mới giáo dục cấp THPT tại Việt Nam, xu hướng giáo dục quốc tế và nền tảng lý luận của các khái niệm nòng cốt:

• Quan điểm đổi mới: Phân tích Nghị quyết Đại hội Đảng XI, Chiến lược phát triển giáo dục 2011–2020 (Quyết định 711/QĐ-TTg) và Chương trình GDPT 2018 về định hướng phát triển năng lực người học, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.
• Lý luận về DHTH và GD KNS: Phân tích cơ sở khoa học của việc tích hợp kiến thức, kỹ năng vào môn học; phân tích bản chất của 11 kỹ năng sống ở lứa tuổi THPT (tự nhận thức, thiết lập mục tiêu, giao tiếp, kiểm soát cảm xúc, ứng phó căng thẳng, thể hiện sự tự tin, lắng nghe tích cực, thể hiện sự cảm thông, làm việc nhóm, giải quyết mâu thuẫn, tư duy phê phán).
• Lý luận về môn GDTC: Xác định mục tiêu, yêu cầu cần đạt (năng lực chăm sóc sức khỏe, vận động cơ bản, phát triển tố chất thể lực và hoạt động TDTT); phân tích cấu trúc 4 pha của giờ học GDTC và các tiêu chuẩn kiểm tra thể lực học sinh theo Quyết định 53/2008/QĐ-BGDĐT.

Chương 2: Đối tượng, phương pháp và tổ chức nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu:

• Khách thể và mẫu khảo sát: Xác định cụ thể quy mô mẫu điều tra gồm CBQL, GV môn GDTC và HS khối 11 tại các trường THPT trên địa bàn TP. Buôn Ma Thuột.
• Mô tả công cụ và kỹ thuật đo lường: Chi tiết hóa quy trình thực hiện 06 test thể lực với các dụng cụ chuyên dụng (Hình 2.1: Dụng cụ đo lực bóp tay thuận; Hình 2.2: Động tác nằm ngửa gập bụng; Hình 2.3: Bật xa tại chỗ; Hình 2.4: Chạy 30m xuất phát cao; Hình 2.5: Chạy con thoi 4x10m).
• Quy trình tổ chức: Trình bày các giai đoạn nghiên cứu từ thu thập tư liệu, khảo sát thực trạng, tham vấn chuyên gia, thiết kế thang đo Rubric đến triển khai thực nghiệm sư phạm và thống kê dữ liệu.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và bàn luận

Chương 3 là phần trọng tâm của luận án, trình bày toàn bộ số liệu thực chứng qua 4 nhóm nội dung lớn:

1. Đánh giá thực trạng dạy học tích hợp GD KNS:
   • Số liệu khảo sát đội ngũ GV và cơ sở vật chất phục vụ hoạt động GDTC tại Buôn Ma Thuột năm học 2020 – 2021 (Bảng 3.1, 3.2).
   • Quan niệm của CBQL và GV về mức độ cần thiết (Bảng 3.3), thực trạng thực hiện (Bảng 3.4), hình thức (Bảng 3.5), nội dung (Bảng 3.6), phương pháp (Bảng 3.7), kỹ thuật (Bảng 3.8), hình thức tổ chức (Bảng 3.9), phương tiện (Bảng 3.10) và phương pháp kiểm tra đánh giá DHTH (Bảng 3.11).
   • Nhận thức, mức độ hứng thú và các khó khăn của học sinh khi học DHTH môn GDTC (Bảng 3.12, 3.13, 3.14).
   • Thực trạng tích hợp GD KNS trong môn GDTC: nguồn thông tin (Bảng 3.15), đánh giá tầm quan trọng (Bảng 3.16), mức độ thực hiện (Bảng 3.17), hiệu quả (Bảng 3.18), mức độ thuận lợi (Bảng 3.19), nội dung tích hợp (Bảng 3.20), tính tích cực của HS (Bảng 3.21), ưu điểm nổi bật (Bảng 3.22), mục đích tích hợp (Bảng 3.23), các yếu tố ảnh hưởng (Bảng 3.24) và mức độ ủng hộ của nhà trường, tổ bộ môn (Bảng 3.25).
2. Xác định tiêu chí và Rubric đánh giá KNS:
   • Kết quả kiểm định độ tin cậy Cronbach’s alpha cho các tiêu chí đánh giá KNS (Bảng 3.26) và kết quả tổng hợp ý kiến chuyên gia về tính khả thi (Bảng 3.27).
   • Thiết lập Rubric tiêu chí đánh giá kỹ năng thiết lập mục tiêu (Bảng 3.28) và kiểm định Cronbach’s alpha tương ứng (Bảng 3.30).
   • Thiết lập Rubric tiêu chí đánh giá kỹ năng làm việc nhóm (Bảng 3.29) và kiểm định Cronbach’s alpha tương ứng (Bảng 3.31).
   • Khảo sát thực trạng thể lực (Bảng 3.32, Bảng 3.33, Biểu đồ 3.1) và thực trạng 02 KNS trước thực nghiệm của học sinh khối 11 (Bảng 3.34, Bảng 3.35; Biểu đồ 3.2, Biểu đồ 3.3).
3. Xác định biện pháp và thiết kế quy trình DHTH GD KNS:
   • Xác lập các yêu cầu và nguyên tắc sư phạm khi tổ chức tích hợp GD KNS vào môn GDTC.
   • Đề xuất hệ thống các biện pháp tích hợp KNS (thiết lập mục tiêu và làm việc nhóm) trong từng nội dung thể thao.
   • Thiết kế quy trình dạy học tích hợp qua 4 hoạt động của cấu trúc giờ học GDTC.
4. Ứng dụng và đánh giá hiệu quả thực nghiệm:
   • Đo kiểm tra và đánh giá mức độ tăng trưởng thành tích các test thể lực của HS nam và nữ sau thực nghiệm (Bảng 3.36, 3.37, Bảng 3.38; Biểu đồ 3.4, 3.5).
   • Đánh giá sự chuyển biến về kỹ năng thiết lập mục tiêu trước và sau thực nghiệm thông qua kiểm định t-test (Bảng 3.39, Bảng 3.40; Biểu đồ 3.6).
   • Đánh giá sự chuyển biến về kỹ năng làm việc nhóm trước và sau thực nghiệm thông qua kiểm định t-test (Bảng 3.41, Bảng 3.42; Biểu đồ 3.7).
   • Đánh giá mức độ tự cảm nhận (Bảng 3.43), mức độ hứng thú (Bảng 3.44; Biểu đồ 3.8), nhận thức tầm quan trọng (Bảng 3.45) và nhận thức hiệu quả của học sinh đối với mô hình thực nghiệm (Bảng 3.46).

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về dạy học tích hợp giáo dục kỹ năng sống trong môn Giáo dục thể chất cấp THPT trong bối cảnh thực hiện Chương trình GDPT 2018.
• Xây dựng thành công khung tiêu chí và bảng mô tả mức độ đạt được (Rubric) cho 02 kỹ năng sống chuyên biệt: kỹ năng thiết lập mục tiêu và kỹ năng làm việc nhóm trong môi trường hoạt động vận động, được kiểm định độ tin cậy bằng hệ số Cronbach’s alpha.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Phản ánh trung thực, toàn diện thực trạng dạy học tích hợp và tích hợp GD KNS môn GDTC tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột; xác định rõ năng lực giáo viên và điều kiện cơ sở vật chất là hai nhóm yếu tố chi phối lớn nhất.
• Đề xuất hệ thống biện pháp thực hành và quy trình thiết kế bài học tích hợp GD KNS lồng ghép vào 4 hoạt động của cấu trúc giờ học GDTC (mở đầu, hình thành kiến thức, luyện tập, vận dụng - kết thúc).
• Kết quả thực nghiệm sư phạm chứng minh tính hiệu quả của các biện pháp: học sinh khối 11 tham gia thực nghiệm không chỉ cải thiện các chỉ số thể lực theo Quyết định 53/2008/QĐ-BGDĐT mà còn nâng cao có ý nghĩa thống kê (qua kiểm định t-test) về năng lực thiết lập mục tiêu và năng lực làm việc nhóm, đồng thời gia tăng rõ rệt hứng thú và thái độ tích cực trong giờ học.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất

• Tổ chức bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn định kỳ cho giáo viên GDTC về kỹ thuật xây dựng kế hoạch bài dạy tích hợp KNS và kỹ năng sử dụng thang đo Rubric.
• Tăng cường đầu tư trang thiết bị, sân bãi tập luyện và tài liệu hướng dẫn giảng dạy tích hợp cho các trường THPT.
• Đưa tiêu chí đánh giá KNS vào kiểm tra đánh giá quá trình và tổng kết môn GDTC.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của luận án: Khảo sát và thực nghiệm sư phạm chỉ mới triển khai trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột (tỉnh Đắk Lắk) với đối tượng trọng tâm là học sinh khối 11; phạm vi kỹ năng sống giới hạn ở 02 kỹ năng (thiết lập mục tiêu và làm việc nhóm).
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu trên các khối lớp khác (khối 10, khối 12) và các địa bàn huyện, vùng sâu vùng xa; mở rộng thử nghiệm tích hợp các kỹ năng sống khác như kiểm soát cảm xúc, ứng phó căng thẳng, giải quyết mâu thuẫn, phòng chống tai nạn thương tích và phòng chống đuối nước trong môn GDTC.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với cán bộ quản lý giáo dục: Cung cấp cơ sở khoa học và số liệu thực tiễn phục vụ công tác chỉ đạo, kiểm tra đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá môn GDTC theo định hướng phát triển năng lực tại địa phương.
• Đối với giáo viên môn Giáo dục thể chất: Cung cấp tài liệu tham khảo trực tiếp về cấu trúc 4 hoạt động bài dạy, hệ thống biện pháp tích hợp KNS và các phiếu tiêu chí Rubric đánh giá học sinh trong giờ học thực tế.
• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên sư phạm: Là tài liệu tham khảo có giá trị về phương pháp luận kết hợp nghiên cứu giáo dục học thể chất, quy trình thiết kế thực nghiệm sư phạm và ứng dụng các kỹ thuật toán học thống kê (Cronbach’s alpha, t-test).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án lựa chọn tích hợp những kỹ năng sống cụ thể nào vào môn Giáo dục thể chất?

Luận án giới hạn nghiên cứu vào 02 kỹ năng sống cơ bản: kỹ năng thiết lập mục tiêu và kỹ năng làm việc nhóm. Tác giả lựa chọn hai kỹ năng này vì đây là những kỹ năng thiết thực, gắn liền trực tiếp với hoạt động tập luyện TDTT nhưng chưa được nghiên cứu đầy đủ và có hệ thống trong môn GDTC cấp THPT.

2. Giờ học Giáo dục thể chất tích hợp được cấu trúc thành những hoạt động nào?

Theo khung phân tích của luận án, giờ học GDTC được thiết kế theo 4 hoạt động:

1. Hoạt động mở đầu (chuẩn bị, khởi động chung và chuyên môn).
2. Hoạt động hình thành kiến thức mới (tiếp thu kỹ thuật động tác và tố chất vận động).
3. Hoạt động luyện tập (tập luyện định mức, trò chơi, thi đấu theo tổ, nhóm).
4. Hoạt động vận dụng, kết thúc (hồi tĩnh, nhận xét, liên hệ thực tiễn và giao nhiệm vụ về nhà).

3. Luận án sử dụng những tiêu chí và bài test nào để kiểm tra thể lực của học sinh?

Luận án áp dụng bộ 06 bài test chuẩn theo Quyết định số 53/2008/QĐ-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bao gồm:

1. Lực bóp tay thuận (kg)
2. Nằm ngửa gập bụng (lần/30 giây)
3. Bật xa tại chỗ (cm)
4. Chạy 30m xuất phát cao (giây)
5. Chạy con thoi 4x10m (giây)
6. Chạy tùy sức 5 phút (m)

4. Những kỹ thuật toán học thống kê nào được sử dụng để bảo đảm tính khoa học của kết quả?

Luận án sử dụng các phương pháp toán học thống kê gồm: thống kê mô tả (tính giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, tỷ lệ phần trăm), kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s alpha cho các tiêu chí Rubric đánh giá KNS, và kiểm định t-test để so sánh, xác định ý nghĩa thống kê của sự sai khác về thể lực và KNS của học sinh trước và sau thực nghiệm.

5. Yếu tố nào ảnh hưởng nhiều nhất đến thực trạng dạy học tích hợp môn GDTC tại địa bàn nghiên cứu?

Theo kết quả điều tra thực trạng, yếu tố chủ quan ảnh hưởng cao nhất là năng lực của giáo viên (khả năng phối hợp kiến thức, kỹ thuật thiết kế bài dạy tích hợp); yếu tố khách quan ảnh hưởng lớn nhất là điều kiện cơ sở vật chất, sân bãi và tài liệu học tập.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Chu Vương Thìn đã giải quyết một cách có hệ thống vấn đề tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào môn Giáo dục thể chất cho học sinh THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột. Bằng phương pháp nghiên cứu kết hợp khảo sát thực trạng, kiểm tra thể lực theo Quyết định 53/2008/QĐ-BGDĐT và thực nghiệm sư phạm với các công cụ thống kê tin cậy (Cronbach’s alpha, t-test), công trình đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả của việc lồng ghép kỹ năng thiết lập mục tiêu và kỹ năng làm việc nhóm vào cấu trúc 4 hoạt động của giờ học GDTC. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận và tài liệu tham khảo thực tiễn có giá trị cho việc nâng cao chất lượng dạy học môn GDTC đáp ứng yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Lý do chọn đề tài Sự phát triển của khoa học và công nghệ trong bối cảnh hiện nay đang tạo nhiều cơ hội cho những đổi mới giáo dục (GD). Việc đổi mới GD phải được tiếp cận một cách bài bản và thấu đáo trong xác định khoảng cách GD. Từ đó mới có thể xác nhận các mức độ thành công của việc đổi mới trong cái nhìn đối sánh với những hạn chế do cấu trúc chương trình (CT) GD cũ để lại.

Đổi mới GD thành công đòi hỏi việc tiếp cận từng bước bao gồm nhiều vấn đề, trong đó chú trọng các vấn đề như đánh giá nhu cầu, thiết kế can thiệp (bao gồm cả chương trình, phương pháp, điều kiện GD, phương hướng giáo dưỡng,.), kiểm tra và phân tích, xác định khả năng duy trì học tập. Hơn thế nữa, thực trạng đổi mới hoạt động GD hiện nay cho thấy nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) nhằm hình thành và phát triển các kỹ năng sống (KNS) của học sinh (HS) là nhu cầu chính đáng và cần thiết. Đồng thời, thực trạng đó cũng đặt ra yêu cầu, đòi hỏi các trường phổ thông phải tích cực hơn nữa trong việc đổi mới PPDH theo hướng “HS được trao đổi nhiều hơn, suy nghĩ nhiều hơn”. Việc tạo điều kiện, môi trường phù hợp đối với các hoạt động GD nhằm hướng HS tới sự phát triển có tính chủ động là yếu tố quan trọng để có thể đạt được các mục tiêu của quá trình đổi mới GD, trong đó có mục tiêu nâng cao KNS cho HS (bao gồm các kỹ năng như là: phát hiện vấn đề, giao tiếp, hợp tác làm việc nhóm, sáng tạo, giải quyết vấn đề, năng lực tự học,.

Dạy học hướng tới cho HS làm chủ KNS giải quyết vấn đề phức hợp gắn liền thực tiễn là một trong những chiến lược mà nền GD của các quốc gia phát triển như Pháp, Bỉ, Thụy sĩ, Canada,. đã triển khai và đang tiếp tục hoàn thiện. Ở Việt Nam hiện nay, cách tiếp cận dạy học theo hướng bồi dưỡng KNS giải quyết vấn đề cho HS đã được nghiên cứu, nhưng mô hình dạy học này vẫn chưa được triển khai chính thức và toàn diện ở các khía cạnh, ở các môn học. Thực tế, phương pháp (PP) giảng dạy truyền thống lấy nội dung kiến thức làm tiêu chí quan trọng nhất vẫn khá phổ biến trong các trường phổ thông.

Việc quá chú trọng cách tiếp cận này làm cho các kiến thức giảng dạy bị phân mảnh, bị đóng khung, tách khỏi tình huống thực tiễn, ít có ý nghĩa. Phương pháp dạy học này có thể làm cho HS không có nhiều khả năng ứng dụng các kiến thức đã học. Đối với môn học giáo dục thể chất (GDTC) ở các trường 2 trung học phổ thông (THPT), nhiều ý kiến cho rằng, môn học này ít được coi trọng. Hơn nữa, cũng tồn tại thực trạng, một số HS ít có hứng thú với môn học hoặc tự gặp khó khăn trong việc tiếp nhận và vận dụng các kiến thức, kỹ năng hoạt động thể chất và thể dục thể thao (TDTT), khó kết nối hệ thống kiến thức đã học để giải quyết vấn đề phức hợp có ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn.

Trong CT GDTC dành cho cấp THPT có các kiến thức về khoa học vận động, kỹ năng hoạt động vận động, vệ sinh sức khỏe, PP vận động, rèn luyện thói quen vận động lâu dài,. Hoạt động giảng dạy GDTC hướng tới việc tạo môi trường và cơ hội cho HS rèn luyện đạo đức, nhận thức các quy luật vận động khoa học, kết nối các kiến thức và kỹ năng để giải quyết các vấn đề liên quan đến sự trưởng thành và phát triển các KNS cơ bản. Các quan điểm GD hiện đại cho rằng, HS sẽ làm chủ hệ thống kiến thức này tốt hơn, có ý nghĩa hơn, hiệu quả hơn nếu tổ chức việc dạy học theo hướng tích hợp kiến thức để HS huy động và tự huy động các nguồn lực giải quyết các vấn đề thực tiễn hiệu quả hơn trong cuộc sống, thay vì chỉ áp dụng trong tập luyện và thi đấu thể thao. Hiện nay, các nghiên cứu thực nghiệm tích hợp GDTC trong các hoạt động giáo dục dành cho HS THPT chưa được nghiên cứu và công bố nhiều trên các tạp chí nghiên cứu GD ở Việt Nam.

Vì vậy, một trong các mục tiêu của nghiên cứu này là xác định các căn cứ khoa học về mặt cơ sở lý luận trong việc giảng dạy tích hợp trong môn học GDTC cho HS cấp THPT. Trong khoảng 5 năm gần đây, việc áp dụng các biện pháp tích cực, tích hợp vào giảng dạy thực tế tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột được HS đón nhận tích cực và có những phản hồi khả quan. Ngoài ra, trong các tiết học, GV thường tổ chức lồng ghép các mảng kiến thức khác có liên quan tới tri thức chung, liên quan đến cuộc sống thực tế xung quanh,. làm cho giờ học tăng tính sinh động, HS hứng thú cao và tích cực tham gia đóng góp, xây dựng bài học nhiều hơn, hiệu quả giải quyết nhiệm vụ GD nâng cao.

Tuy nhiên, khi triển khai cách dạy này, một số giáo viên (GV) gặp nhiều khó khăn về việc phối hợp truyền tải dung lượng kiến thức tích hợp trong giờ học do tốn nhiều thời gian để chuẩn bị và giảng dạy hơn. Vì thế, nhiều GV còn e ngại hoặc không thể thực hiện kịp việc tích hợp vào trong các 3 tiết học những nội dung liên quan. Tuy nhiên, sau quá trình áp dụng và tạo được các kỹ năng ứng dụng dạy học tích cực, tích hợp, liên môn,. nhiều GV đã xác nhận được hiệu quả giảng dạy, qua đó tự tích cực, chủ động trong việc áp dụng PP giảng dạy này trong các giờ học của bản thân.

Trong bối cảnh đó, chưa có nghiên cứu nào chú trọng vấn đề trên cho nhóm HS THPT trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Vậy thực trạng dạy học tích hợp GD KNS cho học sinh trong dạy học môn GDTC ở trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột hiện nay như thế nào? Có thể đề xuất những biện pháp tích hợp GD KNS nào cho HS THPT thông qua giờ học GDTC? Để trả lời cho những câu hỏi trên, tác giả tiến hành nghiên cứu đề tài: “Tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột”. Mục đíc n ên cứu Trên cơ sở các căn cứ khoa học về lý luận và thực tiễn cho việc nghiên cứu tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học môn giáo dục thể chất ở trường trung học phổ thông, nghiên cứu này hướng tới mục đích đề xuất được các biện pháp tích hợp GD KNS cho học sinh trong dạy học môn GDTC ở trường THPT. Từ đó, ứng dụng và đánh giá hiệu quả tích hợp GD KNS cho học sinh trong dạy học môn GDTC ở trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột.

Mục tiêu nghiên cứu Để thực hiện được mục đích nghiên cứu, luận án đã tiến hành giải quyết 03 mục tiêu như sau: Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng dạy học tích hợp GD KNS cho học sinh trong dạy học môn GDTC ở trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột. Mục tiêu 2: Xác định các biện pháp tích hợp GD KNS cho học sinh trong dạy học môn GDTC ở trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột. Mục tiêu 3: Ứng dụng và đánh giá hiệu quả tích hợp GD KNS cho học sinh trong dạy học môn GDTC ở trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột. Giả thuyết khoa học của luận án - Việc dạy học tích hợp ở trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột trong dạy học môn GDTC có hiệu quả chưa cao và chưa đáp ứng được yêu cầu GD trong giai đoạn hiện nay.

- Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến thực trạng trên, trong đó năng lực của giáo viên là yếu tố chủ quan và yếu tố cơ sở vật chất, tài liệu học tập là yếu tố khách quan có mức độ ảnh hưởng cao hơn cả. - Việc xây dựng kế hoạch, chương trình tích hợp GD KNS cho HS trong dạy học môn GDTC ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột đảm bảo sự tích hợp mục tiêu GD KNS với mục tiêu môn GDTC cho HS và thiết kế các tiết học tích hợp GD KNS phù hợp với nội dung môn GDTC cho HS cũng như xây dựng tiêu chí đánh giá sẽ là những biện pháp phù hợp để nâng cao KNS cho HS ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột. Đồng thời, cũng làm tăng tính đa dạng về nội dung, tạo ra sự thu hút, hứng thú cao của HS đối với hoạt động học tập. Ý n ĩa k oa ọc của nghiên cứu Kết quả của nghiên cứu góp phần cung cấp và hoàn thiện cơ sở lý luận về việc tích hợp GD KNS vào giờ học GDTC, đồng thời chứng minh việc ứng dụng các kế hoạch GD KNS vào môn học GDTC có thể nâng cao năng lực giảng dạy của GV và KNS của HS.

Đồng thời, việc ứng dụng các kế hoạch GD KNS vào môn học GDTC cũng làm tăng mức độ hứng thú của HS đối với các nội dung học tập. Ý n ĩa t ực tiễn của nghiên cứu Nghiên cứu đánh giá đúng thực trạng GD và hoạt động GD KNS tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột. Căn cứ thực trạng, nghiên cứu tiến hành xây dựng kế hoạch, chương trình tích hợp GD KNS và ứng dụng giảng dạy tích hợp GD KNS vào giờ học GDTC tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột. Kết quả thực nghiệm cung cấp các căn cứ khoa học tin cậy cho việc xác định hiệu quả và khả năng ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, cung cấp các căn cứ khoa học cho các kế hoạch GD và nghiên cứu tương đương.

5 C ƣơn 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Quan đ ểm về đổ mớ g o dục và đ o tạo đố vớ cấp trun ọc p ổ t ôn tạ V ệt Nam 1.